Sīmānujānanakathāvaṇṇanā
138. Itaropīti suddhapaṃsupabbatādiṃ sandhāya vadati .
Hatthippamāṇo nāma pabbato heṭṭhimakoṭiyā aḍḍhaṭṭhamaratanubbedho .
Tasmāti yasmā ekena na vaṭṭati , tasmā .
Dvattiṃsapalaguḷapiṇḍappamāṇatā thūlatāya gahetabbā , na tulagaṇanāya .
Antosāramissakānan ti antosārarukkhehi missakānaṃ .
Sūcidaṇḍakappamāṇoti sīhaḷadīpe lekhanadaṇḍappamāṇoti vadanti , so ca kaniṭṭhaṅguliparimāṇoti daṭṭhabbaṃ .
Etan ti navamūlasākhāniggamanaṃ .
Parabhāge kittetuṃ vaṭṭatīti bahi nikkhamitvā ṭhitesu aṭṭhasu maggesu ekissā disāya ekaṃ , aparāya ekanti evaṃ catūsu ṭhānesu kittetuṃ vaṭṭati .
Yattha katthaci uttarantiyā bhikkhuniyā antaravāsako temiyatīti sikkhākaraṇīyaṃ āgatalakkhaṇena timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā antaravāsakaṃ anukkhipitvā titthena vā atitthena vā uttarantiyā bhikkhuniyā ekadvaṅgulamattampi antaravāsako temiyati .
Bhikkhuniyā eva gahaṇañcettha bhikkhunīvibhaṅge bhikkhuniyā vasena nadīlakkhaṇassa pāḷiyaṃ āgatattā teneva nayena dassanatthaṃ kataṃ .
Sīmaṃ bandhantānaṃ nimittaṃ hotīti ayaṃ vuttalakkhaṇā nadī samuddaṃ vā pavisatu taḷākaṃ vā , pabhavato paṭṭhāya nimittaṃ hoti .
Ajjhottharitvā āvaraṇaṃ pavattatiyevāti āvaraṇaṃ ajjhottharitvā sandatiyeva .
Appavattamānāti asandamānudakā .
Āvaraṇañhi patvā nadiyā yattake padese udakaṃ asandamānaṃ santiṭṭhati , tattha nadīnimittaṃ kātuṃ na vaṭṭati .
Upari sandamānaṭṭhāneyeva vaṭṭati , asandamānaṭṭhāne pana udakanimittaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Ṭhitameva hi udakanimitte vaṭṭati , na sandamānaṃ .
Tenevāha ‘‘ pavattanaṭṭhāne nadīnimittaṃ , appavattanaṭṭhāne udakanimittaṃ
V3.246 kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti .Nadiṃ bhinditvāti mātikāmukhadvārena nadīkūlaṃ bhinditvā .
Ukkhepiman ti kūpato viya ukkhipitvā gahetabbaṃ .
Siṅghāṭakasaṇṭhānāti
M3.271 tikoṇaracchāsaṇṭhānā .Mudiṅgasaṇṭhānāti mudiṅgabherī viya majjhe vitthatā ubhosu koṭīsu saṅkoṭitā hoti .
Upacāraṃ ṭhapetvāti pacchā sīmaṃ bandhantānaṃ sīmāya okāsaṃ ṭhapetvā .
Antonimittagatehi panāti ekassa gāmassa upaḍḍhaṃ anto kattukāmatāya sati sabbesaṃ āgamane payojanaṃ natthīti katvā vuttaṃ .
Āgantabban ti ca sāmīcivasena vuttaṃ , nāyaṃ niyamo ‘‘ āgantabbamevā ’’ ti .
Tenevāha ‘‘ āgamanampi anāgamanampi vaṭṭatī ’’ ti .
Abaddhāya hi sīmāya nānāgāmakhettānaṃ nānāsīmasabhāvattā tesaṃ anāgamanepi vaggakammaṃ na hoti , tasmā anāgamanampi vaṭṭati .
Baddhāya pana sīmāya ekasīmabhāvato puna aññasmiṃ kamme kariyamāne anto sīmagatehi āgantabbamevāti āha ‘‘ avippavāsasīmā … pe … āgantabban ’’ ti .
Nimittakittanakāle asodhitāyapi sīmāya nevatthi doso nimittakittanassa apalokanādīsu aññatarābhāvato .
Bhaṇḍukammāpucchanaṃ sandhāya pabbajjā -gahaṇaṃ .
Sukhakaraṇatthan ti sabbesaṃ sannipātanaparissamaṃ pahāya appatarehi sukhakaraṇatthaṃ .
Ekavīsati bhikkhū gaṇhātīti vīsativaggakaraṇīyaparamattā saṅghakammassa kammārahena saddhiṃ ekavīsati bhikkhū gaṇhāti .
Idañca nisinnānaṃ vasena vuttaṃ .
Heṭṭhimantato hi yattha ekavīsati bhikkhū nisīdituṃ sakkonti , tattake padese sīmaṃ bandhituṃ vaṭṭati .
Na sakkhissantīti avippavāsasīmāya baddhabhāvaṃ asallakkhetvā ‘‘ samānasaṃvāsakameva samūhanissāmā ’’ ti vāyamantā na sakkhissanti .
Baddhāya hi avippavāsasīmāya taṃ asamūhanitvā ‘‘ samānasaṃvāsakasīmaṃ samūhanissāmā ’’ ti katāyapi kammavācāya asamūhatāva hoti sīmā .
Paṭhamañhi avippavāsaṃ samūhanitvā pacchā sīmā samūhanitabbā .
Ekaratanappamāṇā suviññeyyatarā hotīti katvā vuttaṃ ‘‘ ekaratanappamāṇā vaṭṭatī ’’ ti .
Ekaṅgulamattāpi sīmantarikā vaṭṭatiyeva .
Tattakenapi hi sīmā asambhinnāva hoti .
Avasesanimittānīti mahāsīmāya bāhirapasse nimittāni .
Khaṇḍasīmato paṭṭhāya bandhanaṃ āciṇṇaṃ , āciṇṇakaraṇeneva ca sammoho na hotīti āha ‘‘ khaṇḍasīmatova paṭṭhāya bandhitabbā ’’ ti .
Kuṭigeheti kuṭighare , bhūmighareti attho .
Udukkhalan ti khuddakāvāṭaṃ .
Nimittaṃ na kātabban ti taṃ rājiṃ vā udukkhalaṃ vā nimittaṃ na kātabbaṃ .
Heṭṭhā
M3.272V3.247 na otaratīti bhittito oraṃ nimittāni ṭhapetvā kittitattā heṭṭhā ākāsappadesaṃ na otarati .Heṭṭhāpi otaratīti sace heṭṭhā antobhittiyaṃ ekavīsatiyā bhikkhūnaṃ okāso hoti , otarati .
Otaramānā ca uparisīmappamāṇena na otarati , samantā bhittippamāṇena otarati .
Otaraṇānotaraṇaṃ vuttanayeneva veditabban ti sace heṭṭhā ekavīsatiyā bhikkhūnaṃ okāso hoti , otarati .
No ce , na otaratīti adhippāyo .
Sabbo pāsādo sīmaṭṭho hotīti uparimatalena saddhiṃ ekābaddhabhittiko vā hotu mā vā , sabbopi pāsādo sīmaṭṭhova hoti .
Tālamūlakapabbateti tālamūlasadise pabbate .
So ca heṭṭhā mahanto hutvā anupubbena tanuko hotīti daṭṭhabbaṃ .
Paṇavasaṇṭhāno majjhe tanuko hoti mūle agge ca vitthato .
Heṭṭhā vā majjhe vāti mudiṅgasaṇṭhānassa heṭṭhā paṇavasaṇṭhānassa majjhe .
Ākāsapabbhāran ti bhittiyā aparikkhittapabbhāraṃ .
Antoleṇaṃ hotīti pabbatassa anto leṇaṃ hoti .
Sīmāmāḷaketi khaṇḍasīmāmāḷake .
Mahāsīmaṃ sodhetvā vā kammaṃ kātabban ti mahāsīmagatā bhikkhū hatthapāsaṃ vā ānetabbā , sīmato vā bahi kātabbāti adhippāyo .
Gaṇṭhipadesu pana ‘‘ mahāsīmagatehi bhikkhūhi taṃ sākhaṃ vā pārohaṃ vā anāmasitvā ṭhātabbanti adhippāyo ’’ ti vuttaṃ , taṃ na gahetabbaṃ .
Purimanayepīti khaṇḍasīmāya uṭṭhahitvā mahāsīmāya oṇatarukkhepi .
Ukkhipāpetvā kātuṃ na vaṭṭatīti khaṇḍasīmāya anto ṭhitattā rukkhassa tattha ṭhito hatthapāsaṃyeva ānetabboti ukkhipāpetvā kātuṃ na vaṭṭati .
140. Pārayatīti ajjhottharati .
Pārāti sīmāpekkho itthiliṅganiddeso .
Assāti bhaveyya .
Idhādhippetanāvāya pamāṇaṃ dassento āha ‘‘ yā sabbantimena paricchedena … pe … tayo jane vahatī ’’ ti .
Iminā ca vuttappamāṇato khuddakā nāvā vijjamānāpi idha asantapakkhaṃ bhajatīti dīpeti .
Avassaṃ labbhaneyyā dhuvanāvāva hotīti sambandho .
Rukkhaṃ chinditvā katoti pāṭhaseso .
Paratīre sammukhaṭṭhāneti orimatīre sabbapariyantanimittassa sammukhaṭṭhāne .
Sabbanimittānaṃ anto ṭhite bhikkhū hatthapāsagate katvāti ettha sace ekaṃ gāmakhettaṃ hoti , ubhosu tīresu sabbanimittānaṃ anto ṭhite bhikkhū hatthapāsagate katvā
M3.273 sammannitabbā .Nānāgāmakkhettaṃ ce , samānasaṃvāsakasīmābandhanakāle anāgantumpi vaṭṭati .
Avippavāsasīmāsammutiyaṃ pana āgantabbameva .
Yasmā ubhosu tīresu nimittakittanamattena dīpako saṅgahito nāma na hoti , tasmā dīpakepi nimittāni visuṃ kittetabbānevāti āha ‘‘ dīpakassa
V3.248 orimante ca pārimante ca nimittaṃ kittetabban ’’ ti .Dīpakasikharan ti dīpakamatthakaṃ .
Pabbatasaṇṭhānāti dīpakassa ekato adhikatarattā vuttaṃ .
Sīmānujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .