Issues
Select Version
kusalavatī-ကုသလဝတီ
မြန်မာဘာသာ
Therīgāthā-aṭṭhakathā
Therīgāthā-aṭṭhakathā

12. Candātherīgāthāvaṇṇanā

Author: kusalavatī-ကုသလဝတီ @ IAPT

ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေအာသိန္တိအာဒိကာ - - - ဤသို့အစရှိသော ဂါထာတိို့သည်။ စန္ဒာယ၊ စန္ဒာမည်သော။ ထေရိယာ၊ ထေရီမ၏။ ဂါထာ၊ ဂါထာတို့တည်း။
အယမ္ပိ၊ ဤစန္ဒာထေရီမသည်လည်း။ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု၊ ‌ရှေးဘုရားရှင်တို့၌။ ကတာဓိကာရာ၊ ပြုအပ်ပြီးသောလွန်ကဲသော ကောင်းမှုရှိသည်။ (ဟုတွာ)။ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝ၊ ထိုထိုဘဝ၌။ ဝိဝဋ္ဋျုပနိဿယံ၊ = ဝဋ်ဆင်းရဲမှကင်းသောနိဗ္ဗာန်၏အားကြီးသောအကြောင်းဖြစ်သော။ ကုသလံ၊ ကုသိုလ်ကို။ ဥပစိနန္တီ၊ ဆည်းပူးအားထုတ်လျက်။ အနုက္ကမေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။ သမ္ဘတဝိမောက္ခသမ္ဘာရာ၊ ဆည်းပူးအားထုတ်အပ်သော ဝိမောက္ခအဆောက်အဦးရှိသည်။ ပရိပက္ကဉာဏာ၊ ရင့်ကျက်သော ဉာဏ်ရှိသည်။ (ဟုတွာ)။ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ၊ ဤဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာအခါ၌။ အညတရသ္မိံ၊ တစ်ခုသော။ ဗြာဟ္မဏဿ၊ ပုဏ္ဏား၏။ ဂေဟေ၊ အိမ်၌။ ပဋိသန္ဓိံ၊ ပဋိသန္ဓေကို။ ဂဏှိ၊ ယူပြီ။
တဿာ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေမလေး၏။ နိဗ္ဗတ္တိတော၊ ဖြစ်ရာအခါမှ။ ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။ တံကုလံ၊ ထိုအမျိုးသည်။ ဘောဂေဟိ၊ စည်းစိမ်တို့မှ။ ပရိက္ခယံ၊ ကုန်ခန်းခြင်းသို့။ ဂတံ၊ ရောက်ပြီ။
သာ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေးမလေးသည်။ အနုက္ကမေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။ ဝိညုတံ၊ သိနားလည်သူ၏အဖြစ်သို့။ ပတွာ၊ ရောက်လတ်သော်။ ဒုက္ခေန၊ ဆင်းဆင်းရဲရဲ။ ဇီဝတိ၊ အသက်မွေးရ၏။
အထ၊ ထိုအခါ၌။ တသ္မိံ ဂေဟေ၊ ထိုအိမ်၌။ အဟိဝါတရောဂေါ၊ အဟိဝါတရောဂါသည်။ (ဝါ) မြွေဆိပ်နှင့်တူသော ကူးစက်ရောဂါသည်။ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ဖြစ်ပြီ။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။ အဿာ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေးမလေး၏။ သဗ္ဗေပိ၊ အလုံးစုံလည်းဖြစ်ကုန်သော။ ဉာတကာ၊ ဆွေမျိးတို့သည်။ မရဏဗျသနံ၊ သေကျေ ပျက်စီးခြင်းသို့။ ပါပုဏိံသု၊ ရောက်ကြကုန်ပြီ။
သာ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေးမလေးသည်။ ဉာတိက္ခယေ၊ ဆွေမျိုးတို့၏ပျက်စီးခြင်းသည်။ ဇာတေ၊ ဖြစ်လတ်သော်။ အညတ္ထ၊ တစ်ပါးသောအရပ်၌။ ဇီဝိတုံ၊ အသက်မွေးခြင်းငှါ။ အသက္ကောန္တီ၊ မစွမ်းနိုင်သည်။ (ဟုတွာ)။ ကပါလဟတ္ထာ၊ လက်၌ခွက်ရှိသည်။ ဟုတွာ။ (ဝါ) ခွက်လက်စွဲ၍။ ကုလေ ကုလေ၊ အိမ်တိုင်း အိမ်တိုင်း၌။ ဝိစရိတွာ၊ လှည့်လည်၍။ လဒ္ဓလဒ္ဓေန၊ ရအပ်တိုင်း ရအပ်တိုင်းသော။ ဘိက္ခာဟာရေန၊ ထမင်းအာဟာရဖြင့်။ ယာပေန္တီ၊ မျှတလျက်။ ဧကဒိဝသံ၊ တစ်နေ့သ၌။ ပဋာစာရာယ၊ ပဋာစာရာမည်သော။ ထေရိယာ၊ ထေရီမ၏။ ဘတ္တဝိဿဂ္ဂဋ္ဌာနံ၊ ဆွမ်းစာရာအရပ်သို့။ အဂမာသိ၊ ရောက်လာပြီ။
ဘိက္ခုနိယော၊ ဘိက္ခုနီမတို့သည်။ တံ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေးမလေးကို။ ဒုက္ခိတံ၊ ဆင်းရဲခြင်းသို့ရောက်သည်ကို။ ခုဒ္ဒါဘိဘူတံ၊ ငတ်မွတ်ဆာလာခြင်းဖြင့်နှိပ်စက်အပ်သည်ကို။ ဒိသွာန၊ မြင်ကုန်၍။ သဉ္ဇာတကာရုညာ၊ လွန်စွာဖြစ်သော သနားခြင်းရှိကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ ပိယသမုဒါစာရေန၊ ချစ်အပ်သူတို့၏အကျင့်ဖြင့်။ (ဝါ) ချစ်ခင်နှစ်လိုဖွယ်သော အမှုအရာဖြင့်။ သင်္ဂဟေတွာ၊ ချီးမြှောက်ကုန်၍။ တတ္ထ၊ ထိုအရပ်၌။ ဝိဇ္ဇာမာနေန၊ ထင်ရှားရှိသော။ ဥပစာရမနောဟရေန၊ အနီးကပ်အားဖြင့် စိတ်နှလုံးကို ဆွဲဆောင်တတ်သော။ အာဟာရေန၊ အာဟာရဖြင့်။ သန္တပ္ပေသုံ၊ ‌ရောင့်ရဲစေကြကုန်ပြီ။
သာ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေးမလေးသည်။ တာသံ၊ ထိုဘိက္ခုနီမတို့၏။ အာစာရသီလေ၊ အကျင့်သီလ၌။ ပသီဒိတွာ၊ ကြည်ညို၍။ ထေရိယာ၊ ပဋာစာရာထေရီမ၏။ သန္တိကံ၊ အထံတော်သို့။ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ချဉ်းကပ်၍။ ဝန္ဒိတွာ၊ ရှိခိုး၍။ ဧကမန္တံ၊ သင့်တော်လျောက်ပတ် တစ်ခုသောအရပ်၌။ နိသီဒိ၊ ထိုင်ပြီ။
တဿာ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေးမလေးအား။ ထေရီ၊ ပဋာစာရာထေရီမသည်။ ဓမ္မံ၊ ကို။ ကထေသိ၊ ဟောကြားတော်မူပြီ။
သာ၊ ထိုစန္ဒာပုဏ္ဏေးမလေးသည်။ တံဓမ္မံ၊ ထိုတရားကို။ သုတွာ၊ နာရ၍။ သာသနေ၊ သာသနာတော်၌။ အဘိပ္ပသန္နာ၊ အလွန်ကြည်ညိုသည်။ (ဟုတွာ)။ သံသာရေ၊ သံသရာ၌။ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ၊ ကောင်းစွာဖြစ်သောသံဝေဂရှိသည်။ (ဟုတွာ)။ **(နှာ-၁၂၄)**ပဗ္ဗဇိ၊ ရဟန်းပြုပြီိ။
စ၊ ဆက်ဦးအံ့။ ပဗ္ဗဇိတွာ၊ ရဟန်းပြုပြီး၍။ ထေရိယာ၊ ပဋာစာရာထေရီမ၏။ ဩဝါဒေ၊ ဩဝါဒ၌။ ဌတွာ၊ တည်၍။ ဝိပဿနံ၊ ဝိပဿနာကို။ ပဋ္ဌပေတွာ၊ ဖြစ်စေ၍။ ဘာဝနံ၊ ဘာဝနာကို။ အနုယုဉ္ဇန္တီ၊ အားထုတ်လတ်သော်။ ကတာဓိကာရတာယ စ၊ ပြုအပ်ပြီးသော လွန်ကဲသောကောင်းမှုရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ ဉာဏဿ၊ ဉာဏ်၏။ ပရိပါကံ၊ ရင့်ကျက်ခြင်းသို့။ ဂတတ္တာ စ၊ ရောက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ န စိရဿေဝ၊ မကြာမြင့်မီသာလျှင်။ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါတို့နှင့်။ သဟ၊ တကွ။ အရဟတ္တံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့။ ပတွာ၊ ရောက်၍။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ပဋိပတ္တိံ၊ အကျင့်ပဋိပတ်ကို။ ပစ္စဝေက္ခိတွာ၊ ဆင်ခြင်၍။
"ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေ အာသိံ။ ပ ။ တေဝိဇ္ဇာ'မှိအနာသဝါ"တိ - - - ဟူ၍။ ဥဒါနဝသေန၊ ဥဒါန်း၏အစွမ်းဖြင့်။ ဣမာ ဂါထာ၊ ဤဂါထာတို့ကို။ အဘာသိ၊ ရွတ်ဆိုတော်မူပြီ။ အဟံ၊ ငါသည်။ ပုရေ၊ ရဟန်းမပြုမီ ရှေးလူဖြစ်သောကာလ၌။ ဒုဂ္ဂတာစ၊ သူဆင်းရဲမသည်လည်းကောင်း။ ဝိဓဝါ စ၊ မုဆိုးမသည်လည်းကောင်း။ အပုတ္တိကာ စ၊ သားသမီးမရှိသည်လည်းကောင်း။ အာသိံ၊ ဖြစ်ပြီ။ မိတ္တေဟိ၊ အဆွေခင်ပွန်းတို့နှင့်လည်းကောင်း။ ဉာတီဟိ၊ ဆွေမျိုးတို့နှင့်လည်းကောင်း။ ဝိနာ၊ ကင်းသည်ဖြစ်၍။ ဘတ္တစောဋ္ဌဿ၊ ထမင်း, အဝတ်ဖြင့်။ (ဝါ) အဝတ်အစားဖြင့်။ (ပါရိပူရိံ၊ ပြည့်စုံခြင်းကို)။ နာဓိဂံ၊ မရခဲ့။
အဟံ၊ သည်။ ပတ္တံ စ၊ မြေခွက်ကိုလည်းကောင်း။ ဒဏ္ဍံ စ၊ တုတ်ကိုလည်းကောင်း။ ဂဏှိတွာ၊ ဆွဲကိုင်၍။ ကုလာ၊ တစ်အိမ်မှ။ ကုလံ၊ တစ်အိမ်သို့။ ဘိက္ခမာနာ၊ တောင်းစာရသည်။ (ဟုတွာ)။ (ဝသနဂေဟာဘာဝတော၊ နေစရာအိမ်မရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်)။ သီတုဏှေန စ၊ အချမ်းအပူဖြင့်လည်း‌။ ဍယှန္တီ၊ နှိပ်စက်အပ်သည်။ (ဟုတွာ)။ သတ္တ ဝဿာနိ၊ ခုနှစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး။ စာာရိံ၊ လှည့်လည်ခဲ့ပြီ။
ပုန၊ ခုနစ်နှစ်မှ နောက်၌။ အန္နပါနဿ၊ ထမင်းအဖျော်ကို။ လာဘိနိံ၊ ရခြင်းရှိသော။ ဘိက္ခုနိံ၊ ပဋာစာရာဘိက္ခုနီမကို။ ဒိသွာန၊ မြင်ရ၍။ ဥပသင်္ကမ္မ၊ ချဉ်းကပ်၍။ အနဂါရိယံ၊ အိမ်ရာမထောင် ရဟန်းထောင်သို့။ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ ဝင်ရောက်ခြင်းကို။ (တစ်နည်း) အနဂါရိယံ၊ အိမ်ရာမထောင်သော။ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို။ အဝေါစံ၊ လျှောက်ထားပြီ။
ပဋာစာရာ၊ ပဋာစာရာမည်သော။ သာ စ၊ ထိုဘိက္ခုနီမသည်လည်း။ မံ၊ တပည့်တော်ကို။ အနုကမ္ပာယ၊ သနားသဖြင့်။ ပဗ္ဗာဇေသိ၊ ရဟန်းပြုပေးပြီ။ တတော၊ ထို့နောင်မှ။ မံ၊ ကို။ ဩဝဒိတွာန၊ ဆုံးမ၍။ ပရမတ္ထေ၊ မြတ်သောအကျိုးစီီးပွားဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းအကျင်း၌။ နိယောဇယိ၊ ယှဉ်စေပြီ။ (ဝါ) တိုက်တွန်းပြီ။
အဟံ၊ သည်။ တဿာ၊ ထိုပဋာစာရာထေရီမ၏။ ဝစနံ၊ တရားစကားကို။ သုတွာ၊ ကြားရ၍။ အနုသာသနိံ၊ အဆုံးအမကို။ အကာသိံ၊ လိုက်နာပြုကျင့်ပြီ။ အယျာယ၊ အရှင်မ ပဋာစာရာ၏။ ဩဝါဒေါ၊ အဆုံးအမသည်။ အမောဃော၊ အချည်းနှီးမဟုတ်သည်သာတည်း။ တေဝိဇ္ဇာ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့်ပြည့်စုံးသည်။ အနာသဝါ၊ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာသည်။ အမှိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုဂါထာ၌။ ဒုဂ္ဂတာတိ - - - ကား။ ဒိလိဒ္ဒါ၊ သူဆင်းရဲမသည်။
ပုရေတိ - - - ကား။ ပဗ္ဗဇိတတော၊ ရဟန်းပြုရာအခါမှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။
ဟိ၊ မှန်၏။ ပဗ္ဗဇိတကာလတော၊ ရဟန်းပြုရာအခါမှ။ ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဘောဂေဟိ၊ စည်းစိမ်တို့ဖြင့်။ အဍ္ဎော ဝါ၊ ကြွယ်ဝချမ်းသာသူဟူ၍လည်းကောင်း။ ဒိလိဒ္ဒေါ ဝါ၊ ဆင်းရဲဟူ၍လည်းကောင်း။ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ မဆိုအပ်။
ဂုဏေဟိ ပန၊ ဂုဏ်တို့ဖြင့်ကား။ အယံ ထေရီ၊ ဤစန္ဒာထေရီမသည်။ အဍ္ဎာယေဝ၊ ကြွယ်ဝသည်သာတည်း။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။ "ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေ အာသိ"န္တိ၊ "ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေအာသိံ"ဟူ၍။ အာဟ၊ ဆိုပြီ။
ဝိဓဝါတိ - - - ကား။ သာမိကော၊ လင်ယောက်ျားကို။ ဓဝေါ၊ ဓဝ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။ တဒဘာဝါ၊ ထိုလင်ယောက်ျား၏မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝိဓဝါ၊ ဝိဓဝါမည်၏။ မတပတိကာ၊ လင်သေသော မိန်းမသည်။ (ဝါ) မုဆိုးမသည်။ (အာသိံ၊ ၌စပ်)။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္တော၊ တည်း။
အပုတ္တိကာတိ - - - ကား။ ပုတ္တရဟိတာ၊ သားမှ ကင်းသည်။ (အာသိံ၊ ၌စပ်)။
ဝိနာ မိတ္တေဟိ ဉာတီဟီတိ ၁။ ဤစာမူ၌ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗ ၌ ဝိနာ မိတ္တေဟီတိ ဟုရှိသည်၊ မန္တလေး စန္ဒာမုနိဘုရားကျောက်စာမူ၌ဝိနာ မိတ္တေဟိ ဉာတီဟီတိ- ဟုရှိသည်။ - - - ကား။ မိတ္တေဟိ စ၊ မိတ်ဆွေတို့မှလည်းကောင်း။ ဗန္ဓဝေဟိ စ၊ ဆွေမျိုးတို့မှလည်းကောင်း။ ပရိဟီနာ၊ ဆုတ်ယုတ်သည်။ ရဟိတာ၊ ကင်းသည်။ (ဟုတွာ)။
ဘတ္တစောဋ္ဌဿ နာဓိဂန္တိ - - - ကား။ ဘတ္တဿ စ၊ ထမင်းဖြင့်လည်းကောင်း။ စောဋ္ဌဿ စ၊ အဝတ်ဖြင့်ကောင်း။ ပါရိပူရိံ၊ ပြည့်စုံခြင်းကို။ နာဓိဂစ္ဆိံ၊ မရခဲ့။ ပန၊ သို့သော်လည်း။ ကေဝလံ၊ ပြည့်စုံပေါများခြင်းမဖက် သက်သက်။ ဘိက္ခာပိဏ္ဍဿ စ၊ ထမင်းခဲ၏လည်းကောင်း။ ဝိလောတိကာခဏ္ဍဿ စ၊ အဝတ်နွမ်းပိုင်း၏လည်းကောင်း။ ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။ ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမေဝ၊ စားစရာဝတ်စရာမျှကိုသာ။ အလတ္ထံ၊ ရပြီ။ ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဓိပ္ပါတည်း။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။ **"ပတ္တံ ဒဏ္ဍံ စ ဂဏှိတွာ"**တိအာဒိ - - - အစရှိသော။ (ယံ ဝစနံ၊ သည်). အတ္ထိ၊တံဝစနံ၊ ကို)အာဟ= ပြီ။
တတ္ထ၊ ထို။ "ပတ္တံ ဒဏ္ဍံ စ ဂဏှိတွာ" အစရှိသောဂါထာ၌။ ပတ္တန္တိ - - - ကား။ မတ္တိကာဘာဇနံ၊ မြေခွက်ကို။
ဒဏ္ဍန္တိ - - - ကား။ ဂေါဏသုနခါဒိပရိဟရဏဒဏ္ဍ၊ နွား ခွေး အစရှိသည်တို့ကိုမောင်းရန် တုတ်ကို။
ကုလာ ကုလန္တိ - - - ကား။ ကုလတော၊ တစ်အိမ်မှ။ ကုလံ၊ တစ်အိမ်သို့။
သီတုဏှေန စ ဍယှန္တီတိ - - - ကား။ ဝသနဂေဟာဘာဝတော၊ နေစရာအိမ်မရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သီတေန စ၊ အအေးဖြင့်လည်းကောင်း။ (ဝါ) သည်လည်းကောင်း။ ဥဏှေန စ၊ အပူဖြင့်လည်းကောင်း။ (ဝါ) သည်လည်းကောင်း။ ပီဋ္ဌိယမာနာ၊ နှိပ်စက်အပ်သည်။ (ဟုတွာ)။
ဘိက္ခုနိန္တိ- - - ကား။ ပဋာာရာထေရိံ၊ ပဋာစာရာထေရီမကို။ သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်၍။ ဝဒတိ၊ ဆို၏။
ပုနာတိ- - - ကား။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ သတ္တသံဝရစ္ဆရတော၊ ခုနစ်နှစ််မှ။ မပရဘာဂေ၊ နောက်အဖို့၌။
ပရမတ္ထေတိ - - - ကား။ ပရမေ ဥတ္တမေ၊ မြတ်သော။ အတ္ထေ၊ အကျိုးစီးပွား၌။ နိဗ္ဗာနဂါမိနိယာ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော။ ပဋိပဒါယ စ၊ အကျင့်၌လည်းကောင်း။ နိဗ္ဗာနေ စ၊ နိဗ္ဗာန်၌လည်းကောင်း။
နိယောဇယီတိ - - - ကား။ ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို။ အာစိက္ခန္တီ၊ ပြောကြားသည်။ (ဟုတွာ)။ နိယောဇေသိ၊ ယှဉ်စေပြီ။ (ဝါ) တိုက်တွန်းပြီ။
သေသံ၊ ကြွင့်သေသာပုဒ်အပေါင်းသည်။ ဝုတ္တနယမေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းရှိသည်သာ။
စန္ဒါထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
ပဉ္စကနိပါတဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။