Mātughātakādivatthukathāvaṇṇanā
112. Mātughātakādivatthūsu apavāhanan ti apagamanaṃ , patikaraṇanti attho .
Yathā samānajātikassa vikopane kammaṃ garutaraṃ , na tathā vijātikassāti āha ‘‘ manussitthibhūtā ’’ ti
V3.236 .Puttasambandhena mātupitusamaññā
M3.260 , dattakittimādivasenapi puttavohāro loke dissati , so ca kho pariyāyatoti nippariyāyasiddhataṃ dassetuṃ ‘‘ janikā mātā ’’ ti vuttaṃ .Yathā manussattabhāve ṭhitasseva kusaladhammānaṃ tikkhavisadasūrabhāvāpatti yathā taṃ tiṇṇampi bodhisattānaṃ bodhittayanibbattiyaṃ , evaṃ manussattabhāve ṭhitasseva akusaladhammānampi tikkhavisadasūrabhāvāpattīti āha ‘‘ sayampi manussajātikenevā ’’ ti .
Cutianantaraṃ phalaṃ anantaraṃ nāma , tasmiṃ anantare niyuttaṃ , taṃnibbattanena anantarakaraṇasīlaṃ , anantarapayojanaṃ vā ānantariyaṃ , tena ānantariyena mātughātakakammena .
Pitughātakepi yena manussabhūto janako pitā sayampi manussajātikeneva satā sañcicca jīvitā voropito , ayaṃ ānantariyena pitughātakakammena pitughātakotiādinā sabbaṃ veditabbanti āha ‘‘ pitughātakepi eseva nayo ’’ ti .
Parivattitaliṅgampi ( ma . ni . aṭṭha .3.128; a . ni . aṭṭha .1.1.275; vibha . aṭṭha .809) mātaraṃ pitaraṃ vā jīvitā voropentassa ānantariyakammaṃ hotiyeva .
Satipi hi liṅgaparivatte so eva ekakammanibbatto bhavaṅgappabandho jīvitindriyappabandho ca , nāññoti .
Yo pana sayaṃ manusso tiracchānabhūtaṃ mātaraṃ vā pitaraṃ vā , sayaṃ vā tiracchānabhūto manussabhūtaṃ , tiracchānabhūtoyeva vā tiracchānabhūtaṃ jīvitā voropeti , tassa kammaṃ ānantariyaṃ na hoti , bhāriyaṃ pana hoti , ānantariyaṃ āhacceva tiṭṭhati .
Eḷakacatukkaṃ saṅgāmacatukkaṃ coracatukkañcettha kathetabbaṃ .
‘‘ Eḷakaṃ māremī ’’ ti abhisandhināpi hi eḷakaṭṭhāne ṭhitaṃ manusso manussabhūtaṃ mātaraṃ vā pitaraṃ vā mārento ānantariyaṃ phusati maraṇādhippāyeneva ānantariyavatthuno vikopitattā .
Eḷakābhisandhinā pana mātāpitiaasandhinā vā eḷakaṃ mārento ānantariyaṃ na phusati ānantariyavatthuabhāvato .
Mātāpitiabhisandhinā mātāpitaro mārento phusateva .
Esa nayo itarasmimpi catukkadvaye .
Yathā ca mātāpitūsu , evaṃ arahantepi etāni catukkāni veditabbāni .
Sabbattha hi purimaṃ abhisandhicittaṃ appamāṇaṃ , vadhakacittaṃ pana tadārammaṇaṃ jīvitindriyañca ānantariyānānantarabhāve pamāṇaṃ .
Katānantariyakammo ca ‘‘ tassa kammassa vipākaṃ paṭibāhissāmī ’’ ti sakalacakkavāḷaṃ mahācetiyappamāṇehi kañcanathūpehi pūretvāpi sakalacakkavāḷaṃ pūretvā nisinnassa
M3.261 bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvāpi buddhassa bhagavato saṅghāṭikaṇṇaṃ amuñcanto vicaritvāpi kāyassa bhedā nirayameva upapajjati , pabbajjañca na labhati . 115. Icchamānan ti
V3.237 odātavatthavasanaṃ icchamānaṃ .Tenevāha ‘‘ gihibhāve sampaṭicchitamatteyevā ’’ ti .
Saṅghabhedakakathāvitthāro parato āvi bhavissati .
Catunnaṃ kammānan ti apalokanādīnaṃ catunnaṃ kammānaṃ .
Duṭṭhacittenāti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘ vadhakacittenā ’’ ti .
Vadhakacetanāya hi dūsitacittaṃ idha duṭṭhacittaṃ nāma .
Lohitaṃ uppādetīti ettha tathāgatassa abhejjakāyatāya parūpakkamena cammacchedaṃ katvā lohitapaggharaṇaṃ nāma natthi , sarīrassa pana antoyeva ekasmiṃ ṭhāne lohitaṃ samosarati , āghātena pakuppamānaṃ sañcitaṃ hoti .
Devadattena paviddhasilato bhijjitvā gatasakkhalikāpi tathāgatassa pādantaṃ pahari , pharasunā pahaṭo viya pādo antolohitoyeva ahosi .
Jīvako pana tathāgatassa ruciyā satthakena cammaṃ chinditvā tamhā ṭhānā duṭṭhalohitaṃ nīharitvā phāsumakāsi , tenassa puññakammameva ahosi .
Tenāha ‘‘ jīvako viyā ’’ tiādi .
Atha ye parinibbute tathāgate cetiyaṃ bhindanti , bodhiṃ chindanti , dhātumhi upakkamanti , tesaṃ kiṃ hotīti ?
Bhāriyaṃ kammaṃ hoti ānantariyasadisaṃ .
Sadhātukaṃ pana thūpaṃ vā paṭimaṃ vā bādhamānaṃ bodhisākhaṃ chindituṃ vaṭṭati .
Sacepi tattha nilīnā sakuṇā cetiye vaccaṃ pātenti , chindituṃ vaṭṭatiyeva .
Paribhogacetiyato hi sarīracetiyaṃ garutaraṃ .
Cetiyavatthuṃ bhinditvā gacchante bodhimūlepi chinditvā harituṃ vaṭṭati .
Yā pana bodhisākhā bodhigharaṃ bādhati , taṃ geharakkhaṇatthaṃ chindituṃ na labhati .
Bodhiatthañhi gehaṃ , na gehatthāya bodhi .
Āsanagharepi eseva nayo .
Yasmiṃ pana āsanaghare dhātu nihitā hoti , tassa rakkhaṇatthāya bodhisākhaṃ chindituṃ vaṭṭati .
Bodhijagganatthaṃ ojoharaṇasākhaṃ vā pūtiṭṭhānaṃ vā chindituṃ vaṭṭatiyeva , satthu rūpakāyapaṭijaggane viya puññampi hoti .
Mātughātakādivatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā .