2. Dutiyavaggo
1-2.Icchānaṅgalasuttādivaṇṇanā
987-988.
Dutiyavaggassa paṭhame evaṃ byākareyyāthāti kasmā attano vihārasamāpattiṃ ācikkhati ?
Upārambhamocanatthaṃ .
Sace hi te ‘‘ na jānāmā ’’ ti vadeyyuṃ , atha nesaṃ titthiyā ‘‘ tumhe ‘ asukasamāpattiyā nāma no satthā temāsaṃ vihāsī ’ tipi na jānātha , atha kasmā naṃ upaṭṭhahantā viharathā ’’ ti upārambhaṃ āropeyyuṃ , tato mocanatthaṃ evamāha .
Atha kasmā yathā aññattha ‘‘ satova assasati , dīghaṃ vā assasanto ’’ ti ( dī . ni .2.374; ma . ni .1.107; saṃ . ni .5.977) eva-vākāro vutto .
Evaṃ idha na vuttoti ?
Ekantasantattā .
Aññesañhi
M3.305 assāso vā pākaṭo hoti passāso vā , bhagavato ubhayampetaṃ pākaṭameva niccaṃ upaṭṭhitassatitāyāti ekantasantattā na vutto .Atha ‘‘ sikkhāmī ’’ ti avatvā kasmā ‘‘ assasāmī ’’ ti ettakameva vuttanti ?
Sikkhitabbābhāvā .
Satta hi sekhā sikkhitabbabhāvā
P3.274 sekhā nāma , khīṇāsavā sikkhitabbābhāvā asekhā nāma , tathāgatā asikkhitabbā asekkhā nāma natthi tesaṃ sikkhitabbakiccanti sikkhitabbābhāvā na vuttaṃ .Dutiyaṃ uttānameva .
3-10.Paṭhamaānandasuttādivaṇṇanā
989-996.
Tatiye pavicinatīti aniccādivasena pavicinati .
Itaraṃ padadvayaṃ etasseva vevacanaṃ .
Nirāmisāti nikkilesā kāyikacetasikadarathapaṭipassaddhiyā kāyopi cittampi
V3.305 passambhati .Samādhiyatīti sammā ṭhapiyati , appanācittaṃ viya hoti .
Ajjhupekkhitā hotīti sahajātaajjhupekkhanāya ajjhupekkhitā hoti .
Evaṃ cuddasavidhena kāyapariggāhakassa bhikkhuno tasmiṃ kāye sati satisambojjhaṅgo , tāya satiyā sampayuttañāṇaṃ dhammavicayasambojjhaṅgo , taṃsampayuttameva kāyikacetasikavīriyaṃ vīriyasambojjhaṅgo , pītipassaddhicittekaggatā pītipassaddhisamādhisambojjhaṅgā , imesaṃ channaṃ bojjhaṅgānaṃ anosakkanaanativattanasaṅkhāto majjhattākāro upekkhāsambojjhaṅgo .
Yatheva hi samappavattesu assesu sārathino ‘‘ ayaṃ olīyatī ’’ ti tudanaṃ vā ,‘‘ ayaṃ atidhāvatī ’’ ti ākaḍḍhanaṃ vā natthi , kevalaṃ evaṃ passamānassa ṭhitākārova hoti , evameva imesaṃ channaṃ bojjhaṅgānaṃ anosakkanaanativattanasaṅkhāto majjhattākāro upekkhāsambojjhaṅgo nāma hoti .
Ettāvatā kiṃ kathitaṃ ?
Ekacittakkhaṇikā nānāsarasalakkhaṇā vipassanābojjhaṅgā nāma kathitā .
Vivekanissitan tiādīni vuttatthāneva .
Ettha pana soḷasakkhattukā ānāpānassati missakā kathitā , ānāpānamūlakā satipaṭṭhānā pubbabhāgā
M3.306 , tesaṃ mūlabhūtā ānāpānassatiP3.275 pubbabhāgā .Bojjhaṅgamūlakā satipaṭṭhānā pubbabhāgā , tepi bojjhaṅgā pubbabhāgāva .
Vijjāvimuttipūrakā pana bojjhaṅgā nibbattitalokuttarā , vijjāvimuttiyo ariyaphalasampayuttā .
Vijjā vā catutthamaggasampayuttā , vimutti phalasampayuttāti .
Catutthapañcamachaṭṭhānipi imināva samānaparicchedāni .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Ānāpānasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā .