2. Dutiyalakuṇḍakabhaddiyasuttavaṇṇanā
62. Dutiye
P0.363 sekhaṃ maññamānoti ‘‘ sekho ayan ’’ ti maññamāno .Tatrāyaṃ vacanattho – sikkhatīti sekho .
Kiṃ sikkhati ?
Adhisīlaṃ adhicittaṃ adhipaññañca .
Atha vā sikkhanaṃ sikkhā , sā etassa sīlanti sekho .
So hi apariyositasikkhattā tadadhimuttattā ca ekantena sikkhanasīlo , na pariniṭṭhitasikkho asekho viya tattha paṭippassaddhussukko , nāpi vissaṭṭhasikkho pacurajano viya tattha anadhimutto .
Atha vā ariyāya jātiyā tīsu sikkhāsu jāto , tattha vā bhavoti sekho .
Bhiyyosomattāyāti pamāṇato uttari , pamāṇaṃ atikkamitvā adhikataranti attho .
Āyasmā hi lakuṇḍakabhaddiyo paṭhamasutte vuttena vidhinā paṭhamovādena yathānisinnova āsavakkhayappatto .
Dhammasenāpati pana tassa taṃ arahattappattiṃ anāvajjanena ajānitvā ‘‘ sekhoyevā ’’ ti maññamāno appaṃ yācito bahuṃ
M0.330 dadamāno uḷārapuriso viya bhiyyo bhiyyo anekapariyāyena āsavakkhayāya dhammaṃ kathetiyeva .Āyasmāpi lakuṇḍakabhaddiyo ‘‘ katakicco dānāhaṃ , kiṃ iminā ovādenā ’’ ti acintetvā saddhammagāravena pubbe viya sakkaccaṃ suṇātiyeva .
Taṃ disvā bhagavā gandhakuṭiyaṃ nisinnoyeva buddhānubhāvena yathā dhammasenāpati tassa kilesakkhayaṃ jānāti , tathā katvā imaṃ udānaṃ udānesi .
Tena vuttaṃ ‘‘ tena kho pana samayenā ’’ tiādi .
Tattha yaṃ vattabbaṃ , taṃ anantarasutte vuttameva .
Gāthāyaṃ pana acchecchi vaṭṭan ti anavasesato kilesavaṭṭaṃ samucchindi , chinne ca kilesavaṭṭe kammavaṭṭampi chinnameva .
Byagā nirāsan ti āsā vuccati taṇhā , natthi ettha āsāti nirāsaṃ , nibbānaṃ .
Taṃ nirāsaṃ visesena agā adhigatoti byagā , aggamaggassa adhigatattā puna adhigamakāraṇena vinā adhigatoti attho .
Yasmā taṇhā dukkhasamudayabhūtā , tāya
V0.296 pahīnāya appahīno nāma kileso natthi , tasmāssaP0.364 taṇhāpahānaṃ savisesaṃ katvā dassento ‘‘ visukkhā saritā na sandatī ’’ ti āha .Tassattho – catutthasūriyapātubhāvena viya mahānadiyo catutthamaggañāṇuppādena anavasesato visukkhā visositā taṇhāsaritā nadī na sandati , ito paṭṭhāya na pavattati .
Taṇhā hi ‘‘ saritā ’’ ti vuccati .
Yathāha –
‘‘ saritāni sinehitāni ca , somanassāni bhavanti jantuno ’’ ti ( dha . pa .341),‘‘ saritā visattikā ’’ ti ( dha . sa .1065; mahāni .3) ca .
Chinnaṃ vaṭṭaṃ na vattatīti evaṃ kilesavaṭṭasamucchedena chinnaṃ vaṭṭaṃ anuppādadhammataṃ avipākadhammatañca āpādanena upacchinnaṃ kammavaṭṭaṃ na vattati na pavattati .
Esevanto dukkhassāti yadetaṃ sabbaso kilesavaṭṭābhāvato kammavaṭṭassa appavattanaṃ , so āyatiṃ vipākavaṭṭassa ekaṃseneva anuppādo eva sakalassāpi saṃsāradukkhassa anto paricchedo parivaṭumabhāvoti .
Dutiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .