9. Sippasuttavaṇṇanā
29. Navame
V0.165 ko nu kho , āvuso , sippaṃ jānātīti , āvuso , amhesu idha sannipatitesu ko nu jīvitanimittaṃ sikkhitabbaṭṭhena ‘‘ sippan ’’ ti laddhanāmaṃ yaṃkiñci ājīvaṃ vijānāti ?Ko kiṃ sippaṃ sikkhīti ko dīgharattaṃ sippācariyakulaṃ payirupāsitvā āgamato payogato ca hatthisippādīsu kiṃ sippaṃ sikkhi ?
Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ aggan ti sabbasippānaṃ agārayhatāya mahapphalatāya akicchasiddhiyā ca kataraṃ sippaṃ aggaṃ uttamaṃ ?
Yaṃ nissāya sukhena sakkā jīvitunti adhippāyo .
Tatthekacceti tesu bhikkhūsu ekacce bhikkhū .
Ye hatthācariyakulā pabbajitā te .
Evamāhaṃsūti te evaṃ bhaṇiṃsu .
Ito parampi ‘‘ ekacce ’’ ti vuttaṭṭhāne eseva nayo .
Hatthisippan ti
P0.205 yaṃ hatthīnaṃ pariggaṇhanadamanasāraṇarogatikicchādibhedaṃ kattabbaṃ , taṃ uddissa pavattaṃ sabbampi sippaṃ idha ‘‘ hatthisippan ’’ ti adhippetaṃ .Assasippan ti etthāpi eseva nayo .
Rathasippaṃ pana rathayoggānaṃ damanasāraṇādividhānavasena ceva rathassa karaṇavasena ca veditabbaṃ .
Dhanusippan ti issāsasippaṃ , yo dhanubbedhoti vuccati .
Tharusippan ti sesaāvudhasippaṃ .
Muddāsippan ti hatthamuddāya gaṇanasippaṃ .
Gaṇanasippan ti acchiddakagaṇanasippaṃ .
Saṅkhānasippan ti saṅkalanapaṭuppādanādivasena piṇḍagaṇanasippaṃ .
Taṃ yassa paguṇaṃ hoti , so rukkhampi disvā ‘‘ ettakāni ettha paṇṇānī ’’ ti gaṇituṃ jānāti .
Lekhāsippan ti nānākārehi akkharalikhanasippaṃ , lipiñāṇaṃ vā .
Kāveyyasippan ti attano cintāvasena vā parato paṭiladdhasutavasena vā ,‘‘ imassa ayamattho , evaṃ naṃ yojessāmī ’’ ti evaṃ atthavasena vā , kiñcideva kabbaṃ disvā ,‘‘ tappaṭibhāgaṃ kabbaṃ karissāmī ’’ ti
M0.185 ṭhānuppattikapaṭibhānavasena vā cintākaviādīnaṃ catunnaṃ kavīnaṃ kabbakaraṇasippaṃ .Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘ Cattārome , bhikkhave , kavī – cintākavi , sutakavi , atthakavi , paṭibhānakavī ’’ ti ( a . ni .4.231).
Lokāyatasippan ti ‘‘ kāko seto aṭṭhīnaṃ setattā , balākā rattā lohitassa rattattā ’’ ti evamādinayappavattaṃ paralokanibbānānaṃ paṭisedhakaṃ vitaṇḍasatthasippaṃ .
Khattavijjāsippan ti abbheyyamāsurakkhādinītisatthasippaṃ .
Imāni kira dvādasa mahāsippāni nāma .
Tenevāha tattha tattha ‘‘ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Etamatthaṃ
V0.166 viditvāti etaṃ sabbasippāyatanānaṃ jīvikatthatāya vaṭṭadukkhato anissaraṇabhāvaṃP0.206 , sīlādīnaṃyeva pana suparisuddhānaṃ nissaraṇabhāvaṃ , taṃ samaṅginoyeva ca bhikkhubhāvaṃ sabbākārato viditvā tadatthavibhāvanaṃ imaṃ udānaṃ udānesi .Tattha asippajīvīti catunnaṃ taṇhuppādānaṃ samucchedavikkhambhanena paccayāsāya visositattā yaṃkiñci sippaṃ upanissāya jīvikaṃ na kappetīti asippajīvī , etena ājīvapārisuddhisīlaṃ dasseti .
Lahūti appakiccatāya sallahukavuttitāya ca lahu abahulasambhāro , etena catupaccayasantosasiddhaṃ subharataṃ dasseti .
Atthakāmoti sadevakassa lokassa atthameva kāmetīti atthakāmo , etena sattānaṃ anatthaparivajjanassa pakāsitattā pātimokkhasaṃvarasīlaṃ dasseti pāṇātipātādianatthaviramaṇaparidīpanato .
Yatindriyoti cakkhādīnaṃ channaṃ indriyānaṃ abhijjhādyappavattito saṃyamena yatindriyo , etena indriyasaṃvarasīlaṃ vuttaṃ .
Sabbadhi vippamuttoti evaṃ suparisuddhasīlo catupaccayasantose avaṭṭhito sappaccayaṃ nāmarūpaṃ pariggahetvā aniccādivasena saṅkhāre sammasanto vipassanaṃ ussukkāpetvā tato paraṃ paṭipāṭiyā pavattitehi catūhi ariyamaggehi saṃyojanānaṃ pahīnattā sabbadhi sabbattha bhavādīsu vippamutto .
Anokasārī
M0.186 amamo nirāsoti tathā sabbadhi vippamuttattā eva okasaṅkhātesu chasupi āyatanesu taṇhābhisaraṇassa abhāvena anokasārī , rūpādīsu katthaci mamaṅkārābhāvato amamo , sabbena sabbaṃ anāsīsanato nirāso .Hitvā mānaṃ ekacaro sa bhikkhūti evaṃbhūto ca so arahattamaggappattisamakālameva anavasesaṃ mānaṃ hitvā pajahitvā ime bhikkhū viya gaṇasaṅgaṇikaṃ akatvā pavivekakāmatāya taṇhāsahāyavirahena ca sabbiriyāpathesu ekacaro , so sabbaso bhinnakilesattā paramatthato bhikkhu nāma .
Ettha ca ‘‘ asippajīvī ’’ tiādinā lokiyaguṇā kathitā ,‘‘ sabbadhi vippamutto ’’ tiādinā lokuttaraguṇā kathitā .
Tattha asippajīvītiādi ‘‘ vibhave ṭhitasseva ayaṃ dhammo , na sippaṃ nissāya micchājīvena jīvikaṃ kappentassa , tasmā sippesu sāraggahaṇaṃ vissajjetvā adhisīlādīsuyeva tumhehi sikkhitabban ’’ ti dasseti .
Navamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .