Mahāvaṃsapāḷi
Pathamapariccheda
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ
1.
Namassitvāna
M0.1 sambuddhaṃ , susuddhaṃ suddhavaṃsajaṃ ;Mahāvaṃsaṃ pavakkhāmi , nānānūnādhikārikaṃ .
2.
Porāṇehi kato ’ peso , ativitthārito kvaci ;
Atīva kvaci saṃkhitto , anekapunaruttako .
3.
Vajjitaṃ tehi dosehi , sukhaggahaṇadhāraṇaṃ ;
Pasādasaṃvegakaraṃ , sutito ca upāgataṃ .
4.
Pasādajanake ṭhāne , tathā saṃvegakārake ;
Janayanto pasādañca , saṃvegañca suṇātha taṃ .
5.
Dīpaṅkarañhi sambuddhaṃ , passitvā no jino purā ;
Lokaṃ dukkhā pamocetuṃ , bodhāya paṇidhiṃ akā .
6.
Tato tañceva sambuddhaṃ , koṇḍaññaṃ maṅgalaṃ muniṃ ;
Sumanaṃ revataṃ buddhaṃ , sobhitañca mahāmuniṃ .
7.
Anomadassiṃ sambuddhaṃ , padumaṃ nāradaṃ jinaṃ ;
Padumuttarasambuddhaṃ , sumedhañca tathāgataṃ .
8.
Sujātaṃ piyadassiñca , atthadassiñca nāyakaṃ ;
Dhammadassiñca siddhatthaṃ , tissaṃ phussajinaṃ tathā .
9.
Vipassiṃ sikhīsambuddhaṃ , sambuddhaṃ vessabhuṃ vibhuṃ ;
Kakusandhañca sambuddhaṃ , koṇāgamanameva ca .
10.
Kassapaṃ sugatañca ’ me , sambuddhe catuvīsati ;
Ārādhetvā mahāvīro , tehi bodhāya byākato .
11.
Puretvā
M0.2 pāramī sabbā , patvā sambodhimuttamaṃ ;Uttamo gotamo buddho , satte dukkhā pamocayi .
12.
Magadhesu ruvelāyaṃ , bodhimūle mahāmuni ;
Visākhapuṇṇamāyaṃ so , patto sambodhimuttamaṃ .
13.
Sattāhāni tahiṃ satta , so vimuttisukhaṃ paraṃ ;
Vindantaṃ madhurattañca , dassayanto vasī vasi .
14.
Tato bārāṇasiṃ gantvā , dhammacakkaṃ pagattayi ;
Tattha vassa vasanto ’ va , saṭṭhiṃ arahataṃ akā .
15.
Te dhammadesanatthāya , vissajjetvāna bhikkhavo ;
Vinetvā ca tato tiṃsa-sahā ye bhaddavaggiye .
16.
Sahassajaṭile nātho , vinetuṃ kassapādike ;
Hemante uruvelāyaṃ , vasite paripācayaṃ .
17.
Uruvelakassapassa , mahāyaññe upaṭṭhite ;
Tassa ’ ttano nāgamane , icchācāraṃ vijāniya .
18.
Uttarakuruto bhikkhaṃ , āharitvā rimaddano ;
Anotattadahe bhutvā , sāyanhasamaye sayaṃ .
19.
Bodhito navame māse , phussapuṇṇamiyaṃ jino ;
Laṅkādīpaṃ visodhetuṃ , laṅkādīpamupāgami .
20.
Sāsanujjotanaṃ ṭhānaṃ , laṃkā ñātā jinena hi ;
Yakkhapuṇṇāya laṅkāya , yakkhā nibbā siyāti ca .
21.
Ñātova laṅkāmajjhamhi , gaṅgābhīre manorame ;
Tiyojanāya te ramme , ekayojanavitthate .
22.
Mahānāgavanuyyāne , yakkhasaṅgāmabhūmiyā ;
Laṅkādīpaṭṭhayakkhānaṃ , mahāyakkhasamāgamo .
23.
Upāgato taṃ sugato , mahāyakkhasamāgamaṃ ;
Samāgamassa majjhamhi , tattha tesaṃ siropari .
24.
Mahiyaṅgaṇathūpassa , ṭhāne vehāyasaṃ jino ;
Vuṭṭhivātandhakāresi , tesaṃ saṃvejanaṃ akā .
25.
Te bhayaṭṭhā ’ bhayaṃ yakkhā , ayācuṃ abhayaṃ jinaṃ ;
Jino abhayado āha , yakkhe te ’ ti bhayaddīte .
26.
Yakkhā
M0.3 bhayaṃ vo dukkhañca , harissāmi idaṃ ahaṃ ;Tumhe nisajjaṭhānaṃ me , samaggā detha no idha .
27.
Āhu te sugataṃ yakkhā , dema mārisa te idha ;
Sabbepi sakalaṃ dīpaṃ , dehi no abhayaṃ tuvaṃ .
28.
Bhayaṃ sītaṃ tamaṃ tesaṃ , hantvā taṃ dinnabhūmiyaṃ ;
Cammakkhandhaṃ attharitvā , tatthā ’ sīno jino tato .
29.
Cammakkhaṇḍaṃ pasāresi , ādittaṃ taṃ samantato ;
Ghammābhibhūtā te bhītā , ṭhitā ante samantato .
30.
Giridīpaṃ tato nātho , rammaṃ tesaṃ idhā ’ nayi ;
Tesu tattha paviṭṭhesu , yathāṭhāne ṭhapesi ca .
31.
Nātho taṃ saṃkhipi dhammaṃ , tadā devā samāgamuṃ ;
Tasmiṃ samāgame tesaṃ , satthā dhamma madesayi .
32.
Nekesaṃ pāṇakoṭīnaṃ , dhammābhisamayo ahu ;
Saraṇesu ca sīlesu , ṭhitā āsuṃ asaṃkhiyā .
33.
Sotāpattiphalaṃ patvā , sele sumanakūṭake ;
Mahāsumanadevindo , pūjiyaṃ yāci pūjiyaṃ .
34.
Siraṃ parāmasitvāna , nīlāmalasiroruho ;
Pāṇimatteadā kese , tassa pāṇa hito jino .
35.
So taṃ suvaṇṇacaṅkoṭa-varenādāya satthuno ;
Nisinnaṭṭhānaracite , nānāratanasañcaye .
36.
Sabbato sattaratane , te ṭhapetvā siroruhe ;
So indanīlathūpena , pidahesi namassi ca .
37.
Parinibbutamhi sambuddhe , citakato ca iddhiyā ;
Ādāya jinagīvaṭṭhiṃ , thero sarabhūnāmako .
38.
Therassa sāriputtassa , sisso ānīya cetiye ;
Tasmiṃyeva ṭhapetvāna , bhikkhūhi parivārito .
39.
Chādāpetvā medavaṇṇa-pāsāṇehi mahiddhiko ;
Thūpaṃ dvādasahatthuccaṃ , kārāpetvāna pakkami .
40.
Devānaṃpiyatissassa , rañño bhātukudhārako ;
Uddhacūḷābhayo nāma , disvā cetiya mabbhutaṃ .
41.
Taṃ
M0.4 chādayitvā kāresi , tiṃsahatthucca cetiyaṃ ;Maddanto damiḷe rājā , tatraṭṭho dukkhagāmaṇi .
42.
Asītihatthaṃ kāresi , tassa kañjukacetiyaṃ ;
Mahiyaṅgaṇathūpoya-meso evaṃ patiṭṭhito .
43.
Evaṃ dīpamimaṃkatvā , manussārahamissaro ;
Uruvelamagā dhīro , uruvīra parakkamoti .
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ niṭṭhitaṃ .
Nāgadīpāgamana
44.
Mahākāruṇiko satthā , sabbalokahite rato ;
Bodhito pañcame vasse , vasaṃ jetavane jino .
45.
Mahodarassa nāgassa , tathā cūḷodarassa ca ;
Mātulabhāgineyyānaṃ , maṇipallaṅkahetukaṃ .
46.
Disvā sapārisajjānaṃ , saṅgāmaṃ paccupaṭṭhitaṃ ;
Sambuddho cittamāsassa , kāḷapakkhe uposathe .
47.
Pātoyeva samādāya , pavaraṃ pattacīvaraṃ ;
Anukampāya nāgānaṃ , nāgadīpamupāgami .
48.
Mahādaro ’ piso nāgo , tadā rājā ahiddhiko ;
Samudde nāgabhavane , dasaddhasatayojane .
49.
Kaṇiṭṭhikā tassa kaṇhā , vaḍḍhamānamhi pabbate ;
Nāgarājassa dinnā ’ si , tassa cūḷodaro suto .
50.
Tassa mātā mahāmātu , maṇipallaṅkamuttamaṃ ;
Datvā kālakatā nāgī , mātulena tathā hi so .
51.
Ahosi bhāgineyyassa , saṅgāmo paccupaṭṭhito ;
Pabbateyyā ’ pi nāgā te , ahesuñhi mahiddhikā .
52.
Samiddhisumano nāma , devo jetavane ṭhitaṃ ;
Rājāyatanamādāya , attano bhavanaṃ subhaṃ .
53.
Buddhānumatiyāyeva , chattākāraṃ jinopari ;
Dhārayanto upāgañchi , ṭhānaṃ taṃ pubbavuṭṭhakaṃ .
54.
Devo
M0.5 hi so nāgadīpe , manusso ’ nantare bhave ;Ahosi rājāyatana-ṭhitaṭhāne sa addasa .
55.
Paccekabuddha bhuñjante , disvā cittaṃ pasādiya ;
Pattasodhanasākhāyo , tesaṃ pādāsi tena so .
56.
Nibbattitasmiṃ rukkhasmiṃ , jetuyyāne manorame ;
Dvārakoṭṭhakapassamhi , pacchā bahi ahosi so .
57.
Devātidevo devassa , tassa vuddhiñca passiya ;
Idaṃ ṭhāna hitatthañca , taṃ sarukkhaṃ idhānayi .
58.
Saṅgāmamajjhe ākāse , nisinno tattha nāyako ;
Tamaṃ tamonudo tesaṃ , nāgānaṃ hiṃsanaṃ akā .
59.
Assāsento bhayaṭṭe te , ālokaṃ paviddhaṃsayi ;
Te disvā sugataṃ tuṭṭhā , pāde vandiṃsu satthuno .
60.
Tesaṃ dhammamadesesi , sāmaggikaraṇaṃ jino ;
Ubho ’ pi te patītā taṃ , pallaṅkaṃ munino aduṃ .
61.
Satthā bhūmigato tattha , pasīdisvāna āsane ;
Tehi dibbannapānehi , nāgarājehi tappito .
62.
Te jalaṭṭhe talaṭṭhe ca , bhujage ’ sītikoṭiyo ;
Saraṇesu ca sīlesu , patiṭṭhāpesi nāyako .
63.
Mahodarassa nāgassa , mātulo maṇiakkhiko ;
Kalyāṇiyaṃ nāgarājā , yuddhaṃ kātuṃ tahiṃ gato .
64.
Buddhagāmamhi paṭhame , sutvā saddhammadesanaṃ ;
Ṭhito saraṇasīlesu , tatthā ’ yāci tathāgataṃ .
65.
Mahatī anukampāno , katā nātha tayā ayaṃ ;
Tavānāgamane sabbe , mayaṃ bhasmī bhavāmahe .
66.
Anukampā mahī pite , visuṃ hotu mahodaya ;
Punarāgamanenettha , vāsabhūmiṃ mamā mama .
67.
Adhivāsayitvā bhagavā , tuṇhibhāve nidhāgamaṃ ;
Patiṭṭhāpesi tattheva , rājāyatanacetiyaṃ .
68.
Tañcapi
M0.6 rājāyatanaṃ , pallañcaṅka mahārahaṃ ;Appesi nāgarājūnaṃ , lokanātho namassituṃ .
69.
Paribhogacetiyaṃ mayhaṃ , nāgarājā namassatha ;
Taṃ bhavissati votātā , hitāya ca sukhāya ca .
70.
Iccevamādiṃ sugato , nāgānaṃ anusāsanaṃ ;
Katvā jetavanaṃ eva , gato lokānukampakoti .
Nāgadīpāgamanaṃ
Kalyāṇāgamanaṃ
71.
Tato so tatiye vasse ,
Nāgindo maṇiakkhiko ;
Upasaṅkamma sambuddhaṃ ,
Satasaṅghaṃ nimantayi .
72.
Bodhito aṭṭhame vasse , vasaṃ jetavane jino ;
Nātho pañcahi bhikkhūnaṃ , satehi parivārito .
73.
Dutiye divase bhatta-kāle ārocite jino ;
Ramme vesākhamāsamhi , puṇṇamāyaṃ munissaro .
74.
Tattheva pārupitvāna , saṅghāṭiṃ pattamādiya ;
Āgā kalyāṇidesaṃ taṃ , maṇiakkhinivesanaṃ .
75.
Kalyāṇi cetiyaṭhāne , kate ratanamaṇḍape ;
Mahārahamhi pallaṅke , sahasaṅghenu ’ pāvisi .
76.
Dibbehi khajjabhojjehi , sagaṇo sagaṇaṃ jinaṃ ;
Nāgarājā dhammarājaṃ , santappesi sumānaso .
77.
Tattha dhammaṃ desayitvā , satthā lonukampako ;
Uggantvā sumane kūṭe , padaṃ dassesi nāyako .
78.
Tasmiṃ pabbatapādamhi , sahasaṅgho yathāsukhaṃ ;
Divā vihāraṃ katvāna , dīghavāpi mupāgami .
79.
Tattha
M0.7 cetiyaṭhānamhi , sasaṅghova nisīdiya ;Samādhiṃ appayī nātho , ṭhānāgāravapattiyā .
80.
Tato vuṭṭhāya ṭhānamhā , ṭhānāṭhānesu kovido ;
Mahāmeghavanārāma-ṭhānamāga mahāmuni .
81.
Mahābodhiṭhitaṭhāne , nisīditvā sasāvako ;
Samādhiṃ appayī nātho , mahāthūpaṭhite tathā .
82.
Thūpārāmamhi thūpassa , ṭhitaṭhāne tatheva ca ;
Samādhito ’ tha vuṭṭhāya , silācetiyaṭhānago .
83.
Sahāgate devagaṇo , gaṇī samanusāsiya ;
Tato jetavanaṃ buddho , buddhasabbatthako agā .
84.
Evaṃ laṅkāya nātho , hitamamitamatī āyatiṃ pekkhamāno ;
Tasmiṃ kālamhi laṃkāsurabhujagagaṇādīnamatthañca passaṃ ;
Āgā tikkhattumetaṃ ativipuladayo lokadīpo sudīpaṃ ;
Dīpo tenāyamāsi sujanabahumano dhammadīpāva bhāsīti .
Kalyāṇāgamanaṃ
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Tathāgatābhigamanaṃ nāma
Paṭhamo paricchedo .