Issues
Select Version
Uparipaṇṇāsa-aṭṭhakathā
Uparipaṇṇāsa-aṭṭhakathā

10. Saṅkhārupapattisuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Saṅkhārupapattisuttavaṇṇanā

160. EvaṃV4.107M4.104 me sutan ti saṅkhārupapattisuttaṃ .
Tattha saṅkhārupapattin ti saṅkhārānaṃyeva upapattiṃ , na sattassa , na posassa , puññābhisaṅkhārena vā bhavūpagakkhandhānaṃ upapattiṃ .
161. Saddhāya samannāgatoti saddhādayo pañca dhammā lokikā vaṭṭanti .
Dahatīti ṭhapeti .
Adhiṭṭhātīti patiṭṭhāpeti .
Saṅkhārā ca vihārā cāti saha patthanāya saddhādayova pañca dhammā .
Tatrupapattiyāti tasmiṃ ṭhāne nibbattanatthāya .
Ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadāti saha patthanāya pañcaP4.147 dhammāva .
Yassa hi pañca dhammā atthi , na patthanā , tassa gati anibaddhā .
Yassa patthanā atthi , na pañca dhammā , tassapi anibaddhā .
Yesaṃ ubhayaṃ atthi , tesaṃ gati nibaddhā .
Yathā hi ākāse khittadaṇḍo aggena vā majjhena vā mūlena vā nipatissatīti niyamo natthi , evaṃ sattānaṃ paṭisandhiggahaṇaṃ aniyataṃ .
Tasmā kusalaṃ kammaṃ katvā ekasmiṃ ṭhāne patthanaṃ kātuṃ vaṭṭati .
165. Āmaṇḍan ti āmalakaṃ .
Yathā taṃ parisuddhacakkhussa purisassa sabbasova pākaṭaṃ hoti , evaṃ tassa brahmuno saddhiṃ tattha nibbattasattehi sahassī lokadhātu .
Esa nayo sabbattha .
167. Subhoti sundaro .
Jātimāti ākarasampanno .
Suparikammakatoti dhovanādīhi suṭṭhukataparikammo .
Paṇḍukambale nikkhittoti rattakambale ṭhapito .
168. Satasahassoti lokadhātusatasahassamhi ālokapharaṇabrahmā .
Nikkhan ti nikkhena kataṃ piḷandhanaṃ , nikkhaṃ nāma pañcasuvaṇṇaṃ , ūnakanikkhena kataṃ pasādhanañhi ghaṭṭanamajjanakkhamaṃ na hoti , atirekena kataṃ ghaṭṭanamajjanaṃ khamati , vaṇṇavantaṃ pana na hoti , pharusadhātukaṃ khāyati .
Nikkhena kataṃ ghaṭṭanamajjanañceva khamati , vaṇṇavantañca hoti .
Jambonadan ti jambunadiyaṃ nibbattaṃ .
Mahājamburukkhassa hi ekekā sākhā paṇṇāsa paṇṇāsa yojanāniV4.108 vaḍḍhitā , tāsu mahantā nadiyo sandanti , tāsaṃ nadīnaṃP4.148 ubhayatīresu jambupakkānaṃ patitaṭṭhāne suvaṇṇaṅkurā uṭṭhahanti , te nadījalena vuyhamānāM4.105 anupubbena mahāsamuddaṃ pavisanti .
Taṃ sandhāya jambonadanti vuttaṃ .
Dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhan ti dakkhena sukusalena kammāraputtena ukkāmukhe pacitvā sampahaṭṭhaṃ .
Ukkāmukheti uddhane .
Sampahaṭṭhan ti dhotaghaṭṭitamajjitaṃ .
Vatthopame ( ma . ni .1.75-76) ca dhātuvibhaṅge ( ma . ni .3.357-360) ca piṇḍasodhanaṃ vuttaṃ .
Imasmiṃ sutte katabhaṇḍasodhanaṃ vuttaṃ .
Yaṃ pana sabbavāresu pharitvā adhimuccitvāti vuttaṃ , tattha pañcavidhaṃ pharaṇaṃ cetopharaṇaṃ kasiṇapharaṇaṃ dibbacakkhupharaṇaṃ ālokapharaṇaṃ sarīrapharaṇanti .
Tattha cetopharaṇaṃ nāma lokadhātusahasse sattānaṃ cittajānanaṃ .
Kasiṇapharaṇaṃ nāma lokadhātusahasse kasiṇapattharaṇaṃ .
Dibbacakkhupharaṇaṃ nāma ālokaṃ vaḍḍhetvā dibbena cakkhunā sahassalokadhātudassanaṃ .
Ālokapharaṇampi etadeva .
Sarīrapharaṇaṃ nāma lokadhātusahasse sarīrapabhāya pattharaṇaṃ .
Sabbattha imāni pañca pharaṇāni avināsentena kathetabbanti .
Tipiṭakacūḷābhayatthero panāha –
‘‘ maṇiopamme kasiṇapharaṇaṃ viya nikkhopamme sarīrapharaṇaṃ viya dissatī ’’ ti .
Tassa vādaṃ viya aṭṭhakathā nāma natthīti paṭikkhitvā sarīrapharaṇaṃ na sabbakālikaṃ , cattārimāniP4.149 pharaṇāni avināsetvāva kathetabbanti vuttaṃ .
Adhimuccatīti padaṃ pharaṇapadasseva vevacanaṃ , atha vā pharatīti pattharati .
Adhimuccatīti jānāti .
169. Ābhātiādīsu ābhādayo nāma pāṭiyekkā devā natthi , tayo parittābhādayo devā ābhā nāma , parittāsubhādayo ca .
Subhakiṇhādayo ca subhā nāma .
Vehapphalādivārā pākaṭāyeva .
Ime tāva pañca dhamme bhāvetvā kāmāvacaresu nibbattatu .
Brahmaloke nibbattaṃ pana āsavakkhayañca kathaṃ pāpuṇātīti ?
Ime pañca dhammā sīlaṃ , so imasmiṃ sīle patiṭṭhāya kasiṇaparikammaṃ katvā tā tā samāpattiyo bhāvetvā rūpībrahmaloke nibbattati , arūpajjhānāniV4.109 nibbattetvāM4.106 arūpībrahmaloke , samāpattipadaṭṭhānaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā anāgāmiphalaṃ sacchikatvā pañcasu suddhāvāsesu nibbattati .
Uparimaggaṃ bhāvetvā āsavakkhayaṃ pāpuṇātīti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Saṅkhārupapattisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .