Uccāsayanamahāsayanapaṭikkhepakathāvaṇṇanā
254. Vāḷarūpānīti āharimāni vāḷarūpāni .
‘‘ Akappiyarūpākulo akappiyamañco pallaṅko ’’ ti sārasamāse vuttaṃ .
‘‘ Dīghalomako mahākojavoti caturaṅgulādhikalomo kāḷakojavo .
‘‘ Caturaṅgulādhikāni kira tassa lomānī ’’ ti vacanato caturaṅgulato heṭṭhā vaṭṭatīti vadanti .
Vānacitro uṇṇāmayattharaṇoti bhitticchedādivasena vicitro uṇṇāmayattharaṇo .
Ghanapupphako uṇṇāmayattharaṇoti uṇṇāmayalohitattharaṇo .
Pakatitūlikāti rukkhatūlalatātūlapoṭakītūlasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ tūlānaṃ aññatarapuṇṇā tūlikā .
‘‘ Uddalomīti
M3.295 ubhatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ .Ekantalomīti ekatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇan ’’ ti dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .1.15) vuttaṃ , sārasamāse pana ‘‘ uddalomīti ekato uggatapupphaṃ .
Ekantalomīti ubhato uggatapupphan ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Koseyyakaṭṭissamayan ti koseyyakasaṭamayan ’’ ti ācariyadhammapālattherena vuttaṃ .
Suddhakoseyyan ti ratanaparisibbanarahitaṃ .
Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ panettha ‘‘ ṭhapetvā
V3.270 tūlikaṃ sabbāneva gonakādīni ratanaparisibbitāni vaṭṭantī ’’ ti vuttaṃ .Tattha ‘‘ ṭhapetvā tūlikan ’’ ti etena ratanaparisibbanarahitāpi tūlikā na vaṭṭatīti dīpeti .
‘‘ Ratanaparisibbitāni vaṭṭantī ’’ ti iminā pana yāni ratanaparisibbitāni , tāni bhūmattharaṇavasena yathānurūpaṃ mañcādīsu ca upanetuṃ vaṭṭatīti dīpitanti veditabbaṃ .
Ettha ca vinayapariyāyaṃ patvā garuke ṭhātabbattā idha vuttanayenevettha vinicchayo veditabbo .
Suttantikadesanāyaṃ pana gahaṭṭhānampi vasena vuttattā tesaṃ saṅgaṇhanatthaṃ ‘‘ ṭhapetvā tūlikaṃ … pe … vaṭṭantī ’’ ti vuttanti apare .
Ajinacammehīti ajinamigacammehi .
Tāni kira cammāni sukhumatarāni , tasmā dupaṭṭatipaṭṭāni katvā sibbanti .
Tena vuttaṃ ‘‘ ajinapaveṇī ’’ ti .
Uttaraṃ uparibhāgaṃ chādetīti uttaracchado , vitānaṃ , tañca lohitavitānaṃ idhādhippetanti āha ‘‘ uparibaddhena rattavitānenā ’’ ti .
‘‘ Rattavitānesu ca kāsāvaṃ vaṭṭati , kusumbhādirattameva na vaṭṭatī ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Mahāupadhānan ti pamāṇātikkantaṃ upadhānaṃ .
Ettha ca kiñcāpi dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ ( dī . ni aṭṭha .1.15)‘‘ alohitakāni dvepi vaṭṭantiyeva , tato uttari labhitvā aññesaṃ dātabbāni , dātuṃ asakkonto mañce tiriyaṃ attharitvā upari paccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi labhatī ’’ ti avisesena vuttaṃ , senāsanakkhandhakavaṇṇanāyaṃ ( cūḷava . aṭṭha .297) pana ‘‘ agilānassa sīsupadhānañca pādupadhānañcāti dvayameva vaṭṭati , gilānassa bimbohanāni santharitvā upari paccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi vaṭṭatī ’’ ti vuttattā gilānoyeva mañce tiriyaṃ attharitvā nipajjituṃ labhatīti veditabbaṃ .
Uccāsayanamahāsayanapaṭikkhepakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .