2. Dutiyanibbānapaṭisaṃyuttasuttavaṇṇanā
72. Dutiye
P0.393 imaṃ udānan ti imaṃ nibbānassa pakatiyā gambhīrabhāvato duddasabhāvadīpanaṃ udānaṃ udānesi .Tattha duddasan ti sabhāvagambhīrattā atisukhumasaṇhasabhāvattā ca anupacitañāṇasambhārehi passituṃ na sakkāti duddasaṃ .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ tañhi te , māgaṇḍiya , ariyaṃ paññācakkhu natthi , yena tvaṃ ārogyaṃ jāneyyāsi , nibbānampi passeyyāsī ’’ ti ( ma . ni .2.218).
Aparampi vuttaṃ –
‘‘ idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ , yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho ’’ tiādi ( mahāva .8; ma . ni .1.281;2.337).
Anatan ti
M0.356 rūpādiārammaṇesu , kāmādīsu ca bhavesu namanato tanninnabhāvena pavattito sattānañca tattha namanato taṇhā natā nāma , natthi ettha natāti anataṃ , nibbānanti attho .‘‘ Anantan ’’ tipi paṭhanti , niccasabhāvattā antavirahitaṃ , acavanadhammaṃ nirodhaṃ amatanti attho .
Keci pana ‘‘ anantan ’’ ti padassa ‘‘ appamāṇan ’’ ti atthaṃ vadanti .
Ettha ca ‘‘ duddasan ’’ ti iminā paññāya dubbalīkaraṇehi rāgādikilesehi cirakālabhāvitattā sattānaṃ apaccayabhāvanā na sukarāti nibbānassa kicchena adhigamanīyataṃ dasseti .
Na hi saccaṃ sudassanan ti imināpi tamevatthaṃ pākaṭaṃ karoti .
Tattha saccan ti nibbānaṃ .
Tañhi kenaci pariyāyena asantasabhāvābhāvato ekanteneva santattā aviparītaṭṭhena saccaṃ .
Na hi taṃ sudassanaṃ na sukhena passitabbaṃ , sucirampi kālaṃ puññañāṇasambhāre samānentehipi kasireneva samadhigantabbato .
Tathā hi vuttaṃ bhagavatā –
‘‘ kicchena me adhigatan ’’ ti ( mahāva .8; ma . ni .1.281;2.337).
Paṭividdhā taṇhā jānato passato natthi kiñcanan ti tañca nirodhasaccaṃ sacchikiriyābhisamayavasena abhisamentena visayato kiccato ca ārammaṇato ca ārammaṇappaṭivedhena asammohappaṭivedhena ca paṭividdhaṃ , yathāpariññābhisamayavasena dukkhasaccaṃ , bhāvanābhisamayavasena
V0.320 maggasaccañcaP0.394 asammohato paṭividdhaṃ hoti , evaṃ pahānābhisamayavasena asammohato ca paṭividdhā taṇhā hoti .Evañca cattāri saccāni yathābhūtaṃ ariyamaggapaññāya jānato passato bhavādīsu natabhūtā taṇhā natthi , tadabhāve sabbassapi kilesavaṭṭassa abhāvo , tatova kammavipākavaṭṭānaṃ asambhavoyevāti evaṃ bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ anavasesavaṭṭadukkhavūpasamahetubhūtaṃ amatamahānibbānassa ānubhāvaṃ pakāsesi .
Sesaṃ vuttanayameva .
Dutiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .