6. Isigilisuttavaṇṇanā
133. Evaṃ
V4.91 me sutan ti isigilisuttaṃ .Tattha aññāva samaññā ahosīti isigilissa isigilīti samaññāya uppannakāle vebhāro na vebhāroti paññāyittha , aññāyevassa samaññā ahosi .
Aññā paññattīti idaṃ purimapadasseva vevacanaṃ .
Sesesupi eseva nayo .
Tadā kira bhagavā sāyanhasamaye samāpattito vuṭṭhāya gandhakuṭito nikkhamitvā yasmiṃ ṭhāne nisinnānaṃ pañca pabbatā paññāyanti , tattha bhikkhusaṅghaparivuto nisīditvā ime pañca pabbate paṭipāṭiyā ācikkhi .
Tattha na bhagavato pabbatehi attho atthi , iti imesu pana pabbatesu paṭipāṭiyā kathiyamānesu isigilissa isigilibhāvo kathetabbo hoti .
Tasmiṃ kathiyamāne padumavatiyā puttānaṃ pañcasatānaṃ paccekabuddhānaṃ nāmāni ceva padumavatiyā ca patthanā kathetabbā bhavissatīti bhagavā imaṃ pañca pabbatapaṭipāṭiṃ ācikkhi .
Pavisantā
M4.90 dissanti paviṭṭhā na dissantīti yathāphāsukaṭṭhāne piṇḍāya caritvā katabhattakiccā āgantvā cetiyagabbhe yamakamahādvāraṃ vivarantā viya taṃ pabbataṃ dvedhā katvā anto pavisitvāP4.128 rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni māpetvā tattha vasiṃsu , tasmā evamāha .Ime isīti ime paccekabuddhaisī .
Kadā pana te tattha vasiṃsu ?
Atīte kira anuppanne tathāgate bārāṇasiṃ upanissāya ekasmiṃ gāmake ekā kuladhītā khettaṃ rakkhamānā ekassa paccekabuddhassa pañcahi lājāsatehi saddhiṃ ekaṃ padumapupphaṃ datvā pañca puttasatāni patthesi .
Tasmiṃyeva ca khaṇe pañcasatā migaluddakā madhuramaṃsaṃ datvā ‘‘ etissā puttā bhaveyyāmā ’’ ti patthayiṃsu .
Sā yāvatāyukaṃ ṭhatvā devaloke nibbattā , tato cutā jātassare padumagabbhe nibbatti .
Tameko tāpaso disvā paṭijaggi , tassā vicarantiyāva pāduddhāre pāduddhāre bhūmito padumāni uṭṭhahanti .
Eko vanacarako disvā bārāṇasirañño ārocesi .
Rājā naṃ āharāpetvā aggamahesiṃ
V4.92 akāsi , tassā gabbho saṇṭhāsi .Mahāpadumakumāro mātukucchiyaṃ vasi , sesā gabbhamalaṃ nissā nibbattā .
Vayappattā uyyāne padumassare kīḷantā ekekasmiṃ padume nisīditvā khayavayaṃ paṭṭhapetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattayiṃsu .
Ayaṃ tesaṃ byākaraṇagāthā ahosi –
‘‘ Saroruhaṃ padumapalāsapattajaṃ , supupphitaṃ bhamaragaṇānuciṇṇaṃ ;
Aniccatāyupagataṃ viditvā , eko care khaggavisāṇakappo ’’ ti .
Tasmiṃ
P4.129 kāle te tattha vasiṃsu , tadā cassa pabbatassa isigilīti samaññā udapādi . 135. Ye sattasārāti ariṭṭho upariṭṭho tagarasikhī yasassī sudassano piyadassī gandhāro piṇḍolo upāsabho nīto tatho sutavā bhāvitattoti terasannaṃ paccekabuddhānaṃ nāmāni vatvā idāni tesañca aññesañca gāthābandhena nāmāni ācikkhanto ye sattasārātiādimāha
M4.91 .Tattha sattasārāti sattānaṃ sārabhūtā .
Anīghāti niddukkhā .
Nirāsāti nittaṇhā .
Dve jālinoti cūḷajāli mahājālīti dve jālināmakā .
Santacittoti idampi ekassa nāmameva .
Passi jahi upadhidukkhamūlan ti ettha passi nāma so paccekabuddho , dukkhassa pana mūlaṃ upadhiṃ jahīti ayamassa thuti .
Aparājito tipi ekassa nāmameva .
Satthā pavattā sarabhaṅgo lomahaṃso uccaṅgamāyoti ime pañca janā .
Asito anāsavo manomayoti imepi tayo janā .
Mānacchido ca bandhumāti bandhumā nāma eko , mānassa pana chinnattā mānacchidoti vutto .
Tadādhimutto tipi nāmameva .
Ketumbharāgo ca mātaṅgo ariyoti ime tayo janā .
Athaccutoti atha accuto .
Accutagāmabyāmaṅkoti ime dve janā .
Khemābhirato ca soratoti ime dveyeva .
Sayho anomanikkamoti sayho nāma so buddho , anomavīriyattā pana anomanikkamoti
V4.93 vutto .Ānando nando upanando dvādasāti cattāro ānandā , cattāro nandā cattāro upanandāti evaṃ dvādasa .
Bhāradvājo
P4.130 antimadehadhārīti bhāradvājo nāma so buddho .Antimadehadhārīti thuti .
Taṇhacchidoti sikharissāyaṃ thuti .
Vītarāgoti maṅgalassa thuti .
Usabhacchidā jāliniṃ dukkhamūlan ti usabho nāma so buddho dukkhamūlabhūtaṃ jāliniṃ acchidāti attho .
Santaṃ padaṃ ajjhagamopanītoti upanīto nāma so buddho santaṃ padaṃ ajjhagamā .
Vītarāgo tipi ekassa nāmameva .
Suvimuttacittoti ayaṃ kaṇhassa thuti .
Ete ca aññe cāti ete pāḷiyaṃ āgatā ca pāḷiyaṃ anāgatā aññe ca etesaṃ ekanāmakāyeva .
Imesu hi pañcasu paccekabuddhasatesu dvepi tayopi dasapi dvādasapi ānandādayo viya ekanāmakā ahesuṃ .
Iti pāḷiyaṃ āgatanāmeheva sabbesaṃ nāmāni vuttāni
M4.92 hontīti ito paraṃ visuṃ visuṃ avatvā ‘‘ ete ca aññe cā ’’ ti āha .Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Isigilisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .