12. Dakkhiṇāvibhaṅgasuttavaṇṇanā

376. EvaṃV4.230P5.66 me sutan ti dakkhiṇāvibhaṅgasuttaṃ .

Tattha mahāpajāpati gotamīti gotamīti gottaṃ .

Nāmakaraṇadivase panassā laddhasakkārā brāhmaṇā lakkhaṇasampattiṃ disvā –

‘‘ sace ayaṃ dhītaraṃ labhissati , cakkavattirañño aggamahesī bhavissati .

Sace puttaṃ labhissati , cakkavattirājā bhavissatīti ubhayathāpi mahatīyevassā pajā bhavissatī ’’ ti byākariṃsu .

Athassā mahāpajāpatīti nāmaṃ akaṃsu .

Idha pana gottena saddhiṃ saṃsanditvā mahāpajāpatigotamīti vuttaṃ .

Navan ti ahataṃ .

Sāmaṃ vāyitan ti na sahattheneva vāyitaṃ , ekadivasaṃ pana dhātigaṇaparivutā sippikānaṃ vāyanaṭṭhānaṃ āgantvā vemakoṭiṃ gahetvā vāyanākāraṃ akāsi .

Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .

Kadā pana gotamiyā bhagavato dussayugaṃ dātuṃ cittaṃ uppannanti .

Abhisambodhiṃ patvā paṭhamagamanena kapilapuraṃ āgatakāle .

Tadā hi piṇḍāya paviṭṭhaṃ satthāraṃ gahetvā suddhodanamahārājā sakaṃ nivesanaṃ pavesesi , atha bhagavato rūpasobhaggaṃ disvā mahāpajāpatigotamī cintesi –

‘‘ sobhati vata me puttassa attabhāvo ’’ ti .

Athassā balavasomanassaṃ uppajji .

Tato cintesi –

‘‘ mama puttassa ekūnatiṃsa vassāni agāramajjhe vasantassa antamaso mocaphalamattampi mayā dinnakameva ahosi , idānipissa cīvarasāṭakaṃ dassāmī ’’ ti .

‘‘ Imasmiṃ kho pana rājagehe bahūni mahagghāni vatthāni atthi , tāni maṃ na tosenti , sahatthā katameva maṃ toseti , sahatthā katvā dassāmī ’’ ti cittaṃ uppādesi .

AthantarāpaṇāM4.220 kappāsaṃ āharāpetvā sahatthenevaP5.67 pisitvā pothetvā sukhumasuttaṃ kantitvā antovatthusmiṃyeva sālaṃ kārāpetvā sippike pakkosāpetvā sippikānaṃ attano paribhogakhādanīyabhojanīyameva datvā vāyāpesi , kālānukālañca dhātigaṇaparivutā gantvā vemakoṭiṃ aggahesi .

Niṭṭhitakāle sippikānaṃ mahāsakkāraṃ katvā dussayugaṃ gandhasamugge pakkhipitvā vāsaṃ gāhāpetvā –

‘‘ mayhaṃ puttassa cīvarasāṭakaṃ gahetvā gamissāmī ’’ ti rañño ārocesiV4.231 .

Rājā maggaṃ paṭiyādāpesi , vīthiyo sammajjitvā puṇṇaghaṭe ṭhapetvā dhajapaṭākā ussāpetvā rājagharadvārato paṭṭhāya yāva nigrodhārāmā maggaṃ paṭiyādāpetvā pupphābhikiṇṇaṃ akaṃsu .

Mahāpajāpatipi sabbālaṅkāraṃ alaṅkaritvā dhātigaṇaparivutā samuggaṃ sīse ṭhapetvā bhagavato santikaṃ gantvā idaṃ me , bhante , navaṃ dussayugan tiādimāha .

Dutiyampi khoti ‘‘ saṅghe gotami dehī ’’ ti vutte –

‘‘ pahomahaṃ , bhante , dussakoṭṭhāgārato bhikkhusatassāpi bhikkhusahassassāpi bhikkhusatasahassassāpi cīvaradussāni dātuṃ , idaṃ pana me bhagavantaṃ uddissa sāmaṃ kantaṃ sāmaṃ vāyitaṃ , taṃ me , bhante , bhagavā paṭiggaṇhātū ’’ ti nimantayamānā āha .

Evaṃ yāvatatiyaṃ yāci , bhagavāpi paṭikkhipiyeva .

Kasmā pana bhagavā attano diyyamānaṃ bhikkhusaṅghassa dāpetīti ?

Mātari anukampāya .

Evaṃ kirassa ahosi –

‘‘ imissā maṃ ārabbha pubbacetanā muñcacetanā paracetanāti tisso cetanā uppannā , bhikkhusaṅghampissā ārabbha uppajjantu , evamassā cha cetanā ekato hutvā dīgharattaṃ hitāya sukhāya pavattissantī ’’ ti .

Vitaṇḍavādī panāha –

‘‘ saṅghe dinnaṃ mahapphalanti tasmā evaṃ vuttan ’’ ti .

So vattabbo –

‘‘ kiṃ tvaṃ satthu dinnato saṅghe dinnaṃ mahapphalataraṃ vadasī ’’ ti āma vadāmīti .

Suttaṃ āharāti .

Saṅghe gotami dehi , saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cāti .

Kiṃ panassa suttassa ayameva atthotiP5.68 ?

Āma ayamevāti .

Yadi evaṃ ‘‘ tena hānanda , vighāsādānaṃ pūvaṃ dehī ’’ ti ca ( pāci .269)‘‘ tena hi tva , kaccāna , vighāsādānaṃ guḷaṃ dehī ’’ ti ( mahāva .284) ca vacanato vighāsādānaṃ dinnaṃ mahapphalatarañca bhaveyya .

Evampi hi ‘‘ satthā attano diyyamānaṃM4.221 dāpetī ’’ ti .

Rājarājamahāmattādayopi attano āgataṃ paṇṇākāraṃ hatthigopakādīnaṃ dāpenti , te rājādīhi mahantatarā bhaveyyuṃ .

Tasmā mā evaṃ gaṇha –

‘‘ Nayimasmiṃ loke parasmiṃ vā pana ,

Buddhena seṭṭho sadiso vā vijjati ;

Yamāhuneyyānamaggataṃ gato ,

Puññatthikānaṃ vipulaphalesinan ’’ ti .

–

VacanatoV4.232 hi satthārā uttaritaro dakkhiṇeyyo nāma natthi .

Evamassā cha cetanā ekato hutvā dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissantīti sandhāya yāvatatiyaṃ paṭibāhitvā saṅghassa dāpesi .

Pacchimāya janatāya saṅghe cittīkārajananatthaṃ cāpi evamāha .

Evaṃ kirassa ahosi –

‘‘ ahaṃ na ciraṭṭhitiko , mayhaṃ pana sāsanaṃ bhikkhusaṅghe patiṭṭhahissati , pacchimā janatā saṅghe cittīkāraṃ janetū ’’ ti yāvatatiyaṃ paṭibāhitvā saṅghassa dāpesi .

Evañhi sati –

‘‘ satthā attano diyyamānampi saṅghassa dāpesi , saṅgho nāma dakkhiṇeyyo ’’ ti pacchimā janatā saṅghe cittīkāraṃ uppādetvā cattāro paccaye dātabbe maññissati , saṅgho catūhi paccayehi akilamanto buddhavacanaṃ uggahetvā samaṇadhammaṃ karissati .

Evaṃ mama sāsanaṃ pañca vassasahassāni ṭhassatīti .

‘‘ Paṭiggaṇhātu , bhante , bhagavā ’’ ti vacanatopi cetaṃ veditabbaṃ ‘‘ satthārā uttaritaro dakkhiṇeyyo nāma natthī ’’ ti .

Na hi ānandattherassa mahāpajāpatiyā āghāto vā veraṃ vā atthi .

Na thero –

‘‘ tassā dakkhiṇā mā mahapphalā ahosī ’’ ti icchati .

Paṇḍito hi thero bahussuto sekkhapaṭisambhidāpattoP5.69 , so satthu dinnassa mahapphalabhāve sampassamānova paṭiggaṇhātu , bhante , bhagavāti gahaṇatthaṃ yāci .

Puna vitaṇḍavādī āha –

‘‘ saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā ’’ ti vacanato satthā saṅghapariyāpanno vāti .

So vattabbo –

‘‘ jānāsi pana tvaṃ kati saraṇāni , kati aveccappasādā ’’ ti jānanto tīṇīti vakkhati , tato vattabbo – tava laddhiyā satthu saṅghapariyāpannattā dveyeva honti .

Evaṃ sante ca –

‘‘ anujānāmi , bhikkhave , imehiM4.222 tīhi saraṇagamanehi pabbajjaṃ upasampadan ’’ ti ( mahāva .34) evaṃ anuññātā pabbajjāpi upasampadāpi na ruhati .

Tato tvaṃ neva pabbajito asi , na gihi .

Sammāsambuddhe ca gandhakuṭiyaṃ nisinne bhikkhū uposathampi pavāraṇampi saṅghakammānipi karonti , tāni satthu saṅghapariyāpannattā kuppāni bhaveyyuṃ , na ca honti .

Tasmā na vattabbametaṃ ‘‘ satthā saṅghapariyāpanno ’’ ti .

377. Āpādikāti saṃvaḍḍhikā , tumhākaṃ hatthapādesu hatthapādakiccaṃ asādhentesu hatthe ca pādeV4.233 ca vaḍḍhetvā paṭijaggikāti attho .

Posikāti divasassa dve tayo vāre nhāpetvā bhojetvā pāyetvā tumhe posesi .

Thaññaṃ pāyesīti nandakumāro kira bodhisattato katipāheneva daharo , tasmiṃ jāte mahāpajāpati attano puttaṃ dhātīnaṃ datvā sayaṃ bodhisattassa dhātikiccaṃ sādhayamānā attano thaññaṃ pāyesi .

Taṃ sandhāya thero evamāha .

Iti mahāpajāpatiyā bahūpakārataṃ kathetvā idāniP5.70 tathāgatassa bahūpakārataṃ dassento bhagavāpi , bhantetiādimāha .

Tattha bhagavantaṃ , bhante , āgammāti bhagavantaṃ paṭicca nissāya sandhāya .

378. Atha bhagavā dvīsu upakāresu atirekataraṃ anumodanto evametan tiādimāha .

Tattha yaṃ hānanda , puggalo puggalaṃ āgammāti yaṃ ācariyapuggalaṃ antevāsikapuggalo āgamma .

Imassānanda , puggalassa iminā puggalenāti imassa ācariyapuggalassa iminā antevāsikapuggalena .

Na suppaṭikāraṃ vadāmīti paccūpakāraṃ na sukaraṃ vadāmi , abhivādanādīsu ācariyaṃ disvā abhivādanakaraṇaṃ abhivādanaṃ nāma .

Yasmiṃ vā disābhāge ācariyo vasati , iriyāpathe vā kappento tadabhimukho vanditvā gacchati , vanditvā nisīdati , vanditvā nipajjati , ācariyaṃ pana dūratova disvā paccuṭṭhāya paccuggamanakaraṇaṃ paccuṭṭhānaṃ nāma .

Ācariyaṃ pana disvā añjaliṃ paggayha sīse ṭhapetvā ācariyaṃ namassati , yasmiṃ vā disābhāge so vasati , tadabhimukhopi tatheva namassati , gacchantopi ṭhitopi nisinnopi añjaliṃ paggayha namassatiyevāti idaṃ añjalikammaṃ nāma .

Anucchavikakammassa pana karaṇaṃ sāmīcikammaṃ nāma .

Cīvarādīsu cīvaraṃ dento na yaṃ vā taṃ vā deti , mahagghaṃ satamūlikampi pañcasatamūlikampi sahassamūlikampi detiyevaM4.223 .

Piṇḍapātādīsupi eseva nayo .

Kiṃ bahunā , catūhi paṇītapaccayehi cakkavāḷantaraṃ pūretvā sinerupabbatena kūṭaṃ gahetvā dentopi ācariyassa anucchavikaṃ kiriyaṃ kātuṃ na sakkotiyeva .

379. Cuddasa kho panimāti kasmā ārabhi ?

Idaṃ suttaṃ pāṭipuggalikaṃ dakkhiṇaṃ ārabbha samuṭṭhitaṃ .

Ānandattheropi ‘‘ paṭiggaṇhātu , bhante , bhagavā ’’ ti pāṭipuggalikadakkhiṇaṃyevaP5.71 samādapeti , cuddasasu ca ṭhānesu dinnadānaṃ pāṭipuggalikaṃ nāma hotīti dassetuṃ imaṃ desanaṃ ārabhi .

Ayaṃ paṭhamāti ayaṃ dakkhiṇā guṇavasenapi paṭhamā jeṭṭhakavasenapi .

Ayañhi paṭhamā aggā jeṭṭhikā , imissā dakkhiṇāya pamāṇaṃ nāma natthi .

DutiyatatiyāpiV4.234 paramadakkhiṇāyeva , sesā paramadakkhiṇabhāvaṃ na pāpuṇanti .

Bāhirake kāmesu vītarāgeti kammavādikiriyavādimhi lokiyapañcābhiññe .

Puthujjanasīlavanteti puthujjanasīlavā nāma gosīladhātuko hoti , asaṭho amāyāvī paraṃ apīḷetvā dhammena samena kasiyā vā vaṇijjāya vā jīvikaṃ kappetā .

Puthujjanadussīleti puthujjanadussīlā nāma kevaṭṭamacchabandhādayo paraṃ pīḷāya jīvikaṃ kappetā .

Idāni pāṭipuggalikadakkhiṇāya vipākaṃ paricchindanto tatrānandātiādimāha .

Tattha tiracchānagateti yaṃ guṇavasena upakāravasena posanatthaṃ dinnaṃ , idaṃ na gahitaṃ .

Yampi ālopaaḍḍhaālopamattaṃ dinnaṃ , tampi na gahitaṃ .

Yaṃ pana sunakhasūkarakukkuṭakākādīsu yassa kassaci sampattassa phalaṃ paṭikaṅkhitvā yāvadatthaṃ dinnaṃ , idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ tiracchānagate dānaṃ datvā ’’ ti .

Sataguṇāti satānisaṃsā .

Pāṭikaṅkhitabbāti icchitabbā .

Idaṃ vuttaṃ hoti – ayaṃ dakkhiṇā āyusataṃ vaṇṇasataṃ sukhasataṃ balasataṃ paṭibhānasatanti pañca ānisaṃsasatāni deti , attabhāvasateP5.72 āyuṃ deti , vaṇṇaṃ , sukhaṃ , balaṃ , paṭibhānaṃ deti , nipparitasaṃ karoti .

Bhavasatepi vutte ayameva attho .

Iminā upāyena sabbattha nayo netabbo .

Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanneti ettha heṭṭhimakoṭiyā tisaraṇaṃ gato upāsakopi sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno nāma , tasmiṃ dinnadānampi asaṅkhyeyyaṃ appameyyaṃ .

Pañcasīle patiṭṭhitassa tato uttari mahapphalaṃ , dasasīle patiṭṭhitassa tatoM4.224 uttari , tadahupabbajitassa sāmaṇerassa tato uttari , upasampannabhikkhuno tato uttari , upasampannasseva vattasampannassa tato uttari , vipassakassa tato uttari , āraddhavipassakassa tato uttari , uttamakoṭiyā pana maggasamaṅgī sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno nāma .

Etassa dinnadānaṃ tato uttari mahapphalameva .

Kiṃ pana maggasamaṅgissa sakkā dānaṃ dātunti ?

Āma sakkā .

Āraddhavipassako hi pattacīvaramādāya gāmaṃ piṇḍāya pavisati , tassa gehadvāre ṭhitassa hatthato pattaṃ gahetvā khādanīyabhojanīyaṃ pakkhipanti .

Tasmiṃ khaṇe bhikkhuno maggavuṭṭhānaṃ hoti , idaṃ dānaṃ maggasamaṅgino dinnaṃ nāma hoti .

Atha vā panesa āsanasālāya nisinno hoti , manussā gantvāV4.235 patte khādanīyabhojanīyaṃ ṭhapenti , tasmiṃ khaṇe tassa maggavuṭṭhānaṃ hoti , idampi dānaṃ maggasamaṅgino dinnaṃ nāma .

Atha vā panassa vihāre vā āsanasālāya vā nisinnassa upāsakā pattaṃ ādāya attano gharaṃ gantvā khādanīyabhojanīyaṃ pakkhipanti , tasmiṃ khaṇe tassa maggavuṭṭhānaṃ hoti , idampi dānaṃ maggasamaṅgino dinnaṃ nāma .

TatthaP5.73 soṇḍiyaṃ udakassa viya sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanne dinnadānassa asaṅkhyeyyatā veditabbā .

Tāsu tāsu mahānadīsu mahāsamudde ca udakassa viya sotāpannādīsu dinnadānassa uttaritaravasena asaṅkhyeyyatā veditabbā .

Pathaviyā khayamaṇḍalamatte padese paṃsuṃ ādiṃ katvā yāva mahāpathaviyā paṃsuno appameyyatāyapi ayamattho dīpetabbo .

380. Satta kho panimāti kasmā ārabhi ?

‘‘ Saṅghe gotami dehi , saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā ’’ ti hi vuttaṃ , tattha sattasu ṭhānesu dinnadānaṃ saṅghe dinnaṃ nāma hotīti dassetuṃ imaṃ desanaṃ ārabhi .

Tattha buddhappamukhe ubhatosaṅgheti ekato bhikkhusaṅgho , ekato bhikkhunisaṅgho , satthā majjhe nisinno hotīti ayaṃ buddhappamukho ubhatosaṅgho nāma .

Ayaṃ paṭhamāti imāya dakkhiṇāya samappamāṇā dakkhiṇā nāma natthi .

Dutiyadakkhiṇādayo pana etaṃ paramadakkhiṇaṃ na pāpuṇanti .

KiṃM4.225 pana tathāgate parinibbute buddhappamukhassa ubhatosaṅghassa dānaṃ dātuṃ sakkāti ?

Sakkā .

Kathaṃ ?

Ubhatosaṅghassa hi pamukhe sadhātukaṃ paṭimaṃ āsane ṭhapetvā ādhārakaṃ ṭhapetvā dakkhiṇodakaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ satthu paṭhamaṃ datvā ubhatosaṅghassa dātabbaṃ , evaṃ buddhappamukhassa ubhatosaṅghassa dānaṃ dinnaṃ nāma hoti .

Tattha yaṃ satthu dinnaṃ , taṃ kiṃ kātabbanti ?

Yo satthāraṃ paṭijaggati vattasampanno bhikkhu , tassa dātabbaṃ .

Pitusantakañhi puttassa pāpuṇāti , bhikkhusaṅghassa dātumpi vaṭṭati , sappitelāni pana gahetvā dīpā jalitabbā , sāṭakaṃ gahetvā paṭākā āropetabbāti .

BhikkhusaṅghetiP5.74 aparicchinnakamahābhikkhusaṅghe .

Bhikkhunisaṅghepi eseva nayo .

Gotrabhunoti gottamattakameva anubhavamānā , nāmamattasamaṇāti attho .

Kāsāvakaṇṭhāti kāsāvakaṇṭhanāmakā .

Te kira ekaṃ kāsāvakhaṇḍaṃ hatthe vā gīvāya vā bandhitvā vicarissantiV4.236 .

Gharadvāraṃ pana tesaṃ puttabhariyā kasivaṇijjādikammāni ca pākatikāneva bhavissanti .

Tesu dussīlesu saṅghaṃ uddissa dānaṃ dassantīti ettha dussīlasaṅghanti na vuttaṃ .

Saṅgho hi dussīlo nāma natthi .

Dussīlā pana upāsakā tesu dussīlesu bhikkhusaṅghaṃ uddissa saṅghassa demāti dānaṃ dassanti .

Iti bhagavatā buddhappamukhe saṅghe dinnadakkhiṇāpi guṇasaṅkhāya asaṅkhyeyyāti vuttaṃ .

Kāsāvakaṇṭhasaṅghe dinnadakkhiṇāpi guṇasaṅkhāyeva asaṅkhyeyyāti vuttā .

Saṅghagatā dakkhiṇā hi saṅghe cittīkāraṃ kātuṃ sakkontassa hoti , saṅghe pana cittīkāro dukkaro hoti .

Yo hi saṅghagataṃ dakkhiṇaṃ dassāmīti deyyadhammaṃ paṭiyādetvā vihāraṃ gantvā ,–

‘‘ bhante , saṅghaṃ uddissa ekaṃ theraṃ dethā ’’ ti vadati , atha saṅghato sāmaṇeraṃ labhitvā ‘‘ sāmaṇero me laddho ’’ ti aññathattaṃ āpajjati , tassa dakkhiṇā saṅghagatā na hoti .

Mahātheraṃ labhitvāpi ‘‘ mahāthero me laddho ’’ ti somanassaṃ uppādentassāpi na hotiyeva .

Yo pana sāmaṇeraṃ vā upasampannaṃ vā daharaṃ vā theraṃ vā bālaṃ vā paṇḍitaṃ vā yaṃkiñci saṅghato labhitvā nibbematiko hutvā saṅghassa demīti saṅghe cittīkāraṃ kātuṃ sakkoti , tassa dakkhiṇā saṅghagatā nāma hoti .

ParasamuddavāsinoP5.75 kira evaṃ karonti .

TatthaM4.226 hi eko vihārasāmi kuṭumbiko ‘‘ saṅghagataṃ dakkhiṇaṃ dassāmī ’’ ti saṅghato uddisitvā ekaṃ bhikkhuṃ dethāti yāci .

So ekaṃ dussīlabhikkhuṃ labhitvā nisinnaṭṭhānaṃ opuñjāpetvā āsanaṃ paññāpetvā upari vitānaṃ bandhitvā gandhadhūmapupphehi pūjetvā pāde dhovitvā telena makkhetvā buddhassa nipaccakāraṃ karonto viya saṅghe cittīkārena deyyadhammaṃ adāsi .

So bhikkhu pacchābhattaṃ vihārajagganatthāya kudālakaṃ dethāti gharadvāraṃ āgato , upāsako nisinnova kudālaṃ pādena khipitvā ‘‘ gaṇhā ’’ ti adāsi .

Tamenaṃ manussā āhaṃsu –

‘‘ tumhehi pātova etassa katasakkāro vattuṃ na sakkā , idāni upacāramattakampi natthi , kiṃ nāmetan ’’ ti .

Upāsako –

‘‘ saṅghassa so ayyā cittīkāro , na etassā ’’ ti āha .

Kāsāvakaṇṭhasaṅghassa dinnadakkhiṇaṃ pana ko sodhetīti ?

Sāriputtamoggallānādayo asīti mahātherā sodhentīti .

Apica therā ciraparinibbutā , there ādiṃ katvā yāvajja dharamānā khīṇāsavā sodhentiyeva .

Na tvevāhaṃV4.237 , ānanda , kenaci pariyāyena saṅghagatāya dakkhiṇāyāti ettha atthi buddhappamukho saṅgho , atthi etarahi saṅgho , atthi anāgate kāsāvakaṇṭhasaṅgho .

Buddhappamukho saṅgho etarahi saṅghena na upanetabbo , etarahi saṅgho anāgate kāsāvakaṇṭhasaṅghena saddhiṃ na upanetabbo .

Tena teneva samayena kathetabbaṃ .

Saṅghato uddisitvā gahitasamaṇaputhujjano hi pāṭipuggaliko sotāpanno , saṅghe cittīkāraṃ kātuṃ sakkontassa puthujjanasamaṇe dinnaṃ mahapphalataraṃ .

Uddisitvā gahito sotāpanno pāṭipuggaliko sakadāgāmītiādīsupi eseva nayo .

Saṅghe cittīkāraṃ kātuṃ sakkontassa hi khīṇāsave dinnadānato uddisitvā gahite dussīlepi dinnaṃ mahapphalataramevaP5.76 .

Yaṃ pana vuttaṃ ‘‘ sīlavato kho , mahārāja , dinnaṃ mahapphalaṃ , no tathā dussīle ’’ ti , taṃ imaṃ nayaṃ pahāya ‘‘ catasso kho imānanda , dakkhiṇā visuddhiyo ’’ ti imasmiṃ catukke daṭṭhabbaṃ .

381. Dāyakato visujjhatīti mahapphalabhāvena visujjhati , mahapphalā hotīti attho .

Kalyāṇadhammoti sucidhammo , na pāpadhammo .

Dāyakato visujjhatīti cettha vessantaramahārājā kathetabbo .

So hi jūjakabrāhmaṇassa dārake datvā pathaviṃ kampesi .

PaṭiggāhakatoM4.227 visujjhatīti ettha kalyāṇīnadīmukhadvāravāsikevaṭṭo kathetabbo .

So kira dīghasomattherassa tikkhattumpi piṇḍapātaṃ datvā maraṇamañce nipanno ‘‘ ayyassa maṃ dīghasomattherassa dinnapiṇḍapāto uddharatī ’’ ti āha .

Neva dāyakatoti ettha vaḍḍhamānavāsiluddako kathetabbo .

So kira petadakkhiṇaṃ dento ekassa dussīlasseva tayo vāre adāsi , tatiyavāre ‘‘ amanusso dussīlo maṃ vilumpatī ’’ ti viravi , ekassa sīlavantabhikkhuno datvā pāpitakāleyevassa pāpuṇi .

Dāyakato ceva visujjhatīti ettha asadisadānaṃ kathetabbaṃ .

Sā dakkhiṇā dāyakato visujjhatīti ettha yathā nāma cheko kassako asārampi khettaṃ labhitvā samaye kasitvā paṃsuṃ apanetvā sārabījāni patiṭṭhapetvā rattindivaṃ ārakkheP5.77 pamādaṃ anāpajjantoV4.238 aññassa sārakhettato adhikataraṃ dhaññaṃ labhati , evaṃ sīlavā dussīlassa datvāpi phalaṃ mahantaṃ adhigacchatīti .

Iminā upāyena sabbapadesu visujjhanaṃ veditabbaṃ .

Vītarāgo vītarāgesūti ettha vītarāgo nāma anāgāmī , arahā pana ekantavītarāgova , tasmā arahatā arahato dinnadānameva aggaṃ .

Kasmā ?

Bhavālayassa bhavapatthanāya abhāvato .

Nanu khīṇāsavo dānaphalaṃ na saddahatīti ?

Dānaphalaṃ saddahantā khīṇāsavasadisā na honti .

Khīṇāsavena katakammaṃ pana nicchandarāgattā kusalaṃ vā akusalaṃ vā na hoti , kiriyaṭṭhāne tiṭṭhati , tenevassa dānaṃ aggaṃ hotīti vadanti .

Kiṃ pana sammāsambuddhena sāriputtattherassa dinnaṃ mahapphalaṃ , udāhu sāriputtattherena sammāsambuddhassa dinnanti .

Sammāsambuddhena sāriputtattherassa dinnaṃ mahapphalanti vadanti .

Sammāsambuddhañhi ṭhapetvā añño dānassa vipākaṃ jānituṃ samattho nāma natthi .

Dānañhi catūhi sampadāhi dātuṃ sakkontassa tasmiṃyeva attabhāve vipākaṃ deti .

Tatrimā sampadā – deyyadhammassa dhammenaM4.228 samena paraṃ apīḷetvā uppannatā , pubbacetanādivasena cetanāya mahattatā , khīṇāsavabhāvena guṇātirekatā , taṃdivasaṃ nirodhato vuṭṭhitabhāvena vatthusampannatāti .

Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Dakkhiṇāvibhaṅgasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

Catutthavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Uparipaṇṇāsa-aṭṭhakathā

Uparipaṇṇāsa-aṭṭhakathā