6. Piṇḍolasuttavaṇṇanā
36. Chaṭṭhe
P0.252 piṇḍolabhāradvājoti piṇḍaṃ ulamāno pariyesamāno pabbajitoti piṇḍolo .So kira parijiṇṇabhogo brāhmaṇo hutvā mahantaṃ bhikkhusaṅghassa lābhasakkāraṃ disvā piṇḍatthāya nikkhamitvā pabbajito .
So mahantaṃ kapallaṃ ‘‘ pattan ’’ ti gahetvā carati , kapallapūraṃ yāguṃ pivati , bhattaṃ bhuñjati , pūvakhajjakañca khādati .
Athassa mahagghasabhāvaṃ satthu ārocesuṃ .
Satthā tassa pattatthavikaṃ nānujāni , heṭṭhāmañce pattaṃ nikkujjitvā ṭhapeti , so ṭhapentopi ghaṃsentova paṇāmetvā ṭhapeti , gaṇhantopi ghaṃsentova ākaḍḍhitvā gaṇhāti .
Taṃ gacchante gacchante kāle ghaṃsanena parikkhīṇaṃ , nāḷikodanamattasseva gaṇhanakaṃ jātaṃ .
Tato satthu ārocesuṃ , athassa satthā pattatthavikaṃ anujāni .
Thero aparena samayena indriyabhāvanaṃ bhāvento aggaphale arahatte patiṭṭhāsi .
Iti so pubbe savisesaṃ piṇḍatthāya ulatīti piṇḍolo , gottena pana bhāradvājoti ubhayaṃ ekato katvā ‘‘ piṇḍolabhāradvājo ’’ ti vuccati .
Āraññakoti
M0.229 gāmantasenāsanapaṭikkhipanena araññe nivāso assāti āraññako , āraññakadhutaṅgaṃ samādāya vattantassetaṃ nāmaṃ .Tathā bhikkhāsaṅkhātānaṃ āmisapiṇḍānaṃ pāto piṇḍapāto , parehi dinnānaṃ piṇḍānaṃ patte nipatananti attho .
Piṇḍapātaṃ uñchati taṃ taṃ kulaṃ upasaṅkamanto gavesatīti piṇḍapātiko , piṇḍāya vā patituṃ carituṃ vatametassāti piṇḍapātī , piṇḍapātīyeva piṇḍapātiko .
Saṅkārakūṭādīsu paṃsūnaṃ upari ṭhitattā abbhuggataṭṭhena paṃsukūlaṃ viyāti paṃsukūlaṃ , paṃsu viya vā kucchitabhāvaṃ ulati gacchatīti paṃsukūlaṃ , paṃsukūlassa dhāraṇaṃ paṃsukūlaṃ , taṃ sīlaṃ etassāti paṃsukūliko .
Saṅghāṭiuttarāsaṅgaantaravāsakasaṅkhātāni tīṇi cīvarāni ticīvaraṃ , ticīvarassa dhāraṇaṃ ticīvaraṃ , taṃ sīlaṃ etassāti tecīvariko .
Appicchotiādīnaṃ padānaṃ attho heṭṭhā vuttoyeva .
Dhutavādoti
V0.205P0.253 dhuto vuccati dhutakileso puggalo , kilesadhunanakadhammo vā .Tattha atthi dhuto , na dhutavādo , atthi na dhuto , dhutavādo , atthi neva dhuto , na dhutavādo , atthi dhuto ceva , dhutavādo cāti idaṃ catukkaṃ veditabbaṃ .
Tesu yo sayaṃ dhutadhamme samādāya vattati , na paraṃ tadatthāya samādapeti , ayaṃ paṭhamo .
Yo pana sayaṃ na dhutadhamme samādāya vattati , paraṃ samādapeti , ayaṃ dutiyo .
Yo ubhayarahito , ayaṃ tatiyo .
Yo pana ubhayasampanno , ayaṃ catuttho .
Evarūpo ca āyasmā piṇḍolabhāradvājoti .
Tena vuttaṃ ‘‘ dhutavādo ’’ ti .
Ekadesasarūpekasesavasena hi ayaṃ niddeso yathā taṃ ‘‘ nāmarūpan ’’ ti .
Adhicittamanuyuttoti ettha aṭṭhasamāpattisampayogato arahattaphalasamāpattisampayogato vā cittassa adhicittabhāvo veditabbo , idha pana ‘‘ arahattaphalacittan ’’ ti vadanti .
Taṃtaṃsamāpattīsu samādhi eva adhicittaṃ , idha pana arahattaphalasamādhi veditabbo .
Keci pana ‘‘ adhicittamanuyuttena , bhikkhave , bhikkhunā kālena kālaṃ tīṇi nimittāni manasi kātabbānīti etasmiṃ adhicittasutte ( a . ni .3.103) viya samathavipassanācittaṃ adhicittanti idhādhippetan ’’ ti vadanti , taṃ na sundaraṃ .
Purimoyevattho gahetabbo .
Etamatthaṃ
M0.230 viditvāti etaṃ āyasmato piṇḍolabhāradvājassa adhiṭṭhānaparikkhārasampadāsampannaṃ adhicittānuyogasaṅkhātaṃ atthaṃ sabbākārato viditvā .Evaṃ ‘‘ adhicittānuyogo mama sāsanānuṭṭhānan ’’ ti dīpento imaṃ udānaṃ udānesi .
Tattha anūpavādoti vācāya kassacipi anupavadanaṃ .
Anūpaghātoti kāyena kassaci upaghātākaraṇaṃ .
Pātimokkheti ettha pātimokkhapadassa attho heṭṭhā nānappakārehi vutto , tasmiṃ pātimokkhe .
Sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ avītikkamalakkhaṇo saṃvaro .
Mattaññutāti
P0.254 paṭiggahaṇaparibhogavasena pamāṇaññutā .Pantañca sayanāsanan ti vivittaṃ saṅghaṭṭanavirahitaṃ senāsanaṃ .
Adhicitte ca āyogoti aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ adhigamāya bhāvanānuyogo .
Aparo nayo – anūpavādoti kassacipi uparujjhanavacanassa avadanaṃ .
Tena sabbampi vācasikaṃ sīlaṃ saṅgaṇhāti .
Anūpaghātoti kāyena kassaci upaghātassa paraviheṭhanassa akaraṇaṃ .
Tena sabbampi kāyikaṃ sīlaṃ saṅgaṇhāti .
Yādisaṃ panidaṃ ubhayaṃ buddhānaṃ sāsanantogadhaṃ hoti , taṃ dassetuṃ –
‘‘ pātimokkhe ca saṃvaro ’’ ti vuttaṃ .
Ca saddo nipātamattaṃ .
Pātimokkhe ca saṃvaroti pātimokkhasaṃvarabhūto anūpavādo anūpaghāto cāti attho .
Atha
V0.206 vā pātimokkheti adhikaraṇe bhummaṃ .Pātimokkhe nissayabhūte saṃvaro .
Ko pana soti ?
Anūpavādo anūpaghāto .
Upasampadavelāyañhi avisesena pātimokkhasīlaṃ samādinnaṃ nāma hoti , tasmiṃ pātimokkhe ṭhitassa tato paraṃ upavādūpaghātānaṃ akaraṇavasena saṃvaro , so anūpavādo anūpaghāto cāti vutto .
Atha vā pātimokkheti nipphādetabbe bhummaṃ yathā ‘‘ cetaso avūpasamo ayonisomanasikārapadaṭṭhānan ’’ ti ( saṃ . ni .5.232).
Tena pātimokkhena sādhetabbo anūpavādo anūpaghāto , pātimokkhasaṃvarasaṅgahito anūpavādo anūpaghātoicceva attho .
Saṃvaroti iminā pana satisaṃvaro
M0.231 , ñāṇasaṃvaro , khantisaṃvaro , vīriyasaṃvaroti imesaṃ catunnaṃ saṃvarānaṃ gahaṇaṃ , pātimokkhasādhanaṃ idaṃ saṃvaracatukkaṃ .Mattaññutā ca bhattasmin ti pariyesanapaṭiggahaṇaparibhogavissajjanānaṃ vasena bhojane pamāṇaññutā .
Pantañca sayanāsanan ti bhāvanānukūlaṃ araññarukkhamūlādivivittasenāsanaṃ .
Adhicitte ca āyogoti sabbacittānaṃ adhikattā uttamattā adhicittasaṅkhāte arahattaphalacitte sādhetabbe tassa nipphādanatthaṃ samathavipassanābhāvanāvasena āyogo .
Etaṃ buddhāna sāsanan ti etaṃ parassa anūpavadanaṃ , anūpaghātanaṃ , pātimokkhasaṃvaro
P0.255 , pariyesanapaṭiggahaṇādīsu mattaññutā , vivittavāso , yathāvuttaadhicittānuyogo ca buddhānaṃ sāsanaṃ ovādo anusiṭṭhīti attho .Evaṃ imāya gāthāya tisso sikkhā kathitāti veditabbā .
Chaṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .