3. Daṇḍasuttavaṇṇanā
13. Tatiye kumārakāti dārakā .
Antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanan ti antarāsaddo ‘‘ tadantaraṃ ko jāneyya , aññatra tathāgatā ’’ ti ( a . ni .6.44;10.75),‘‘ janā saṅgamma mantenti , mañca tvañca kimantaran ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .1.228) kāraṇe āgato .
‘‘ Addasā maṃ , bhante , aññatarā itthī vijjantarikāya bhājanaṃ dhovantī ’’ tiādīsu ( ma . ni .2.149) khaṇe .
‘‘ Yassantarato na santi kopā ’’ tiādīsu ( udā .20) citte .
‘‘ Antarā vosānamāpādī ’’ tiādīsu
P0.110 vemajjhe .‘‘ Apicāyaṃ , bhikkhave , tapodā dvinnaṃ mahānirayānaṃ antarikāya āgacchatī ’’ tiādīsu ( pārā .231) vivare
V0.87 .Svāyamidhāpi vivare veditabbo .
Tasmā sāvatthiyā ca jetavanassa ca vivareti , evamettha attho veditabbo .
Antarāsaddayogato cettha upayogavacanaṃ ‘‘ antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanan ’’ ti .
Īdisesu ṭhānesu akkharacintakā ‘‘ antarā gāmañca nadiñca gacchatī ’’ ti ekameva antarāsaddaṃ payujjanti , so dutiyapadenapi yojetabbo hoti .
Idha pana yojetvā vutto .
Ahiṃ daṇḍena hanantīti bilato nikkhamitvā gocarāya gacchantaṃ kaṇhasappaṃ chātajjhattaṃ anubandhitvā yaṭṭhīhi pothenti .
Tena ca samayena bhagavā sāvatthiṃ piṇḍāya gacchanto antarāmagge te dārake ahiṃ daṇḍena hanante disvā ‘‘ kasmā kumārakā imaṃ ahiṃ daṇḍena hanathā ’’ ti pucchitvā ‘‘ ḍaṃsanabhayena , bhante ’’ ti ca vutte ‘‘ ime attano sukhaṃ karissāmāti imaṃ paharantā nibbattaṭṭhāne dukkhaṃ anubhavissanti , aho avijjāya nikatikosallan ’’ ti dhammasaṃvegaṃ uppādesi .
Teneva ca dhammasaṃvegena udānaṃ udānesi .
Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā ’’ tiādi .
Tattha
M0.98 etamatthaṃ viditvāti ‘‘ ime dārakā attasukhāya paradukkhaṃ karontā sayaṃ parattha sukhaṃ na labhissantī ’’ ti etamatthaṃ jānitvāti evameke vaṇṇenti .Aññesaṃ duppaṭipannānaṃ sukhapariyesanaṃ āyatiṃ dukkhāya saṃvattati , suppaṭipannānaṃ ekantena sukhāya saṃvattati .
Tasmā ‘‘ paravihesāvinimuttā accantameva sukhabhāgino vata mayhaṃ ovādappaṭikarā ’’ ti somanassavasenevetampi satthā udānaṃ udānesīti vadanti .
Apare pana bhaṇanti ‘‘ evaṃ tehi kumārakehi pavattitaṃ paraviheṭhanaṃ sabbākārena ādīnavato viditvā paravihesāya
P0.111 parānukampāya ca yathākkamaṃ ādīnavānisaṃsavibhāvanaṃ imaṃ udānaṃ udānesī ’’ ti .Tattha sukhakāmānīti ekanteneva attano sukhassa icchanato sukhānugiddhāni .
Bhūtānīti pāṇino .
Yo daṇḍena vihiṃsatīti ettha daṇḍenāti desanāmattaṃ , daṇḍena vā leḍḍusatthapāṇippahārādīhi vāti attho .
Atha vā daṇḍenāti daṇḍanena .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yo sukhakāmāni sabbabhūtāni jātiādinā ghaṭṭanavasena vacīdaṇḍena vā pāṇimuggarasatthādīhi pothanatāḷanacchedanādivasena sarīradaṇḍena vā sataṃ vā sahassaṃ vā ṭhāpanavasena dhanadaṇḍena vāti imesu daṇḍesu yena kenaci daṇḍena vihiṃsati viheṭheti dukkhaṃ pāpeti , attano sukhamesāno , pecca so na labhate sukhan ti so puggalo attano sukhaṃ esanto gavesanto patthento
V0.88 pecca paraloke manussasukhaṃ dibbasukhaṃ nibbānasukhanti tividhampi sukhaṃ na labhati , aññadatthu tena daṇḍena dukkhameva labhatīti attho .Pecca so labhate sukhan ti yo khantimettānuddayasampanno ‘‘ yathāhaṃ sukhakāmo dukkhappaṭikūlo , evaṃ sabbepī ’’ ti cintetvā sampattaviratiādīsu ṭhito vuttanayena kenaci daṇḍena sabbānipi bhūtāni na hiṃsati na bādhati , so puggalo paraloke manussabhūto manussasukhaṃ , devabhūto dibbasukhaṃ , ubhayaṃ atikkamanto nibbānasukhaṃ labhatīti .
Ettha ca tādisassa puggalassa avassaṃbhāvitāya taṃ sukhaṃ paccuppannaṃ viya hotīti dassanatthaṃ ‘‘ labhate ’’ ti vuttaṃ .
Purimagāthāyapi eseva nayo .
Tatiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .