Saṅghuposathādikathāvaṇṇanā
168. Saṅghasannipātato paṭhamaṃ kātabbaṃ pubbakaraṇan ti vuttaṃ , pubbakaraṇato pacchā kātabbampi uposathakammato paṭhamaṃ kātabbattā pubbakiccan ti vuttaṃ .
Ubhayampi cetaṃ uposathakammato paṭhamaṃ kattabbattā katthaci pubbakicca micceva voharīyati ‘‘ kiṃ saṅghassa pubbakiccan ’’ tiādīsu viya .
Uposathoti
M3.279 tīsu uposathadivasesu aññataradivaso .Tasmiñhi sati idaṃ saṅghassa uposathakammaṃ pattakallaṃ nāma hoti , nāsati .
Yathāha ‘‘ na ca , bhikkhave , anuposathe uposatho kātabbo ’’ ti ( mahāva .183).
Yāvatikā ca bhikkhū kammappattāti yattakā bhikkhū tassa uposathakammassa pattā yuttā anurūpā sabbantimena paricchedena cattāro bhikkhū pakatattā , te ca kho hatthapāsaṃ avijahitvā ekasīmāyaṃ ṭhitā .
Sabhāgāpattiyo ca na vijjantīti ettha yaṃ sabbo saṅgho vikālabhojanādinā sabhāgavatthunā lahukāpattiṃ āpajjati , evarūpā ‘‘ vatthusabhāgā ’’ ti vuccanti .
Etāsu hi avijjamānāsu visabhāgāsu vijjamānāsupi pattakallaṃ hotiyeva .
Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na hontīti ‘‘ na , bhikkhave , sagahaṭṭhāya parisāyā ’’ ti ( mahāva .154) vacanato gahaṭṭho ,‘‘ na , bhikkhave , bhikkhuniyā nisinnaparisāya pātimokkhaṃ uddisitabban ’’ tiādinā ( mahāva .183) nayena vuttā bhikkhunī sikkhamānā sāmaṇero sāmaṇerī
V3.254 sikkhāpaccakkhātako antimavatthuajjhāpannako āpattiyā adassane ukkhittako āpattiyā appaṭikamme ukkhittako pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge ukkhittako paṇḍako theyyasaṃvāsako titthiyapakkantako tiracchānagato mātughātako pitughātako arahantaghātako bhikkhunīdūsako saṅghabhedako lohituppādako ubhatobyañjanakoti ime vīsati cāti ekavīsati puggalā vajjanīyā nāma , te hatthapāsato bahikaraṇavasena vajjetabbā .Etesu hi tividhe ukkhittake sati uposathaṃ karonto saṅgho pācittiyaṃ āpajjati , sesesu dukkaṭaṃ .
Ettha ca tiracchānagatoti yassa upasampadā paṭikkhittā , sova adhippeto , titthiyā gahaṭṭheneva saṅgahitā .
Etepi hi vajjanīyā .
Evaṃ pattakallaṃ imehi catūhi aṅgehi saṅgahitanti veditabbaṃ .
Ajja me uposatho pannarasotipīti pi -saddena pāḷiyaṃ āgatanayeneva ‘‘ ajja me uposatho ’’ tipi vattuṃ vaṭṭatīti dīpeti .
Mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . nidānavaṇṇanā ) pana ‘‘ ajja me uposatho cātuddasoti vā pannarasoti vā vatvā adhiṭṭhāmīti vattabban ’’ ti vuttaṃ .
Saṅghuposathādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .