Issues
Select Version
Udāna-aṭṭhakathā
Udāna-aṭṭhakathā

1. Kammavipākajasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Kammavipākajasuttavaṇṇanā

21. NandavaggassaV0.133M0.148P0.165 paṭhame aññataro bhikkhūti nāmagottena apākaṭo eko khīṇāsavabhikkhu .
So kira rājagahavāsī kulaputto moggallānattherena saṃvejito saṃsāradosaṃ disvā satthu santike pabbajitvā sīlāni sodhetvā catusaccakammaṭṭhānaṃ gahetvā na cirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tassa aparabhāge kharo ābādho uppajji , so paccavekkhaṇāya adhivāsento viharati .
Khīṇāsavānañhi cetasikadukkhaṃ nāma natthi , kāyikadukkhaṃ pana hotiyeva .
So ekadivasaṃ bhagavato dhammaṃ desentassa nātidūre ṭhāne dukkhaṃ adhivāsento pallaṅkena nisīdi .
Tena vuttaṃ ‘‘ bhagavato avidūre nisinno hotī ’’ tiādi .
Tattha pallaṅkan ti samantato ūrubaddhāsanaṃ .
Ābhujitvāti bandhitvā .
Ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyāti uparimaṃ sarīraṃ ujukaṃ ṭhapetvā aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭake koṭiyā koṭiṃ paṭipādetvā .
Evañhi nisinnassa cammamaṃsanhārūni na namanti , tasmā so tathā nisinno hoti .
Purāṇakammavipākajan ti pubbe katassa kammassa vipākabhāvena jātaṃ , purāṇakammavipāke vā sukhadukkhappakāre vipākavaṭṭasamudāye tadekadesabhāvena jātaṃ .
Kiṃ taṃ ?
Dukkhaṃ .
Purāṇakammavipākajanti ca iminā tassa ābādhassa kammasamuṭṭhānataṃ dassento opakkamikautuvipariṇāmajādibhāvaṃ paṭikkhipati .
Dukkhan ti pacurajanehi khamituṃ asakkuṇeyyaṃ .
Tibban tiP0.166 tikhiṇaṃ , abhibhavitvā pavattiyā bahalaṃ vā .
Kharan ti kakkhaḷaṃ .
Kaṭukan ti asātaṃ .
Adhivāsentoti upari vāsento sahanto khamanto .
Sato sampajānoti vedanāpariggāhakānaṃ satisampajaññānaṃ vasena satimā sampajānanto ca .
Idaṃ vuttaṃ hoti –
‘‘ ayaṃ vedanā nāma hutvā abhāvaṭṭhena aniccā , aniṭṭhārammaṇādipaccaye paṭicca uppannattā paṭiccasamuppannā , uppajjitvā ekantena bhijjanasabhāvattā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā ’’ ti vedanāya aniccatāsallakkhaṇavasena satokāritāyaV0.134 satoM0.149 , aviparītasabhāvapaṭivijjhanavasena sampajāno ca hutvā .
Atha vā sativepullapattiyā sabbattheva kāyavedanācittadhammesu suṭṭhu upaṭṭhitasatitāya sato , tathā paññāvepullappattiyā pariggahitasaṅkhāratāya sampajāno .
Avihaññamānoti ‘‘ assutavā , bhikkhave , puthujjano aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjatī ’’ ti vuttanayena andhaputhujjano viya na vihaññamāno maggeneva samugghātitattā cetodukkhaṃ anuppādento kevalaṃ kammavipākajaṃ sarīradukkhaṃ adhivāsento samāpattiṃ samāpanno viya nisinno hoti .
Addasāti taṃ āyasmantaṃ adhivāsanakhantiyā tathā nisinnaṃ addakkhi .
Etamatthan ti etaṃ tādisassapi rogassa vejjādīhi tikicchanatthaṃ anussukkāpajjanakāraṇaṃ khīṇāsavānaṃ lokadhammehi anupalepitasaṅkhātaṃ atthaṃ sabbākārato viditvā .
Imaṃ udānan ti imaṃ saṅkhatadhammānaṃ yehi kehici dukkhadhammehi avighātapattivibhāvanaṃ udānaṃ udānesi .
Tattha sabbakammajahassāti pahīnasabbakammassa .
Aggamaggassa hi uppannakālato paṭṭhāya arahato sabbāni kusalākusalakammāni pahīnāni nāma honti paṭisandhiṃ dātuṃ asamatthabhāvato , yato ariyamaggañāṇaṃ kammakkhayakaranti vuccati .
Bhikkhunoti bhinnakilesatāya bhikkhuno .
Dhunamānassa pure kataṃ rajan ti arahattappattito pubbe kataṃ rāgarajādimissatāya rajanti laddhanāmaṃ dukkhavedanīyaṃ kammaṃ vipākapaṭisaṃvedanena taṃP0.167 dhunantassa viddhaṃsentassa , arahattappattiyā parato pana sāvajjakiriyāya sambhavoyeva natthi , anavajjakiriyā ca bhavamūlassa samucchinnattā samucchinnamūlatāya pupphaṃ viya phaladānasamatthatāya abhāvato kiriyamattāva hoti .
Amamassāti rūpādīsu katthaci mamanti gahaṇābhāvato amamassa mamaṅkārarahitassa .
Yassa hi mamaṅkāro atthi , so attasinehena vejjādīhi sarīraṃ paṭijaggāpeti .
Arahā pana amamo , tasmā so sarīrajagganepi udāsīnadhātukova .
Ṭhitassāti catubbidhampi oghaṃ taritvā nibbānathale ṭhitassa , paṭisandhiggahaṇavasena vā sandhāvanassa abhāvena ṭhitassaM0.150 .
Sekkhaputhujjanā hi kilesābhisaṅkhārānaṃ appahīnattā cutipaṭisandhivasena saṃsāre dhāvanti nāma , arahā pana tadabhāvato ṭhitoti vuccati .
Atha vā dasavidhe khīṇāsavasaṅkhāte ariyadhamme ṭhitassa .
Tādinoti ‘‘ paṭikūle appaṭikūlasaññī viharatī ’’ tiādinā ( paṭi . ma .3.17) nayenaV0.135 vuttāya pañcavidhāya ariyiddhiyā aṭṭhahi lokadhammehi akampaniyāya chaḷaṅgupekkhāya ca samannāgatena iṭṭhādīsu ekasadisatāsaṅkhātena tādībhāvena tādino .
Attho natthi janaṃ lapetaveti ‘‘ mama bhesajjādīni karothā ’’ ti janaṃ lapituṃ kathetuṃ payojanaṃ natthi sarīre nirapekkhabhāvato .
Paṇḍupalāso viya hi bandhanā pavutto sayamevāyaṃ kāyo bhijjitvā patatūti khīṇāsavānaṃ ajjhāsayo .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Nābhikaṅkhāmi maraṇaṃ , nābhikaṅkhāmi jīvitaṃ ;
Kālañca paṭikaṅkhāmi , nibbisaṃ bhatako yathā ’’ ti .( theragā .606);
Atha vā yaṃkiñci nimittaṃ dassetvā ‘‘ kiṃ ayyassa icchitabban ’’ ti janaṃ lapetave paccayehi nimantanavasena lapāpetuṃ khīṇāsavassa attho natthi tādisassa micchājīvassa maggeneva samugghātitattāti attho .
Iti bhagavā ‘‘ kissāyaṃ thero attano rogaṃ vejjehi atikicchāpetvā bhagavato avidūre nisīdatī ’’ ti cintentānaṃ tassa atikicchāpane kāraṇaṃ pakāsesi .
Paṭhamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .