7. Mahāsaḷāyatanikasuttavaṇṇanā
428. Evaṃ
V4.260 me sutan ti mahāsaḷāyatanikasuttaṃ .Tattha mahāsaḷāyatanikan ti mahantānaṃ channaṃ āyatanānaṃ jotakaṃ dhammapariyāyaṃ .
429. Ajānan ti sahavipassanena maggena ajānanto .
Upacayaṃ gacchantīti vuḍḍhiṃ gacchanti , vasibhāvaṃ gacchantīti attho .
Kāyikāti pañcadvārikadarathā .
Cetasikāti manodvārikadarathā .
Santāpādī supi eseva nayo .
430. Kāyasukhan ti pañcadvārikasukhaṃ .
Cetosukhan ti manodvārikasukhaṃ .
Ettha ca pañcadvārikajavanena samāpajjanaṃ vā vuṭṭhānaṃ vā natthi , uppannamattakameva hoti .
Manodvārikena sabbaṃ hoti .
Ayañca maggavuṭṭhānassa paccayabhūtā balavavipassanā , sāpi manodvārikeneva hoti .
431. Tathābhūtassāti
M4.248 kusalacittasampayuttacetosukhasamaṅgībhūtassa .Pubbeva kho panassāti assa bhikkhuno vācākammantājīvā pubbasuddhikā nāma ādito paṭṭhāya parisuddhāva
P5.104 honti .Diṭṭhisaṅkappavāyāmasatisamādhisaṅkhātāni pana pañcaṅgāni sabbatthakakārāpakaṅgāni nāma .
Evaṃ lokuttaramaggo aṭṭhaṅgiko vā sattaṅgiko vā hoti .
Vitaṇḍavādī pana ‘‘ yā yathābhūtassa diṭṭhī ’’ ti imameva suttapadesaṃ gahetvā ‘‘ lokuttaramaggo pañcaṅgiko ’’ ti vadati .
So –
‘‘ evamassāyaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchatī ’’ ti iminā anantaravacaneneva paṭisedhitabbo .
Uttari ca evaṃ saññāpetabbo – lokuttaramaggo pañcaṅgiko nāma natthi , imāni pana pañca sabbatthakakārāpakaṅgāni maggakkhaṇe virativasena pūrenti .
‘‘ Yā catūhi vacīduccaritehi ārati viratī ’’ ti evaṃ vuttaviratīsu hi micchāvācaṃ pajahati , sammāvācaṃ bhāveti , evaṃ sammāvācaṃ
V4.261 bhāventassa imāni pañcaṅgikāni na vinā , saheva viratiyā pūrenti .Sammākammantājīvesupi eseva nayo .
Iti vacīkammādīni ādito paṭṭhāya parisuddhāneva vaṭṭanti .
Imāni pana pañca sabbatthakakārāpakaṅgāni virativasena paripūrentīti pañcaṅgiko maggo nāma natthi .
Subhaddasuttepi ( dī . ni .2.214) cetaṃ vuttaṃ –
‘‘ yasmiṃ kho , subhadda , dhammavinaye ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ’’ ti .
Aññesu ca anekesu suttasatesu aṭṭhaṅgikova maggo āgatoti .
433. Cattāropi satipaṭṭhānāti maggasampayuttāva cattāro satipaṭṭhānā .
Sammappadhānādīsupi eseva nayo .
Yuganandhāti ekakkhaṇikayuganandhā .
Etehi aññasmiṃ khaṇe samāpatti , aññasmiṃ vipassanāti .
Evaṃ nānākhaṇikāpi honti , ariyamagge pana ekakkhaṇikā .
Vijjā ca vimutti cāti arahattamaggavijjā ca phalavimutti ca .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Mahāsaḷāyatanikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .