Issues
Mahāvagga-ṭīkā
Mahāvagga-ṭīkā

Mārakathāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Mārakathāvaṇṇanā

32. IdāniV3.182 saraṇagamanūpasampadaṃ dassetuṃ ‘‘ atha kho bhagavā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Tatrāyaṃ anupubbapadavaṇṇanā ( saṃ . ni . aṭṭha .1.1.141)– muttāhan ti mutto ahaṃ .
Cārikan ti anupubbagamanacārikaṃ , gāmanigamarājadhānīsu anukkamena gamanasaṅkhātaṃ cārikanti attho .
Carathāti divasaṃ yojanaparamaṃ gacchantā caratha .
Mā ekena dve agamitthāti ekena maggena dvīsu gatesu ekasmiṃ dhammaṃ desente ekena tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ hoti , tasmā evamāha .
Ādikalyāṇan ti ādimhi kalyāṇaṃ sundaraṃ bhaddakaṃ , tathā majjhapariyosānesu .
Ādimajjhapariyosānañca nāmetaṃ sāsanassa ca desanāya ca vasena dubbidhaṃ .
Tattha sāsanassa sīlaṃ ādi , samathavipassanāmaggā majjhaṃ , phalanibbānāni pariyosānaṃ .
Sīlasamādhayo vā ādi , vipassanāmaggā majjhaṃ , phalanibbānāni pariyosānaṃ .
Sīlasamādhivipassanā vā ādi , maggo majjhaṃ , phalanibbānāni pariyosānaṃ .
Desanāya pana catuppadikagāthāya tāva paṭhamapādo ādi , dutiyatatiyā majjhaṃ , catuttho pariyosānaṃ .
Pañcapadachappadānaṃ paṭhamapādo ādi , avasānapādo pariyosānaṃ , sesā majjhaṃ .
Ekānusandhikassa suttassa nidānaṃ ādi , idamavocāti pariyosānaṃ , sesaṃ majjhaṃ .
Anekānusandhikassa suttassa majjhe bahukampi anusandhi majjhameva , nidānaṃ ādi , idamavocāti pariyosānaṃ .
Sātthan ti sātthakaṃ katvā desetha .
Sabyañjanan ti byañjanehi ceva padehi ca paripūraṃ katvā desetha .
Kevalaparipuṇṇan ti sakalaparipuṇṇaṃ .
Parisuddhan ti nirupakkilesaṃ .
Brahmacariyan ti sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanabrahmacariyaṃ .
Pakāsethāti āvi karotha .
Apparajakkhajātikāti paññācakkhumhi appakilesarajasabhāvā , dukūlasāṇiyā paṭicchannā viya catuppadikagāthāpariyosāne arahattaṃ pattuṃ samatthāM3.200 sattā santīti attho .
Parihāyantīti alābhaparihāniyā dhammato parihāyanti .
Tenevāha ‘‘ anadhigataṃ nādhigacchantā visesādhigamato parihāyantī ’’ ti .
Senānigamoti senāya nigamo .
Paṭhamakappikānaṃ kira tasmiṃ ṭhāne senāniveso ahosi , tasmā so padeso ‘‘ senānigamo ’’ ti vuccati .
‘‘ Senānigāmo ’’ tipi pāṭho , senāni nāma sujātāya pitā , tassa gāmoti attho .
Tenupasaṅkamissāmīti nāhaṃ tumhe uyyojetvā pariveṇādīni kāretvā upaṭṭhākādīhi paricariyamāno viharissāmi , tiṇṇaṃ pana jaṭilānaṃ aḍḍhuḍḍhāni pāṭihāriyasahassāni dassetvā dhammameva desetuṃ upasaṅkamissāmi .
33. Māro pāpimāti attano visayaṃ atikkamituṃ paṭipanne satte māretīti māro , pareV3.183 pāpe niyojeti , sayaṃ vā pāpe niyuttoti pāpimā .
Aññānipissa kaṇho adhipati vasavattī antako namuci pamattabandhūtiādīni bahūni nāmāni , idha pana nāmadvayameva gahitaṃ .
Upasaṅkamīti ‘‘ ayaṃ samaṇo gotamo mahāyuddhaṃ vicārento viya ‘ mā ekena dve agamittha , dhammaṃ desethā ’ ti saṭṭhi jane uyyojeti , imasmiṃ pana ekasmimpi dhammaṃ desente mayhaṃ cittassa sātaṃ natthi , evaṃ bahūsu desentesu kuto bhavissati , paṭibāhāmi nan ’’ ti cintetvā upasaṅkami .
Sabbapāsehīti sabbehi kilesapāsehi .
Ye dibbā ye ca mānusāti ye dibbakāmaguṇasaṅkhātā mānusakakāmaguṇasaṅkhātā ca kilesapāsā nāma atthi , sabbehi tehi tvaṃ baddhoti vadati .
Mahābandhanabaddhoti mahatā kilesabandhanena baddho , mahati vā bandhane baddho , kilesabandhanassa ṭhānabhūte bhavacārake baddhoti attho .
Na me samaṇa mokkhasīti samaṇa tvaṃ mama visayato na muccissasi .
‘‘ Na me samaṇa mokkhasī ’’ ti ca idaṃ māro ‘‘ muttāhaṃ , bhikkhave , sabbapāsehī ’’ ti bhagavato vacanaṃ asaddahanto vadati , saddahantopi vā ‘‘ evamayaṃ paresaṃ sattānaṃ mokkhāya ussāhaṃ na kareyyā ’’ ti santajjento kohaññe ṭhatvā vadati .
Nihatoti tvaṃ mayā nihato , nibbisevanabhāvaṃ gamito parājitoti attho .
Antalikkhe carante pañcābhiññepi bandhatīti antalikkhacaro .
Rāgapāso hi antalikkhacaresupi kiccasādhanato ‘‘ antalikkhacaro ’’ tiM3.201 vuccati , teneva naṃ māropi antalikkhacaroti maññati .
Manasi jātoti mānaso , manasampayuttoti attho .
Sesamettha uttānatthameva .
Mārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .