Issues
Select Version
Sujanābhivaṃsa-သုဇနာဘိဝံသ
မြန်မာဘာသာ
汉译
中文
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

6. Pamattāpamattadvesahāyakavatthu

Author: Sujanābhivaṃsa-သုဇနာဘိဝံသ @ IAPT

အပ္ပမတ္တော ပမတ္တေသူတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော။ ဒွေ၊ ၂ပါးကုန်သော။ သဟာယကေ၊ သူငယ်ချင်းဖြစ်ကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။ အာရဗ္ဗ ကထေသိ။
ကိရ၊ ချဲ့။ တေ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ သတ္ထု၊ ၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ အာရညကဝိဟာရံ၊ တော၌ ဖြစ်သောကျောင်းသို့။ (တောရ ကျောင်းသို့)။ ပဝိသိံသု၊ ဝင်ကုန်ပြီ။
တေသု၊ ထိုရဟန်းတို့တွင်။ ဧကော၊ တစ်ပါး သော ရဟန်းသည်။ ကာလဿဝ၊ စောစော၌ပင်။ ဒါရူနိ၊ ထင်းတို့ကို။ အာဟရိတွာ၊ ဆောင်ယူ၍။ အင်္ဂါရကပလ္လ၊ မီးအိုးကင်းကို။ ဝါ၊ မီးလင်းဖိုကို။ သန္ဓေ တွာ၊ ပြင်ဆင်၍။ ဒဟရသာမဏေရေဟိ၊ ရဟန်းငယ်ကိုရင်တို့နှင့်။ သဒ္ဓသ လ္လပန္တော၊ စကားပြောလျက်။ ပဌမယာမံ၊ ပတ်လုံး။ ဝိသိဗ္ဗမာနာ၊ မီးလှုံလျက်။ နိသီဒတိ၊ ထိုင်နေ၏။
ဧကော၊ တစ်ပါးသော ရဟန်းသည်။ အပ္ပမတ္တော၊ မမေ့လျော့သည်။ (ဟုတွာ)။ သမဏဓမ္မံ၊ ကို။ ကရောန္တော၊ လျက်။ ဣတရံ၊ အခြားသော ရဟန်းကို။ ဩဝဒတိ၊ ဆုံးမ၏။ (ကိံ၊ နည်း?) “အာဝုသော! ဧဝံ၊ သို့။ မဟကရိ၊ မပြုပါနှင့်။ ဟိ၊ မှန်။ ပမတ္တဿ၊ မေ့လျော့သူဖို့။ ဝါ၊ အတွက်။ စတ္တာရော၊ ကုန်သော။ အပါယာ၊ တို့သည်။ သကဃရသဒိသာ၊ မိမိအိမ်နှင့် တူကုန်၏။
ဗုဒ္ဓါ နာမ၊ ဘုရားရှင်တို့မည်သည်ကို။ သာဌေယျေန၊ စဉ်းလဲကောက်ကျစ်သူ၏အဖြစ်။ အာရာဓေတုံ၊ နှစ်သက်စေခြင်းငှာ။ န သက္ကာ၊ မစွမ်းနိုင်။” ဣတိ၊ ဤသို့ ဆုံးမ၏။ သော၊ ထိုမေ့လျော့သော ရဟန်းသည်။ တဿ၊ ရဟန်း၏။ ဩဝါဒံ၊ အဆုံးအမကို။ န သုဏာတိ၊ မနာယူ။ (နားမထောင်)။
ဣတရော၊ အခြားသော မမေ့လျော့သော ရဟန်းသည်။ “အယံ၊ ဤရဟန်းသည်။ ဝစနက္ခမော ဝစနက္ခမော။ ။ဝစနံ ခမတီတိ ဝစနက္ခမော(နေတ္တိ. ဋ္ဌ-၂၅ဝ)၊ (တစ်နည်း) ဝါစိတုံ ဝစနေ ဝါ ခမော ဧတဿာတိ ဝစနက္ခမော-ပြောဆိုခြင်းငှာ သင့်လျော်ခြင်း ရှိသည်၊ ဝါ-ပြောဆိုခြင်း၌ သည်းခံခြင်းရှိသည်(ဇာဋီသစ်-၁, ၂၄၇)။ ၊ ပြောဆိုအပ်သောစကားကို သည်းခံသည်။ ဝါ၊ အပြောအဆိုခံသည်။ န၊ မဟုတ်။” ဣတိ၊ ဤသို့ သိ၍။ တံ၊ ထိုရဟန်းကို။ အဝတွာ၊ မပြောမူ၍။ အပ္ပမတ္တော၊ မမေ့လျော့သည်။ (ဟုတွာ)ဝ၊ ဖြစ်၍သာလျှင်။ သမဏဓမ္မံ၊ ကို။ အကာသိ၊ ပြီ။
အလသတ္ထေရောပိ၊ ပျင်းရိသော ထေရ်သည်လည်း။ ပဌမယာမေ၊ ၌။ ဝိသိဇ္ဇေတွာ၊ မီးလှုံ၍။ ဣတရဿ၊ အခြားမမေ့လျော့သော ရဟန်း၏။ စင်္ကမိတွာ၊ စင်္ကြံလျှောက်ပြီး၍။ ဂဗ္ဘံ၊ အခန်းသို့။ ပဝိဋ္ဌကာလေ၊ ဝင်ရာအခါ၌။ ပဝိသိတွာ၊ ၍။ “မဟာကုသီတ၊ အပျင်းကြီးသောရဟန်း! (ငပျင်းကြီး။) တွံ၊ သည်။ နိပဇ္ဇိတွာ၊ လျောင်း၍။ သယနတ္ထာယ၊ အိပ်ခြင်းငှာ။ အရညံ၊ သို့။ ပဝိဋ္ဌော၊ ဝင်ခဲ့သည်။ အသိ၊ ဖြစ်၏။ ဗုဒ္ဓါနံ၊ တို့၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဥဋ္ဌာယ၊ ထ၍။ သမဏဓမ္မံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှာ။ ဝဋ္ဋတိ ကိံ၊ သင့်သည်မဟုတ်လော?” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ ၍။ အတ္တနော၊ ၏။ ဝသနဋ္ဌာနံ၊ နေရာအရပ်သို့။ ပဝိသိတွာ၊ ၍။ နိပဇ္ဇိတွာ၊ လျောင်း၍။ သုပတိ၊ အိပ်၏။
ဣတရောပိ၊ အခြား မမေ့လျော့သော ရဟန်းသည်လည်း။ မဇ္ဈိမယာမေ၊ ၌။ ဝိဿမိတွာ၊ အပန်းဖြေ၍။ ပစ္ဆိမယာမေ၊ ၌။ ပစ္စုဋ္ဌာယ၊ ထ၍။ သမဏဓမ္မံ၊ ကို။ ကရောတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုမမေ့လျော့သောရဟန်းသည်။ ဧဝံ၊ သို့။ အပ္ပမတ္တော၊ သည်။ (ဟုတွာ)။ ဝိဟရ န္တော၊ လသော်။ န စိရဿဝ၊ မကြာမြင့်မီပင်။ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ၊ တို့နှင့်။ သဟ၊ တကွ။ အရဟတ္တံ၊ သို့။ ပါပုဏိ၊ ပြီ။
ဣတရော၊ အခြားပျင်းရှိသော ရဟန်းသည်။ ပမာ ဒေနေဝ၊ မေ့လျော့ခြင်းဖြင့်သာလျှင်။ ကာလံ၊ အချိန်ကို။ ပီတိနာမေသိ၊ လွန်စေပြီ။
တေ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ ဝုဋ္ဌဝဿာ၊ ကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ သတ္ထု၊ ၏။ သန္တိကံ၊ သို့။ ဂန္တွာ၊ ၍။ သတ္ထာရံ၊ ကို။ ဝန္ဒိတွာ၊ ၍။ ဧကမန္တံ၊ စွာ။ ဝါ၊ ၌။ နိသီဒိံသု။
သတ္ထာ၊ သည်။ တေဟိ၊ ထိုရဟန်းတို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ အတူ။ ပဋိသန္ထာရံ၊ ကို။ ကတွာ၊ ပြုပြီး၍။ “ဘိက္ခဝေကစ္စ၊ အဘယ်သို့နည်း? (တုမှေ)။ အပ္ပမတ္တာ၊ မမေ့လျော့ကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ သမဏဓမ္မံ၊ ကို။ ကရိတ္ထ၊ ပြုခဲ့ကုန်သလော? ကစ္စိ၊ နည်း? ဝေါ၊ တို့၏။ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ၊ ရဟန်းကိစ္စသည်။ မတ္ထကံ၊ ပြီးဆုံးခြင်းသို့။ ဝါ၊ အထွတ်အထိပ်သို့။ ပတ္တံ၊ ရောက်ပြီလော?” ဣတိ ပုစ္ဆိ။
ပဌမံ၊ စွာ။ ပမတ္တော၊ မေ့လျော့သော။ ဘိက္ခု၊ သည်။ အာဟ။ (ကိံ)။
“ဘန္တေ ဧတဿ၊ ဤရဟန်း၏။ အပ္ပမာဒေါ၊ မမေ့လျော့ ခြင်းသည်။ ကုတော၊ အဘယ်မှာ ရှိအံ့နည်း။ ဂတကာလတော၊ ရောက်ရာအခါမှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ နိပဇ္ဇိတွာ၊ လျောင်း၍။ နိဒ္ဒါယန္တော၊ အိပ်လျက်။ ကာလံ၊ အချိန်ကို။ ဝီတိနာမေသိ၊ လွန်စေပါပြီ။” ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘိက္ခူ၊ ရဟန်း! တွံ ပန၊ သင်သည်ကား။ (ကိံ၊ အဘယ်သို့။ ကာလံ၊ ကို။ ဝီတိနာမေသိ၊ လွန်စေသနည်း?)" ဣတိ၊ ဤသို့ မေးတော်မူပြီ။
“ဘန္တေ! အဟံ၊ သည်။ ကာလဝ၊ ၌ပင်။ ဒါရူနိ၊ ထင်းတို့ကို။ အာဟရိတွာ၊ ဆောင်ယူ၍။ အင်္ဂါရကပလ္လ၊ မီးအိုးကင်းကို။ ဝါ၊ မီးလင်းဖိုကို။ သဇ္ဇေတွာ၊ ပြင်ဆင်၍။ ပဌမယာမေ၊ ၌။ ဝိသိဗ္ဗေန္တော၊ မီးလှုံလျက်။ နိသီဒိတွာ၊ ထိုင်၍။ အနိဒ္ဒါယန္တော၊ မအိပ်သည်။ (ဟုတွာ)၀၊ ဖြစ်၍သာ။ ကာလံ၊ ကို။ ဝီတိ နာမေသိံ၊ လွန်စေခဲ့ပါပြီ။” ဣတိ၊ ဤသို့လျှောက်ပြီ။
အထ၊ ထိုအခါ၌။ နံ၊ ထိုပျင်းရိသော ရဟန်းကို။ သတ္ထာ၊ သည်။ “တွံ၊ သည်။ ပမတ္တော၊ သည်။ (ဟုတွာ)။ ကာလံ၊ ကို။ ဝီတိနာမေတွာ၊ လွန်စေ၍။ (အဟံ၊ သည်။) အပ္ပမတ္တော၊ မမေ့လျော့သည်။ အမှိ၊ ၏။ ဣတိ။ ဝဒသိ၊ ပြောဆို၏။ အပ္ပမတ္တံ ပန၊ မမေ့လျော့သော ရဟန်းကိုကား။ ပမတ္တံ၊ မေ့လျော့သူ၏အဖြစ်ကို။ ကရောသိ၊ ၏။” ဣတိ အာဟ။
ပုန၊ ဖန်။ ပမာဒေ၊ မေ့လျော့ခြင်း၌။ ဒေါသေ၊ အပြစ်တို့ကိုလည်းကောင်း။ အပ္ပမာဒေ၊ မမေ့လျော့ခြင်း၌။ အာနိသံသေ၊ အကျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း။ ပကာသေ တုံ၊ ထင်ရှားပြခြင်းငှာ။ “တွံ၊ သည်။ မမ၊ ၏။ ပုတ္တဿ၊ သား၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ဇဝစ္ဆိန္နော၊ ပြတ်သော အဟုန်ရှိသော။ ဒုဗ္ဗလာ ဝိယ၊ အားမရှိသော မြင်း နှင့် တူ၏။ ဧသ (ဧသော) ပန၊ ဤမမေ့လျော့သော ရဟန်းသည်ကား။ တဝ၊ ၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ သီယဇဝဿာ ဝိယ၊ လျင်မြန်သော အဟုန်ရှိသော မြင်းနှင့် တူ၏။" ဣတိ၊ သို့။ ဝတာ၊ ၍။ ဣမံ ဂါထံ၊ ကို။ အာဟ၊ မူပြီ။ (ကိံ၊ နည်း?) “အပ္ပမတ္တော ၊ပေ၊ သုမေဓသော”တိ၊ ဟူ၍။ (အာဟ)။
သီဃသော၊ အားအင်စိတ်မာန်ဇွဲသန်သန်ဖြင့်, လျင်မြန်ဖျတ်လတ်မြင်း ကောင်းမြင်းမြတ်သည်။ အဗလဿံ၊ ချည့်နဲ့ပိန်ဖျင်းအားမရှိသောမြင်းကို။ ဟိတွာ၊ ခရီးအဓွန့်ပယ်ခွာစွန့်၍။ ယာတိ ဣဝ၊ လိုရာထုတ်ချောက်ရောက်နိုင်သကဲ့သို့။ (ဧဝံ၊ တူ။ သတ္တေသု၊ သူသူငါငါ, သတ္တဝါဟူသမျှတို့သည်)။ ပမတ္တေ သု၊ မေ့လျော့ပေါ့ဆ နေထိုင်ကြကုန်လသော်။ အပ္ပမတ္တော၊ မမေ့မလျော့, မပေါ့ မဆသော။ သုမေဓသော၊ ကောင်းမြတ်စွာဘိ, ပညာရှိသည်။ ဟိတွာ၊ လောက သံသရာ၂ဖြာအဓွန့် ပယ်ခွာစွန့်၍။ ယာတိ၊ အထက်တန်းပေါက်နိဗ္ဗာန်ရောက် အောင်ထုတ်ချောက်မသွေ သွားနိုင်ပေ၏။ (သတ္တေသု၊ တို့သည်။) သုတ္တေသု၊ သတိကင်းရိပ်အပျင်းစိတ်ဖြင့်အိပ်၍နေကုန်လသော်။ ဗဟုဇာဂရော၊ သတိ တရား, အမြဲထား၍, များသောနိုးကြားခြင်းရှိသော။ သုမေဓသော၊ သည်။ ဟိတွာ၊ လောကသံသရာ, ၂ဖြာအဓွန့် , ပယ်ခွာစွန့်၍။ ယာတိ၊ အထက်တန်းပေါက်နိဗ္ဗာန်ရောက်အောင်, ထုတ်ချောက်မသွေ, သွားနိုင်ပေ၏။ (သတ္တေသု၊ တို့သည်။) သုတ္တေသု၊ သတိကင်းရိပ်, အပျင်းစိတ်ဖြင့်, အိပ်၍နေကုန်လသော်။ ဗဟုဇာဂရော၊ သတိ လောကသံသရာ, ၂ဖြာအဓွန့် , ပယ်ခွာစွန့်၍။ ယာတိ၊ အထက်တန်းပေါက်, နိဗ္ဗာန်ရောက်အောင်, ထုတ်ချောက်မသွေ, သွားနိုင်ပေ၏။
တတ္ထ၊ ၌။ အပ္ပမတ္တောတိ၊ ကား။ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တတာယ၊ သတိ၏ ပြန့် ပြောသည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အပ္ပမာဒသမ္ပန္နော၊ အပ္ပမာဒနှင့် ပြည့်စုံသော။ ခီဏာသဝေါ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်။ [ဟိတွာ ယာတိ ၌စပ်။]
ပမတ္တေသူတိ၊ ကား။ သတ္တေသု၊ သတ္တဝါတို့သည်။ သတိဝေါသဂ္ဂေ၊ သတိ ကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၌။ ဌိတေသု၊ တည်ကုန်လသော်။
သုတ္တေသူတိ၊ ကား။ (သတ္တေ သု၊ တို့သည်။) သတိဇာဂရိယာဘာဝေန၊ သတိတည်းဟူသော နိုးကြားသူတို့ ၏အဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ သဗ္ဗိရိယာပထေသု၊ အလုံးစုံသော ဣရိယာပုထ်တို့၌။ နိဒ္ဒါယန္တေသု၊ အိပ်ပျော်ကုန်လသော်။
ဗဟုဇာဂရောတိ၊ ကား။ မဟန္တေ၊ ကြီးစွာသော။ သတိဝေပုလ္လေ၊ သတိ၏ ပြန့်ပြောသည်၏ အဖြစ်တူသော။ ဇာဂရိယေ၊ နိုးကြားသူ၏ အဖြစ်၌။ ဌိတော၊ တည်သော။ [ခီဏာသဝေါ၌စပ်။]
အဗလဿံ ဝါတိ၊ ကား။ ကုဏ္ဏပါဒံ၊ ဆွံ့သောခြေရှိသော။ ဝါ၊ ဆွံ့သောခြေရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဆိန္နဇဝံ၊ ပြတ်သောအဟုန်ရှိသော။ ဒုဗ္ဗလ၊ အားမရှိသောမြင်းကို။ သီယဇဝေါ၊ လျင်မြန်သောအဟုန်ရှိသော။ သိန္နဝါဇာနီယော၊ အာဇာနည်သိန္ဓောမြင်းသည်။ (ဟိတွာ၊ စွန့်၍။ ယာတိ ဝိယ၊ သွားသကဲ့သို့။)
သု မေဓသောတိ၊ ကား။ ဥတ္တမပညော၊ မြတ်သော ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်သည်။
တထာ ရူပံ၊ ထိုသို့ ပမတ္တသဘောရှိသော။ ပုဂ္ဂလံ၊ ကို။ အာဂမေနပိ၊ အာဂုံအားဖြင့် လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ပိဋကတ်ပါဠိအားဖြင့်လည်းကောင်း။ အဓိဂမေနပဲ၊ သိအပ်သော တရားထူးအားဖြင့်လည်းကောင်း။ ဟိတွာ၊ စွန့်၍။ ဝါ၊ ကျော်လွန်၍။ ယာတိ၊ သွားနိုင်၏။
ဟိ၊ ချဲ့။ မန္ဒပညသ္မိံ၊ နံ့သောပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဧကံသုတ္တံ၊ တစ်သုတ်ကို။ ဂဟေတုံ၊ သင်ယူခြင်းငှာ။ ဝါယမန္တေယေဝ၊ အားထုတ်စဉ်ပင်။ သုမေဓသော၊ ကောင်းသောပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဧကံ ဝဂ္ဂံ၊ တစ်ဝဂ်ကို။ ဂဏှာ တိ၊ သင်ယူနိုင်၏။ ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်။ ဝါ၊ ဤနည်းအားဖြင့်။ တာဝ၊ အဓိဂမမှ ရှေးဥးစွာ။ (နိဋ္ဌေန၊ ညွှန်ပြအပ်သော။) အာဂမေန၊ အာဂုံအားဖြင့်။ ဝါ၊ ပိဋကတ် ပါဠိအားဖြင့်။ ဟိတွာ၊ ၍။ ယာတိ၊ ၏။
ပန၊ ကား။ မန္ဒပညေ၊ နုံ့သော ပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာနိ၊ ညဉ့်နေရာအရပ်နေ့နေရာအရပ်တို့ကို။ ကာတုံ၊ ပြုခြင်းငှာ။ ဝါယမန္တေယေဝ(စ)၊ အားထုတ်စဉ်သာလျှင်သော်လည်းကောင်း။ [စကိုဝါသဒ္ဒါအနက်ကြံ။] ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကို။ ဥဂ္ဂဟေတွာ၊ သင်ယူ၍။ သဇ္ဇာ ယန္တေယေဝ စ၊ သရဇ္ဈာယ်စဉ်သာလျှင်သော်လည်းကောင်း။ သုမေဓသော၊ ကောင်းသော ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပုဗ္ဗဘာဂေပိ၊ ရှေးအဖို့၌လည်း။ (တရား အားမထုတ်မီ ရှေးအဖို့၌လည်း။) ပရေန၊ သူတစ်ပါးသည်။ ကတံ၊ ပြုအပ်သော။ ရတ္တိံဋ္ဌာနံ ဝါ၊ ညဉ့်နေရာအရပ်သို့လည်းကောင်း။ ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဝါ၊ နေ့နေရာအရပ် သို့လည်းကောင်း။ ပဝိသိတွာ၊ ဝင်၍။ ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကို။ သမ္မသန္တော၊ သုံးသပ်လျက်။ သဗ္ဗကိလေသေ၊ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို။ ခေပေတွာ၊ ကုန်ခန်းစေ၍။ နဝ၊ ၉ပါးကုန်သော။ လောကုတ္တရဓမ္မေ၊ လောကုတ္တရာတရားတို့ကို။ ဟတ္ထဂတေ၊ လက်၌ ရောက်သည်တို့ကို။ ကရောတိ၊ ပြု၏။ ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်။ ဝါ၊ အားဖြင့်။ အဓိဂမေနပိ၊ အားဖြင့်လည်း။ ဟိတွာ၊ ၍။ ယာတိ၊ သွားနိုင်၏။
ပန၊ ဆက်ဥုးအံ့။ ဝဋေ၊ သံသရာဝဋ်၌။ နံ၊ ထိုမန္ဒပညပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဟိတွာ ဆဋ္ဋေတွာ၊ စွန့်၍။ ဝဋတော၊ သံသရာဝဋ်မှ။ နိဿရန္တော၊ ထွက်မြောက်လျက်။ ယာတိ ယေ၀၊ ဧကန်သွားနိုင်သည်သာ။ ဣတိ၊ ဤတွင် ဂါထာအဖွင့် အပြီးတည်း။
ဂါထာပရိယောသာနေ ၊ပေ၊ ပါပုဏိံသု။ ဣတိ၊ ဤတွင် ပမတ္တာပမတ္တ ဒွေသဟာ ယကဝတ္ထုအပြီးတည်း။
ပမတ္တာပမတ္တဒွေသဟာယကဝတ္ထုဘာသာဋီကာပြီး၏။