Issues
Select Version
arhaငaindāsabha
မြန်မာဘာသာ
Mahāvaggavaṇṇanā
Mahāvaggavaṇṇanā

၅။ ဓမ္မက္ခန္ဓက

Author: arhaငaindāsabha @ IAPT

၅။ ဓမ္မက္ခန္ဓက

သောဏကောဠိဝိသကထာဒိဝဏ္ဏနာ

(၁၈၂) ၂၄၂။ စမ္မက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ ဥဏ္ဏပါဝါရဏန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဥဘ-တော၊ နှစ်ဘက်မှ။ လောမာနိ၊ အမွေးတို့ကို။ ဥဋ္ဌာပေတွာ၊ ထစေ၍။ ဝါ၊ ဖော်၍။ ကတံ၊ သော။ ဥဏ္ဏမယံ၊ သားမွေးဖြင့်ပြီးသော။ ပါဝါရဏံ၊ စုလျားတည်း။ ဥဘတော၊ နှစ်ဘက်မှ။ ကပ္ပါသပိစုံ၊ ချည်မျှင်အစုကို။ ဥ‌ဋ္ဌာပေတွာ၊ ပေါ်စေ၍။ ဝီတပါဝါရောပိ၊ ရက်အပ်သောစုလျားသည်လည်း။ အတ္ထိ၊ ၏။ တတော၊ ထိုစုလျားမှ။ နိဝတ္တနတ္ထံ၊ နစ်ခြင်းငှာ။ "ဥဏ္ဏပါဝါရဏ"န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
အဍ္ဎစန္ဒပါသာဏေတိ၊ ဟူသည်ကား။ သောပါနမူလေ၊ လှေကားရင်း၌။ ဥပဍ္ဎံ၊ ထက်ဝက်ကို။ အန္တော၊ အတွင်းသို့။ ပဝေသေတွာ၊ သွင်း၍။ ဌပိတေ၊ ထားအပ်သော။ အဍ္ဎပါသာဏေ၊ ထက်ဝက်သောကျောက်၌။
ပါဠိယံ၊ ၌။ ဝိဟာရပစ္ဆာယာယန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိဟာရပစ္စန္တေ၊ ကျောင်းစွန်၌။ ဆာယာ-ယ၊ အရိပ်၌။ ဝိဟာရဿ ဝဍ္ဎမာနစ္ဆာယာယံ၊ ကျောင်းမှ ထွက်ပွားသောအရိပ်၌။ ဣတိပိ၊ ဤသို့လည်း။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
၂၄၃။ "ဘောဂါ"တိ၊ ဟူသောပုဒ်၌။ ဥပယောဂတ္ထေ၊ ဒုတိယာအနက်၌။ ပစ္စတ္တဝစနံ၊ ပဌမာဝိဘတ်တည်း။
အစ္စာယတာတိ၊ ဟူသည်ကား။ အတိအာယတာ၊ အလွန်တင်းလွန်းသော။ ခရမုစ္ဆနာ၊ အကြမ်းတီးခြင်းတည်း။
သရဝတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ မဓုရသရသံယုတ္တာ၊ သာယာသောအသံနှင့် ယှဉ်သော သဘောရှိသော။
အတိသိထိလာ၊ အလွန်လျော့သော။ မန္ဒမုစ္ဆနာ၊ အနုတီးခြင်းတည်း။
ဝီရိယသမထန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝီရိယ-သမ္ပယုတ္တံ၊ ဝီရိယနှင့်ယှဉ်သော။ သမထံ၊ သမာဓိကို။
တတ္ထ စ နိမိတ္တံ ဂဏှာတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ တသ္မိံ သမထေ တသ္မိဉ္စ သမဘာဝေ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ထိုသမထသည်။ သတိ၊ သော်။ အာဒါသေ၊ ကြေးမုံ၌။ မုခနိမိတ္တံ ဝိယ၊ မျက်နှာရိပ်ကဲ့သို့။ ယံ နိမိတ္တံ၊ အကြင်နိမိတ်သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ သမထနိမိတ္တဉ္စ၊ ထိုသမထ နိမိတ်ကိုလည်းကောင်း။ တံ ဝိပဿနာနိမိတ္တဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ တံ မဂ္ဂနိမိတ္တဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ တံ ဖလနိမိတ္တဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဂဏှာဟိ၊ ယူလော့။ နိဗ္ဗတ္တေဟိ၊ ဖြစ်စေလော့။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အဿ၊ ထိုသောဏထေရ်အား။ အရ-ဟတ္တပရိယောသာနံ၊ အရဟတ္တဖိုလ် အဆုံးရှိသော။ ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကို။ ကထိတံ၊ ဟောအပ်၏။
၂၄၄။ ဆဌာနာနီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဆ ကာရဏာနိ၊ ခြောက်ပါးသောအကြောင်းတို့တည်း။
အဓိမုတ္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ၊ ထိုးထွင်း၍။ ဌိတော၊ တည်၏။
"နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တော"တိအာဒိ၊ အစရှိသော။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော စကားကို။ အရဟတ္တဝသေန၊ အရဟတ္တဖိုလ်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဟိ၊ စွ။ အရဟတ္တံ၊ ကို။ သဗ္ဗကိလေသေဟိ၊ ခပ်သိမ်းသောကိလေသာတို့မှ။ နိက္ခန္တတ္တာ၊ ထွက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ နေက္ခမ္မံ၊ နေက္ခမ္မဟူ၍။ တေဟိ ဧဝ၊ ထိုကိလေသာတို့မှသာလျှင်။ ပဝိဝိတ္တတ္တာ၊ ဆိတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ပဝိဝေကော၊ ဟူ၍။ ဗျာပဇ္ဇာဘာဝတော၊ ကြောင့်ကြ မရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အဗျာပဇ္ဇံ၊ ဟူ၍။ ဥပါဒါနက္ခယန္တေ၊ ဥပါဒါန်ကုန်သော အဆုံး၌။ ဥပ္ပန္နတ္တာ၊ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဥပါ-ဒါနက္ခယော၊ ဟူ၍။ တဏှက္ခယန္တေ၊ တဏှာကုန်သော အဆုံး၌။ ဥပ္ပန္နတ္တာ၊ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ တဏှက္ခယော၊ ဟူ၍။ သမ္မောဟာဘာဝတော၊ တွေဝေခြင်း မရှိသောကြောင့်။ အသမ္မောဟောတိ စ၊ ဟူ၍လည်း။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဋိဝေဓပညာယ၊ ထိုးထွင်းသော ပညာနှင့်။ ကေဝလံ အသမ္မိဿံ၊ မရောယှက်သော။ သဒ္ဓါမတ္တကံ၊ သဒ္ဓါမျှတည်း။
ပဋိစယန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ပုနပ္ပုနံ၊ အဖန်တလဲလဲ။ ကရ-ဏေန၊ ပြုသဖြင့်။ ဝဍ္ဎိံ၊ ပွားခြင်းတည်း။
ဝီတရာဂတ္တာတိ၊ ဟူသည်ကား။ မဂ္ဂပဋိဝေဓေန၊ ဖြင့်။ ရာဂဿ၊ ၏။ ဝိဂတတ္တာ ဧဝ၊ ကင်းသည်၏အဖြစ်ကြောင့်လျှင်။ နေက္ခမ္မသင်္ခါတံ၊ နေက္ခမ္မဟု ဆိုအပ်သော။ အရဟတ္တံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို။ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ၊ ထိုးထွင်း၍။ သစ္ဆိကတွာ၊ မျက်မှောက်ပြု၍။ ဌိတော၊ တည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သေသပဒေသုပိ၊ ကြွင်းသော ပုဒ်တို့၌လည်း။ ဧသေဝ နယော၊ ဤနည်းလျှင်တည်း။
ပဝိဝေကာဓိမုတ္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ "အဟံ၊ ငါသည်။ ပဝိဝေကေ၊ ကိလေသာတို့မှ ဆိတ်သော အရဟတ္တဖိုလ်၌။ အဓိမုတ္တော၊ ညွတ်၏"။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အရဟတ္တံ၊ ကို။ ဗျာကရောတိ၊ ကြား၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ အနက်။
သီလဗ္ဗတပရာမာသန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သီလဉ္စ၊ အလေ့ကိုလည်းကောင်း။ ဝတဉ္စ၊ အကျင့်ကို လည်းကောင်း။ ပရာမသိတွာ၊ သုံးသပ်၍။ ဂဟိတဂ္ဂဟဏ-မတ္တံ၊ ယူသော အယူမျှတည်း။
သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆန္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ သာရဘာဝေန၊ အမြတ်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဇာနန္တော၊ သိလျက်။
အဗျာပဇ္ဇာ-ဓိမုတ္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ အဗျာပဇ္ဇံ၊ ကြောင့်ကြမရှိသော။ အရဟတ္တံ၊ ကို။ ဗျာကရောတိ၊ ကြား၏။
(၁၈၃) အမိဿီကတန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ အမိဿကတံ၊ မရောသည်ကိုပြုခြင်းတည်း။
ဟိ၊ စွ။ ကိလေသာ၊ ကိလေသာတို့သည်။ အာရမ္မဏေန၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ ကွ။ စိတ္တံ၊ ကို။ မိဿံ က‌ရောန္တိ၊ ရောယှက်သည်ကို ပြုကုန်၏။ တေသံ၊ ထိုကိလေသာတို့၏။ အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ အမိဿီကတံ၊ မည်၏။
ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဗလဝဝါတက္ခန္ဓော၊ အားကြီးသောလေအစုတည်း။
"ဥပါဒါနက္ခယဿ စာ"တိ၊ ဟူသောပုဒ်သည်။ ဥပယောဂတ္ထေ၊ ဒုတိယာအနက်၌။ သာမိဝစနံ၊ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ရှိသောပုဒ်တည်း။
ဒိသွာ အာယတနုပ္ပါ-ဒန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ စက္ခာဒိအာယတနာနံ၊ စက္ခုစသော အာယတနတို့၏။ ဥပ္ပါဒဉ္စ၊ ဖြစ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဝယဉ္စ၊ ပျက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဒိသွာ၊ မြင်၍။
စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဣမာယ ဝိပဿနာပဋိပတ္တိယာ၊ ဤဝိပဿနာအကျင့်ဖြင့်။ ဖလသမာပတ္တိဝသေန၊ ဖလသမာပတ်၏အစွမ်းဖြင့်။ စိတ္တံ၊ သည်။ ဝိမုစ္စတိ၊ လွတ်၏။
သောဏကောဠိဝိသကထာဒိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

ဒိဂုဏာဒိဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ

၂၄၅။ သကဋဝါဟေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒွီဟိ သကဋေဟိ၊ လှည်းနှစ်စီးတို့ဖြင့်။ ပရိစ္ဆိန္နေ၊ ပိုင်းခြားအပ်သော။ ဝါဟေ၊ ဝါဟတို့ကို။
"ဝါဟေ" တိ ဗဟုဝစနဿ၊ ဝါဟေ-ဟူသော ဗဟုဝုစ်၏။ ဟိရညဝိသေသနတ္တေ၊ ဟိရည၏ ဝိသေသနအဖြစ်သည်။ သတိပိ၊ သော်လည်း။ သာမညာပေက္ခာယ၊ သာမညကိုငဲ့သဖြင့်။ "ဟိရည"န္တိ၊ ဟူ၍။ ဧကဝစနံ၊ ကို။ ကတံ၊ ၏။
၂၄၆။ အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ၊ ဟူသည်ကား။ အလ္လာရိဋ္ဌဖလဝဏ္ဏာ၊ ပုတီးနက်စေ့ အဆင်းကဲ့သို့ အဆင်းရှိ၏။ တိန္တကာကပက္ခဝဏ္ဏာ၊ မိုးစွတ်သောကျီးတောင်အဆင်းကဲ့သို့သော အဆင်းရှိ၏။ ဣတိပိ၊ ဤသို့လည်း။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
"ရဇန"န္တိ၊ ဟူသောစကားကို။ ဥပရိလိတ္တံနီလာဒိဝဏ္ဏံ ဥပလိတ္တံ နီလာဒိဝဏ္ဏံ- (ဆဋ္ဌ) ၊ အပေါ်ကသုတ်လိမ်းသော အညိုစသော အဆင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တေန၊ ကြောင့်။ "စောဠကေန ပုဉ္ဆိတွာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ဟိ၊ စွ။ တံ၊ ထိုအပေါ်က သုတ်လိမ်းအပ်သောအဆင်းသည်။ တထာ၊ ထိုအခြင်းအရာဖြင့်။ ပုဉ္ဆိတေ၊ ပွတ်ဖျက်သည်ရှိသော်။ ဝိဂစ္ဆတိ၊ ကင်း၏။
စမ္မဿ၊ သားရေ၏။ ဒုဂ္ဂန္ဓာ-ပနယနတ္ထံ၊ မကောင်းသော အနံ့ကို ပယ်ခြင်းငှာ။ ရဇနေဟိ ကာဠရတ္တာဒိရဇနေဟိ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ဆိုးရေတို့ဖြင့်။ ရဉ္ဇိတတ္တာ၊ ဆိုးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကာဠာရတ္တာဒိ၊ အမည်း အနီ အစရှိသော။ ယံ ဝဏ္ဏံ၊ အကြင်အဆင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ တံ ဝဏ္ဏံ၊ ကို။ စောဠာ-ဒီိဟိ၊ ပုဆိုးစသည်တို့ဖြင့်။ အပနေတုံ၊ ပယ်ခြင်းငှာ။ န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။ စမ္မဂတိက မေဝ၊ သားရေနှင့် အလားတူသည်သာတည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တံ ဝဏ္ဏံ၊ သည်။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
ခလ္လကန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သဗ္ဗပဏှိပိဓာနစမ္မံ၊ အလုံးစုံသော ဖနောင့်ကို ပိတ်သော သားရေတည်း။ အပရိဂဠနတ္တံ၊ မလျှောကျခြင်းငှာ။ ပဏှိဥပရိ-ဘာဂေ၊ ဖနောင့်၏ အထက်အဖို့၌။ အပိဓာယ မပိတ်ပဲ-(?) အာရောပနဗန္ဓနမတ္တံ၊ အပိတ်ကိုတင်၍ဖွဲ့ခြင်းမျှသည်။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ဝိစိတြာတိ၊ ဝိစိတြဟူ၍။ သဏ္ဌာနတော၊ သဏ္ဌာန်အားဖြင့်။ ဝိစိတြပဋာ၊ ဆန်းကြယ်သောအသည်းကို။ အဓိပ္ပေတာ၊ လိုအပ်၏။ ဝဏ္ဏတော၊ အဆင်းအားဖြင့်။ ဝိစိတြပဋာ၊ ကို။ န အဓိပ္ပေတာ၊ မလိုအပ်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ တဿ၊ ထိုဆန်းကြယ်သောအသည်းရှိသော ဖိနပ်၏။ (ထည့်)။ သဗ္ဗသော၊ ခပ်သိမ်းသောအပြားဖြင့်။ အပနေတဗ္ဗေသု၊ ပယ်အပ်ကုန်သော။ ခလ္လိက ဒီသု၊ ခလ္လိကအစရှိသည် တို့၌။ ပဝိဋ္ဌတ္တာ၊ ဝင်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဗိဠာလသဒိသမုခတ္တာ၊ ကြောင်၏ မျက်နှာနှင့် တူသောမျက်နှာရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ မဟာဥလူကာ၊ သျှူးပျံတို့ကို။ "ပက္ခိဗိဠာ-လာ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။ တေသံ၊ ထိုသျှူးပျံတို့၏။ စမ္မံ နာမ၊ အရေမည်သည်ကား။ ပက္ခလောမမေဝ၊ အတောင် အမွေးသာလျှင်တည်း။
ဒိဂုဏာဒိဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

အဇ္ဈာရာမေဥပါဟန ပဋိက္ခေပကထာဒိဝဏ္ဏနာ

(၁၈၄) ၂၅၁။ "ဥဏ္ဏာဟိ ကတပါဒုကာ"တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောပုဒ်၌။ ဥဏ္ဏာမယကမ္ဗလေဟိ၊ သားမွေးဖြင့်ပြီးသော ကမ္ဗလာတို့ဖြင့်။ ကတာ၊ ပြုအပ်ကုန်သော။ ပါဒုကာ၊ ခြေနင်းတို့ကို။ သင်္ဂယှန္တိ၊ သင်္ဂြိုဟ်အပ်ကုန်၏။
၂၅၃။ ဂင်္ဂါမဟကီဠိကာယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဂင်္ဂါမဟေ၊ ဂင်္ဂါမြစ်ကိုပူဇော်အပ်ရာ၏။ ကီဠိကာယ၊ ကစားခြင်းဖြင့်။
ဟိ၊ စွ။ တတ္ထ၊ ထိုဂင်္ဂါမြစ်ကို ပူဇော်ရာ၌။ ဣတ္ထိပုရိသာ၊ မိန်းမ ယောက်ျားတို့သည်။ ယာနေဟိ၊ ယာဉ်တို့ဖြင့်။ ဥဒကကီဠံ၊ ရေကစားခြင်းငှာ။ ဂစ္ဆန္တိ၊ သွားကုန်၏။
ပီဌကသိဝိကန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဖလကာဒိနာ၊ ပျဉ်အစရှိသည်ဖြင့်။ ကတံ ပီဌကယာနံ၊ ပြုအပ်သော အင်းပျဉ်ယာဉ်တည်း။
အန္ဒောလိကာ၊ သံလျဉ်းသည်။ ပဋပေါတလိကံ၊ မည်၏။
သဗ္ဗမ္ပိ၊ အလုံးစုံလည်းဖြစ်သော။ ယာနံ၊ ကို။ ဥပါဟနေနာပိ၊ ဖိနပ်ဖြင့်လည်း။ ဂန္တုံ၊ ငှာ။ အသမတ္ထဿ၊ မစွမ်းနိုင်သော။ ဂိလာနဿ၊ နာသောရဟန်းအား။ အနုညာတံ၊ ခွင့်ပြုအပ်၏။
၂၅၄။ ဝါဠရူပါနီတိ၊ ဟူသည်ကား။ အာဟရိမာနိ၊ ရွေ့ရှားကောင်းကုန်သော။ ဝါဠရူပါနိ၊ သားရဲရုပ်တို့ကို။
"စတုရင်္ဂုလာဓိကာနီ"တိ၊ ဟူသောပုဒ်သည်။ ဥဒ္ဒလောမီဧကန္တလောမီဟိ၊ ဥဒ္ဒလောမီ ဧကန္တလောမီ ‌အခင်းတို့မှ။ တဿ၊ ထိုဂေါဏကအခင်း၏။ ဝိသေသဒဿနံ၊ အထူးကိုပြကြောင်းတည်း။
ဟိ၊ စွ။ စတုရင်္ဂုလတော၊ လက်လေးသစ်အောက်။ ဦနာနိ၊ ယုတ်လျော့သော အမွေးရှိသော အခင်းတို့သည်။ ဥဒ္ဒလောမီအာဒီသု၊ ဥဒ္ဒလောမီအစရှိသည်တို့၌။ ပဝိသန္တိ၊ ဝင်ကုန်၏။
ဝါနစိတြော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏောတိ၊ ဟူသည်ကား။ နာနာဝဏ္ဏေဟိ၊ အထူးထူးသော အဆင်းရှိကုန်သော။ ဥဏ္ဏာ-မယ သုတ္တေဟိ၊ သားမွေးဖြင့်ပြီးသော ချည်တို့ဖြင့်။ ဘိတ္တိစ္ဆေဒါဒိဝသေန၊ နံရံ‌ပေါက်အစရှိသော သဏ္ဌာန်၏အစွမ်းဖြင့်။ ဝါယိတွာ၊ ရက်၍။ ကတ-စိတ္တတ္ထရဏော၊ ပြုအပ်သော ဆန်းကြယ်သော အခင်းတည်း။
ဃနပုပ္ဖကောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဗဟလရာဂေါ၊ များစွာနှစ်သက်အပ်သော ပန်းပြောက်အတိချယ်သော အခင်းတည်း။
ပကတိတူလိကာတိ၊ ဟူသည်ကား။ တူလပုဏ္ဏာ၊ လဲဖြင့်ပြည့်သော။ ဘိသိ၊ ဘုံလျှိုတည်း။
ဝိကတိကာတိ၊ ဟူသည်ကား။ သီဟ-ရူပါဒိဝသေန၊ ခြင်္သေ့ရုပ် အစရှိသည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါဠစိတြာဝ ဝါနစိတြာဝ- (ဆဋ္ဌ) ၊ သားရဲရုပ်ဖြင့် ဆန်းကြယ်သော အခင်းကိုသာလျှင်။ ဂယှတိ၊ ယူအပ်၏။
ဥဒ္ဒလောမီတိ၊ ဟူသည်ကား။ "ဥဘတောဒသံ၊ နှစ်ဘက် အဆာရှိသော။ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ၊ သားမွေးဖြင့်ပြီးသော အခင်းတည်း"။ (ဧကန္တလောမီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဧကတောဒသံ၊ တဘက် အဆာရှိသော။ ဥဏ္ဏမယတ္ထရဏံ၊ တည်း ဆဋ္ဌ၌ မပါ။)။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ၊ ဒီဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာ၌။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ကောသေယျကဋ္ဋိဿမယန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ကောသိယသုတ္တာ-နံ၊ ပိုးချည်တို့၏။ အန္တရာ၊ အကြား၌။ သုဝဏ္ဏမယသုတ္တာနိ၊ ရွှေချည်တို့ကို။ ပဝေသေတွာ၊ သွင်း၍။ ဝီတံ၊ ရက်အပ်သော အခင်းတည်း။
သုဝဏ္ဏသုတ္တံ၊ ရွှေချည်ကို။ "ကဋ္ဋိဿံ၊ ကဋ္ဋိဿဟူ၍လည်းကောင်း။ ကသဋ"န္တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဝုစ္စတိ ကိရ၊ ဆိုအပ်သတတ်။
တေနေဝ၊ ကြောင့်သာလျှင်။ "ကောသေယျကဋ္ဋိဿမယံ၊ မည်၏"။ ဣတိ၊ ဤသို့။ အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေ-ရေန၊ ဆရာဓမ္မပါလမထေရ်သည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ရတနပရိသိဗ္ဗိတန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သုဝဏ္ဏလိတ္တံ၊ ရွှေရည်ဖြင့် လိမ်းသုတ်အပ်သော။
သုဒ္ဓကောသေယျန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ရတနပရိသိဗ္ဗနရဟိတံ၊ ရတနာချည်ဖြင့် ချုပ်ခြင်းမှကင်းသော ပိုးအခင်းတည်း။
အဇိနမိဂစမ္မာနံ၊ သစ်နက်ရေတို့၏။ အတိသုခုမတ္တာ၊ အလွန်သိမ်မွေ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဒုပဋ္ဋတိပဋ္ဋာနိ၊ နှစ်ထပ် သုံးထပ်တို့ကို။ ကတွာ၊ ၍။ သိဗ္ဗန္တိ၊ ချုပ်ကုန်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ "အဇိနပ္ပဝေဏီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ (နာနပ္ပကာရတော ဝီယဟေ သိဗ္ဗိယတေတိ ပဝေဏီ-ဟု ပြုစေလိုသည်။)
ရတ္တဝိတာနေနာတိ၊ ဟူသည်ကား။ သဗ္ဗရတ္တေန၊ အလုံးစုံ‌ နီသော။ ဝိတာနေန၊ ဗိတာန်ဖြင့်။
ယံ ပန၊ အကြင်ဗိတာန်သည်ကား။ နာနာဝဏ္ဏံ၊ အထူးထူးသောအဆင်းရှိ၏။ ဝါဠစိတ္တံ ဝါ ဝါနစိတ္တံ ဝါ- (ဆဋ္ဌ) ၊ သားရဲရုပ်တို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်သည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ လေပစိတ္တံ ဝါ၊ ပန်းချီဆေးရေးဖြင့် ဆန်းကြယ်သည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ တံ ဝိတာနံ၊ သည်။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ဥဘတောလောဟိတကူပဓာ-နေပိ၊ နှစ်ဘက်၌ ထားအပ်သော ခေါင်းအုံး ခြေအုံးနီ၌လည်း။ ဧသေဝ နယော၊ ဤနည်းလျှင်တည်း။
"စိကြံ ဝါ"တိ ဣဒံ ပန၊ စိတြံ ဝါ-ဟူသောဤစကားကိုကား။ သဗ္ဗထာ၊ ခပ်သိမ်းသော အပြားဖြင့်။ ကပ္ပိယတ္တာ၊ အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဥဘ‌တောဥပဓာနေသု၊ နှစ်ဘက်သော အုံးတို့၌။ အကပ္ပိယတ္တာ၊ မအပ်သောကြောင့်။ န ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။
ဟိ၊ စွ။ လောဟိတကသဒ္ဒေါ၊ သည်။ စိတ္တေ၊ ဆန်းကြယ်သည်၌။ န ဝတ္တတိ၊ မဖြစ်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ အညထာ၊ လောဟိတကသဒ္ဒါသည် ဆန်းကြယ်ခြင်းအနက်၌ ဖြစ်သည်ရှိသော်။ (ထည့်)။ ပဋလိဂ္ဂဟဏေနေဝ၊ ပဋလိသဒ္ဒါဖြင့်ပင်လျှင်။ စိတ္တကဿာပိ အတ္ထရဏဿ၊ စိတ္တကအခင်းကိုလည်း။ သင်္ဂဟေတဗ္ဗ-ပသင်္ဂတော၊ သိမ်းယူသင့်သည်ဟု လျဉ်းပါးခြင်းကြောင့်တည်း။ ကာသာဝံ ပန၊ သင်္ကန်းသည်ကား။ လောဟိတကဝေါဟာရံ၊ အနီ-ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့။ န ဂစ္ဆတိ၊ မရောက်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝိတာနေပိ၊ ၌လည်းကောင်း။ ဥဘ-တောပဓာနေပိ၊ နှစ်ဘက်အုံး၌ လည်းကောင်း။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
"သစေ ပမာဏ-ယုတ္တ"န္တိအာဒိ၊ အစရှိ‌သော စကားကို။ အညဿ၊ တပါးသော။ ပမာဏာ-တိက္ကန္တဿ၊ ပမာဏထက်လွန်သော။ ဗိဗ္ဗောဟနဿ၊ အုံး၏။ ပဋိက္ခိတ္တဘာဝ-ဒဿနတ္ထံ၊ ပယ်သောအဖြစ်ကို ပြခြင်းငှာ။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဥစ္စာသယနမဟာသယန-ဘာဝဒဿနတ္ထံ၊ နေရာမြင့် နေရာမြတ်၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းငှာ။ န ဝုတ္တံ၊ အပ်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ တထာ၊ ထိုဥစ္စာသယန မဟာသယန အခြင်းအရာဖြင့်။ အဝုတ္တတ္တာ၊ မဆိုအပ်သောကြောင့်တည်း။
တံ ပန ဥပဓာနံ၊ ထို ပမာဏာတိက္ကန္တအုံးသည်ကား။ (၁၈၅) ဥ‌ပေါသထိကာနံ၊ ဥပုသ်‌စောင့်ကုန်သော။ ဂဟဋ္ဌာနံ၊ ဒကာတို့အား။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ဟိ၊ စွ။ ဥစ္စာသယနမဟာသယနမေဝ၊ မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာသည် သာလျှင်။ တဒါ၊ ထိုဥပုသ်စောင့်သော အခါ၌။ တေသံ၊ ထိုဒကာတို့အား။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာဒီသု၊ ဒိဃနိကာယ်-အဋ္ဌကထာ စသည်တို့၌။ "ဌပေတွာ တူလိကံ သဗ္ဗာနေဝ ဂေါနကာဒီနိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနိ ဝဋ္ဋန္တီ"တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။ ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တံ၊ အကယ်၍ကား ဆိုအပ်၏ရှင့်။ တထာပိ၊ သော်လည်း။ ဝိနယဋ္ဌကထာယေဝ၊ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာသည် သာလျှင်။ ကပ္ပိယာကပ္ပိယဘာဝေ၊ အပ်, မအပ်သော အဖြစ်၌။ ပမာဏံ၊ ပမာဏတည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။
အဇ္ဈာရာမေဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဒိဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

ဂိဟိဝိကတာနုညာတာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၅၆။ အဘိနိဿာယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ အပဿာယ၊ မှီ၍။
ဝိသု-ကာယိကဝိပ္ဖန္ဒိတာနန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဋိပက္ခဘူတာနံ၊ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ကုန်သော။ ဒိဋ္ဌိစိတ္တဝိပ္ဖန္ဒိတာနံ၊ အယူတုန်လှုပ်ခြင်း, စိတ်တုန်လှုပ်ခြင်းတို့ကို။ ဣတိ အတ္ထော၊ အနက်။
၂၅၇။ ယတိန္ဒြိယန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ မနိန္ဒြိယဝသေန၊ မနိန္ဒြေ၏အစွမ်းအားဖြင့်။ သညတိန္ဒြိယံ၊ ငြိမ်သက်သော ဣန္ဒြေရှိ၏။
၂၅၈။ ပါဠိယံ၊ ၌။ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိကာနီတိ၊ ဟူသည်ကား။ သုတ္တနိပါတေ၊ သုတ္တနိပါတ်၌။ အဋ္ဌကဝဂ္ဂဘူတာနိ၊ အဋ္ဌကဝဂ်ဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သော။ သော-ဠသ သုတ္တာနိ၊ တဆယ့်ခြောက်သုတ်တို့ကို။
ဧဝံ စိရံ အကာသီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ စိရကာလံ၊ ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး။ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ ရဟန်းအဖြစ်သို့။ အနုပဂန္တွာ၊ မရောက်မူ၍။ အဂါရမဇ္ဈေ၊ အိမ်ရာထောင်သော လူတို့၏အလယ်၌။ ကေန ကာရဏေန၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။ ဝါသံ၊ နေခြင်းကို။ အကာသိ၊ ပြုသနည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ အနက်။
သော၊ ထိုသောဏလည်း။ မဇ္ဈိမဝယေ၊ မဇ္ဈိမအရွယ်၌။ ပဗ္ဗဇိတော ကိရ၊ ရဟန်းပြုသတတ်။ တေန၊ ထိုကြောင့်။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အာဟ၊ ၏။
ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ကာမေသု၊ ကာမဂုဏ်တို့၌။ ဒိဋ္ဌာဒီနဝါ၊ မြင်အပ်သော အပြစ်ရှိသည်ဖြစ်၍။ စိရာယိတွာပိ၊ ကြာမြင့်၍လည်း။ ဃရာဝါသေ၊ အိမ်ရာထောင်ခြင်း၌။ န ပက္ခန္ဒတိ ဃရာဝါသေန ပက္ခန္ဒန္တီတိ- (ဆဋ္ဌ) ၊ မပြေးဝင်။ ဣတိ ဧတမတ္ထံ၊ ဤအကြောင်းကို။ သဗ္ဗာကာရတော၊ ခပ်သိမ်းသောအခြင်းအရာဖြင့်။ ဝိဒိတွာ၊ သိ၍။
အာဒီနဝံ လောကေတိ၊ ဟူသည်ကား။ သင်္ခါရလောကေ၊ သင်္ခါရလောက၌။ အနိစ္စတာဒိ အာဒီနဝံ၊ အနိစ္စတာ အစရှိ‌‌သော အပြစ်ကို။
နိရုပဓိန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ နိဗ္ဗာနံ၊ တည်း။
"ပါပေ န ရမတိ သုစီ"တိ၊ ဟူသောပုဒ်သည်။ "အရိယော န ရမတိ ပါပေ"တိ ဣမဿ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ ဟေတုံ၊ ဟိတ်ကို။ အာဟ၊ ဆို၏။
တတ္ထ၊ ထို ပါပေ န ရမတိ သုစိ-ဟူသောပုဒ်၌။ သုစီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိသုဒ္ဓပုဂ္ဂလေ၊ စင်ကြယ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
၂၅၉။ ကာလသီဟောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ကာလမုခဝါနရဇာတိ၊ မျက်နှာမည်းသောမျောက်မျိုးတည်း။
စမ္မံ န ဝဋ္ဋတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ နိသီဒနတ္ထရဏံ၊ နိသီဒိုင်အခင်းကို။ ကာတုံ၊ ငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဘုမ္မတ္ထရဏာဒိဝသေန၊ မြေအခင်းအစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ သေနာသနပရိဘောဂေါ၊ ကျောင်းအသုံးအဆောင်သည်။ ဝဋ္ဋတေဝ၊ အပ်သလျှင်ကတည်း။
ဂိဟိဝိကတာနုညာတာဒိကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
ဓမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီးပြီ။