Licchavīvatthukathāvaṇṇanā
289. Nīlāti idaṃ sabbasaṅgāhakavacanaṃ .
Nīlavaṇṇātiādi tasseva vibhāgadassanatthaṃ .
Tattha na tesaṃ pakativaṇṇo nīlo , nīlavilepanavilittattā panetaṃ vuttaṃ .
Nīlavatthāti paṭadukūlakoseyyādīnipi nesaṃ nīlāneva honti .
Nīlālaṅkārāti nīlamaṇialaṅkārehi nīlapupphehi ca alaṅkatā .
Te kira alaṅkārā suvaṇṇavicittāpi indanīlamaṇiobhāsehi ekanīlā viya khāyanti , rathāpi nesaṃ nīlamaṇikhacitā nīlavatthaparikkhittā nīladhajanīlavammikehi nīlābharaṇehi nīlaassehi yuttā , patodayaṭṭhiyopi nīlāyevāti iminā nayena sabbapadesu attho veditabbo .
Paṭivaṭṭesīti pahari .
Kissa je ambapālīti je-ti ālapanaṃ , bhoti ambapāli kiṃkāraṇāti vuttaṃ hoti .
Sāhāran ti ettha āharanti imasmā rājapurisā balinti āhāro , tabbhuttajanapado .
Tena sahitaṃ sāhāraṃ , sajanapadanti attho .
Aṅguliṃ phoṭesun ti aṅguliṃ cālesuṃ .
Ambakāyāti mātugāmena .
Upacāravacanañhetaṃ , itthīsu yadidaṃ ambakā mātugāmo jananikāti .
Olokethāti passatha .
Apalokethāti apavattitvā oloketha , punappunaṃ passathāti attho .
Upasaṃharathāti upanetha , imaṃ licchavīparisaṃ tumhākaṃ cittena tāvatiṃsasadisaṃ upasaṃharatha upanetha allīyāpetha .
Yatheva tāvatiṃsā
M3.322 abhirūpā pāsādikā nīlādinānāvaṇṇā , evamime licchavīrājānopīti tāvatiṃsehi samake katvā passathāti attho .Kasmā pana bhagavā anekasatehi suttehi cakkhādīnaṃ rūpādīsu nimittaggāhaṃ paṭisedhetvā idha mahantena ussāhena nimittaggāhe niyojetīti ?
Hitakāmatāya tesaṃ bhikkhūnaṃ yathā āyasmato nandassa hitakāmatāya saggasampattidassanatthaṃ .
Tatra kira ekacce bhikkhū osannavīriyā , te sampattiyā palobhento ‘‘ appamādena samaṇadhammaṃ karontānaṃ evarūpā issariyasampatti sulabhā ’’ ti samaṇadhamme ussāhajananatthaṃ āha .
Atha vā nayidaṃ nimittaggāhe niyojanaṃ , kevalaṃ pana ‘‘ dibbasampattisadisā etesaṃ rājūnaṃ issariyasampattī ’’ ti anupubbikathāya sampattikathanaṃ viya daṭṭhabbaṃ .
Aniccalakkhaṇavibhāvanatthañcāpi evamāha .
Na cirasseva
V3.294 hi sabbepime ajātasattussa vasena vināsaṃ pāpuṇissanti , atha nesaṃ rajjasirisampattiṃ disvā ṭhitabhikkhū ‘‘ tathārūpāyapi nāma sirisampattiyā vināso paññāyissatī ’’ ti aniccalakkhaṇaṃ bhāvetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇissantīti aniccalakkhaṇavibhāvanatthaṃ āha .Adhivāsetūti ambapāliyā nimantitabhāvaṃ ñatvāpi kasmā nimantentīti ?
Asaddahanatāya ca vattasīsena ca .
Sā hi dhuttā itthī animantetvāpi ‘‘ nimantesin ’’ ti vadeyyāti tesaṃ ahosi .
Dhammaṃ sutvā gamanakāle ca nimantetvā gamanaṃ nāma manussānaṃ vattameva .
Licchavīvatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā .