Issues
Select Version
Mahāvagga-aṭṭhakathā
Mahāvagga-aṭṭhakathā

10. Bhikkhunupassayasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Bhikkhunupassayasuttavaṇṇanā

376. Dasame tenupasaṅkamīti tasmiṃ upassaye kammaṭṭhānakammikā bhikkhuniyo atthi , tāsaṃ ussukkāpetvā kammaṭṭhānaṃ kathessāmīti upasaṅkami .
Uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesan ti pubbavisesato aparaṃ uḷāravisesaṃ .
Tattha mahābhūtapariggaho pubbaviseso , upādārūpapariggaho aparaviseso nāma .
Tathā sakalarūpapariggaho pubbaviseso , arūpapariggaho aparaviseso nāma .
Rūpārūpapariggaho pubbaviseso , paccayapariggahoM3.239 aparaviseso nāma sappaccayanāmarūpadassanaṃ pubbaviseso , tilakkhaṇāropanaṃ aparaviseso nāma .
Evaṃ pubbenāparaṃ uḷāravisesaṃ jānātīti attho .
Kāyārammaṇoti yaṃ kāyaṃ anupassati , tameva ārammaṇaṃ katvā uppajjati kilesapariḷāho .
Bahiddhā vā cittaṃ vikkhipatīti bahiddhā vā puthuttārammaṇe cittuppādo vikkhipati .
Kismiñcideva pasādanīye nimitte cittaṃ paṇidahitabban ti evaṃ kilesapariḷāhe ca līnatte ca bahiddhāvikkhepe ca uppanne kilesānurañjitena na vattitabbaṃ , kismiñcideva pasādanīye pasādāvahe buddhādīsu aññatarasmiṃ ṭhāne kammaṭṭhānacittaṃ ṭhapetabbaṃ .
Cittaṃ samādhiyatīti ārammaṇe sammā ādhiyati suṭṭhu ṭhapitaṃ ṭhapiyati .
Paṭisaṃharāmīti pasādanīyaṭṭhānato paṭisaṃharāmi , mūlakammaṭṭhānābhimukhaṃyeva naṃ karomīti attho .
So paṭisaṃharati cevāti mūlakammaṭṭhānābhimukhañcaV3.236P3.206 peseti .
Na ca vitakketi na ca vicāretīti kilesavitakkaṃ na vitakketi , kilesavicāraṃ na vicāreti .
Avitakkomhi avicāroti kilesavitakkavicārehi avitakkāvicāro .
Ajjhattaṃ satimā sukhamasmīti gocarajjhatte pavattāya satiyā ‘‘ satimāhamasmi sukhito cā ’’ ti pajānāti .
Evaṃ kho , ānanda , paṇidhāya bhāvanā hotīti evaṃ , ānanda , ṭhapetvā bhāvanā hoti .
Imassa hi bhikkhuno yathā nāma purisassa mahantaṃ ucchubhāraṃ ukkhipitvā yantasālaṃ nentassa kilantakilantakāle bhūmiyaṃ ṭhapetvā ucchukhaṇḍaṃ khāditvā puna ukkhipitvā gamanaṃ hoti ;
evameva arahattaṃ pāpuṇituṃ uggahitakammaṭṭhānassa kāyapariḷāhādīsu uppannesu taṃ kammaṭṭhānaṃ ṭhapetvā buddhaguṇādianussaraṇena cittaṃ pasādetvā kammaniyaṃ katvā bhāvanā pavattā , tasmā ‘‘ paṇidhāya bhāvanā hotī ’’ ti vuttaṃ .
Tassa pana purisassa ucchubhāraṃ yantasālaṃ netvā pīḷetvā rasapānaṃ viya imassa bhikkhuno kammaṭṭhānaṃ matthakaṃ pāpetvā arahattaṃ pattassa phalasamāpattisukhānubhavanaṃ veditabbaṃ .
Bahiddhāti mūlakammaṭṭhānaṃ pahāya bahi aññasmiṃ ārammaṇe .
Appaṇidhāyāti aṭṭhapetvā .
Atha pacchā pure asaṃkhittaṃ vimuttaṃ appaṇihitanti pajānātīti ettha kammaṭṭhānavasena vā sarīravasena vā desanāvasena vā attho veditabbo .
TatthaM3.240 kammaṭṭhāne tāva kammaṭṭhānassa abhiniveso pure nāma , arahattaṃ pacchā nāma .
Tattha yo bhikkhu mūlakammaṭṭhānaṃ gahetvā kilesapariḷāhassa vā līnattassa vā bahiddhāvikkhepassa vā uppajjituṃ okāsaṃ adento sudantagoṇe yojetvā sārento viya caturassacchidde sutacchitaṃ caturassaghaṭikaṃ pakkhipanto viya vipassanaṃ paṭṭhapetvā atiṭṭhanto alagganto arahattaṃ pāpuṇāti , so puresaṅkhātassa kammaṭṭhānābhinivesassa pacchāsaṅkhātassa arahattassa ca vasena pacchā pure asaṃkhittaṃ vimuttaṃ appaṇihitanti pajānāti nāma .
Sarīre pana pādaṅgulīnaṃ aggapabbāni pure nāma , sīsakaṭāhaṃ pacchā nāma .
Tattha yo bhikkhu pādaṅgulīnaṃ aggapabbaaṭṭhikesuP3.207 abhinivisitvā byābhaṅgiyā yavakalāpaṃ mocento viya vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedavasena aṭṭhīni pariggaṇhanto antarā kilesapariḷāhādīnaṃ uppattiṃV3.237 vāretvā yāva sīsakaṭāhā bhāvanaṃ pāpeti , so puresaṅkhātānaṃ aggapādaṅgulipabbānaṃ pacchāsaṅkhātassa sīsakaṭāhassa ca vasena pacchā pure asaṃkhittaṃ vimuttaṃ appaṇihitanti pajānāti nāma .
Desanāyapi dvattiṃsākāradesanāya kesā pure nāma , matthaluṅgaṃ pacchā nāma .
Tattha yo bhikkhu kesesu abhinivisitvā vaṇṇasaṇṭhānadisokāsavasena kesādayo pariggaṇhanto antarā kilesapariḷāhādīnaṃ uppattiṃ vāretvā yāva matthaluṅgā bhāvanaṃ pāpeti .
So puresaṅkhātānaṃ kesānaṃ pacchāsaṅkhātassa matthaluṅgassa ca vasena pacchā pure asaṃkhittaṃ vimuttaṃ appaṇihitanti pajānāti nāma .
Evaṃ kho , ānanda , appaṇidhāya bhāvanā hotīti evaṃ , ānanda , aṭṭhapetvā bhāvanā hoti .
Imassa hi bhikkhuno yathā nāma purisassa guḷabhāraṃ labhitvā attano gāmaṃ atiharantassa antarā aṭṭhapetvāva uccaṅge pakkhittāni guḷakhaṇḍādīni khādanīyāni khādantassa attano gāmeyeva otaraṇaṃ hoti , evameva arahattaṃ pāpuṇituṃ āraddhabhāvanassa kāyapariḷāhādīnaṃ uppattiṃ vāretvā kammaṭṭhānabhāvanā pavattā , tasmā ‘‘ appaṇidhāya bhāvanā ’’ ti vuttā .
Tassa pana purisassa taṃ guḷabhāraṃ attano gāmaṃ netvā ñātīhi saddhiṃ paribhogo viya imassa bhikkhunoM3.241 kammaṭṭhānaṃ matthakaṃ pāpetvā arahattaṃ pattassa phalasamāpattisukhānubhavanaṃ veditabbaṃ .
Imasmiṃ sutte pubbabhāgavipassanā kathitā .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Ambapālivaggo paṭhamo .