6. Taṇhāsaṅkhayasuttavaṇṇanā
66. Chaṭṭhe aññāsikoṇḍaññoti ettha koṇḍaññoti tassāyasmato gottato āgatanāmaṃ .
Sāvakesu pana sabbapaṭhamaṃ ariyasaccāni paṭivijjhīti bhagavatā ‘‘ aññāsi vata , bho , koṇḍañño ’’ ti ( mahāva .17; saṃ . ni .5.1081) vuttaudānavasena thero sāsane ‘‘ aññāsikoṇḍañño ’’ tveva paññāyittha .
Taṇhāsaṅkhayavimuttin ti taṇhā saṅkhīyati pahīyati etthāti taṇhāsaṅkhayo , nibbānaṃ .
Tasmiṃ taṇhāsaṅkhaye vimutti .
Taṇhā vā saṅkhīyati pahīyati etenāti taṇhāsaṅkhayo , ariyamaggo .
Tassa phalabhūtā , pariyosānabhūtā vā vimuttīti taṇhāsaṅkhayavimutti
V0.302 , nippariyāyena arahattaphalasamāpatti .Taṃ paccavekkhamāno nisinno hoti .
Ayañhi āyasmā bahulaṃ phalasamāpattiṃ samāpajjati , tasmā idhāpi evamakāsi .
Etamatthaṃ
M0.337 viditvāti etaṃ aññāsikoṇḍaññattherassa aggaphalapaccavekkhaṇaṃ viditvā tadatthadīpanaṃ imaṃ udānaṃ udānesi .Tattha yassa mūlaṃ chamā natthīti yassa ariyapuggalassa attabhāvarukkhamūlabhūtā avijjā , tassāva patiṭṭhā hetubhūtā āsavanīvaraṇaayonisomanasikārasaṅkhātā chamā pathavī ca natthi aggamaggena samugghātitattā .
Paṇṇā natthi kuto latāti natthi latā kuto paṇṇāti padasambandho .
Mānātimānādipabhedā sākhāpasākhādisaṅkhātā latāpi natthi , kuto eva madappamādamāyāsāṭheyyādipaṇṇānīti attho .
Atha vā paṇṇā natthi kuto latāti rukkhaṅkurassa vaḍḍhamānassa paṭhamaṃ paṇṇāni nibbattanti .
Pacchā sākhāpasākhāsaṅkhātā latāti katvā vuttaṃ .
Tattha
P0.372 yassa ariyamaggabhāvanāya asati uppajjanārahassa attabhāvarukkhassa ariyamaggassa bhāvitattā yaṃ avijjāsaṅkhātaṃ mūlaṃ , tassa patiṭṭhānabhūtaṃ āsavādi ca natthi .Mūlaggahaṇeneva cettha mūlakāraṇattā bījaṭṭhāniyaṃ kammaṃ tadabhāvopi gahitoyevāti veditabbo .
Asati ca kammabīje taṃnimitto viññāṇaṅkuro , viññāṇaṅkuranimittā ca nāmarūpasaḷāyatanapattasākhādayo na nibbattissantiyeva .
Tena vuttaṃ –
‘‘ yassa mūlaṃ chamā natthi , paṇṇā natthi kuto latā ’’ ti .
Taṃ dhīraṃ bandhanā muttan ti taṃ catubbidhasammappadhānavīriyayogena vijitamārattā dhīraṃ , tato eva sabbakilesābhisaṅkhārabandhanato muttaṃ .
Ko taṃ ninditumarahatīti etthan ti nipātamattaṃ .
Evaṃ sabbakilesavippamuttaṃ sīlādianuttaraguṇasamannāgataṃ ko nāma viññujātiko nindituṃ garahituṃ arahati nindānimittasseva abhāvato .
Devāpi naṃ pasaṃsantīti aññadatthu devā sakkādayo guṇavisesavidū , api saddena manussāpi khattiyapaṇḍitādayo pasaṃsanti .
Kiñca bhiyyo brahmunāpi pasaṃsito mahābrahmunāpi aññehipi brahmanāgayakkhagandhabbādīhipi pasaṃsito thomitoyevāti .
Chaṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .