3. Vassūpanāyikakkhandhakaṃ
Vassūpanāyikānujānanakathāvaṇṇanā
184. Vassūpanāyikakkhandhake
M3.282V3.257 idha-saddo nipātamattoti okāsaparidīpanassapi asambhavato atthantarassa abodhanato vuttaṃ .Aparajjugatāya assāti iminā asamānādhikaraṇavisayo bāhiratthasamāsoyanti dasseti .
Aparajjūti āsāḷhīpuṇṇamito aparaṃ dinaṃ , pāṭipadanti attho .
Assāti āsāḷhīpuṇṇamiyā .
Vassāne cārikāpaṭikkhepādikathāvaṇṇanā
185. Anapekkhagamanena vā aññattha aruṇaṃ uṭṭhāpanena vā āpatti veditabbāti ettha anapekkhagamanena upacārātikkame āpatti veditabbā , sāpekkhagamanena aññattha aruṇuṭṭhāpanena āpatti veditabbā .
Sattāhakaraṇīyānujānanakathāvaṇṇanā
187-189.
Tīṇi parihīnānīti bhikkhunīnaṃ vaccakuṭiādīnaṃ paṭikkhittattā pahīnāni .
Vāreyyan ti āvāhavivāhamaṅgalaṃ .
Suttantoti attano paguṇasuttanto .
Na palujjatīti na vinassati na antaradhāyati .
Pahiteyeva anujānanakathāvaṇṇanā
199. Bhikkhugatikoti bhikkhunissitako .
So pana yasmā bhikkhūhi saddhiṃ vasati , tasmā vuttaṃ ‘‘ bhikkhūhi saddhiṃ vasanakapuriso ’’ ti .
Sattāhakaraṇīyena gantvā bahiddhā aruṇuṭṭhāpanaṃ
V3.258 ratticchedo .Animantitena gantuṃ na vaṭṭatīti ettha animantitattā sattāhakiccaṃ adhiṭṭhahitvā gacchantassapi vassacchedo ceva dukkaṭañca hotīti veditabbaṃ .
Yathāvuttañhi ratticchedakāraṇaṃ vinā tirovihāre vasitvā āgacchissāmīti gacchatopi vassacchedaṃ vadanti .
Gantuṃ vaṭṭatīti sattāhakaraṇīyena gantuṃ vaṭṭati .
Evaṃ gacchantena ca antoupacārasīmāyaṃ ṭhiteneva ‘‘ antosattāhe āgacchissāmī ’’ ti ābhogaṃ katvā gantabbaṃ .
Sace ābhogaṃ akatvā upacārasīmaṃ atikkamati , chinnavassova hotīti vadanti .
Bhaṇḍakan ti cīvaraṃ sandhāya vuttaṃ .
Pahiṇantīti cīvaradhovanādikammena pahiṇanti .
Sampāpuṇituṃ
M3.283 na sakkoti , vaṭṭatīti ettha ‘‘ ajjeva āgamissāmī ’’ ti sāmantavihāraṃ gantvā puna āgacchantassa antarāmagge sace aruṇuggamanaṃ hoti , vassacchedopi na hoti , ratticchedadukkaṭañca natthīti vadanti .‘‘ Ācariyaṃ passissāmī ’’ ti pana gantuṃ labhatīti ‘‘ agilānampi ācariyaṃ upajjhāyaṃ vā passissāmī ’’ ti sattāhakaraṇīyena gantuṃ labhati .
Sace pana naṃ ācariyo ‘‘ ajja mā gacchā ’’ ti vadati , vaṭṭatīti evaṃ sattāhakaraṇīyena gataṃ antosattāheyeva puna āgacchantaṃ sace ācariyo upajjhāyo vā ‘‘ ajja mā gacchā ’’ ti vadati , vaṭṭati , sattāhātikkamepi anāpattīti adhippāyo , vassacchedo pana hotiyevāti daṭṭhabbaṃ sattāhassa bahiddhā vītināmitattā .
Antarāye anāpattivassacchedakathāvaṇṇanā
201. Sace dūraṃ gato hoti , sattāhavārena aruṇo uṭṭhāpetabboti iminā vassacchedakāraṇe sati sattāhakaraṇīyena gantuṃ vaṭṭatīti dīpeti .
Vajādīsu vassūpagamanakathāvaṇṇanā
203.‘‘ Idha vassaṃ upemī ’’ ti tikkhattuṃ vattabban ti satthassāvihārattā ‘‘ imasmiṃ vihāre ’’ ti avatvā ‘‘ idha vassaṃ upemī ’’ ti ettakameva vattabbaṃ .
Satthe pana vassaṃ upagantuṃ na vaṭṭatīti kuṭikādīnaṃ abhāve ‘‘ idha vassaṃ upemī ’’ ti vacībhedaṃ katvā upagantuṃ na vaṭṭati , ālayakaraṇamatteneva vaṭṭatīti adhippāyo .
Vippakiratīti visuṃ visuṃ gacchati .
Tīsu ṭhānesu natthi vassacchede āpattīti tehi saddhiṃ gacchantasseva natthi āpatti , tehi viyujjitvā gamane pana āpattiyeva , pavāretuñca na labhati .
Vassaṃ anupagantabbaṭṭhānakathāvaṇṇanā
204. Seyyathāpi
V3.259 pisācillikāti ettha pisācā eva pisācillikā , pisācadārakātipi vadanti .Pavisanadvāraṃ yojetvāti sakavāṭabaddhameva yojetvā .
Pañcannaṃ chadanānan ti tiṇapaṇṇaiṭṭhakasilāsudhāsaṅkhātānaṃ pañcannaṃ chadanānaṃ .
Idañca yebhuyyena vuttanti veditabbaṃ rukkhādīsu
M3.284 padaracchadanāyapi kuṭikāya vassūpagamanassa vuttattā .Na , bhikkhave , asenāsanikena vassaṃ upagantabban ti vacībhedaṃ katvā vassūpagamanaṃ sandhāyeva paṭikkhepo , na ālayakaraṇavasena upagamanaṃ sandhāyāti vadanti .
Pāḷiyaṃ pana avisesena vuttattā aṭṭhakathāyañca dutiyapārājikasaṃvaṇṇanāyaṃ ( pārā . aṭṭha .1.84)‘‘ vassaṃ upagacchantena hi nālakapaṭipadaṃ paṭipannenapi pañcannaṃ chadanānaṃ aññatarena channeyeva sadvārabandhe senāsane upagantabbaṃ .
Tasmā vassakāle sace senāsanaṃ labhati , iccetaṃ kusalaṃ .
No ce labhati , hatthakammaṃ pariyesitvāpi kātabbaṃ .
Hatthakammaṃ alabhantena sāmampi kātabbaṃ , na tveva asenāsanikena vassaṃ upagantabban ’’ ti daḷhaṃ katvā vuttattā asenāsanikassa nāvādiṃ vinā aññattha ālayo na vaṭṭatīti amhākaṃ khanti .
Nāvāsatthavajesuyeva hi ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , nāvāya vassaṃ upagantun ’’ tiādinā sati asati vā senāsane vassūpagamanassa visuṃ anuññātattā ‘‘ na , bhikkhave , asenāsanikena vassaṃ upagantabban ’’ ti ayaṃ paṭikkhepo tattha na labbhatīti asati senāsane ālayavasenapi nāvādīsu upagamanaṃ vuttaṃ .
Ṭaṅkitamañco nāma dīghe mañcapāde majjhe vijjhitvā aṭaniyo pavesetvā kato mañco .
Tassa idaṃ upari idaṃ heṭṭhāti natthi , parivattetvā atthatopi tādisova hoti , taṃ susāne devaṭṭhāne ca ṭhapenti , catunnaṃ pāsāṇānaṃ upari pāsāṇaṃ attharitvā kataṃ gehampi ‘‘ ṭaṅkitamañco ’’ ti vuccati .
Vassaṃ anupagantabbaṭṭhānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Adhammikakatikakathāvaṇṇanā
205. Tassā lakkhaṇaṃ mahāvibhaṅge vuttan ti catutthapārājikasaṃvaṇṇanāyaṃ ‘‘ yo imamhā āvāsā paṭhamaṃ pakkamissati , taṃ mayaṃ arahāti jānissāmā ’’ ti ( pārā .228) ettha dassitaṃ adhammikakatikavattalakkhaṇaṃ sandhāya vadati , paratopi senāsanakkhandhakavaṇṇanāyaṃ adhammikaṃ katikavattaṃ āvi bhavissatiyeva .
Paṭissavadukkaṭāpattikathāvaṇṇanā
207. Yasmā
M3.285V3.260 nānāsīmāyaṃ dvīsu āvāsesu vassaṃ vasantassa dutiye ‘‘ vasāmī ’’ ti citte uppanne paṭhamasenāsanaggāho paṭippassambhati , puna paṭhameyeva ‘‘ vasāmī ’’ ti citte uppanne dutiyo paṭippassambhati , tasmā ‘‘ tassa , bhikkhave , bhikkhuno purimikā ca na paññāyatī ’’ ti vuttaṃ .Paṭissavassa visaṃvādanapaccayā hontampi dukkaṭaṃ satiyeva paṭissave hotīti āha ‘‘ tassa tassa paṭissave dukkaṭan ’’ ti .
Tenevāha ‘‘ tañca kho … pe … pacchā visaṃvādanapaccayā ’’ ti .
Akaraṇīyoti sattāhakaraṇīyena akaraṇīyo .
Sakaraṇīyoti sattāhakaraṇīyeneva sakaraṇīyo .
Yadi evaṃ ‘‘ sattāhakaraṇīyena akaraṇīyo sakaraṇīyo ’’ ti ca kasmā na vuttanti ?
‘‘ Akaraṇīyo ’’ ti vuttepi sattāhakaraṇīyena sakaraṇīyākaraṇīyatā viññāyatīti katvā na vuttaṃ .
Yadi evaṃ parato ‘‘ sattāhakaraṇīyena pakkamatī ’’ ti vāradvayepi ‘‘ sakaraṇīyo pakkamatī ’’ ti ettakameva kasmā na vuttanti ?
Vuccate – tattha ‘‘ sattāhakaraṇīyenā ’’ ti avatvā ‘‘ sakaraṇīyo pakkamatī ’’ ti vutte so taṃ sattāhaṃ bahiddhā vītināmetīti na sakkā vattunti ‘‘ sattāhakaraṇīyena pakkamatī ’’ ti vuttaṃ .
Evañhi vutte sattāhassa adhikatattā so taṃ sattāhaṃ bahi vītināmetīti sakkā vattuṃ .
Ettha ca ādimhi cattāro vārā nirapekkhagamanaṃ sandhāya vuttā , tatthāpi purimā dve vārā vassaṃ anupagatassa vasena vuttā , pacchimā pana dve vārā vassaṃ upagatassa vasena , tato paraṃ dve vārā sāpekkhagamanaṃ sandhāya vuttā , tatthāpi paṭhamavāro sāpekkhassapi sattāhakaraṇīyena gantvā taṃ sattāhaṃ bahiddhā vītināmentassa vassacchedadassanatthaṃ vutto , itaro vuttanayeneva gantvā antosattāhe nivattantassa vassacchedābhāvadassanatthaṃ .
‘‘ So sattāhaṃ anāgatāya pavāraṇāya sakaraṇīyo pakkamatī ’’ ti ayaṃ pana vāro navamito paṭṭhāya gantvā sattāhaṃ bahiddhā vītināmentassapi vassacchedābhāvadassanatthaṃ vutto .
Ettha ca ‘‘ akaraṇīyo pakkamatī ’’ ti dutiyavārassa anāgatattā navamito paṭṭhāya gacchantenapi satiyeva karaṇīye gantabbaṃ , nāsatīti daṭṭhabbaṃ .
Ime ca satta vārā bahiddhā katauposathikassa vasena āgatā , apare
M3.286 satta antovihāraṃ gantvā katauposathassa vasenāti evaṃ purimikāya vasena cuddasa vārā vuttā , tato paraṃ pacchimikāya vasena teyeva cuddasa vārā vuttāti evametesaṃ nānākaraṇaṃ veditabbaṃ .Imehi
V3.261 pana sabbavārehi vuttamatthaṃ sampiṇḍetvā dassetuṃ ‘‘ so tadaheva akaraṇīyotiādīsū ’’ tiādi āraddhaṃ .Ko pana vādo dvīhatīhaṃ vasitvā antosattāhe nivattantassāti vassaṃ upagantvā dvīhatīhaṃ vasitvā sattāhakaraṇīyena gantvā antosattāhe nivattantassa ko pana vādo , kathā eva natthīti adhippāyo .
Asatiyā pana vassaṃ na upetīti ‘‘ imasmiṃ vihāre imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemī ’’ ti vacībhedaṃ katvā na upeti .
Komudiyā cātumāsiniyāti pacchimakattikapuṇṇamāyaṃ .
Sā hi kumudānaṃ atthitāya komudī , catunnaṃ vassikānaṃ māsānaṃ pariyosānattā ‘‘ cātumāsinī ’’ ti vuccati .
Tadā hi kumudāni supupphitāni honti , tasmā kumudānaṃ samūho , kumudāni eva vā komudā , te ettha atthīti ‘‘ komudī ’’ ti vuccati , kumudavatīti vuttaṃ hoti .
Sesamettha uttānameva .
Paṭissavadukkaṭāpattikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Vassūpanāyikakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .