Issues
Select Version
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

6. Tiṃsamattapāveyyakabhikkhuvatthu

Author: Sujanābhivaṃsa-သုဇနာဘိဝံသ @ IAPT

**မုဟုတ္တမပိ စေ ဝိညူ**တိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော တိံသမတ္တေ၊ ၃၀အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော။ ပါဝေယျကေပါဝေယျကေ။ ။“ပါဝေယျကာတိ ပါဝေယျရဋ္ဌဝါသိနော(ဝိ. ဋ္ဌ-၃, ၃၈၇သံ. ဋ္ဌ ၂၁၄၈)”ဟူသော အဖွင့်ကို ကြည့်၍ “ပါဝေယျ+ဝသန္တီတိ ပါဝေယျကာ၊ ပါဝေယျ+ ဏ၊ က-လာ(မဟာဘာ-၂၁၆၄)၊ ပါဝေယျ+က(ဗုသာဝီ-၂၈၂)”ဟု ပြုပါထိုပါ ဝေယျက ရဟန်းတို့ဟူသည် ကောသလမင်းနှင့် ဖအေတူ မအေကွဲ ညီအကို တော်စပ် ကြသော ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီရဟန်းတော်တို့တည်း၊ ထိုရဟန်းတော်တို့သည် တစ်ချို့ သောတာပန်, တစ်ချို့ သကဒါဂါမ်တစ်ချို့ အနာဂါမ်တည်းပါဝေယျတိုင်းသည် ကောသလတိုင်း၏ အနောက်ဘက်၌ ရှိသည်။ (ဝိ. ဋ္ဌ-၃, ၃၈၇)၊
ပါစိယော-၃၆၀။ ။ထို၌ “ပါဝါရဋ္ဌ (ပါဝါယံ)+နိဝသန္တိတိ ပါဝေယျကာ-ပါဝါ တိုင်း၌ နေသောရဟန်းတို့”ဟု ဆို၏၊ ထိုသို့ ဆိုခြင်းမှာလည်း “ပါဝေယျကာတိ ပါဝါ ရဋ္ဌဝါသိနော”ဟု စာပျက်နေသောအဖွင့်ကို ကြည့်မိ၍ ဆိုခြင်းဖြစ်သည်အမှန်မှာ ပါဝါတိုင်းသည် မလ္လာတိုင်း၌ ပါဝင်၏၊ မလ္လာမင်းတို့ အုပ်ချုပ်ခံတိုင်းဖြစ်သည်ပါဝါပုဒ်နောင် ဧယျကပစ္စည်းသက်ပြီးသော ပါဝေယျကပုဒ်သည် ပါဝါပြည်၏ အစိုးရမင်း များဖြစ်သော မလ္လာမင်းတို့ကိုသာ ရ၏၊ ပါဝေယျတိုင်းသား ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီရဟန်းတော်များကို မရပါထိုကြောင့် “ပါဝေယျ+ဝသန္တိတိ ပါဝေယျကာ”ဟု ပြုခြင်းသာ ကောင်းသည်(ဗုသာဝီ-၂၈၂)
၊ ပါဝေယျတိုင်း၌နေကုန်သော။ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။
ဟိ၊ ချဲ့။ ဘဂဝါ၊ သည်။ တေသံ၊ ထိုရဟန်းတို့အား။ ဣတ္တိံ၊ ကို။ ပရိယေသန္တာနံ၊ ရှာနေကုန်လသော်။ ဝါ၊ ရှာနေကုန်စဉ်။ ကပ္ပာသိကဝနသဏ္ဍေ၊ ဝါပင်ရှိသောတောအုပ်၌။ (ဝါတော၌)။ ပဌမံ၊ စွာ။ ဓမ္မံ၊ ကို။ ဒေသေသိ၊ ပြီ။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ သဗ္ဗေဝ၊ အလုံးစုံသာလျှင်ဖြစ်ကုန်သော။ တေ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝံ၊ ဧဟိဘိက္ခုတို့၏အဖြစ်သို့။ ပတွာ၊ ၍။ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ၊ တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်းကိုဆောင်ကုန်သည်။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၅၄၈ရှု။] ဟုတွာ၊ ၍။ တေရသ၊ ၁၃ပါးကုန်သော။ ဓုတင်္ဂါနိ ဓုတင်္ဂါနိ။ ။ကိလေသေ မုနာတီတိ ဓုတော-ကိလေသာတို့ကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ရဟန်း(သုတ္တနိ-၂, ၁ဝ၃)အင်္ဂန္တိ အတ္တနော ဖလံ ပဋိစ္စ ဟေတုဘာဝံ ဂစ္ဆန္တိတိ အင်္ဂါနိ၊ ဓုတဿ+အင်္ဂါနိ ဓုတင်္ဂါနိ-ကိလေသာတို့ကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ရဟန်း၏ အကြောင်းအင်္ဂါ သမာဒါနစေတနာတို့၊ (တစ်နည်း) ကိလေသေ ခုနာတီတိ ဝုတံ ဖျက်ဆီးတတ်သောဉာဏ်၊ တံ+အင်္ဂ ဧတေသန္တိ ဓုတင်္ဂါနိ-ကိလေသာတို့ကို ဖျက်ဆီး တတ်သော ဉာဏ်ဟူသော အကြောင်းရှိသော သမာဒါနစေတနာတို့၊ (တစ်နည်း) ကိလေသေ ဓနန္တီတိ ဓုတာနိ၊ ဓုတာနိ စ+တာနိ အင်္ဂါနိ စာတိ ဓုတင်္ဂါနိ-ကိလေသာတို့ကို ဖျက်ဆီးတတ်သော အကျင့်၏ အကြောင်းအင်္ဂါ သမာဒါနစေတနာတို့။(ဝိသုဒ္ဓိ-၁, ၅၉၊ ဝိသုဒ္ဓိဋီ-၁, ၈၉)။ ၊ ဓုတင်တို့ကို။ သမာဒါယ၊ ကောင်းစွာယူ၍။ ဝါ၊ ဆောက်တည်၍။ ဝတ္တမာနာ၊ ကျင့်ကုန်လျက်။ ပုနပိ၊ တစ်ဖန်လည်း။ ဒီဃဿ၊ ရှည်စွာသော။ အဒ္ဓုနော၊ အခါကာလ၏။ အစ္စယေန၊ လွန်ရာအခါ၌။ သတ္ထာရံ။ ဥပသင်္ကမိတွာ။ အနမတဂ္ဂဓမ္မဒေသနံ၊ သိအပ်သော အစအပိုင်းအခြားမရှိသော သံသရာနှင့်စပ်သော တရားဒေသနာကို။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၅၈၀ရှု။] သုတွာ။ တသ္မိံယေဝ အာသနေ၊ ထိုနေရာ၌ ပင်။ အရဟတ္တံ။၊ ပါပုဏိံသု။၊
ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ "ဣမေဟိ ဘိက္ခူဟိ၊ တို့သည်။ ခိပ္ပမေဝ၊ သာလျှင်။ ဓမ္မော၊ ကို။ ဝိညာတော၊ သိအပ်ပြီ။ အဟော ဝတ၊ ဪ...အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလေစွ။ (တစ်နည်း) ဓမ္မော၊ ကို။ အဟောဝတ ဝိညာတော၊ ဪ...သိအပ်လေပြီတကား။" ဣတိ၊ သို့။ ဓမ္မသဘာယံ၊ ၌။ ကထံ။ သမုဋ္ဌာပေသုံ။
သတ္ထာ။ တံ၊ ထိုစကားကို။ သုတွာ။ “ဘိက္ခဝေ! ဣဒါနေဝ၊ ၌သာ။ (ခိပ္ပမေဝ၊ လျှင်။ ဓမ္မံ။) န (ဝိဇာနာတိ)၊ သေး။ ပုဗ္ဗေပိ၊ ၌လည်း။ ဣမေ၊ ဤရဟန်းတို့သည်။ တိံသမတ္တာ၊ (၃ဝ)အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော။ သဟာ ယကာ၊ သူငယ်ချင်းဖြစ်ကုန်သော။ မုတ္တာ၊ သေသောက်ကျူးတို့သည်။ ဟုတွာ။ **တုဏ္ဍိလဇာတကေ**၊ တုဏ္ဍိလဇာတ်၌။ မဟာတုဏ္ဍိလဿ၊ မဟာတုဏ္ဍိလမည်သောဝက်၏။ ဓမ္မဒေသနံ။ သုတွာပိ။ ခိပ္ပမေဝ။ ဓမ္မံ။ ဝိညာယ၊ သိ၍။ ပဉ္စ၊ ကုန်သော။ သီလာနိ၊ တို့ကို။ သမာဒိယသု၊ ကောင်းစွာယူကုန်ပြီ။ ဝါ၊ ဆောက်တည်ကုန်ပြီ။ တေ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ တေနေဝ ဥပနိဿယေန၊ ထိုအားကြီးသော မှီရာအကြောင်းကြောင့်သာလျှင်။ ဧတရဟိ၊ ၌။ နိသိန္နာသနေယေဝ၊ ထိုင်ရာနေရာ၌ ပင်။ အရဟတ္တံ။ ပတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ။ ဓမ္မံ။ ဒေသေန္တော။ ဣမံ ဂါထံ။ အာဟ။ (ကိံ)။

“မုဟုတ္တမပိ ။ပေ။ ယထာ”တိ၊ ၍။ (အာဟ)။

ဝိညူ၊ လိမ္မာမြင်သိ, ပညာရှိသည်။ မုဟုတ္တံ အပိ၊ တစ်ခဏမျှလည်း။ ပဏ္ဍိတံ၊ ပညာရှိကို။ စေ ပယိရုပါသတိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ သော်။)

ခိပ္ပံ၊ လျင်မြန်စွာသာလျှင်။ ဓမ္မံ၊ ပရိယတ္တိတရား, လောကုတ္တရာတရားကို။ ဝိဇာနာတိ၊ သိနိုင်၏။ (ကိမိဝ၊ နည်း?) ဇိဝှါ၊ လျှာသည်။ သူပရသံ၊ ဟင်း၏အရသာကို။ ဝိဇာနာတိ ယထာ၊ သိသကဲ့သို့တည်း။
တဿာ၊ ထိုဂါထာ၏။ အတ္ထော၊ ကား။ **ဝိညူ**၊ ပညာရှိသည်။ ပဏ္ဍိတပုရိသော ဝိညူ ပဏ္ဍိတပုရိသော။ ။ဝိသူကို ပရိယာယ်ဖြစ်သော ပဏ္ဍိတဖြင့် ဖွင့်သည်၊ “ပဏ္ဍိတပုရိသော”ဟု ဆိုသော်လည်း ဧကဒေသူပစာရ, ဥပလက္ခဏနည်းအားဖြင့် ပညာရှိမိန်းမကိုလည်း ယူနိုင်သည်၊ “ဝိဇာနိတုံ သီလံ ယဿ, ဝိဇာနနသီလောတိ ဝါ ဝိညူ(ရူ-၃၆၇)ဝိဇာနာတီတိ ဝါ ဝိညူ၊(မောဂ်-၅, ၃၉)”ဟု ပြုပါ။ ၊ ပညာရှိယောက်ျားသည်။ မုဟုတ္တမပိ မုဟုတ္တံ။ ။ကုဋိလယတိ ရတ္တိဒိဝသေ သုဘာသုဘဒဿနတောတိ မုဟုတ္တော၊ဟုစ္ဆ-ကောဋိလျေ +တ၊ ဓာတ်အစ၌ မုလာစ္ဆချေ, တဒွေဘော်၊-ဓာန်ဋီ-၆၆] အစ္စန္တ သံဃောဂအနက်၌ ဒုတိယာသက်၊ (မောဂ်နိ-၁, ၃၉၂၊ နိဒီ-၁၅၅)(တစ်နည်း) ကာလဘာဝေသု စဖြင့် ကာလအနက်၌ သတ္တမီသက်၍ ချေပါ(နီတိသုတ္တ-၃၈၁)၊ လက်ဖျစ် ဆယ်တွက်ကာလသည် ခဏဆယ်ခဏသည် လယ၊ ဆယ်လယသည် ခဏလယဆယ်ခဏလယသည် မုဟုတ္တဆယ်မုဟုတ်သည် ခဏမုဟုတ်တည်း တစ်မုဟုတ်သည် လက်ဖျစ်တွက်ပေါင်း တစ်သောင်းကာလ ရှိ၏။ (ဓာန်-၆၆၊ ၆၇)။ ၊ တစ်မုဟုတ်မျှပတ်လုံးလည်း။ ဝါ၊ တစ်ခဏမျှ၌လည်း။ အညံ၊ သော။ ပဏ္ဍိတံ၊ ကို။ စေ ပယိရုပါသတိ၊ အကယ်၍ အဖန်ဖန်ချဉ်းကပ်အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ သော၊ ထိုပညာရှိယောက်ျားသည်။ တဿ၊ ထိုအခြားပညာရှိ၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ဥဂ္ဂဏှန္တော၊ သင်ယူလသော်။ ပရိပုစ္ဆန္တော၊ မေးမြန်းလသော်။ ခိပ္ပမေဝ၊ လျှင်။ ပရိယတ္တိဓမ္မံ၊ ပရိယတ်တရားကို။ ဝိဇာနာတိ၊ သိ၏။
တတော၊ ထိုမှနောက်၌။ ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကို။ ကထာပေတွာ၊ ဟောစေ၍။ ပဋိပတ္တိယံ၊ ၌။ ဃန္တော၊ စေ့ဆော်လသော်။ (ဆက်ဆက်ကြိုးကုတ်, အားထုတ်လသော်)။ ဝါယမန္တော၊ လုံးပန်းကြိုးကုတ်အားထုတ်လသော်။ ယထာ နာမ၊ ဥပမာ မည်သည်ကား။ အနုပဟတဇိဝှါပသာဒေါ၊ မပျက်စီးသော ဇိဝှါပသာဒရှိသော။ ပုရိသော၊ သည်။ ရသဝိဇာနနတ္ထံ၊ အရသာကိုသိခြင်းအကျိုးငှာ။ ဇိဝှဂ္ဂေ၊ လျှာဖျား၌။ ဌပေတွာ ဧဝ၊ ထား၍သာ။ ဝါ၊ ထားလျှင်ထားခြင်း။ လောဏိကာဒိဘေဒံ၊ အငန်အစရှိသောအပြားရှိသော။ ရသံ၊ အရသာကို။ ဝိဇာနာတိ ယထာ၊ သိသကဲ့သို့ ဧဝံ၊ တူ။ ပဏ္ဍိတော၊ သည်။ ခိပ္ပမေဝ၊ လျှင်။ လောကုတ္တရဓမ္မမ္မိ၊ လောကုတ္တရာတရားကိုလည်း။ ဝိဇာနာတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဂါထာဖွင့်အပြီးတည်း။
ဒေသနာ ဝသာနေ ဗဟူ ဘိက္ခု အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသူ။ ဣတိ၊ တိံသမတ္တပါဝေယျကဘိက္ခုဝတ္ထုအပြီးတည်း။
တိံသမတ္တပါဝေယျကဘိက္ခုဝတ္ထုဘာသာဋီကာ ပြီး၏။