11. Saccavibhaṅgasuttavaṇṇanā
371. Evaṃ
V4.228P5.64 me sutan ti saccavibhaṅgasuttaṃ .Tattha ācikkhanāti idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ nāma … pe … ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ nāmāti .
Sesapadesupi eseva nayo .
Apicettha paññāpanā nāma dukkhasaccādīnaṃ ṭhapanā .
Āsanaṃ ṭhapento hi āsanaṃ paññapetīti vuccati .
Paṭṭhapanāti paññāpanā .
Vivaraṇāti vivaṭakaraṇā .
Vibhajanāti vibhāgakiriyā .
Uttānīkamman ti pākaṭabhāvakaraṇaṃ .
Anuggāhakāti
M4.218 āmisasaṅgahena dhammasaṅgahenāti dvīhipi saṅgahehi anuggāhakā .Janetāti janikā mātā .
Āpādetāti posetā .
Posikamātā viya moggallānoti dīpeti .
Janikamātā hi nava vā dasa vā māse loṇambilādīni pariharamānā kucchiyā dārakaṃ dhāretvā kucchito nikkhantaṃ posikamātaraṃ dhātiṃ paṭicchāpeti .
Sā khīranavanītādīhi dārakaṃ posetvā vaḍḍheti , so vuddhimāgamma yathāsukhaṃ vicarati .
Evameva sāriputto attano vā paresaṃ vā santike pabbajite dvīhi saṅgahehi saṅgaṇhanto gilāne paṭijagganto kammaṭṭhāne yojetvā sotāpannabhāvaṃ ñatvā apāyabhayehi vuṭṭhitakālato paṭṭhāya –
‘‘ idāni paccattapurisakārena uparimagge nibbattessantī ’’ ti tesu anapekkho hutvā aññe nave nave ovadati .
Mahāmoggallānopi attano vā paresaṃ vā santike pabbajite tatheva saṅgaṇhitvā kammaṭṭhāne yojetvā heṭṭhā tīṇi
P5.65 phalāni pattesupi anapekkhataṃ na āpajjati .Kasmā ?
Evaṃ kirassa hoti – vuttaṃ bhagavatā –
‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , appamattakopi gūtho duggandho hoti … pe … appamattakampi muttaṃ … kheḷo … pubbo … lohitaṃ duggandhaṃ hoti , evameva kho ahaṃ , bhikkhave , appamattakampi bhavaṃ na vaṇṇemi antamaso accharāsaṅghatamattampī ’’ ti ( a . ni .1.320-321).
Tasmā yāva arahattaṃ na pāpuṇanti , tāva tesu anapekkhataṃ anāpajjitvā arahattaṃ pattesuyeva āpajjatīti .
Tenāha bhagavā –
‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , janetā evaṃ sāriputto .
Seyyathāpi jātassa āpādetā , evaṃ moggallāno .
Sāriputto , bhikkhave , sotāpattiphale vineti , moggallāno uttamatthe ’’ ti .
Pahotīti sakkoti .
Dukkhe
V4.229 ñāṇan ti savanasammasanapaṭivedhañāṇaṃ , tathā dukkhasamudaye .Dukkhanirodhe savanapaṭivedhañāṇanti vaṭṭati , tathā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya .
Nekkhammasaṅkappādīsu kāmapaccanīkaṭṭhena , kāmato nissaṭabhāvena vā , kāmaṃ sammasantassa uppannoti vā , kāmapadaghātaṃ kāmavūpasamaṃ karonto uppannoti vā , kāmavivittante uppannoti vā nekkhammasaṅkappo .
Sesapadadvayepi eseva nayo .
Sabbepi cete pubbabhāge nānācittesu , maggakkhaṇe ekacitte labbhanti .
Tatra hi micchāsaṅkappacetanāya samugghātako ekova saṅkappo labbhati , na nānā labbhati
M4.219 .Sammāvācādayopi pubbabhāge nānācittesu , vuttanayeneva maggakkhaṇe ekacitte labbhanti .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārena pana saccakathā visuddhimagge ca sammādiṭṭhisutte ( ma . ni .1.89 ādayo ) ca vuttāyevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Saccavibhaṅgasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .