Issues
Select Version
Udāna-aṭṭhakathā
Udāna-aṭṭhakathā

5. Upāsakasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Upāsakasuttavaṇṇanā

15. PañcameV0.91 icchānaṅgalakoti icchānaṅgalanāmako kosalesu eko brāhmaṇagāmo , taṃnivāsitāya tattha vā jāto bhavoti vā icchānaṅgalako .
Upāsakoti tīhi saraṇagamanehi bhagavato santike upāsakabhāvassa paveditattā upāsako pañcasikkhāpadiko buddhamāmako , dhammamāmako , saṅghamāmako .
Kenacideva karaṇīyenāti uddhārasodhāpanādināM0.102 kenacideva kattabbena .
Tīretvāti niṭṭhāpetvā .
Ayaṃ kira upāsako pubbe abhiṇhaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā payirupāsati , so katipayaṃ kālaṃ bahukaraṇīyatāya satthu dassanaṃ nābhisambhosi .
Tenāha bhagavā –
‘‘ cirassaṃ kho tvaṃ , upāsaka , imaṃ pariyāyamakāsi , yadidaṃ idhāgamanāyā ’’ ti .
Tattha cirassan ti cirena .
Pariyāyan ti vāraṃ .
Yadidan ti nipāto , yo ayanti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – idha mama santike āgamanāya yo ayaṃ ajja kato vāro , taṃ imaṃ cirena papañcaṃ katvā akāsīti .
Cirapaṭikāhan ti cirapaṭiko ahaṃ , cirakālato paṭṭhāya ahaṃ upasaṅkamitukāmoti sambandho .
Kehici kehicīti ekaccehi ekaccehi .
Atha vā kehici kehicīti yehi vā tehi vā .
Tattha gāravaṃ dasseti .
Satthari abhippasannassa hi satthudassanadhammassavanesu viya na aññattha ādaro hoti .
KiccakaraṇīyehītiP0.116 ettha avassaṃ kātabbaṃ kiccaṃ , itaraṃ karaṇīyaṃ .
Paṭhamaṃ vā kātabbaṃ kiccaṃ , pacchā kātabbaṃ karaṇīyaṃ .
Khuddakaṃ vā kiccaṃ , mahantaṃ karaṇīyaṃ .
Byāvaṭoti ussukko .
Evāhan ti evaṃ iminā pakārena ahaṃ nāsakkhiṃ upasaṅkamituṃ , na agāravādināti adhippāyo .
Etamatthaṃ viditvāti dullabhe buddhuppāde manussattalābhe ca sattānaṃ sakiñcanabhāvena kiccapasutatāya kusalantarāyo hoti , na akiñcanassāti etamatthaṃ sabbākārato viditvā .
Imaṃ udānan ti tadatthaparidīpanameva imaṃ udānaṃ udānesi .
Tattha sukhaṃ vata tassa na hoti kiñcīti yassa puggalassa kiñci rūpādīsu ekavatthumpi ‘‘ mametan ’’ ti taṇhāya pariggahitabhāvena na hoti natthi na vijjati , sukhaṃ vata tassa puggalassa , aho sukhamevāti attho .
‘‘ Na hosī ’’ tipi pāṭho , tassa atītakālavasena attho veditabbo .
Keci pana na hoti kiñcīti padassa ‘‘ rāgādikiñcanaṃ yassa na hotī ’’ ti atthaṃ vaṇṇenti , taṃ na sundaraṃ pariggahadhammavasena desanāya āgatattā .
Rāgādikiñcananti pariggahetabbassāpi saṅgahe sati yuttameva vuttaṃ siyā atha vā yassa puggalassaV0.92 kiñci appampi kiñcanaṃ palibodhajātaṃ rāgādikiñcanābhāvato eva na hoti , taṃ tassa akiñcanattaṃ sukhassa paccayabhāvatoM0.103 sukhaṃ vataṃ , aho sukhanti attho .
Kassa pana na hoti kiñcananti ce , āha ‘‘ saṅkhātadhammassa bahussutassā ’’ ti .
Yo catūhipi maggasaṅkhāhi soḷasakiccanipphattiyā saṅkhātadhammo katakicco , tato eva paṭivedhabāhusaccena bahussuto , tassa .
Iti bhagavā akiñcanabhāve ānisaṃsaṃ dassetvā sakiñcanabhāve ādīnavaṃ dassetuṃ ‘‘ sakiñcanaṃ passā ’’ tiādimāha .
Tassattho – rāgādikiñcanānaṃ āmisakiñcanānañca atthitāya sakiñcanaṃ , sakiñcanattā eva aladdhānañca laddhānañca kāmānaṃ pariyesanārakkhaṇahetu kiccakaraṇīyavasena ‘‘ ahaṃ mamā ’’ ti gahaṇavasena ca vihaññamānaṃ vighātaṃ āpajjamānaṃ passāti dhammasaṃvegappatto satthā attanoP0.117 cittaṃ vadati .
Jano janasmiṃ paṭibandharūpoti sayaṃ añño jano samāno aññasmiṃ jane ‘‘ ahaṃ imassa , mama ayan ’’ ti taṇhāvasena paṭibandhasabhāvo hutvā vihaññati vighātaṃ āpajjati .
‘‘ Paṭibaddhacitto ’’ tipi pāṭho .
Ayañca attho –
‘‘ Puttā matthi dhanammatthi , iti bālo vihaññati ;
Attā hi attano natthi , kuto puttā kuto dhanan ’’ ti .( dha . pa .62)–
Ādīhi suttapadehi dīpetabboti .
Pañcamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .