ဂဗ္ဘိနိဝဂ္ဂဿ၊ ၏။
ပဌမသိက္ခာပဒေ၊ ၌။
အာပန္နသတ္တာတိ၊ ကား။
ကုစ္ဆိံ၊ ဝမ်းသို့။
ပဝိဋ္ဌသတ္တာ၊ ဝင်ပြီးသော သတ္တဝါရှိသော မိန်းမကို။
("ဂဗ္ဘိနီနာမ ဝုစ္စတိ" ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်။)
ပဌမသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
ဒုတိယေ၊ ၌။
ပါယန္တိန္တိ၊ ကား။
ထညံ၊ နို့ကို။
ပါယမာနံ၊ တိုက်ဆဲမိန်းမကို။
("ဝုဋ္ဌာပေယျ" ၌ စပ်။)
မာတာဝါ ဟောတိ၊
ဓာတိဝါတိ၊ ကား။
ယံ ဒါရကံ၊ အကြင်ကလေးကို။
ပါယေတိ၊ နို့ရည်ကို သောက်စေ၏။
ဝါ၊ နို့တိုက်၏။
တဿ၊ ထိုကလေး၏။
မာတာဝါ၊ အမိသည်မူလည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်အံ့။
ဓာတိဝါ၊ အထိန်းသည်မူလည်း။
(ဟောတိ၊ အံ့။
ပါယန္တီနာမ၊ မည်၏။)
သေသံ ဥတ္တာနမေဝ၊
ဥဘယမ္ပိ၊ ပဌမ ဒုတိယ သိက္ခာပဒ် ၂ ပါးအပေါင်းသည်လည်း။
တိသမုဋ္ဌာနံ ၊ပေ၊ တိဝေဒနန္တိ၊
ဒုတိယသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
တတိယေ၊ ၌။
သိက္ခာသမ္မုတိံ ဒါတုန္တိ၊ ကား။
ကသ္မာ၊ အဘယ့်ကြောင့်။
(သိက္ခာသမ္မုတိံ၊ ကို။)
ဒါပေသိ၊ ပေးစေတော်မူသနည်း။
မာတုဂါမောနာမ၊ မည်သည်။
လောကော၊ လျှပ်ပေါ်လောလီသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဒွေဝဿာနိ၊ ၂ နှစ်တို့ပတ်လုံး။
ဆသု၊ ၆ ပါးကုန်သော။
ဓမ္မေသု၊ အကျင့်တို့၌။
အသိက္ခိတွာ၊ မကျင့်မူ၍။
သီလာနိ၊ အထက်ဖြစ်သော သီလတို့ကို။
ပူရယမာနော၊ ဖြည့်ကျင့်လတ်သော်။
[မာတုဂါမောကို ငဲ့၍ "ပူရယမာနော" ဟု ထားသည်။]
ကိလမတိ၊ ပင်ပန်း၏။
ပန၊ အနွယကား။
သိက္ခိတွာ၊ ကျင့်ပြီး၍။
ဝါ၊ ကျင့်ပြီးလတ်သော်။
ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။
န ကိလမိဿတိ၊ မပင်ပန်းလတံ့။
နိတ္တရိဿတိ၊ ထုတ်ဆောင်နိုင်လတံ့။
[သီလ ဖြည့်ကျင့်မှုကိစ္စကို ထုတ်ဆောင်နိုင်လတံ့- ဟူလို၊ ယောဇနာ၌ "ဝဋဒုက္ခတော" ဟု အပါဒါန် ထည့်သည်ကို စဉ်းစားပါ။]
ဣတိ၊ ဤသို့ မျှော်မြင်တော်မူခြင်းကြောင့်။
(သိက္ခာသမ္မုတိံ၊ ကို။)
ဒါပေသိ၊ ပေးစေတော်မူ၏။
**အာပန္နသတ္တာ**။ ။ အာပန္နော + သတ္တော ယန္တိ အာပန္နသတ္တာ- ရောက်သော သတ္တဝါရှိသော (သတ္တဝါသည် ရောက်အပ်သော) မိန်းမ၊ "အာဂတသမဏော" ကဲ့သို့တည်း၊ ပဝိဋ္ဌသတ္တာ၌လည်း "ပဝိဋ္ဌော- (ဝင်ပြီးသော) + သတ္တော ယန္တိ ပဝိဋ္ဌသတ္တာ" ဟု ပြု၊ အချို့စာအုပ်များ၌ "ကုစ္ဆိပဝိဋ္ဌသတ္တာ" ဟု ရှိ၏၊ "ဝင်ပြီးသော သတ္တဝါရှိသော ဝမ်း" ဟု အနက်ပေး မှားဖွယ်ရှိသောကြောင့် မကောင်း။ပါဏာတိပါတာ ၊ ပေ၊ သမာဒိသာမီတိ၊ ကား။
ပါဏာတိပါတာဝေရမဏီတိ၊ ဟူ၍။
ပညတ္တံ၊ ပညတ်တော်မူအပ်သော။
ယံ တံ သိက္ခာပဒံ၊ အကြင်သိက္ခာပုဒ်သည်။
(အတ္ထိ၊ ၏။)
တံ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ၊ ကို။
(သမာဒိယာမိ၌ စပ်။)
ဒွေ ဝဿာနိ၊ ၂ နှစ်တို့ပတ်လုံး။
အဝီတိက္ကမိတဗ္ဗသမာဒါနံ၊ မလွန်ကျူးထိုက်သော ဆောက်တည်ခြင်းကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာ ယူပါ၏။
ဝါ၊ ဆောက်တည်ပါ၏။
ဣတိ အတ္ထော၊
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော အဒိန္နာဒါနသိက္ခာပုဒ် အစရှိသည်တို့၌။
ဧသနယော၊ ဤနည်းတည်း။
ဆ၊ ကုန်သော။
ဣမာ သိက္ခာယော၊ ဤသိက္ခာတို့ကို။
သဋ္ဌိဝဿာယပိ၊ အနှစ် (၆ဝ) ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
ပဗ္ဗဇိတာယ၊ သာမဏေမအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်သော မိန်းမအား။
ဒါတဗ္ဗာယေဝ၊ ပေးထိုက်ကုန်သည်သာ။
ဧတာသု၊ ဤ ၆ ပါးသော သိက္ခာပုဒ်တို့၌။
အသိက္ခိတာ၊ ကျင့်ပြီး မဟုတ်သော မိန်းမကို။
န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ၊ မြင့်မြတ်သော ပဉ္စင်းမအဖြစ်သို့ မရောက်စေထိုက်။
ဝါ၊ ဘိက္ခုနီ ပြုမပေးထိုက်။
တတိယသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
စတုတ္ထေ၊ ၌။
သဗ္ဗံ၊ သည်။
ဥတ္တာနမေဝ၊
ပန၊ ဆက်။
ပဌမံ၊ စွာ။
ဝုဋ္ဌာနသမ္ပုတိ၊ ဝုဋ္ဌာနသမ္မုတိသည်။
ဝါ၊ ကို။
ဒိန္နာ၊ ပေးအပ်ပြီးသည်။
သစေ န ဟောတိ၊ အံ့။
(ဧဝံသတိ။)
ဥပသမ္ပဒမာဠကေပိ၊ ဥပသမ္ပဒကံပြုရာ တန်ဆောင်ဝန်း၌လည်း။
ဒါတဗ္ဗာယေဝ၊ သာ။
ဒွေပိ၊ ၂ ယောက်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ဣမာ၊ ဤသိက္ခမာန်တို့သည်။
မဟာသိက္ခမာနာနာမ၊ မဟာသိက္ခမာန်တို့မည်၏။
[အသက်၂ဝ ကျော် သိက္ခမာန်ကြီးများ- ဟူလို။]
စတုတ္ထသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
ပါဏာတိပါတာ ၊ပေ၊ ဝေရမဏိ။ ။ သိက္ခမာန် မဟုတ်ဘဲ သာမဏေမဘဝ၌ဆောက်တည်စဉ်က "အဝီတိက္ကမ္မသမာဒါနံ" ဟု မပါ၊ သိက္ခမာန်အဖြစ်ဖြင့် ဆောက်တည်ရာ၌သာ ပါသည်၊ ထိုအဝီတိက္ကမ္မသမာဒါနံကို "အဝီတိက္ကမ္မသမာဒါနံကို "အဝီတိက္ကမိတဗ္ဗသမာဒါနံ ကတွာ" ဟု ဖွင့်သောကြောင့် ကြိယာဝိသေသနဟု သိပါ "အဝီတိက္ကမိတဗ္ဗ" ဟု ဖွင့်သောကြောင့် ဝိတိက္ကမ္မ၌ ဝိ + ကမုဓာတ် + ဏျပစ္စည်းဟုလည်း သိပါ၊ "အဝီတိက္ကမ္မသမာဒါနံ- မလွန်ကျူးထိုက်သော ဆောက်တည်ခြင်း မည်လောက်အောင်" ဟု ကြိယာဝိသေသန အနက်ပေး၊ ဝေရမဏိကိုလည်း "ဝိရမတိ ဧဝာယာတိ ဝေရမဏိ" ဟု ပြု၍ သိက္ခာပုဒ်ကို အရကောက်ပါ။
သိက္ခမာနာ။ ။ သိက္ခိတသိက္ခံပိ၌ "သိက္ခိတ" ဝယ် အတိတ်ဟော တပစ္စည်းကိုထောက်၍ သိက္ခမာနာ၌ ပစ္စုပ္ပန်ဟော မာနပစ္စည်းဟု မှတ်ပါ၊ သိက္ခတိ- ၆ ပါးသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ကျင့်ဆဲ၊ ဣတိ သိက္ခာမာန- မည်၏၊ ယောဇနာ၌ကား မာနဓာတ်ကြံ၍ "သိက္ခံ + မာနေတီတိ သိက္ခမာနာ" ဟု ပြုလေသည်။ ``
ပဉ္စမေ၊ ၌။
ဦနဒွါဒသဝဿံ၊ ယုတ်လျော့သော တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်ရှိသော ဂိဟိဂတာမိန်းမကို။
ဝါ၊ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် မပြည့်သေးသော ဂိဟိဂတာမိန်းမကို။
ပရိပုဏ္ဏသညာယ၊ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် ပြည့်ပြီးဟူသော အမှတ်ဖြင့်။
ဝုဋ္ဌာပေန္တိယာ၊ ထမြောက်စေသော ရဟန်းမ၏။
အနာပတ္တိ၊ သည်။
ကိဉ္စာပိ (ဟောတိ၊ ) အကယ်၍ ကားဖြစ်ပါပေ၏။
ပန၊ ထိုသို့အနာပတ်ဖြစ်ပါသော် လည်း။
သာ၊ ထိုသိက္ခမာန်သည်။
အနုပသမ္ပန္နာဝ၊ ဥပသမ္ပန္နာ မဖြစ်သည်သာ။
ဝါ၊ ဘိက္ခုနီ မဖြစ်သည်သာ။
ဟောတိ၊
သေသံ ဥတ္တာနမေဝ၊
ပဉ္စမသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
ဆဋ္ဌေ၊ ၌။
ဒသဝဿာယ၊ ဆယ်နှစ်ရှိသော။
ဂိဟိဂတာယ၊ ယောကျ်ားတစ်ပါး သွားလာအပ်ဖူးသော မိန်းမအား။
သိက္ခာသမ္မုတိံ၊ ကို။
ဒတွာ၊ ပေးပြီး၍။
ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿံ၊ ပြည့်သော တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်ရှိသော မိန်းမကို။
ဝါ၊ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်ပြည့်ပြီးသော မိန်းမကို။
ဥပသမ္ပာဒေတုံ၊ ငှာ။
ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ဆဋ္ဌသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
သတ္တမေ၊ ၌။
သဗ္ဗံ ဥတ္တာနမေဝ၊
သဗ္ဗေသု၊ တတိယသိက္ခာပုဒ်မှ ဝ၍အလုံးစုံသော သိက္ခာပုဒ်တို့၌။
သမုဋ္ဌာနာဒီနိပိ၊ တို့သည်လည်း။
ဒုတိယေ၊ ၌။
ဝုတ္တသဒိသာနေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော သမုဋ္ဌာန် စသည်တို့နှင့် တူကုန်သည်သာ။
ပန၊ အထူးကား။
အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတံ့ကား။
ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။
ယတ္ထ၊ အကြင်သိက္ခာပုဒ်၌။
သမ္မုတိ၊ သမ္မုတိသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဝါ၊ ပါ၏။
တံ၊ ထိုသိက္ခာပုဒ်သည်။
ကိရိယာကိရိယံ၊ ကိရိယာကိရိယသည်။
ဟောတိ၊
[တံနေရာဝယ် "တတ္ထ" ဟု ရှိ၏၊ ကိရိယာကိရိယံအရ သိက္ခာပုဒ်ကို ရသောကြောင့် အရတူအောင် "တံ" ဟု ရှိမှ ကောင်းမည်။]
ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။
(ဝိသေသော၊ တည်း။)
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
သတ္တမသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
အဋ္ဌမေ၊ ၌။
န အနုဂ္ဂဏှာပေယျာတိ၊ ကား။
အယျေ၊ အရှင်မ။
ဣမိဿာ၊ ဤရဟန်းမအား။
ဥဒ္ဒေသာဒီနိ၊ ပါဠိကို ရွတ်ပြခြင်း အစရှိသည်တို့ကို။
ဝါ၊ ပါဠိသင်ပေးခြင်း အစရှိသည်တို့ကို။
ဒေဟိ၊ ပေးလိုက်ပါလော။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ဥဒ္ဒေသာဒီဟိ၊ ဥဒ္ဒေသ အစရှိသည်တို့ဖြင့်။
န အနုဂ္ဂဏှာပေယျ၊ မချီးမြှောက်စေအံ့။
**ဂိဟိဂတာ**။ ။ ဂိဟိနာ- လူယောကျ်ားသည်၊ ဂတာ- (ဓမထုတ်ပြုသောအားဖြင့်) သွားရောက်အပ်သော မိန်းမတည်း၊ ဂိဟိဂတာ- ယောကျ်ားသည် သွားရောက်အပ်ဖူးသော မိန်းမ၊ အိန္ဒိယ၌ အရွယ်ငယ်သော်လည်း လက်ထပ်ထားသော ယောကျ်ားရှိပြီးရကား သွားလာအပ်ပြီး ဖြစ်နေတတ်သည်။ပရိယေသိတွာ န လဘတီတိ၊ ကား။
အညံ၊ အခြားဆရာကို။
ပရိယေသိတွာ၊ ရှာ၍။
ဝါ၊ ရှာပါသော်လည်း။
န လဘတိ၊ မရအံ့။
(တဿာ အနာပတ္တိ။)
သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။
ဂိလာနာ၊ မကျန်းမာသည်။
ဟောတိ၊ အံ့။
ဥဒ္ဒေသာဒီနိ၊ ပါဠိကိုရွတ်ပြခြင်း အစရှိသည်တို့ကို။
ဝါ၊ ပါဠိသင်ပေးခြင်း အစရှိသည်တို့ကို။
ဒါတုံ၊ ပေးခြင်းငှာ။
န သက္ကောတိ၊ မစွမ်းနိုင်အံ့။
("ဂိလာနာ ဟောတိ" ကို ထပ်ဖွင့်သည်။)
တဿာ၊ ထိုရဟန်းမ၏။
အနာပတ္တိ၊
သေသံ ၊ပေ၊ ဒုက္ခဝေဒနန္တိ၊
အဋ္ဌမသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
နဝမေ၊ ၌။
ဥပဋ္ဌဟေယျာတိ၊ ကား။
စုဏ္ဏေန၊ ရေချိုးဆပ်ပြာမှုန့်လည်းကောင်း။
[ရှေးက "ရေချိုး သဲမှုန့်" ဟု ပေး၏။]
မတ္တိကာယ၊ မြေညက်လည်းကောင်း။
ဒန္တကဋ္ဌေန၊ ဒန်ပူလည်းကောင်း။
မုခေါဒကေန၊ မျက်နှာသစ်ရေလည်းကောင်း။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
တေန တေန ကရဏီယေန၊ ထိုထိုပြုဖွယ်ကိစ္စဖြင့်။
န ဥပဋ္ဌဟေယျ၊ မပြုစု မလုပ်ကျွေးအံ့။
သေသံ ၊ပေ၊ ဒုက္ခဝေဒနန္တိ၊
နဝမသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
ဒသမေ၊ ၌။
နေဝ ဝူပကာသေယျာတိ၊ ကား။
ဂဟေတွာ၊ ခေါ်၍။
န ဂစ္ဆေယျ၊ မသွားအံ့။
န ဝူပကာသာပေယျာတိ၊ ကား။
အယျေ၊ အရှင် ရဟန်းမကို။
န အာဏာပေယျ၊ မစေခိုင်းအံ့။
ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။
သေသံ ဥတ္တာနမေဝ ၊ ပေ၊ ဒုက္ခဝေဒနန္တိ၊
ဒသမသိက္ခာပဒံ (သမတ္တံ၊ )
သတ္တမော၊ သော။
ဂဗ္ဘိနိဝဂ္ဂေါ၊ တည်း။
**ဝူပကာသေယျ**။ ။ ဝိ + ဥပရှေးရှိသော ကာသဓာတ်ဟု ယောဇနာ၌ ဆို၏၊ ကာသဓာတ်သည် ဂတိအနက်ကို မဟော၊ ကသဓာတ်သာ ဂတိအနက်ကို ဟော၏၊ ထို့ကြောင့် "ဝူပကသေယျ" ဟု ရှိလျှငက် ကောင်းမည်ထင်၏၊ သို့သော် နောက်၌လည်း "ဝူပကာသေယျ" ဟု ချည်းရှိသည်။ [ "ဝိ- အရပ်တစ်ပါးသို့ + ဥပ- ကပ်ရောက် ခေါ်ဆောင်၍ + န ကသေယျ (န ကာသေယျ) - မသွားအံ့" ဟု သဒ္ဒတ္ထဖြစ်သင့်သည်။]
ဂဗ္ဘိနိဝဂ်အဖွင့် ပြီး၏။