**ဒူရင်္ဂမ**န္တိ၊ ဟူသော။
ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ၊ ကို။
သတ္တာ၊ သည်။
သာဝတ္ထိယံ၊ ၌။
ဝိဟရန္တော၊ စဉ်။
သံဃရက္ခိတံ နာမ၊ သော။
ဘိက္ခု၊ ကို။
အာရဗ္ဘ ကထေသိ။၊
ကိရ၊ ချဲ့။
သာဝတ္ထိယံ၊ ၌။
ဧကော၊ သော။
ကုလပုတ္တော၊ သည်။
သတ္ထု၊ ၏။
ဓမ္မ ဒေသနံ၊ ကို။
သုတွာ။
နိက္ခမိတွာ၊ အိမ်မှထွက်ခွာ၍။
ပဗ္ဗဇိတော၊ သည်။
လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ၊ ရအပ်ပြီးသော ရဟန်းအဖြစ်ရှိသည်။
ဝါ၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရပြီးသည်။
(သမာနော)။
သံဃရက္ခိတတ္ထေရော နာမ၊ သံဃရက္ခတထေရ်မည်သည်။
ဟုတွာ။
ကတိပါဟေနေဝ၊ အနည်းငယ်သော ရက်ဖြင့်သာလျှင်။
ဝါ၊ ၂ရက်၃ရက်ဖြင့်သာလျှင်။
အရဟတ္တံ၊ သို့။
ပါပုဏိ။၊
တဿ၊ ထိုသံဃရက္ခတထေရ်၏။
ကနိဋ္ဌဘဂိနီ၊ နှမငယ်သည်။
ပုတ္တံ၊ ကို။
လဘိတွာ၊ ၍။
ထေရဿ၊ ၏။
နာမံ၊ ကို။
အကာသိ။၊
သော၊ ထိုကလေးသည်။
ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတော နာမ၊ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတမည်သည်။
(တူဖြစ်သော သံဃရက္ခိတမည်သည်)
[ဘဂိနိယာ+အပစ္စံ ဘာဂိနေယျော။
[ဘဂိနီ+ဏေယျ၊-ဓာန်ဋီ-၂၄၆။
သုတ္တနိ.ဋ္ဌ-၂,၂ဝ၈။]
ဘာဂိနေယျော စ+သော+သံဃရက္ခိတော စာတိ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတော။]
ဟုတွာ။
ဝယပ္ပတ္တော၊ အရွယ်သို့ ရောက်သည်။
(သမာနော)။
ထေရဿေဝ၊ သံဃရက္ခိတထေရ်၏ သာလျှင်။
သန္တိကေ၊ ၌။
ပဗ္ဗဇိတွာ၊ ရှင်ပြု၍။
လမ္မူပသမ္ပဒေါ၊ သည်။
(ဟုတွာ)။
အညတရသ္မိံ၊ သော။
**ဂါမကာရာမေ**၊
ဂါမကာရာမေ။ ။ခုဒ္ဒကော+ဂါမော ဂါမကော၊ ကပစ္စည်း ခုဒ္ဒကအနက်-နီတိ သုတ္တ-၂၅၇၊ နိဒီ-၃၃၆၊ ဂါမကေ+ကာရိတော+အာရာမော ဂါမကာရာမော-ရွာငယ်၌ ဆောက်လုပ်စေအပ်သောကျောင်း။ (ပါစိယော-၄၂၀၊ စူဘာ-၃၀)
ရွာငယ်ကျောင်း၌။
**ဝဿံ**၊
ဝဿံ။ ။ ဝဿသဒ္ဒါ မိုးလကို ဟော၏၊ ဤ၌ ဌာနမိုးကာလ၏အမည်ကို ဌာနီနေခြင်း၌ တင်စား၍ ဌာနူပစာရအားဖြင့် မိုးအခါ၌ နေခြင်းကို ယူပါ(တစ်နည်း) “ဝသေ+ဝါသော (အာဝါသော) ဝဿံ”ဟု ပြု၍ “ဝဿဝါသ(ဝဿာဝါသ)”ဟု ဆိုလို လျက် ဝါသပုဒ်ကိုချေ၊ (သာရတ္ထ-၂, ၁၁၄၊ ပါရာဘာ-၂, ၄၈၉)၊ (တစ်နည်း) ဝသန် ဝဿံ-မိုးအခါ၌ နေခြင်း၊ (ဝသ+ဝိလံဋီ-၁, ၄၀၄သီဋီသစ်-၂, ၂၀၅”ဟုပြု။
မိုးအခါ၌နေခြင်းသို့။
ဝါ၊ ဝါသို့။
ဥပဂန္တာ၊ ကပ်ရောက်ပြီး၍။
“သတ္တဟတ္ထ၊ ၇တောင်ရှိသော။
ဧကံ၊ တစ်ထည်သောသင်္ကန်းလျာအဝတ်လည်းကောင်း။
အဋ္ဌဟတ္ထံ၊ ၈တောင်ရှိသော။
ဧကံ၊ လည်းကောင်း။"
ဣတိ၊ သို့။
ဒွေ၊ ၂ထည်ကုန်သော။
ဝဿာဝါသိကသာဋကေ၊ ဝါဆိုသင်္ကန်းလျာအဝတ်တို့ကို။
လဘိတွာ၊ ၍။
အဋ္ဌဟတ္ထ၊ ၈တောင်ရှိသောသင်္ကန်းလျာအဝတ်ကို။
[သလ္လန္ဓေတွာ၌စပ်။]
ဝါ၊ သည်။
[ဟဘဝိဿတိ၌စပ်။]
“မေ၊ ၏။
ဥပဇ္ဈာယဿ၊ ဖို့။
ဝါ၊ အတွက်။
ဘဝိဿတိ၊ လိမ့်မည်။
ဣတိ၊ သို့။
သလ္လက္ခေတွာ၊ မှတ်သား၍။
(သတ်မှတ်၍)
သတ္တဟတ္ထ၊ ၇တောင်ရှိသောသင်္ကန်းလျာအဝတ်ကို။
ဝါ၊ သည်။
မယှံ၊ ဖို့။
ဝါ၊ အတွက်။
ဘဝိဿတိ၊ လိမ့်မည်။”
ဣတိ၊ သို့
စိန္တေတွာ၊ ၍။
**ဝုဋ္ဌဝာဿော**၊
ဝုဋ္ဌဝဿော။ ။ အဝသီတိ ဝုဋ္ဌော၊ ဝဿံ+ဝုဋ္ဌော ဝုဋ္ဌဝာ-မိုးလပတ်လုံး နေပြီးသည်ဝဿနှင့် ဝုဋ္ဌကို ရှေ့နောက်ပြန်၊ (တစ်နည်း) အဝသိသု ဧတ္ထာတိ ဝုဋ္ဌော၊ (မောဂ်-၅, ၁၁၀)ဝုဋ္ဌော+ဝသော ဝုဋ္ဌဝာ-နေခဲ့ပြီးရာမိုးလရှိသည် အဿာတိ (သီဘာ-၃၂၈၈)၊ ဝုဿိတ္ထာတိ ဝုဋ္ဌံဝုဋ္ဌံ+ဝဿံ ဧတေနာတိ ဝုဋ္ဌဝဿာ-နေအပ် ပြီးသောမိုးလရှိသည်(မအူပါရာနိ-၁, ၄၃ဝ)၊ (တစ်နည်း) ဝသနံ ဝဿံ-နေခြင်းဝသ +] ဝုဋ္ဌံ (ဝုတ္တံ ဝသိတံ)+ဝဿံ အဿာတိ ဝုဋ္ဌ(ဝုတ္ထ)ဝဿာ-နေအပ်ပြီးသော နေခြင်းရှိသည်(သီဋီသစ်-၂, ၂၀၅)ဆက်ဥးအံ့-ဝုဋ္ဌကို မောဂ်-၅, ၁၁ဝ၌ ဘာဝ သာဓနကတ္တုသာဓန, အဓိကရဏသာဓန ၃မျိုးသာ ပြု၏နေခြင်းအနက်ဟော ဝသဓာတ်သည် အကမ္မကဓာတ်ဖြစ်ရကား ကမ္မသာဓနပြုခြင်းကို စဉ်းစားသင့်သည်။
မိုးလပတ်လုံးနေပြီးသည်။
ဝါ၊ ဝါဆိုပြီးသည်။
(ဟုတွာ)
“ဥပဇ္ဈာယံ၊ ကို။
ပဿိဿာမိ၊ ဖူးတွေ့ချေဥးမည်။
"ဣတိ၊ ကြံ၍။
အာဂစ္ဆန္တော၊ ကြွလာလသော်။
အန္တရာမဂ္ဂေ၊ ၌။
ပိဏ္ဍာယ၊ ငှာ။
စရန္တော၊ စဉ်။
အာဂန္တာ၊ လာ၍။
ထေရေ၊ သံဃရက္ခိတထေရ်သည်။
ဝိဟာရံ၊ သို့။
အနာဂတေယေဝ၊ မကြွရောက်လာသေးသော်သာ။
ဝါ၊ မီပင်။
ဝိဟာရံ၊ သို့။
ပဝိသိတွာ၊ ၍။
ထေရဿ၊ ၏။
ဒိဝါ ဋ္ဌာနံ၊ ကို။
သမ္မဇ္ဇိတွာ၊ ၍။
ပါဒေါဒကံ၊ ခြေဆေးရေကို။
[ပါဒဿ+ဓောဝန်+ဥဒကံ ပါဒေါဒကံ-ဝိဋ္ဌ-၄, ၆၊ ပါစိယော-၄၁၆။]
ဥပဋ္ဌပေတွာ၊ အနီး၌တည်စေ၍။
ဝါ၊ အနီး၌ထား၍။
အာသနံ၊ ကို။
ပညပေတွာ၊ ခင်း၍။
အာဂမနမဂ္ဂ၊ လာရာလမ်းကို။
ဩလောကန္တော၊ လျက်။
နိသီဒိ။၊
အထ၊ ၌။
အဿ၊ ထိုသံဃရက္ခိတထေရ်၏။
အာဂမနဘာဝံ၊ ကြွလာသည်၏အဖြစ်ကို။
ဒိသွာ၊ ၍။
ပစ္စုဂ္ဂမနံ၊ ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ပတ္တစီဝရံ၊ ကို။
ပဋိဂ္ဂဟေတွာ၊ ၍။
“ဘန္တေနိသီဒထ၊ ကုန်။
ဣတိ၊ သို့။
ထေရံ၊ ကို။
နိသီဒါပေတွာ၊ ထိုင်စေ၍။
**တာလဝဏ္ဋံ**၊ တာလဝဏ္ဋံ။ ။ဝဏ္ဋတီတိ ဝဏ္ဋံ၊ [ဝဋိ(အာဝဋန-လည်ပတ်ဝန်းဝိုင်းခြင်းအနက်)+ က၊] တာလဿ+ဝဏ္ဋံ တာလဝဏ္ဋံ-ထန်းရွက်၏ အဝန်းအဝိုင်း(ထန်းရွက်ယပ်ဝန်း)ဤဝိဂြိုဟ်အရ ထန်းရွက်ယပ်ဝန်းကိုသာ ရသော်လည်း ဆင်စွယ်, နှီးဝါး, ဥဒေါင်းမြီး စသည်တို့ဖြင့် ပြုအပ်သော အခြားယပ်များကိုလည်း သဒိသူပစာရ, ရုဠှီနည်းအားဖြင့် “တာလဝဏ္ဋ”ဟု ခေါ်နိုင်သည်(စူဘာ-၁၆၃၊ ဝိနိစ္ဆယဋီ-၂, ၃၁၁)။
ဓာန်ဋီ-၃၁၆။ ။ထိုအလို “တာလဝဏ္ဋေဟိ+ကတံ တာလဝဏ္ဋံ-ထန်းရွက်တို့ဖြင့် ပြုအပ်သောယပ်၊ [တာလဝ+ဏ၊]”ဟုပြု၊ ဤဝိဂြိုဟ်အရ ထန်းရွက်ယပ်ကိုသာ ရ သော်လည်း နာမည်ဟောသဒ္ဒါဖြစ်သောကြောင့် ယပ်သာမန်(ယပ်အားလုံး)ကို ရ၏၊ ထန်းရွက်ယပ်ကို ယူလိုမူ “တာလတာလဝဏ္ဋံ”ဟု ဆိုထိုက်သည်ဟု ဆို၏။(ဓာန်ဋီ ၃၁၆၊ ဝိမာန-ဋ္ဌ-၁၃၄၊ သာရတ္ထ-၃, ၃၉၀မရီ-၂, ၁၄)။
ပါစိယော-၄၆ဝ။ ။ထို၌ “သဟ+ဝဏ္ဋေန+ကတံ+တာလံ တာလဝဏ္ဋံ-အညှာနှင့် တကွ ပြုအပ်သော ထန်းရွက်ယပ်ဝန်း”ဟု ပြု၍ ထန်းရွက်နှင့် ထန်းရွက်ယပ်ဝန်းသည် ဝိကာရီ+ဝိကာရအဖြစ်ဖြင့် စပ်အပ်သောကြောင့် တာလအရ ထန်းရွက်ဖြင့် ပြုအပ် သော ယပ်ဝန်းကို ယူ၏။[ ဓာန်နိသစ်၌ “တာလဝန္တ”ဟု ရှိ၏၊ တောင်ပေါက်ဓာန်နိ ၁၈၈၊ ၁၈၉၌ “တာလဝေဏ္ဋ” ဟု ရှိသင့်ကြောင်းကို ဆို၏။] ၊ ထန်းရွက်ယပ်ကို။ အာဒါယ၊ ၍။ ဗီဇိတွာ၊ ယပ်ခတ်၍။ ပါနီယံ၊ သောက်ရေကို။ ဒတွာ၊ ကပ်လှူ၍။ ပါဒေ၊ တို့ကို။ မောဝိတွာ၊ ဆေးပေး၍။ တံ သာဋကံ၊ ထိုသင်္ကန်းလျာအဝတ်ကို။ အာနေတွာ၊ ဆောင်ယူ၍။ ပါဒမူလေ၊ ခြေရင်း၌။ ဌပေတွာ၊ ထား၍။ “ဘန္တေ! ဣမံ၊ ဤသင်္ကန်းလျာအဝတ်ကို။ ပရိဘုဉ္ဇထ၊ သုံးဆောင်တော်မူပါကုန်။” ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝတွာ၊ လျှောက်၍။ ဗီဇယမာနော၊ ယပ်ခတ်လျက်။ အဋ္ဌာသိ၊ ပြီ။
ဓာန်ဋီ-၃၁၆။ ။ထိုအလို “တာလဝဏ္ဋေဟိ+ကတံ တာလဝဏ္ဋံ-ထန်းရွက်တို့ဖြင့် ပြုအပ်သောယပ်၊ [တာလဝ+ဏ၊]”ဟုပြု၊ ဤဝိဂြိုဟ်အရ ထန်းရွက်ယပ်ကိုသာ ရ သော်လည်း နာမည်ဟောသဒ္ဒါဖြစ်သောကြောင့် ယပ်သာမန်(ယပ်အားလုံး)ကို ရ၏၊ ထန်းရွက်ယပ်ကို ယူလိုမူ “တာလတာလဝဏ္ဋံ”ဟု ဆိုထိုက်သည်ဟု ဆို၏။(ဓာန်ဋီ ၃၁၆၊ ဝိမာန-ဋ္ဌ-၁၃၄၊ သာရတ္ထ-၃, ၃၉၀မရီ-၂, ၁၄)။
ပါစိယော-၄၆ဝ။ ။ထို၌ “သဟ+ဝဏ္ဋေန+ကတံ+တာလံ တာလဝဏ္ဋံ-အညှာနှင့် တကွ ပြုအပ်သော ထန်းရွက်ယပ်ဝန်း”ဟု ပြု၍ ထန်းရွက်နှင့် ထန်းရွက်ယပ်ဝန်းသည် ဝိကာရီ+ဝိကာရအဖြစ်ဖြင့် စပ်အပ်သောကြောင့် တာလအရ ထန်းရွက်ဖြင့် ပြုအပ် သော ယပ်ဝန်းကို ယူ၏။[ ဓာန်နိသစ်၌ “တာလဝန္တ”ဟု ရှိ၏၊ တောင်ပေါက်ဓာန်နိ ၁၈၈၊ ၁၈၉၌ “တာလဝေဏ္ဋ” ဟု ရှိသင့်ကြောင်းကို ဆို၏။] ၊ ထန်းရွက်ယပ်ကို။ အာဒါယ၊ ၍။ ဗီဇိတွာ၊ ယပ်ခတ်၍။ ပါနီယံ၊ သောက်ရေကို။ ဒတွာ၊ ကပ်လှူ၍။ ပါဒေ၊ တို့ကို။ မောဝိတွာ၊ ဆေးပေး၍။ တံ သာဋကံ၊ ထိုသင်္ကန်းလျာအဝတ်ကို။ အာနေတွာ၊ ဆောင်ယူ၍။ ပါဒမူလေ၊ ခြေရင်း၌။ ဌပေတွာ၊ ထား၍။ “ဘန္တေ! ဣမံ၊ ဤသင်္ကန်းလျာအဝတ်ကို။ ပရိဘုဉ္ဇထ၊ သုံးဆောင်တော်မူပါကုန်။” ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝတွာ၊ လျှောက်၍။ ဗီဇယမာနော၊ ယပ်ခတ်လျက်။ အဋ္ဌာသိ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။
နံ၊ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတကို။
ထေရော၊ သည်။
အာဟ(ကိံ)။၊
“သင်္ဃရက္ခိတ၊ တ!
မယှံ၊ ငါ၏။
ဝါ၊ မှာ။
စီဝရံ၊ သည်။
ပရိပုဏ္ဏံ၊ ပြည့်စုံပြီ။
တွမေဝ၊ သင်သည်သာ။
ပရိဘုဉ္ဇ၊ သုံးဆောင်ပါလော။”
ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘန္တေ!၊
မယာ၊ သည်။
လဒ္ဓကာလတော၊ ရအပ်ရာအခါမှ။
ပဋ္ဌာယ၊ ၍။
အယံ၊ ဤသင်္ကန်းလျာအဝတ်ကို
တုမှာကမေဝ၊ အရှင်ဘုရားတို့ဖို့သာ။
ဝါ၊ တို့အတွက်သာ။
သလ္လက္ခံတော၊ မှတ်သားအပ်ပါပြီ။
(သတ်မှတ်အပ်ပါပြီ။)
ပရိဘောဂံ၊ သုံးဆောင်ခြင်းကို။
ကရောထ၊ ပြုတော်မူပါကုန်။“
ဣတိ၊ ပြီ။
“သင်္ဃရက္ခိတ၊ တ!
ဟောတု၊ ရှိပါစေ။
မေ၊ ၏။
ဝါ၊ မှာ။
စီဝရံ၊ သည်။
ပရိပုဏ္ဏံ၊ ပြီ။
တွမေဝ၊ သာ။
ပရိဘုဉ္ဇ၊ လော။”
ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘန္တေ၊ ရား။”
ဧဝံ၊ သို့
မာ ကရောထ၊ ကုန်နှင့်။
တုမှေဟိ၊ တို့သည်။
ပရိဘုတ္တေ၊ သုံးဆောင် အပ်သော်။
မယှံ၊ ၏။
ဝါ၊ မှာ။
မဟပ္ဖလံ၊ များသောအကျိုးရှိသည်။
ဝါ၊ အကျိုးကြီးသည်။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လိမ့်မည်။”
ဣတိ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။
နံ၊ ထိုသင်္ကန်းကို
တဿ၊ ထိုဘာဂိနေယျသံဃရက္ခတသည်။
ပုနပ္ပုနံ၊ ထပ်။
ကထေန္တဿပိ၊ ပြောပါသော် လည်း။
ထေရော၊ သည်။
န ဣစ္ဆိယေဝ၊ အလိုမရှိသည်သာ။
ဧဝံ၊ သို့လျှင်။
သော၊ သည်။
ဗီဇယမာနော၊ ယပ်ခပ်လျက်။
ဌိတော၊ တည်သည်။
(သမာနော)ဝ၊ ဖြစ်စဉ်ပင်။
စိန္တေသိ၊ ပြီ။
(ကိံ)
“အဟံ၊ သည်။
ထေရဿ၊ ၏။
ဂိဟိကာလေ၊ လူဖြစ်စဉ်အခါ၌။
[ဂိဟိနော+ဥပ္ပန္နော+ကာလော ဂိဟိကာလော၊-မအူ ပါရာနိ-၃၃ဝ။]
ဘာဂိနေယျော၊ တူတည်း။
ပဗ္ဗဇိတကာလေ၊ ရဟန်းဖြစ်ရာအခါ၌။
[ပဗ္ဗဇတိ ဧတ္ထာတိ ပဗ္ဗဇိတော၊ ရှင်ရဟန်းဖြစ်ရာအခါ။
ပဗ္ဗဇိတော+ကာလော ပဗ္ဗဇိတကာလော၊-မအူ ပါရာနိ-၁, ၃၁၂။]
**သဒ္ဓိဝိဟာရိကော**၊
သဒ္ဓိဝိဟာရိကော။ ။ ဥပဇ္ဈာယေန သဒ္ဓိ+ဝိဟာရော သဒ္ဓိဝိဟာရော၊ [+ ဝိဟာရ၊ နိဂ္ဂဟိတ်ချေ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရော+ဧတဿ အတ္တီတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော-အတူ နေခြင်းရှိသောတပည့်၊ သဒ္ဓိဝိဟာရ+ဣက၊-ဝိလံနီ-၂, ၈၊ (တစ်နည်း) သဒ္ဓ+ဝိဟာ ရော ဧတဿာတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော၊ သင်္ချို+ဝိဟာရ၊ သမာသန္တကပစ္စည်း၊ တေသု ဝုဒ္ဓိသုတ်ကြီးဖြင့် ရု၏ အ-ကို ဣပြု၊ နိဂ္ဂဟိတ်ချေ၊-ဇာဋီသစ်-၁, ၂၄၇။]
အတူနေတပည့်တည်း။
ဧဝမ္ပိ၊ ဤသို့ဖြစ်သော်လည်း။
မယာ၊ နှင့်။
သဒ္ဓိ၊ တူ။
ဥပဇ္ဈာယော၊ သည်။
ပရိဘောဂံ၊ ကို။
ကတ္တုကာမော၊ ပြုခြင်းငှာအလိုရှိသည်။
န၊ မဟုတ်။
ဣမသ္မိံ၊ ဤဥပဇ္ဈာယ်သည်။
မယာ၊ နှင့်။
ပရိဘောဂံ၊ ကို။
အကရောန္တေ၊ မပြုလသော်။
မေ၊ အား။
သမဏဘာဝေန၊ ရဟန်း၏အဖြစ်ဖြင့်။
ကိံ၊ ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။
ဂိဟိ၊ လူသည်။
ဘဝိဿာမိ၊ ဖြစ်တော့မည်။
ဂိဟိ ဘဝိဿာမိ၊ လူထွက်တော့မည်။”
ဣတိ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။
အဿ၊ ထိုဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတ၏။
ဧတံ၊ ဤအကြံသည်။
အဟောသိ။၊
(ကိံ)
“
ဃရာဝါသော၊ ကို။
ဒုဿဏ္ဏာပိတော၊ ခဲယဉ်းသဖြင့် တည်စေအပ်၏။
ဝါ၊ ရပ်တည်ဖို့ ခဲယဉ်း၏။
ဂိဟိဘူတော၊ လူဖြစ်၍ ဖြစ်သည်။
(သမာနော)။
ကိံ၊ အဘယ်အလုပ်ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဇီဝိဿာမိ၊ အသက်မွေးရမည်နည်း။ ”
ဣတိ၊ ပြီ။
တတော၊ ထိုမှနောက်၌။
စိန္တေသိ၊ ပြီ။
“
အဋ္ဌဟတ္ထသာဋကံ၊ ကို။
ဝိက္ကိဏိတွာ၊ ရောင်း၍။
ဧကံ၊ တစ်ကောင်သော။
ဧဠိကံ၊ သိုးမကို။
ဂဏိဿာမိ၊ ဝယ်ယူမည်။
ဧဠိကာ နာမ၊ သိုးမမည်သည်။
ခိပ္ပံ၊ စွာ။
ဝိဇာယတိ၊ မွေးဖွား၏။
သွာဟံ (သော+အဟံ)၊ သည်။
ဝိဇာတံ ဝိဇာတံ၊ မွေးဖွားလာတိုင်း, မွေးဖွားလာတိုင်းသော သိုးငယ်ကို။
ဝိက္ကိဏိတွာ၊ ရောင်း၍။
မူလံ၊ အရင်းအနှီးကို။
ကရိဿာမိ၊ မည်။
မူလေ၊ တို့ကို။
ဗဟူ၊ များသည်တို့ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဧကံ၊ သော။
ပဇာပတိ၊ ဇနီးကို။
အာနေဿာမိ၊ ဆောင်ယူမည်။
သာ၊ ထိုဇနီးသည်။
ဧကံ၊ သော။
ပုတ္တံ၊ ကို။
ဝိဇာယိဿတိ၊ မွေးဖွားလိမ့်မည်။
အထ၊ ၌။
အဿ၊ ထိုကလေး၏။
နာမံ၊ ကို။
မမ၊ ၏။
မာတုလဿ၊ ၏။
နာမံ၊ ကို။
[တန္တနည်းစသည်အရ နာမံကို ၂ခါပေးသည်။]
ကတွာ၊ ပြု၍။
ဝါ၊ မှည့်၍။
စူဠယာနကေ၊ ငယ်သောလှည်းယဉ်၌။
(လှည်းယဉ်ငယ်၌။
[ယာနမေဝ ယာနကံ။
စူဠ+ယာနကံ စူဠယာနကံ။]
နိသီဒါပေတွာ၊ ထိုင်စေ၍။
မမ၊ ၏။
ပုတ္တဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ဘရိယဉ္စ၊ ဇနီးကိုကောင်း။
အာဒါယ၊ ခေါ်၍။
မာတုလံ၊ ဥုးကြီးကို။
ဝန္တိတုံ၊ ကန်တော့ခြင်းငှာ။
အာဂမိဿာမိ၊ လာမည်။
အာဂစ္ဆန္တေ၊ လာလသော်။
အန္တရာမဂ္ဂေ၊ ၌။
မမ၊ ၏။
ဘရိယံ၊ ကို။
တာဝ၊ စွာ။
မေ၊ ၏။
ပုတ္တံ၊ ကို။
အာနေဟိ၊ ခေါ်ဆောင်ခဲ့လော။
နံ၊ ထိုသားကို။
ဝဟိဿာမိ၊ ဆောင်မည်။
ဝါ၊ ချီမည်။'
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ဝက္ခာမိ၊ ပြောဆိုမည်။
သာ၊ ထိုဇနီးသည်။
“တေ၊ သင့်အား။
ပုတ္တေန၊ ဖြင့်။
ကိံ၊ အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။
ဧဟိ၊ လော။
ဣမံ ယာနကံ၊ ဤလှည်းယာဉ်ငယ်ကို။
[ခုဒ္ဒကံ+ယာနံ ယာနကံ။]
ပါဇေဟိ၊ မောင်းနှင်လော။'
ဣတိ၊ သို့။
ဝတွာ၊ ၍။
ပုတ္တံ၊ ကို။
ဂဟေတွာ၊ ၍။
“နံ၊ ထိုသားကို။
အဟံ၊ သည်။
နေဿာမိ၊ ဆောင်ထားမည်။
ဝါ၊ ချီထားမည်။
`ဣတိ၊ ဤသို့ပြော၍။
နေတွာ၊ ဆောင်၍။
ဝါ၊ ချီ၍။
သန္ဓာရေတုံ၊ ကောင်းစွာ ဆောင်ထားခြင်းငှာ။
အသက္ကောန္တီ၊ မစွမ်းနိုင်လသော်။
စက္ကပထေ၊ လှည်းလမ်း၌။
ဆဍ္ဍေဿတိ၊ စွန့်ပစ်လိမ့်မည်။
ဝါ၊ လွတ်ကျသွားလိမ့်မည်။
အထ၊ ၌။
စက္ကံ၊ လှည်းဘီးသည်။
အဿ၊ ထိုကလေး၏။
သရီရံ၊ ကိုယ်ပေါ်သို့။
အဘိရုဟိတွာ၊ တက်နင်း၍။
ဂမိဿတိ၊ သွားလိမ့်မည်။
အထ၊ ၌။
နံ၊ ထိုဇနီးကို။
‘
တွံ၊ သည်။
မမ၊ ၏။
ပုတ္တံ၊ ကို။
မယှံ၊ အား။
နေဝ အဒါသိ၊ မပေးခဲ့။
နံ၊ ထိုသားကို။
သန္ဓာရေတုံ၊ ငှာ။
နာသကို၊ မစွမ်းနိုင်ခဲ့။
တယာ၊ သည်။
(
အဟံ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို
)
နာသိတော၊ ဖျက်ဆီးအပ်သည်။
အသ္မိံ၊ ၏။
ဣတိ၊ သို့။
ဝတွာ၊ ၍။
ပတောဒယဋိယာ၊ နှင်တံဖြင့်။
ပိဋ္ဌိယံ၊ ကျောကုန်း၌။
ပဟရိဿာမိ၊ ရိုက်ပုတ်မည်။
ဣတိ၊ ဤသို့ကြံပြီ။
သော၊ ထိုဘာဂိနေယျ သံဃရက္ခတသည်။
ဧဝံ၊ သို့။
စိန္တေန္တောဝ၊ ကြံလျက်သာလျှင်။
ဌတွာ၊ ရပ်၍။
ဗီဇယမာနော၊ ယပ်ခတ်လသော်။
ထေရဿ၊ ၏။
သီသေ၊ ဥုးခေါင်း၌။
တာလဝကေန၊ ထန်းရွက်ယပ်ဝန်းဖြင့်။
ပဟရိ၊ ပုတ်ခတ်မိပြီ။
ထေရော၊ သည်။
“
သံဃရက္ခိတေန၊ သည်။
ကိံ၊ အဘယ်ကြောင့်။
အဟံ၊ ကို။
သီသေ၊ ၌။
ပဟတော နုခေါ၊ ပုတ်ခတ်အပ်သနည်း။
“
ဣတိ၊ သို့။
ဥပမာရေန္တော၊ ဆင်ခြင်လသော်။
တေန၊ ထိုသံဃရက္ခိတသည်။
စိန္တိတစိန္တိတံ၊ ကြံစည်အပ် ကြံစည်အပ်သော။
သဗ္ဗံ၊ ကို။
ဉတွာ၊ ၍။
“
သံဃရက္ခိတ၊ တ!
**မာတုဂါမဿ**၊ `**ဓာတုဂါမဿ ပဟာရံ ဒါတုံ**။ ။ပုတ်ခတ်ခြင်းအနက်ဟော သဒ္ဒါနှင့်ယှဉ်လျှင် ဒုတိယာအနက်၌ စတုတ္ထသက်ရသည်၊ မာတုဂါမဿသည် ပဟာရုံ၌ စပ်ရသော ကြောင့် ဒုတိယာအနက်၌ စတုတ္ထီတည်း။ အက္ကောသဟာရတ္ထသမ္ဗုဒ္ဓေန ဟိ “ကုဒ္ဓ ဿာတိ ဥပယောဂတ္ထ သမ္ပဒါနဝစနံ၊-သံဋီ-၁, ၁၃၅။]
တစ်နည်း။ ။ “သမ္မာ ပဒီယတေ ယဿာတိ သမ္ပဒါနံ”ဟူသော ဝိဂြိုဟ်အရ (၁) ပူဇော်လို, ချီမြှောက်လို၍ ပေးခြင်း (၂) ပေးရာပုဂ္ဂိုလ်က အပိုင်ရခြင်းဟူသော အင်္ဂါနှင့် ညီမှ သမ္ပဒါန်ဖြစ်သည်၊ ဤ၌ ပူဇော်လိုချီမြှောက်လိုသည့်သဘော မရှိသောကြောင့် သမ္ပဒါန်မဖြစ်၊ ထိုကြောင့် “မာတုဂါမဿ-၏၊ (ကာယေ-၌) ပဟာရံ ဒါတုံ”ဟုပေး။
တနည်း။ ။ သက္ကတသဒ္ဒါကျမ်းတို့အလို သမ္မာအပေးမဟုတ်ရာ၌ သမ္ပဒါန်မဖြစ်ဟု ဆိုသော်လည်း ပါဠိအဋ္ဌကထာတို့အလိုမှာ “ဘိက္ခုဿ ပဟာရံ ဒဒေယျ(ဝိ-၂, ၁၉၂)” စသည်၌ သမ္ပဒါဖြစ်သည်ပင်၊ ထိုကဲ့သို့ သမ္မာအပေးမဟုတ်ရာ၌ “သမ္မာ ပဒီယတေ ယဿ”ဟူသော ဝိဂြိုဟ်နှင့် မလျော်ရကား စတုတ္ထဝိဘတ် သက်ရခြင်းတူသောကြောင့် သဒိသူပစာရသမ္ပဒါန်ဟု မှတ်(မုဒ္ဓဗောဓဋီကာ)၊ “သမ္မဂ္ဂ အဿ ဒဒါတီတိ သမ္ပဒါနံ” ဟု ပြုသော နျာသအလို ကောင်းစွာ ပေးပေးမကောင်းသဖြင့် ပေးပေး, အပိုင်ရရ မရရ ပေးရာမှန်လျှင် သမ္ပဒါန်ဖြစ်သည်ချည်းသာထိုကြောင့် သမ္ပဒါန်အနက်တစ်နည်း ပေးရသည်။(ဘေဒ ဘာ-၉၅၊ ကစ္စည်း. ဘာ, ၁၊ ၃၂၈၊ မောဂ်. နိ,၁၊ ၂၇၂၊)`
ကို။
ဝါ၊ အား။
ပဟာရံ၊ ပုတ်ခတ်ခြင်းကို။
ဒါတုံ၊ ငှာ။
နာသက္ခိ၊ မစွမ်းနိုင်ခဲ့။
ဧတ္ထ၊ ဤသို့ မစွမ်းနိုင်ရာ၌။
မဟလ္လကတ္ထေရဿ၊ မထေရ်ကြီး၏။
ဒေါသော၊ သည်။
ကော၊ အဘယ်မှာရှိအံ့နည်း။
”
ဣတိ အာဟ၊ ပြီ။
သော၊ ဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတသည်
“
နဋ္ဌော၊ ပျက်စီးသည်။
အဟော အမှိ၊ ဩော် ဖြစ်လေပြီတကား။
မေ၊ ၏။
ဥပဇ္ဈာယေန၊ သည်။
စိန္တိတစိန္တိတံ၊ ကြံစည်အပ် ကြံစည်အပ်သောအရာကို။
ဉာတံ ကိရ၊ သိအပ်သတဲ့။
မေ၊ အား။
သမဏဘာဝေန၊ ရဟန်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ကံ၊ ဘာအကျိုးရှိအံ့နည်း။
”
ဣတိ၊ ဤသို့ကြံ၍။
တာလဝဏံ၊ ကို။
ဆတွာ၊ စွန့်၍။
ပလာယိတုံ၊ ငှာ။
အာရဒ္ဓေါ၊ အားထုတ်ပြီ။
အထ၊ ၌။
နံ၊ ထိုဘာဂိနေယျသံဃရက္ခိတသို့။
ဝါ၊ ကို။
ဒဟရာ စ၊ ရဟန်းငယ်တို့သည်လည်းကောင်း။
သာမဏေရာ စ၊ တို့သည်လည်း။
အနုဗဇ္ဇိတွာ၊ အစဉ်လိုက်၍။
အာဒါယ၊ ဖမ်းယူ၍။
သတ္ထု၊ ၏။
သန္တိကံ၊ သို့။
အဂမံသု၊ ကုန်ပြီ။
သတ္ထာ၊ သည်။
**တေ ဘိက္ခူ**၊
ဘိက္ခူ။ ။ရှေ့“ဒဟရာ စ သာမဏေရာ စ”ကို ထောက်၍ “ဘိက္ခု”အရ သာမဏေ များကိုပါ ယူပါ၊ မှန်၏-ပဗ္ဗဇိတဝေါဟာရ(ရဟန်းတို့၏ အသုံးအနှုန်းစကား)ဖြင့် သာ မဏေတို့ကို “ဘိက္ခု”ဟု သုံးနှုန်းနိုင်သည်၊ (တစ်နည်း) ဘုရားဖြစ်မည့် အလောင်းတော် ကို “ဘုရား ရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်သို့ ကြွတော်မူလာသည်”ဟု ဆိုသကဲ့သို့ နောင်ဖြစ်မည့် ရဟန်းအဖြစ်ကို စွဲ၍ “ဘိက္ခု”ဟု သုံးနှုန်းနိုင်သည်(ဝိသုဒ္ဓိဋီ-၂, ၂၂)၊ (တစ်နည်း) “ဘိက္ခု စ+သာမဏေရာ စ ဘိက္ခု”ဟု ဝိရူပေကသေသ်ပြု။
၊ ထိုရဟန်းငယ်, ကိုရင်တို့ကို။
ဒိသွာဝ၊ သာလျှင်။
“
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကိံ၊ ကြောင့်။
အာဂတာ၊ ကုန်သည်။
အတ္ထ၊ ကုန်သနည်း?
ဝေါ၊ သင်တို့သည်။
ဧကော၊ သော။
ဘိက္ခု၊ ကို။
လဒ္ဓေါ၊ ရအပ်သလော?
”
ဣတိ၊ သို့။
ပုစ္ဆိ၊ ပြီ။
“ဘန္တေ အာမ၊ ပါ။
ဥက္ကဏ္ဌိတွာ၊ ၍။
ပလာယန္တိ၊ သော။
ဣမံ ဒဟရံ၊ ဤရဟန်းငယ်ကို။
ဂဟေတွာ၊ ဖမ်းယူ၍။
တုမှာကံ၊ တို့၏။
သန္တိကံ၊ သို့။
အာဂတာ၊ ကုန်သည်။
အမှ၊ ကုန်၏။”
ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘိက္ခူ၊ ရဟန်း!
ဧဝံ ကိရ၊ ဤသို့တဲ့လား?
(ဒီလိုလား?)”
ဣတိ၊ မေးတော်မူပြီ။
“ဘန္တေ အာမ၊ ပါ။”
ဣတိ၊ လျှောက်ပြီ။
“ဘိက္ခု၊ ရဟန်း!
တေ၊ သည်။
ကိမတ္ထံ၊ အဘယ်အကျိုးငှာ။
ဝါ၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။
ဧဝံ၊ သို့။
ဘာရိယံ၊ ဝန်လေးသော။
(ကြီးလေးသော)
ကမ္မံ၊ အမှုကို။
ကတံ၊ နည်း?
တွံ၊ သည်။
အာရဒ္ဓဝီရိယဿ၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိသော။
ဧကဿ၊ တစ်ဆူသော။
ဗုဒ္ဓဿ၊ ၏။
ပုတ္တော နနု၊ သားမဟုတ်လော?
မာဒိသဿ နာမ၊ ငါကဲ့သို့ရအပ်သည်မည်သော။
ဗုဒ္ဓဿ၊ ၏။
သာသနေ၊ ၌။
ပဗ္ဗဇ္ဇိတွာ၊ ၍။
အတ္တာနံ၊ ကို။
ဒမေတွာ၊ ဆုံးမ၍။
သောတာပန္နောတိ ဝါ၊ သောတာပန်ဟူ၍ သော် လည်းကောင်း။
သကဒါဂါမီတိ ဝါ၊ ကောင်း။
အနာဂါမီတိ ဝါ၊ ကောင်း။
အရဟာတိ ဝါ၊ ကောင်း။
ဝဒါပေတုံ၊ ပြောဆိုစေခြင်းငှာ။
နာသက္ခိ၊ မစွမ်းနိုင်။
ကိမတ္ထံ၊ ငှာ။
ဝါ၊ ကြောင့်။
ဧဝံ၊ သို့။
ဘာရိယံ၊ သော။
ကမ္မံ၊ ကို။
အကာသိ၊ သနည်း?”
ဣတိ၊ ဤသို့မေးတော်မူပြီ။
“ဘန္တေ၊ ဘန္တေ။
ဥက္ကဏ္ဌိတော၊ သည်။
အသ္မိံ၊ ၏။"
ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်ပြီ
“ကိံ ကာရဏာ၊ ကြောင့်။
ဥက္ကဏ္ဌိတော၊ သည်။
အသိ၊ နည်း?
"ဣတိ၊ ဤသို့မေးတော်မူပြီ။
သော၊ သည်။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝဿာဝါသိကသာဋကာနံ၊ ဝါဆိုသင်္ကန်းလျာအဝတ်တို့ကို။
လဒ္ဓဒိဝသတော၊ ရအပ်သောနေ့မှ။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
ထေရဿ၊ ကို။
တာလဝဏေန၊ ဖြင့်။
ယာဝ ပဟာရာ၊ ပုတ်ခတ်မိရာကာလတိုင်အောင်။
သဗ္ဗ၊ သော။
တံပဝတ္တိ၊ ထိုဖြစ်ပုံကို။
အာရောစေတွာ၊ လျှောက်ပြီး၍။
“ဘန္တေ!
ဣမိနာ ကာရဏေန၊ ကြောင့်။
ပလာတော၊ ပြေးသည်။
အသ္မိ။”၊
ဣတိ အာဟ။၊
အထ၊ ၌။
နံ၊ ထိုသံဃရက္ခိတကို။
သတ္ထာ၊ သည်။
“ဘိက္ခု!
ဧဟိ၊ လာလော။
မာ စိန္တယိ၊ နှင့်။
ဧတံ စိတ္တံ နာမ၊ ဤစိတ်မည်သည်။
ဒူရေ၊ အဝေး၌။
ဟောန္တုမိ၊ ဖြစ်သည်လည်းဖြစ်သော။
အာရမ္မဏံ၊ ကို။
သမ္ပဋိစ္ဆနကဇာတိကံ၊ လက်ခံတတ်သည်၏အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိ၏။
ရာဂဒေါသမောဟဗန္ဓနာ၊ ရာဂ ဒေါသ မောဟ အနှောင်အဖွဲ့မှ။
မုစ္စနတ္ထာယ၊ ငှာ။
ဝါယမိတုံ၊ ငှာ။
ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
"ဣတိ၊
ဝတွာ၊
ဣမံ ဂါထံ၊
အာဟ။၊
(ကိံ) “ဒူရင်္ဂမံ။ပေ။မာရဗန္ဓနာ”တိ၊ ၍။
(အာဟ)။
ဒူရင်္ဂမံ၊ အဝေးအရပ်မသွားတတ်လည်း, ဝေးရပ်အာရုံယူနိုင်တုံသဖြင့်, ဒူရင်္ဂမ, အမည်ရထသော။
ဧကစရံ၊ တစ်စိတ်ချုပ်လစ်, တစ်စိတ်ဖြစ်၍, စင်စစ်ကွဲပြား, တစ်ပါးတည်းသာလှည့်လည်တတ်ထသော။
အသရီရံ၊ ညိုရွှေဖြူနီ, ကိုယ်ထည်ပုံဟန်, သဏ္ဌာန်လည်းမရှိထသော။
ဂုဟာသယံ၊ ဟဒယဝတ္ထုအမှီပြု၍, လေးခုသောရုပ်မဟာဘုတ်လိုဏ်ဂူ၌ လည်းကိန်းထသော။
စိတ္တံ၊ အာရုံသောင်းပြောင်း, အကြောင်းကြောင်းကြောင့်, ဆိုးကောင်း၂သွယ်ဆန်းကြယ်သောစိတ်ကို။
ယေ (ဇနာ)၊ သံသရာရေးလာမည့်ဘေးကိုမျှော်တွေးနိုင်စွမ်း, ရဟန်းရှင်လူ, အကြင်ခပ်သိမ်းသူတို့သည်။
သံယမိဿန္တိ၊ မကောင်းမဖြစ်, အကောင်းဖြစ်အောင်, စင်စစ်ပုံသေ, စောင့်စည်း၍နေကုန်လတ္တံ့။
တေ (ဇနာ)၊ စိတ်နေမထောင့်, အမြဲဖြောင့်ဖို့ကြောင့်ကြောင့်ကြကြ, ဗျာပါရဖြင့်, လုံ့လရှိသူ, ထိုရဟန်းရှင်လူတို့သည်။
မာရဗန္ဓနာ၊ တေဘူမက, ဝဋ်ဒုက္ခဟု, ကိလေသနှောင်, မာရ်မင်းထောင်မှ။
မောက္ခန္တိ၊ ဝမ်းမြောက်ရွှင်ပျ, လွတ်မြောက်ရကုန်လိမ့်သတည်း။
တတ္ထ၊ ၌။
**ဒူရင်္ဂမ**န္တိ၊ =ကား။
ဟိ၊ ချဲ့။
(တစ်နည်း) ဒူရင်္ဂမန္တိ (ပဒဿ)၊ ဒူရင်္ဂမံဟူသောပုဒ်၏။
(ဝိတ္ထာရံ၊ အကျယ်ကို)
ဟိ (ဥဒ္ဓရိတွာ ဒဿမိ)၊ ထုတ်၍ပြဥုးအံ့။
စိတ္တဿ၊ ၏။
**မက္ကဋသုတ္တမတ္တကမ္ပိ**၊
မက္ကဋသုတ္တမတ္တကမ္ပိ။ ။မက္ကဋ္ဌသဒ္ဒါသည် “မျောက်”ဟူသောအနက် “ပင့်ကူ” ဟူသော အနက်၂ မျိုးလုံးကို ထောမနိဓိ၌ ပြ၏၊ “ဣန္ဒြိယသမ္ပတ္တိသင်္ခါတံ မံ သိရီ ကဋတိ ဟိံသတိ နာသေတီ တိ မက္ကဋော၊ မ+ဋ+အကဒွေဘော်လာ၊-ဓမ္မဋီ ၁၂၄၊ (တစ်နည်း) မက္ကတိ စလတီတိ မက္ကဋော၊ မက္က+အဋ၊-မောဂ်-၇, ၅၃၊ မက္ကဋ ဿ+သုတ္တံ မက္ကဋသုတ္တံမတ္တသဒ္ဒါသည် အပ္ပအနက်ဟော၊ မက္ကဋသုတ္တမတ္တံယေဝ မက္ကဋသုတ္တမတ္တကံ၊ ကပစ္စည်း သွတ္ထု”ဟုပြု၊ ပိ(အပိ)သဒ္ဒါကား အနည်းနောင် ထိုင် သောကြောင့် ဂရုဟာဇောတကတည်း၊ “စိတ်သည် ပင့်ကူချည်မျှင်လောက်မျှလည်း အရပ်(၁၀)မျက်နှာသို့ မသွားနိုင်, မလာနိုင်”ဟူလို။
၊ ပင့်ကူချည်မျှင်မျှလောက် လည်း။
ပုရတ္ထိမာဒိဒိသာဘာဂေန၊ အရှေ့အစရှိသော အရပ်အဖွဲ့ဖြင့်။
ဂမနာဂမနံ နာမံ၊ သွားခြင်းပြန်လာခြင်းမည်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ပန၊ ထိုသို့ပင်မရှိပါသော်လည်း။
ဒူရေ၊ အဝေး၌။
သန္တမ္ပိ၊ ထင်ရှားရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
အာရမဏံ၊ အာရုံကို။
သမ္ပဋိစ္ဆတိ၊ ခံယူနိုင်၏။
ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။
(ထိုသို့သွားခြင်း လာခြင်းမရှိစေကာမူ အဝေး၌ရှိသော အာရုံကိုခံယူနိုင်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်)။
ဒူရင်္ဂမံ နာမ၊ ဒူရင်္ဂမမည်သည်။
ဝါ၊ အဝေးသို့ သွားနိုင်သည်မည်သည်။
ဇာတံ၊ ဖြစ်ပြီ။
ပန၊ အဖို့တစ်ပါးကား။
သတ္တဋ္ဌစိတ္တာနိ၊ ၇ပါး ၈ပါးကုန်သောစိတ်တို့သည်။
ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။
**ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ**၊ ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ။ “ဗီဇကောသေ ယရကူဋေ, ကဏ္ဏဘူသာယ ကဏ္ဍိကာ(ဓာန်၈၇၅)ဂါထာလာ အနက်တို့တွင် ကလ္လိကာသဒ္ဒါသည် ဗီဇကောသ(ကြာအုံကြာခွက် ကြာအချက်, ကြာစေ့အိမ်)ဟူသော အနက်ကို ယူပါ၊ ကဏ္ဏေ ကရီယတီတိ ကတ္တိကာ၊ ကဏ္ဏ+ဏိက+အာ၊ ကဏ္ဏိကာ ဝိယာတိ ကဉ္စိကာ-နားတန်ဆာနှင့်တူသော ကြာအချက်, ကြာစေ့အိမ်၊ ကဏ္ဏိကာ ဝိယ+ဗဒ္ဓါနိ ကဏ္ဏကဗဒ္ဓါနိ-ကြာစေ့အိမ်ကဲ့သို့ ဖွဲ့အပ်သောစိတ်များကြာစေ့အိမ်၌ ကြာစေ့တွေ စု၍ နေသကဲ့သို့ စိတ်အများ စုပေါင်းဖွဲ့ထားအပ်သည်ကို “ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓ”ဟု ဆိုသည်။
တစ်နည်း။ ။ “ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ ဟုတွာတိ အာဗဒ္ဓကဏ္ဏိကာ ဝိယ ဟုတွာ(ဒီဋီ ၂ ၇)”ဟူသော အဖွင့်အလို “ကတ္တိကာ+ဗုဒ္ဓါ ယေသန္တိ ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ-ဖွဲ့အပ်သော ကြာအချက်ရှိသော ကြာပန်းတို့၊ ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ ဝိယာတိ ကဏ္ဏိကဗုဒ္ဓါနိ-ဖွဲ့အပ်သော ကြာအချက်ရှိသော ကြာပန်းတို့နှင့် တူသော စိတ်တို့”ဟု ပြု၍ “ကဏ္ဍိကဗဒ္ဓါနိ-ဖွဲ့ အပ်သော ကြာအချက်ရှိသော ကြာပန်းတို့နှင့် တူကုန်သည်၊ (ဟုတွာ)”ဟုပေး။ ၊ ကြာအချက်ကဲ့သို့ ဖွဲ့အပ်ကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ ဧကက္ခဏေ၊ တစ်ပြိုင်နက်သောခဏ၌။ ဥပ္ပဇ္ဇတုံ၊ ဖြစ်ခြင်းငှာ။ သမတ္တာနိ နာမ၊ စွမ်းနိုင်သည်တို့မည်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိကုန်။
တစ်နည်း။ ။ “ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ ဟုတွာတိ အာဗဒ္ဓကဏ္ဏိကာ ဝိယ ဟုတွာ(ဒီဋီ ၂ ၇)”ဟူသော အဖွင့်အလို “ကတ္တိကာ+ဗုဒ္ဓါ ယေသန္တိ ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ-ဖွဲ့အပ်သော ကြာအချက်ရှိသော ကြာပန်းတို့၊ ကဏ္ဏိကဗဒ္ဓါနိ ဝိယာတိ ကဏ္ဏိကဗုဒ္ဓါနိ-ဖွဲ့အပ်သော ကြာအချက်ရှိသော ကြာပန်းတို့နှင့် တူသော စိတ်တို့”ဟု ပြု၍ “ကဏ္ဍိကဗဒ္ဓါနိ-ဖွဲ့ အပ်သော ကြာအချက်ရှိသော ကြာပန်းတို့နှင့် တူကုန်သည်၊ (ဟုတွာ)”ဟုပေး။ ၊ ကြာအချက်ကဲ့သို့ ဖွဲ့အပ်ကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ ဧကက္ခဏေ၊ တစ်ပြိုင်နက်သောခဏ၌။ ဥပ္ပဇ္ဇတုံ၊ ဖြစ်ခြင်းငှာ။ သမတ္တာနိ နာမ၊ စွမ်းနိုင်သည်တို့မည်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိကုန်။
**ဥပ္ပတ္တိကာလေ**၊
ဥပ္ပတ္တိကာလေ။ ။ဥပ္ပတ္တိယာ+ကာလော ဥပ္ပတ္တိကာလော-ဖြစ်ခြင်း၏အခါ(တစ် နည်း) ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ ဥပ္ပတ္တိဥပ္ပတ္တိ စ+သာ+ကာလော စာတိ ဥပ္ပတ္တိကာလော ဖြစ်ရာအခါ“ဖြစ်သောအခါ”ဟု အနက်မပေးမိစေနှင့်အခါသည် ဖြစ်သောကတ္တား မဟုတ်။
၊ ဖြစ်ခြင်း၏အခါ၌။
ဝါ၊ ဖြစ်ရာအခါ၌။
ဧကမေဝ၊ တစ်ပါးတည်းသာလျှင်ဖြစ်သော။
စိတ္တံ၊ သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ၊ ထိုဖြစ်သော စိတ်သည်။
နိရုဒ္ဓေ၊ ချုပ်ပြီးလတ်သော်၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့်။
ပုန၊ တစ်ဖန်။
ဧကမေဝ၊ တစ်ပါးတည်းသာလျှင်ဖြစ်သော။
(စိတ္တံ၊ သည်။)
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
(ထိုသို့ စိတ်တစ်ပါး ချုပ်ပြီးမှ စိတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်)
**ဧကစရံ နာမ**၊
ဧကစရံ နာမ။ ။ “စရတီတိ စရံ၊ [စရ+အ] ဧကံ+ဟုတွာ+စရံ ဧကစရံ၊ နာမကား တကယ်လှည့်လည်နိုင်သော သတ္တိမရှိဘဲ လှည့်လည်နိုင်သကဲ့သို့ ဆိုသောကြောင့် တဒ္ဓမ္မူပစာရကိုပြသော သညာဝါစကနိပါတ်တည်း။
၊ ဧကစရမည်သည်။
ဝါ၊ တစ်ပါးတည်း လှည့်လည်တတ်သည်မည်သည်။
ဇာတံ၊ ပြီ။
စိတ္တဿ၊ ၏။
ဝါ၊ မှာ။
သရီရသဏ္ဌာနံ ဝါ၊ ကိုယ်သဏ္ဌာန်သည်လည်းကောင်း။
နီလာဒိပ္ပကာရော၊ အညိုအစရှိသောအပြားရှိသော။
[သရီရသင်္ခါတံ+သဏ္ဌာနံ သရီရသဏ္ဌာနံ၊ နီလံ+အာဒိ ယဿာတိ နီလာဒိ၊ နီလာဒိ+ပကာရော ယဿာတိ နီလာဒိပ္ပကာရော။]
ဝဏ္ဏ ဘေဒေါ ဝါ၊ အဆင်း၏အပြားသည်လည်းကောင်း
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။
**အသရီရံ** နာမ၊ အသရီရမည်သည်။
ဇာတံ၊ ပြီ။
ဂုဟာ နာမ၊ ဂုဟာမည်သည်ကား။
စတုမဟာဘူတဂုဟာ၊ ၄ပါးသော မဟာဘုတ်ဟူသော လိုဏ်ဂူတည်း။
ဣဒဉ္စ၊ ဤစိတ်သည်လည်း။
ဟဒယရူပံ၊ ဟဒယရုပ်ကို။
နိဿာယ၊ မှီ၍။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။
**ဂုဟာသယံ** နာမ၊ ဂုဟာသယမည်သည်။
ဇာတံ၊ ပြီ။
**ယေ စိတ္တ**န္တိ၊ ကား။
ပုရိသာ ဝါ၊ ယောက်ျားမူလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ဣတ္ထိယော ဝါ၊ မိန်းမမူလည်းဖြစ်ကုန်သော။
ဂဟဋ္ဌာ ဝါ၊ အိမ်၌တည်သူ လူဝတ်ကြောင်မူလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ပဗ္ဗဇိတာ ဝါ၊ ရသေ့ရဟန်းမူလည်းဖြစ်ကုန်သော။
ယေကေစိ၊ အမှတ်မရှိ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံတို့သည်။
အနုပ္ပဇ္ဇနကကိလေသဿ၊ မဖြစ်သေးသော ကိလေသာအား။
ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ၊ ဖြစ်ခြင်းငှာ။
ဝါ၊ ဖြစ်ခွင့်ကို။
ဒေန္တာ၊ မပေးကုန်သည်။
(
ဟုတွာ၊ ၍ လည်းကောင်း။
)
သတိသမ္မောသေန၊ သတိပျောက်ကင်း, မေ့လျော့ခြင်းကြောင့်။
ဥပ္ပန္နကိလေသံ၊ ဖြစ်သောကိလေသာကို။
ပဇဟန္တာ၊ ပယ်စွန့်ကုန်သည်။
(
ဟုတွာ၊ ကောင်း။
)
**စိတ္တံ**၊ ကို။
**သံယမိဿန္တိ**၊ စောင့်စည်းကုန်လတ္တံ့။
သံယတံ၊ စောင့်စည်းအပ်သည်ကို။
အဝိက္ခိတ္တံ၊ ထိုထိုအာရုံ၌ အထူးထူးအပြားပြား မပစ်လွှင့်အပ်သည်ကို။
ဝါ၊ မပျံ့လွင့်သည်ကို။
ကရိဿန္တိ၊ ပြုနိုင်ကုန်လတ္တံ့။
**မောက္ခန္တိ မာရဗန္ဓနာ**တိ၊ ကား။
သဗ္ဗေ၊ အလုံးစုံကုန်သော။
တေ၊ ထိုစိတ်ကို စောင့်စည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
ကိလေသဗန္ဓနာဘာဝေန၊ ကိလေသာအနှောင်အဖွဲ့၏မရှိခြင်းကြောင့်။
မာရဗန္ဓနသင်္ခါတာ၊ မာရ်မင်း၏ အနှောင်အဖွဲ့ဟုဆိုအပ်သော။
တေဘူမကဝဋာ၊ ဘုံ၃ပါး၌ဖြစ်သော ဝဋ်ဒုက္ခမှ။
မုစ္ဆိဿန္တိ၊ လွတ်မြောက်ရကုန်လတ္တံ့။
ဣတိ၊ ဂါထာအဖွင့်အပြီးတည်း။
ဒေသနာပရိယောသာနေ......ပေ...... အဟောသိ၊
ဣတိ၊ သံဃရက္ခိတဘာဂိနေယျတ္ထေရဝတ္ထု အပြီးတည်း။
**သံဃရက္ခိတဘာဂိနေယျတ္ထေရဝတ္ထုဘာသာဋီကာ၊ ပြီး၏။**