Issues
Select Version
Mahāvagga-aṭṭhakathā
Mahāvagga-aṭṭhakathā

6. Thapatisuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Thapatisuttavaṇṇanā

1002. Chaṭṭhe sādhuke paṭivasantīti sādhukanāmake attano bhogagāmake vasanti .
Tesu isidatto sakadāgāmī , purāṇo sotāpanno sadārasantuṭṭho .
Magge purisaṃ ṭhapesun ti tesaṃ kira gāmadvārena bhagavato gamanamaggo .
Tasmā ‘‘ bhagavā kāle vā akāle vā amhākaṃ suttānaṃ vā pamattānaṃ vā gaccheyya , atha passituṃ na labheyyāmā ’’ ti maggamajjhe purisaṃ ṭhapesuṃ .
Anubandhiṃsūti na dūratova piṭṭhito piṭṭhito anubandhiṃsu , bhagavā pana sakaṭamaggassa majjhe jaṅghamaggena agamāsi , itare ubhosu passesu anugacchantā agamaṃsu .
Maggā okkammāti buddhānañhi kenaci saddhiṃ gacchantānaṃyeva paṭisanthāraṃ kātuṃ vaṭṭati kenaci saddhiṃ ṭhitakānaṃP3.279 , kenaci saddhiṃ divasabhāgaṃ nisinnānaṃ .
Tasmā bhagavā cintesi –
‘‘ imehi me saddhiṃ gacchantassa paṭisanthāraṃ kātuṃ ayuttaṃ , ṭhitakenapi kātuṃ na yuttaṃ , ime hi mayhaṃ sāsane sāmino āgataphalā .
Imehi saddhiṃ nisīditvāva divasabhāgaṃ paṭisanthāraṃ karissāmī ’’ ti maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami .
Paññatte āsane nisīdīti te kira chattupāhanaṃ kattaradaṇḍaṃ pādabbhañjanatelādīni ceva aṭṭhavidhañca pānakaṃ sarabhapādapallaṅkañca gāhāpetvā agamaṃsu , ābhataṃ pallaṅkampi paññāpetvā adaṃsuV3.309 , satthā tasmiṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisīdiṃsūti sesāni chattupāhanādīni bhikkhusaṅghassa dethāti vatvā sayampi bhagavantaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
SāvatthiyāM3.310 kosalesu cārikaṃ pakkamissatītiādi sabbaṃ majjhimapadesavasenava vuttaṃ .
Kasmā ?
Niyatattā .
Bhagavato hi cārikācaraṇampi aruṇuṭṭhāpanampi niyataṃ , majjhimapadeseyeva cārikaṃ carati , majjhimadese aruṇaṃ uṭṭhapetīti niyatattā majjhimadesavasena vuttaṃ .
Āsanne no bhagavā bhavissatīti ettha na kevalaṃ āsannattāyeva tesaṃ somanassaṃ hoti , atha kho ‘‘ idāni dānaṃ dātuṃ gandhamālādīhi pūjaṃ kātuṃ dhammaṃ sotuṃ pañhaṃ pucchituṃ labhissāmā ’’ ti tesaṃ somanassaṃ hoti .
Tasmātiha thapatayo sambādho gharāvāsoti thapatayo yasmā tumhākaṃ mayi dūrībhūte anappakaṃ domanassaṃ , āsanne anappakaṃ somanassaṃ hoti , tasmāpi veditabbametaṃ ‘‘ sambādho gharāvāso ’’ ti .
Gharāvāsassa hi dosena tumhākaṃ evaṃ hoti .
Sace pana gharāvāsaṃ pahāya pabbajitā , atha evaṃ vo mayā saddhiṃyeva gacchantānañca āgacchantānañca taṃ na bhaveyyāti imamatthaṃ dīpento evamāha .
Tattha sakiñcanasapalibodhaṭṭhena sambādhatā veditabbā .
Mahāvāse vasantassapi hi sakiñcanasapalibodhaṭṭhena gharāvāso sambādhova .
Rajāpathoti rāgadosamoharajānaṃ āpatho , āgamanaṭṭhānanti attho .
AbbhokāsoP3.280 pabbajjāti pabbajjā pana akiñcanaapalibodhaṭṭhena abbhokāso .
Caturatanikepi hi gabbhe dvinnaṃ bhikkhūnaṃ pallaṅkena pallaṅkaṃ ghaṭetvā nisinnānampi akiñcanaapalibodhaṭṭhena pabbajjā abbhokāso nāma hoti .
Alañca pana vo thapatayo appamādāyāti evaṃ sambādhe gharāvāse vasantānaṃ tumhākaṃ appamādameva kātuṃ yuttanti attho .
Ekaṃ purato ekaṃ pacchato nisīdāpemāti te kira dvepi janā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitesu dvīsu nāgesu tā itthiyo evaṃ nisīdāpetvā rañño nāgaṃ majjhe katvā ubhosu passesu gacchanti , tasmā evamāhaṃsu .
Nāgopi rakkhitabboti yathā kiñci visevitaṃ na karoti , evaṃ rakkhitabbo hoti .
Tāpi bhaginiyoti yathā pamādaṃ nāpajjanti , evaṃ rakkhitabbā honti .
Attāpīti sitahasitakathitavipekkhitādīni akarontehiM3.311 attāpi rakkhitabbo hoti .( Tehi tathā karontehi na attāpi rakkhitabbo hoti ).
Tathā karonto hi ‘‘ sāmidubbho eso ’’ ti niggahetabbo hoti .
Tasmātiha thapatayoti yasmā tumhe rājā niccaṃ rājabhaṇḍaṃ paṭicchāpeti , tasmāpiV3.310 sambādho gharāvāso rajāpatho .
Yasmā pana paṃsukūlikabhikkhuṃ evaṃ paṭicchāpento natthi , tasmā abbhokāso pabbajjā .
Evaṃ sabbatthāpi alañca pana vo thapatayo appamādāya appamādameva karothāti dasseti .
Muttacāgoti vissaṭṭhacāgo .
Payatapāṇīti āgatāgatānaṃ dānatthāya dhotahattho .
Vossaggaratoti vossaggasaṅkhāte cāge rato .
Yācayogoti yācitabbakayutto .
Dānasaṃvibhāgaratoti dānena ceva appamattakampi kiñci laddhā tatopi saṃvibhāge rato .
Appaṭivibhattan ti ‘‘ idaṃ amhākaṃ bhavissati , idaṃ bhikkhūnan ’’ ti evaṃ akatavibhāgaṃ , sabbaṃ dātabbameva hutvā ṭhitanti attho .