Issues
Select Version
သာရဒဿီ-sāradassī
မြန်မာဘာသာ
Sujanābhivaṃsa-သုဇနာဘိဝံသ
မြန်မာဘာသာ
法护-Dhammapāla
中文
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

4. Koṇḍadhānattheravatthu

Author: Sujanābhivaṃsa-သုဇနာဘိဝံသ @ IAPT

မာဝေါစ ဖရုသံ ကဉ္စီတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။
ကိရ၊ ချဲ့။ တဿ၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ် ၏၊ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော၊ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရာနေ့မှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ ဧကံ၊ သော။ ဣတ္ထိရူပံ၊ မိန်းမရုပ်သည်။ ထေရေန၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံယေဝ၊ သာ။ ဝိစရတိ၊ ၏။
တံ၊ ထိုမိန်းမရုပ်ကို။ ထေရော၊ သည်။ န ပဿတိ၊ မမြင်။ မဟာဇနော ပန၊ သည် ကား။ ပဿတိ။
အန္တောဂါမံ၊ သို့။ ပိဏ္ဍာယ။ စရတောပိ၊ လှည့်လည်သည်လည်းဖြစ်သော။ အဿ၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ်အား။ မနုဿာ၊ တို့သည်။ ဧကံ၊ သော။ ဘိက္ခံ၊ ကို။ ဒတွာ၊ ၍။ “ဘန္တေ၊ ရား! အယံ၊ ဤဆွမ်းသည်။ တုမှာကံ၊ တို့ဖို့။ ဝါ၊ အတွက်။ ဟောတု၊ စေ။ အယံ ပန၊ သည်ကား။ တုမှာကံ၊ တို့၏။ သဟာယိ ကာယ၊ အဖော်မဖို့။ ဝါ၊ အတွက်။ (ဟောတု)။ ”ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ။ ဒုတိယမ္ပိ၊ ၂ ကြိမ်မြောက်လည်း။ (၂ကြိမ်လည်း)။ ဒဒန္တိ။
တဿ၊ ကောဏ္ဍဓာနထေရ်၏။ ပုဗ္ဗကမ္မံ၊ ရှေးကံသည်။ ကိံ၊ နည်း? ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။
ကိရ၊ ချဲ့။ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ၊ ၌။ ဒွေ၊ ကုန်သော။ သဟာယကာ၊ ဖြစ်ကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ ဧကမာတုကုစ္ဆိတော၊ တစ်ဦးတည်းသောအမေ၏ ဝမ်းမှ(တစ်မအေတည်း၏ ဝမ်းမှ)။ နိက္ခန္တသဒိသာ၊ မွေးဖွားလာသူများနှင့် တူကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ အတိဝိယ၊ သာလျှင်။ သမဂ္ဂါ၊ ကုန်သည်။ အဟေသုံ၊ ကုန်ပြီ။
စ၊ ဆက်။ ဒီဃာယုကဗုဒ္ဓကာလေ၊ ရှည်သော သက်တော်ရှိတော်မူသော ဘုရားရှင်တို့၏ လက်ထက်တော်အခါ၌။ **အနုသံ ဝစ္ဆရံ** ဝါ၊ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း၌သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ၁နှစ်တစ်ကြိမ်သော်လည်း ကောင်း။ အနုဆမာသံ ဝါ၊ ၆လတိုင်း ၆လတိုင်း၌သော်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ၆လ တစ်ကြိမ်သော်လည်းကောင်း။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ ဥပေါသထတ္ထာယ၊ ဥပုသ်ပြုခြင်း အကျိုးငှာ။ သန္နိပတန္တိ၊ စည်းဝေးကုန်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တေပိ၊ ထိုရဟန်း၂ပါး တို့သည်လည်း။ “ဥပေါသထဂ္ဂံ၊ ဥပုသ်ကျောင်းဆောင်သို့။ ဂမိဿာမ၊ ကုန်အံ့။ [ဥပေါသထံ ဂဏှန္တိ, ဥပေါသထော ဝါ ဂယှတိ အသ္မိန္တိ ဥပေါသထဂ္ဂံ-ဥပုသ်ယူရာ ကျောင်း၊ ဥပေါသထ+ဂဟ+ကွိ၊- ပါစိယော-၄၉၊] ဣတိ၊ ဤသို့ ပြော၍။ ဝသနဋ္ဌာနာ၊ နေရာအရပ်မှ။ နိက္ခမိံသု၊ ကုန်ပြီ။
တေ၊ ထိုရဟန်းတို့ကို။ ဧကော၊ သော။ တာဝတိံသဘဝနေ၊ ၌။ နိဗ္ဗတ္တဒေဝတာ၊ ဖြစ်သောနတ်သည်။ ဒိသွာ၊ ၍။ “ဣမေ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ အတိဝိယ၊ လျှင်။ သမဂ္ဂါ၊ ညီညွတ်ကုန်၏။ ဣမေ၊ ဤရဟန်း တို့ကို။ ဘိန္ဒိတုံ၊ ငှာ။ သက္ကာ နု ခေါ၊ လော။” ဣတိ၊ သို့။ စိန္တေတွာ။ အတ္တနော၊ ၏။ အနုသံဝစ္ဆရံ ၊ ။အံ ဋ္ဌ-၁၊ ၂ဝ၄၊ အပ. ဋ္ဌ-၂ ၄၈၊ ထေရ. ဋ္ဌ-၁, ၇၃တို့၌ “ဆဋ္ဌေ ဆဋ္ဌေမာသေ”ဟု ရှိပုံကို ကြည့်၍´ “အနုသံဝစ္ဆရံ, အနုဆမာသံ”တို့၌ သ္မိံကို အံပြု၊ (တစ်နည်း) သတ္တမီအနက်၌ ဒုတိယာသက်၊ သံဝစ္ဆရံ သံဝစ္ဆရံ+အနု အနုသံဝစ္ဆရံ၊ ဝိစ္ဆတ္ထ အဗျယီဘောသမာသ်၊ “အနုဆမာသံ”လည်း နည်းတူ၊ အနွဒ္ဓမာသံ၊ ဓမ္မဘာ-၃, ၅၉ရှု။ ဝါ၊ သည်။ ဗာလတာယ၊ မိုက်မဲသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ စိန္တိတသမနန္တရမေဝ၊ ကြံပြီးသည်၏ အခြားမဲ့၌သာလျှင်။ ဝါ၊ ကြံပြီးလျှင်ပြီးချင်း။ အာဂန္တွာ။ တေသု၊ ထိုရဟန်းတို့တွင်။ ဧကေန၊ သည်။ “အာဝုသော! မုဟုတ္တံ၊ မျှ။ အာဂမေဟိ၊ လော။ သရီရကိစ္စေန၊ ကိုယ်၌ ပြုထိုက်သောကိစ္စဖြင့်။ ဝါ၊ ကိုယ်လက်သုတ်သင်ခြင်း ကိစ္စဖြင့်။ [ဓမ္မဘာ-၂၊ ၁၈၃ရှု၊] အတ္ထိကော၊ သည်။ အမှိ၊ ၏။” ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တေ။ သာ ဒေဝတာ၊ သည်။ ဧကံ၊ သော။ မနုဿိတ္ထိဝဏ္ဏံ၊ လူမိန်းမ၏အသွင်ကို။ မာ ပေတွာ၊ ၍။ ထေရဿ၊ ၏။ ဂစ္ဆန္တရံ၊ ချုံကြားသို့။ ပဝိသိတွာ။ နိက္ခမနကာလေ၊ ထွက်လာရာအခါ၌။ ဧကေန၊ တစ်ဖက်သော။ ဟတ္ထေန၊ ဖြင့်။ ကေသကလာပံ၊ ဆံလုံးကိုလည်းကောင်း။ ဧကေန၊ သော။ ဟတ္ထေန၊ ဖြင့်။ နိဝါသနံ၊ ခါးဝတ်လုံ ချည်ကိုလည်းကောင်း။ ဝါ၊ ထဘီကိုလည်းကောင်း။ သဏ္ဌာပယမာနာ၊ တည် စေလျက်။ ဝါ၊ ကိုင်လျက်။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ ပိဋ္ဌိတော၊ နောက်ကျောဖက်မှ။ နိက္ခမိ၊ ထွက်လာပြီ။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ တံ၊ ထိုမိန်းမရုပ်ကို။ န ပဿတိ၊ မမြင်။ ပန၊ အနွယကား။ တံ၊ ထိုရဟန်းကို။ အာဂမယမာနော၊ စောင့်ဆိုင်းလျက်။ ပုရတော၊ ၌။ ဌိတဘိက္ခု၊ ရပ်နေသော ရဟန်းသည်။ နိဝတ္ထိတွာ၊ ၍။ ဩလော ကယမာနော၊ သော်။ တံ၊ ထိုမိန်းမရုပ်ကို။ တထာ၊ ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့်။ ကတွာ၊ ၍။ နိက္ခမန္တံ၊ ကို။ ပဿိ၊ ပြီ။
သာ၊ ထိုနတ်သည်။ တေန၊ ထိုရဟန်းသည်။ ဒိဋ္ဌဘာဝံ၊ မြင်အပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဉတွာ၊ ၍။ အန္တရဓာယိ၊ ပြီ။
ဣတရော၊ အခြားစောင့်ဆိုင်းနေသော ရဟန်းသည်။ တံ ဘိက္ခုံ၊ ကို။ အတ္တနော၊ ၏။ သန္တိကံ၊ သို့။ အာဂတကာလေ၊ ၌။ အာဟ၊ ပြီ။ (ကိံ)။
“အာဝုသော! တေ၊ ၏။ သီလံ၊ သည်။ ဘိန္နံ၊ ပျက်ပြီ။” ဣတိ၊ ပြီ။
“အာဝုသော! မယှံ၊ ၏။ ဝါ၊ မှာ။ ဧဝရူပံ၊ ဤသို့ သဘောရှိသော သီလပျက်စီးခြင်းသည်။ နတ္ထိ။” ဣတိ၊ ပြောပြီ။
ဣဒါနေဝ၊ ၌ပင်။ မယာ၊ သည်။ တေ၊ ၏။ ပစ္စတော၊ မှ။ နိက္ခမမာနာ၊ ထွက်လာသော။ ဣဒံ နာမ၊ ဤမည်သော အမူအရာကို။ ကရောန္တီ၊ ပြုနေသော။ တရုဏဣတ္ထီ၊ မိန်းမပျိုကို။ ဒိဋ္ဌာ၊ အပ်ပြီ။ တွံ၊ သည်။ “မယှံ၊ ၏။ ဝါ၊ မှာ။ ဧဝရူပံ၊ ဤသို့သဘောရှိသော သီလ ပျက်စီးခြင်းသည်။ နတ္ထိ။” ဣတိ၊ သို့။ ကိံ၊ အဘယ်ကြောင့်။ ဝဒေသိ၊ ပြောရ သနည်း? ဣတိ၊ ပြီ။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ အသနိယာ၊ မိုးကြိုးသည်။ [အသီ ယတေ ခိပီယတေတိ အသနိ၊ [အသ+အနိ၊ ပု-ထီ၊- မောဂ်-၇, ၁၁၂၊]အဿတေဘုဇ္ဇတေ လောကဓာတု မနေနာယုဓေနာတိ အသနိ၊(ဓာန်ဋီ-၂၄)၊အာ သမန္တတော သနန္တော ဂဇ္ဇန္တော ပတတီတိ အသနိ၊ အာ+သန+ဣ၊-အပ. ဋ္ဌ-၂,၁၀၄၊ မတ္ထကေ၊ ၌။ အဝတ္ထဋော ဝိယ၊ လွှမ်းဖိအပ်သူကဲ့သို့။ ဝါ၊ အပစ်ခံရသူကဲ့သို့။ (ဟုတွာ)။ အာဝုသော! မံ၊ ကို။ မာ နာသေဟိ၊ နှင့်။ မယှံ၊ ၏။ ဝါ၊ မှာ။ ဧဝရူပံ၊ သည်။ နတ္ထိ။
ဣတရော၊ အခြားသောရဟန်းသည်။ “မယာ၊ သည်။ သာမံ၊ တိုင်။ အကွီဟိ၊ မျက်စိတို့ဖြင့်။ ဒိဋ္ဌံ၊ အပ်ပြီ။ ကိံ၊ အဘယ်သို့လျှင်။ တဝ၊ အရှင်ဘုရားကို။ သဒ္ဒဟိ သာမိ၊ ယုံကြည်နိုင်မည်နည်း?" ဣတိ၊ ဤသို့ ပြော၍။ ဒဏ္ဍကော ဝိယ၊ ဒုတ် ကဲ့သို့။ ဘိဇ္ဇိတွာ၊ ကွဲ၍။ ပက္ကာမိ၊ ပြီ။ ဥပေါသထဂ္ဂေပိ၊ ၌လည်း။ “အဟံ၊ သည်။ ဣမိနာ၊ ဤရဟန်းနှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ န ကရိဿာမိ၊ မပြုအံ့။” ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။ နိသီဒိ၊ ပြီ။
ဣတရော၊ အခြားသောရဟန်းသည်။ “ဘန္တေ! မယှံ၊ ၏။ သီလေ၊ ၌။ အဏုမတ္တမ္ပိ၊ အဏုမြူမျှလည်း။ ကာဠံ၊ အမည်းစက်သည်။ နတ္ထိ။ ” ဣတိ၊ သို့။ ဘိက္ခူနံ၊ တို့အား။ ကထေသိ။
သောပိ၊ ထိုရဟန်းသည်လည်း။ “မယာ၊ သည်။ သာမံ၊ တိုင်။ ဒိဋ္ဌံ၊ ပြီ။ ” ဣတိ၊ သို့။ အာဟ၊ ပြီ။
ဒေဝတာ၊ သည်။ တံ၊ ထို စောင့်ဆိုင်းနေသော ရဟန်းကို။ တေန၊ ထိုရဟန်းနှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှာ။ အနိစ္စန္တံ၊ အလိုမရှိသည်ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ “မယာ၊ သည်။ ဘာရိယံ၊ သော။ ကမ္မံ၊ ကို။ ကတံ၊ ပြီ။ [ဓမ္မဘာ- ၁,၄၆၃ရှု၊] ” ဣတိ၊ သို့။ စိန္တေတွာ၊ ၍။
“ဘန္တေ! မယှံ၊ ၏။ အယျဿ၊ အရှင်၏။ ဝါ၊ မှာ။ သီလဘေဒေါ၊ သည်။ နတ္ထိ။ ပန၊ စင်စစ် ကား။ မယာ၊ သည်။ ဝီမံသနဝသေန၊ စူးစမ်းခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဧတံ၊ ဤအမှုကို။ ကတံ၊ ပြီ။ တေန၊ ထိုရဟန်းနှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ ကရောထ၊ ပါကုန်။” ဣတိ၊ သို့။ အာဟ။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ တဿာ၊ ထိုနတ်သည်။ အာကာသေ၊ ၌။ ဌတွာ၊ ၍။ ကထေန္တိယာ၊ သော်။ သဒ္ဒဟိတွာ၊ ၍။ ဥပေါသထံ၊ ကို။ အကာသိပန၊ သို့သော်လည်း။ ထေရေ၊ ၌။ ပုဗ္ဗေ ဝိယ၊ ရှေး၌ကဲ့သို့။ မုဒုစိတ္တော၊ နူးညံ့သော စိတ်ရှိသည်။ န အဟောသိ။
ဒေဝတာယ၊ ၏။ ပုဗ္ဗကမ္မံ၊ သည်။ ဧတ္တကံ၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိ၏။ ဝါ၊ ဤမျှသာတည်း။ (ဣတိ၊ ဤကား အဖြေတည်း။)
ပန၊ ဆက်။ အာယုပရိယောသာနေ၊ ၌။ တေ ထေရာ၊ တို့သည်။ ယထာသုခံ၊ စွာ။ ဒေဝလောကေ၊ ၌။ နိဗ္ဗတ္တိံသု၊ ကုန်ပြီ။
ဒေဝတာ၊ သည်။ အဝီစိမှိ၊ ၌။ နိဗ္ဗတ္တိတွာ၊ ၍။ ဧကံ၊ သော။ ဗုဒ္ဓန္တရံ၊ ဘုရား၂ဆူတို့ပွင့်တော်မူရာကာလ၏ အကြားကာလ ပတ်လုံး။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၂၇၅၊ ဓမ္မဘာ-၃, ၁၃၅၊ ၃၅၆ရှု၊] တတ္ထ၊ ထိုအဝီစိငရဲ၌။ ပစ္စိတွာ၊ ၍။ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ၊ ဤဂေါတမဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူရာအခါ၌။ သာဝတ္ထိယံ၊ ၌။ နိဗ္ဗတ္တိတွာ၊ ၍။ ဝုဒ္ဓိ၊ ကြီးရင့်ခြင်းကို။ အနွာယ၊ စွဲ၍။ သာသနေ၊ ၌။ ပဗ္ဗဇိတွာ၊ ၍။ ဥပသမ္ပဒံ၊ ကို။ လဘိ၊ ပြီ။
တဿ၊ ထိုသူ၏။ ပဗ္ဗဇ္ဇိတဒိဝသတော၊ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ရာနေ့မှ။ (ရဟန်းဖြစ်ရာနေ့မှ)။ ပဋ္ဌာယ။ တံ ဣတ္တိ ရူပံ၊ ထိုမိန်းမရုပ်သည်။ တထေဝ၊ တူပင်။ ပညာယိ၊ ပြီ။
တေနေဝ၊ ကြောင့်ပင်။ အဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ နာမံ၊ ကို။ ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရောတိ၊ ဟူ၍။ ကရိံသု၊ ကုန်ပြီ။
တံ၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ်ကို။ **တထာ**၊ ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့်။ **ဝိစရန္တံ**၊ လှည့် လည်နေထိုင်နေသည်ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ အနာထပိဏ္ဍိကံ၊ ကို။ အာဟံသု၊ ကုန်ပြီ။ (ကိံ)။
“မဟာသေဋ္ဌိ၊ သူဌေးကြီး! ဣမံ ဒုဿီလံ၊ ဤသီလ မရှိသော ရဟန်းကို။ တဝ၊ ၏။ ဝိဟာရာ၊ မှ။ နီဟရ၊ နှင်ထုတ်လော။
ဟိ၊ မှန်၏။ ဣမံ၊ ဤသီလမရှိသော ရဟန်းကို။ နိဿာယ၊ ၍။ သေသဘိက္ခူနံ၊ ကြွင်းသော ရဟန်းတို့၏။ အယသော၊ အကျော်အစောမဲ့သည်(မကောင်းသတင်းသည်)။ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ ဖြစ်လိမ့်မည်။” ဣတိ၊ ကုန်ပြီ။
ဘန္တေ၊ တို့! သတ္ထာ၊ သည်။ ဝိဟာရေ၊ ၌။ နတ္ထိ။ ကိံ ပန၊ မရှိဘူးလော? ဣတိ၊ မေးပြီ။
ဥပါသက! အတ္ထိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ပြီ။
ဘန္တေ! တေန ဟိ၊ လျှင်။ သတ္ထာဝ၊ သည်သာ။ ဇာနိဿတိ၊ လိမ့်မည်။ ဣတိ၊ ပြီ။
ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ ဂန္တွာ၊ ၍။ ဝိသာခါယပိ၊ အားလည်း။ တထေဝ၊ ပင်။ ကထေသုံ၊ ကုန်ပြီ။
သာပိ၊ ထိုဝိသာခါသည်လည်း။ နေသံ၊ ထိုရဟန်းတို့အား။ တထေဝ၊ သာလျှင်။ **ပဋိဝစနံ**၊ စကားတုံ့ကို။ အဒါသိ၊ ပြီ။
ဘိက္ခူပိ၊ ရဟန်းတို့သည်လည်း။ တေဟိ၊ ထိုအနာထပိဏ်, ဝိသာခါတို့သည်။တထာ ဝိစရန္တံ ။ ။အန္တပစ္စယန္တပုဒ်ဖြင့် သမာသ်စပ်ခွင့်မရှိသောကြောင့် “တထာ ဝိစရန္တိ”ဟု သမာသ်အနေဖြင့် ရှိနေသည်မှာ ပါဌ်ပျက်တည်း၊ “တထာ+ဝိစရန္တံ”ဟု ဝါကျအနေဖြင့် ရှိရမည်း (ရူ-၁၉၃)
ပဋိဝစနံ ။ ။ဝစနဿ+အဘိမုခံ ပဋိဝစနံ-ပြောဆိုအပ်သောစကား၏ ရှေးဖြစ် သောစကား၊ ပဋိသဒ္ဒါ အဘိမုခအနက်၊ (တစ်နည်း) ပစ္ဆာ+ဝစနံ ပဋိဝစနံ-နောက်၌ ပြောဆိုအပ်သောစကား၊ ပဋိသဒ္ဒါ ပစ္ဆာအနက်။ (ပဋိဂံ-၂၈၉)
အသမ္ပဋိစ္ဆိတဝစနာ၊ လက်မခံအပ်သောစကားရှိကုန်သည်။ ဝါ၊ စကားကို လက် မခံကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ ရညော၊ အား။ အာရောစေသုံ၊ ကုန်ပြီ။ (ကိံ)။
“မဟာရာဇ! ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရော၊ သည်။ ဧကံ၊ သော။ ဣတ္ထိ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဝိစရန္တော၊ လျက်။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသောရဟန်းတို့၏။ အယသံ၊ အကျော်အစောမဲ့ကို။ ဥပ္ပါဒေသိ၊ ပြီ။ တံ၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ်ကို။ တုမှာကံ၊ တို့၏။ ဝိဇိတာ၊ နိုင်ငံမှ။ နီဟရထ၊ ကုန်။” ဣတိ၊ ကုန်ပြီ။
“ဘန္တေ! သော၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ်သည်။ ကဟံ ပန၊ အဘယ်မှာပါနည်း?” ဣတိ၊ ပြီ။
“မဟာရာဇ! ဝိဟာရေ၊ ၌ပါတည်း။” ဣတိ၊ ကုန်ပြီ။
“ကတရသ္မိံ၊ သော။ သေနာသနေ၊ ၌။ ဝိဟရတိ၊ နည်း?” ဣတိ၊ ပြီ။
“အသုကသ္မိံ နာမ၊ ထိုမည်သော ကျောင်း၌။ (ဝိဟရတိ၊ ၏)။ ” ဣတိ၊ ကုန်ပြီ။
“တေန ဟိ၊ လျှင်။ ဂစ္ဆထ၊ ပါကုန်။ အဟံ၊ သည်။ တံ၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ်ကို။ ဂဏိဿာမိ၊ ဖမ်းယူပေးပါမည်။ ဝါ၊ စုံစမ်းပါမည်။” ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်၍။ သော၊ ထိုမင်းသည်။ သာယနှသမယေ၊ ၌။ ဝိဟာရံ၊ သို့။ ဂန္တွာတံ သေနာသနံ၊ ကို။ ပုရိသေဟိ၊ မင်းချင်းယောက်ျားတို့ကို။ ပရိက္ခပါပေတွာ၊ ထက်ဝန်းကျင် ဝန်း ရံစေပြီး၍။ ထေရဿ၊ ၏။ ဝသနဋ္ဌာနာဘိမုခေါ၊ နေရာအရပ်သို့ ရှေးရှုသည်။ (ဟုတွာ)။ အဂမာသိ၊ ပြီ။
ထေရော၊ သည်။ မဟာသဒ္ဓံ၊ ကျယ်စွာသောအသံကို။ သုတွာ၊ ၍။ ဝိဟာရာ၊ မှ။ နိက္ခမိတွာ၊ ၍။ ပမုခေ၊ မုခ်ဦး၌။ အဋ္ဌာသိ၊ ပြီ။
အဿ၊ ထိုထေရ်၏။ တမ္ပိ ဣတ္ထိရူပံ၊ ကိုလည်း။ ပိဋ္ဌိပဿေ၊ နောက်ကျောဖက်၌။ ဌိတံ၊ ကို။ ရာဇာ၊ သည်။ အဒ္ဒသ၊ ပြီ။
ထေရော၊ သည်။ ရညော၊ ၏။ အာဂမနံ၊ လာနေ ခြင်းကို။ ဉတွာ။ ဝိဟာရံ၊ သို့။ အဘိရုဟိတွာ၊ ၍။ နိသီဒိ၊ ပြီ။
ရာဇာ၊ သည်။ ထေရံ၊ ကို။ န ဝန္ဒိ၊ ရှိမခိုး။ တမ္ပိ ဣတ္ထိံ၊ ကိုလည်း။ နာဒ္ဒသ၊ မမြင်။
သော၊ ထိုမင်းသည်။ ဒွါရန္တရေပိ၊ တံခါး၏အကြား၌လည်းကောင်း။ ဟေဋ္ဌာမဉ္စေပိ၊ ညောင်စောင်း၏ အောက်၌လည်းကောင်း။ ဩလောကန္တော၊ သော်။ အဒိသွာဝ၊ လျှင်။ ထေရံ၊ ကို။ အာဟ၊ ပြီ။ (ကိံ)။
“ဘန္တေ ! ဣမသ္မိံ ဌာနေ၊ ၌။ ဧကံ၊ သော။ ဣတ္ထိံ၊ ကို။ အဒ္ဒသံ၊ ပြီ။ သာ၊ သည်။ ကဟံ၊ နည်း?” ဣတိ၊ ပြီ။
"မဟာရာဇ! န ပဿာမိ၊ ပါ။” ဣတိ၊ ပြီ။
“ဣဒါနိ၊ ၌။ မယာ၊ သည်။ တုမှာကံ၊ တို့၏။ ပိဋ္ဌိပဿေ၊ ၌။ ဌိတာ၊ ရပ်နေသော မိန်းမကို။ ဒိဋ္ဌာ၊ ပြီ။ ” ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တေပိ၊ သော်လည်း။ “အဟံ၊ သည်။ န ပဿာမိ၊ ပါ။” ဣတိ ဧ၀၊ သို့သာ။ အာဟ၊ ပြီ။
ရာဇာ၊ သည်။ “ဧတံ၊ ဤမိန်းမရုပ်သည်။ ကိံ နု ခေါ၊ အဘယ်နည်း။” ဣတိ၊ သို့။ စိန္တေတွာ၊ ၍။ “ဘန္တေ! ဣတော၊ ဤနေ ရာမှ။ တာဝ၊ စွာ။ နိက္ခမထ၊ ထွက်ပါကုန်။” ဣတိ၊ သို့။ အာဟ၊ ပြီ။
ထေရေ၊ သည်။ နိက္ခမိတွာ၊ ၍။ ပမုခေ၊ ၌။ ဌိတေ၊ သော်။ ပုန။ သာ၊ ထိုမိန်းမသည်။ ထေရဿ၊ ၏။ ပိဋ္ဌိပဿ၊ ၌။ အဋ္ဌာသိ၊ ပြီ။
ရာဇာ၊ သည်။ တံ၊ ထိုမိန်းမကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ပုန။ ဥပရိတလံ၊ အထက်ပြင်သို့။ (အထက်ထပ်သို့)။ အဘိရုဟိ၊ တက်ပြီ။ တဿ၊ ထိုမင်း၏။ အာဂတဘာဝံ၊ လာသည်၏အဖြစ်ကို။ ဉတွာ၊ ၍။ ထေရော၊ သည်။ နိသီဒိ၊ ပြီ။
ပုန။ ရာဇာ၊ သည်။ တံ၊ ထိုမိန်းမကို။ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု၊ အလုံးစုံသော နေ ရာတို့၌။ ဩလောကေန္တောပိ၊ သော် လည်း။ အဒိသွာ၊ ၍။ “ဘန္တေ ! သာ ဣတ္ထီ၊ သည်။ ကဟံ၊ နည်း?” ဣတိ၊ သို့။ ပုန။ ထေရံ၊ ကို။ ပုစ္ဆိ၊ ပြီ။
မဟာရာဇ! အဟံ၊ သည်။ န ပဿာမိ၊ ပါ။ ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘန္တေ! ကိံ၊ သို့။ ကထေထ၊ ကုန်သနည်း?။ မယာ၊ သည်။ ဣဒါနေဝ၊ ၌ပင်လျှင်။ တုမှာကံ၊ တို့၏။ ပိဋ္ဌိပဿေ၊ ၌။ ဋ္ဌိတာ၊ ကို။ ဒိဋ္ဌာ၊ ပြီ။” ဣတိ၊ သို့။ အာဟ၊ ပြီ။
မဟာရာဇ! အာမ၊ အိမ်း! မဟာဇနောပိ၊ သည်လည်း။ “မေ၊ ၏။ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော၊ ၌။ ဝါ၊ က။ ဣတ္ထီ၊ သည်။ ဝိစရတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒတိ၊ ၏။ အဟံ ပန၊ သည်ကား။ န ပဿာမိ၊ ပါ။ ဣတိ၊ ပြီ။
ရာဇာ၊ သည်။ “ပဋိရူပကေန၊ အတုဖြစ်သော မိန်းမရုပ်သည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်ရာ၏။” ဣတိ၊ သို့။ သလ္လက္ခေတွာ၊ ၍။ ပုန။ ထေရံ၊ ကို။ “ဘန္တေ! ဣတော၊ ဤနေရာမှ။ တာဝ၊ စွာ။ ဩတရထ၊ ဆင်းပါကုန်။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ ၍။ ထေရေ၊ သည်။ ဩ တရိတွာ၊ ၍။ ပမုခေ၊ ၌။ ဌိတေ၊ သော်။ ပုန။ တံ၊ ကို။ တဿ၊ ၏။ ပိဋ္ဌိပဿေ၊ ၌။ ဌိတံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ဥပရိတလံ၊ သို့။ အဘိရုဟိ၊ ပြီ။
ပုန။ နာဒ္ဒသ၊ မမြင်တော့ပြီ။
သော၊ သည်။ ပုန။ ထေရံ၊ ကို။ ပုစ္ဆိတွာ၊ ၍။ တေန၊ ထိုထေရ်သည်။ “န ပဿာမိ၊ ပါ။” ဣတိ ဧဝ၊ သို့သာ။ ဝုတ္တေ။ “ဧတံ၊ ဤမိန်းမသည်။ ပဋိရူပကမေဝ၊ အတု သာတည်း။” ဣတိ၊ သို့။ နိဋ္ဌံ၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့။ ဂန္တွာ၊ ၍။ ထေရံ၊ ကို။ အာဟ။ (ကိံ)။
“ဘန္တေ! ဧဝရူပေ၊ သော။ သံကိလေသေ၊ ညစ်နွမ်းစေတတ်သော မိန်းမရုပ်သည်။ တုမှာကံ၊ တို့၏။ ပိဋ္ဌိတော၊ ၌။ ဝိစရန္တေ၊ သော်။ အညော၊ သော။ ကောစိ၊ သည်။ တုမှာကံ၊ တို့အား။ ဘိက္ခံ၊ ကို။ န ဒဿတိ၊ ပေးလှူလိမ့်မည်မဟုတ်။ နိဗဒ္ဓံ၊ မပြတ်။ မမ၊ ၏။ ဂေဟံ၊ နန်းတော်သို့။ ပဝိသထ၊ ပါကုန်။ အဟမေဝ၊ သည်သာ။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ပစ္စယေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ၊ ပြုစုပါမည်။” ဣတိ၊ သို့။ ထေရံ၊ ကို။ နိမန္တေတွာ၊ ၍။ ပက္ကာမိ၊ ပြီ။
ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ “အာဝုသော၊ တို့။ ရညော၊ ၏။ ပါပကိရိယံ၊ ယုတ်မာသော အပြုအမူကို။ ပဿထ၊ ကုန်လော။ “ဧတံ၊ ဤကောဏ္ဍဓာနထေရ်ကို။ ဝိဟာရ တော၊ မှ။ နီဟရ၊ လော။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တေ။ အာဂန္တွာ၊ ၍။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ပစ္စယေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ နိမန္တေတွာ၊ ၍။ ဂတော၊ ပြီ။” ဣတိ၊ ၍။ ဥဇ္ဈာယိံသု၊ ကုန်ပြီ။
တမ္ပိ ထေရံ၊ ကိုလည်း။ အာဟံသု၊ ကုန်ပြီ။ (ကိံ)။
“အမ္ဘော ဒုဿီလ၊ အိုသီလ မရှိသူ! ဣဒါနိ၊ ၌။ **ရာဇကောဏ္ဍော**၊ မင်း၏ လူလိမ်လူဆိုးသည်။ ဇာတော၊ ဖြစ်သည်။ရာဇကောဏ္ဍော ။ ။ဓမ္မဋီ-၁၉၆၌ “ကုစ္ဆိတေန အာကာရေန ဍေတိ ပ၀တ္တတီတိ ကောဏ္ဍော-စက်ဆုပ်ဖွယ်အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သူ”ဟု ပြ၍ ဒုဿီလကို ယူ၏၊ (တစ်နည်း) “ကောဏ္ဍညော(အပ. ဋ္ဌ-၁, ၁၇၂)”မှ ကောဏ္ဍကို “ကုစ္ဆိတော ဟုတွာ ဍေတိ ပဝတ္တတီတိ ကေဏ္ဍော-စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်၍ ဖြစ်သူ၊ [ကု+ဍိ+အ]”ဟု ပြု၍ လာမကသတ္တ၊(မကောင်းသူ-ဆိုးညံ့သူ)ကို ယူ၏၊ထိုနောင် “ရညော+ကောဏ္ဍော ရာဇကောဏ္ဍော”ဟု တွဲပါ၊ အံဋီ-၁, ၁၇၆၌ “ကောဏ္ဍော”ကို “ဓုတ္တော”ဟု ဖွင့်၏၊ ထိုအလို “စတုက္ကောဏ္ဍော (ဒီဋီ-၃, ၄)”၏ အဖွင့်ကို မှီး၍ “ကုဏ္ဍတိ ဂစ္ဆတီတိ ကောဏ္ဍော-အပျော်အပါးလိုက်စားသူ၊ (တစ်နည်း) ကုဏ္ဍနံ ဂမနံ ကုဏ္ဍော၊ ကုဏ္ဍော+ အဿ အတ္ထိတိ ကောဏ္ဍော-အပျော်အပါး လိုက်စားခြင်းရှိသူ”ဟု ကြံပါ၊ “ဓုတ္တော”ကို ဝဉ္စက(သဌ)-လိမ်လည် ကောက်ကျစ်သူ”အနက်ဟောယူမှ ကောင်းသည်။ (ဝိ.ဋ္ဌ - ၁,၂၃၂၊ ပါရာဘာ-၂- ၄၄၀)
မှန်၏-P-T-S၌ “ကောဏ္ဍ”၏အနက်ကို “bent-အကျင့်ပျက်, crook-လူ လိမ်,လူညစ်,လူဆိုး”ဟု ၂မျိုးဆို၍ “ရာဇကောဏ္ဍ”ကို “a crook of a king-မင်း ၏ လူလိမ်လူဆိုး”ဟု ဆို၏၊ “ကောဏ္ဍော ဇာတော တိ ဓုတ္တော ဇာတော (အံဋီ-၁,၁၇၆)”ဟူသော အဖွင့်၌ ဓုတ္တောအရ “ဣတ္ထိဓုတ္တ-မိန်းမကြူးသူ”ဟူသော အနက်ကို ဓုတ္တော ဇာတော(အံဋီ-၁, ယူ၍ “ရာဇကောဏ္ဍော-မင်း၏ မိန်းမကြူးသူ”ဟု ပေးခြင်းကား မလိုရာအဓိပ္ပာယ် ထွက်သဖြင့် မကောင်းပါ။
ဆက်ဥုးအံ့-ဤထေရ်၏ မူလနာမည်သည် “ဓာန”တည်း၊ ရဟန်းတော်များ၏ “ကောဏ္ဍော”ဟူသော ကဲ့ရဲ့စကားကြောင့် “ကောဏ္ဍဓာန”ဟု အမည်တွင်သွားသည်၊ ကောဏ္ဍော စ+သော+ဓာနော စာတိ ကောဏ္ဍဓာနော”ဟု ပြုပါ(ဓမ္မဋီ-၁၉၆)၊အံ. ဋ္ဌ ၁, ၂ဝ၆၊ အပ ဋ္ဌ-၂, ၅ဝ၊ ထေရ- ဋ္ဌ-၁၇၉တို့၌ “ကုဏ္ဍဓာနော”ဟု ရှိ၏၊ ဝိဓာန်၌ “ဓာနာ ဝိယာတိ ဓာနော-အညွန့်အညှောက်နှင့်တူသူ၊ ကုဏ္ဌော+ဓာနော ကုဏ္ဌ ဓာနော-သီလကျိုးပျက်သော-တုံးသော ဓာ”ဟု ပြု၍ “ကုဏ္ဌဓာန”ဟု ရှိစေလို၏။
အသိ၊ ၏။” ဣတိ၊ ပြီ။
သော၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ်သည်။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။ ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ရာကို။ ဝတ္ထူ၊ ပြောခြင်းငှာ။ အသက္ကောန္တောပိ၊ သော်လည်း။ (ဣဒါနိ၊ ၌။) “တုမှေ၊ တို့သည်။ ဒုဿီလာ၊ သီလမရှိသူတို့တည်း။ တုမှေ၊ တို့သည်။ ကောဏ္ဍာ၊ လူလိမ်လူဆိုးတို့တည်း။ ဝါ၊ မိန်းမကျူးသူတို့တည်း။ တုမှေဣတ္ထိ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ခေါ်ယူ၍။ ဝိစရထ၊ ကုန်၏။” ဣတိ၊ သို့။ အာဟ၊ ၏။
တေ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ ဂန္တွာ။ သတ္ထု၊ အား။ အာရောစေသုံ၊ ကုန်ပြီ။ (ကိံ)။
“ဘန္တေ ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရော၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ အမှေဟိ၊ တို့သည်။ ဝုတ္တော၊ သည်။ (သမာနော၊ သော်။) အမှေ၊ တို့ကို။ ‘ဒုဿီလာ'တိ အာဒီနိ၊ ဒုဿီလအစ ရှိသော စကားတို့ကို။ ဝတွာ၊ ၍။ အက္ကောသတိ၊ ၏။” ဣတိ၊ ပြီ။
သတ္ထာ၊ သည်။ တံ၊ ထိုကောဏ္ဍဓာနထေရ်ကို။ ပက္ကောသာပေတွာ၊ ၍။ ပုစ္ဆိ၊ ပြီ။ (ကိံ)။
“ဘိက္ခု ရဟန်း! တွံ၊ သည်။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝဒေသိ ကိရ၊ ပြောသတဲ့ဟု ကြားရသည်မှာ။ (ပြော သတဲ့ဆို)။ သစ္စံ၊ မှန်သလော?” ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘန္တေ! သစ္စံ၊ ၏။” ဣတိ၊ ပြီ။
“ကိံ ကာရဏာ၊ ကြောင့်နည်း?” ဣတိ၊ ပြီ။
“မယာ၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ကထိတကာရဏာ၊ ပြောခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်ပါတည်း။” ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘိက္ခဝေ! တုမှေ၊ တို့သည်။ ဣမိနာ၊ ဤကောဏ္ဍဓာနနှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကထေထ၊ ကုန် သနည်း?” ဣတိ၊ ပြီ။
“ဘန္တေ ဣမဿ၊ ၏။ ပစ္ဆတော၊ ၌။ ဣတ္ထိံ၊ ကို။ ဝိစရန္တိံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ဝါ၊ ကြောင့်။ (ကထေမ၊ ကုန်၏)။ ” ဣတိ၊ ကုန်ပြီ။
“ဣမေ၊ ဤ ရဟန်းတို့သည်။ တယာ၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တူ။ ဣတ္ထိ၊ ကို။ ဝိစရန္တိံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ဝဒန္တိ ကိရ၊ ပြောကုန်သတဲ့။ တွံ၊ သည်။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကထေသိ၊ နည်း? ဧတေ၊ ဤရဟန်းတို့သည်။ တာဝ၊ စွာ။ ဒိသွာ၊ ၍။ ကထေန္တိ၊ ကုန်၏။
တွံ၊ သည်။ အ ဒိသွာဝ၊ သာလျှင်။ ဣမေဟိ၊ ဤရဟန်းတို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကထေသိ၊ နည်း? ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ တဝေဝ၊ သည်သာ။ ပါပိကံ၊ ယုတ်မာသော။ ဒိဋ္ဌိံ၊ အယူကို။ နိ သာယ၊ ၍။ ဣဒံ၊ ဤ မိန်းမရုပ်သည်။ ဇာတံ နနု၊ ဖြစ်ပေါ်သည်မဟုတ်လော? ဣဒါနိ၊ ၌။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပုန။ ပါပိကံ၊ သော။ ဒိဋ္ဌိံ၊ ကို။ ဂဏှာသိ၊ နည်း?” ဣတိ၊ ပြီ။
ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ “ဘန္တေ ! ဣမိနာ၊ ဤကေဏ္ဍဓာနထေရ်သည်။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ ကိံ၊ အဘယ်မကောင်းမှုကံကို။ ကတံ ပန၊ ပြုအပ်ခဲ့ပါသနည်း?” ဣတိ၊ သို့။ ပုစ္ဆိံသု၊ ကုန်ပြီ။
အထ၊ ၌။ နေသံ၊ တို့အား။ သတ္ထာ၊ သည်။ တဿ၊ ၏။ ပုဗ္ဗကမ္မံ၊ ရှေးမကောင်းမှုကို။ ကထေတွာ၊ ၍။ “ဘိက္ခု! ဣဒံ ပါပကမ္မံ၊ ကို။ နိဿာယ၊ ၍။ တွံ၊ သည်။ ဣမံ ဝိပ္ပကာရံ၊ ဤဖောက်ပြန်သော အခြင်းအရာသို့။ ပတ္တော၊ ပြီ။ ဣဒါနိ၊ ၌။ တေ၊ အား။ ပုန။ တထာရူပံ၊ သော။ ပါပိကံ၊ သော။ ဒိဋ္ဌိံ၊ ကို။ ဂဟေတုံ၊ ငှာ။ န ယုတ္တံ၊ မသင့်။ ပုန။ ဘိက္ခူဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ကိဉ္စိ၊ ကို။ မာ ကထေဟိ၊ နှင့်။ နိဿဒ္ဒေါ၊ အသံမရှိသော။ မုခဝဋ္ဋိယံ၊ နှုတ်ခမ်းဝ၌။ ဆိန္နကံသထာလသဒိသော၊ ပြတ်သော ကြေးခွက်နှင့်တူသူသည်။ ဟောဟိ၊ လော။ ဧဝံ၊ သို့။ ကရောန္တော၊ သော်။ ဝါ၊ သူသည်။ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော နာမ၊ သည်။ ဘဝိဿတိ၊ မည်။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ။ အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော။ ဣမာ ဂါထာ၊ တို့ကို။ အဘာသိ၊ ပြီ။ (ကိံ)။ “မာဝေါစ၊ ပေ၊ ဖုသေယျု တ”န္တိ၊ ဟူ၍။ (အဘာသိ)။
ကဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမျှလည်း။ ဖရုသံ၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို။ မာ အဝေါစ၊ မပြောဆိုနှင့်။ ဝုတ္တာ၊ ပြောဆိုအပ်သူတို့သည်။ ဝါ၊ အပြော ခံရသူတို့သည်။ တံ၊ သင့်ကို။ ပဋိဝဒေယျုံ၊ ပြန်ပြောဆိုကုန်ရာ၏။
ဟိ၊ မှန်၏။ **သာ ရမ္ဘကထာ**၊ လွန်ကဲစွာ ပြုမူပြောဆိုအပ်သော ဂုဏ်တုဂုဏ်ပြိုင်စကားသည်။ ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲကြောင်းတည်း။ ပဋိဒဏ္ဍာ၊ အတုံ့ဖြစ်သောဒဏ်တို့သည်။(ဒဏ်တုံ့ ဒဏ်ပြန်တို့သည်)။ တံ၊ သင့်ကို။ (တစ်နည်း) တံ၊ ၏။ (မတ္ထကေ၊ ဦးထိပ်၌။) ဖုသေ ယျုံ၊ ထိရောက်ကုန်ရာ၏။
ဥပဟတော၊ အနားရေး(အနားရစ်)ဖြတ်အပ်ပြီးသော။ ကံသော ယထာ၊ ကြေးခွက်ကဲ့သို့။ အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။ သစေ န ဤရေသိ၊ အကယ်၍ မတုန်လှုပ်စေအံ့။ (ဧဝံသတိ၊ သော်။)
ဧသ (ဧသော တွဲ)၊ ဤသင်သည်။ နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန် သို့။ ပတ္တော၊ ရောက်သည်။ အသိ၊ ဖြစ်၏။ တေ၊ သင်၏။ သာရမ္ဘော၊ လွန်ကဲစွာ ပြုမူပြောဆိုခြင်းသည်။ န ဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်သည်သာတည်း။
တတ္ထ၊ ထိုဂါထာတို့၌။ မာဝေါစ ဖရုသံ ကဉ္စီတိ၊ ကား။ ကဉ္စိ၊ သော။ ဧက ပုဂ္ဂလမ္ပိ၊ တစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသော် လည်း။ ဖရုသံ၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို။ မာ အဝစ၊ နှင့်။
ဝုတ္တာတိ၊ ကား။ တယာ၊ သည်။ ပရေ၊ အခြားသူတို့ကို။ “ဒုဿီလာ”တိ၊ သီလမရှိသူတို့ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ပြောဆိုအပ်ကုန်သည်။ (သမာနာ၊ ကုန်လသော်။) [အံဋီ- ၁၇၆အတိုင်း “ဝုတ္တာ”၏နောက်၌ ပုဒ်ထီးမရှိခြင်းသာ ကောင်း သည်။] တမ္ပိ၊ သင့်ကိုလည်း။ တထေဝ၊ ထို့အတူပင်။ ပဋိဝဒေယျုံ၊ ပြန်ပြောဆိုကုန် ရာ၏။
**သာရမ္တကထာ** တိ၊ ကား။ **ကရဏုတ္တရာ**၊ ပြုသင့်သည်ထက် လွန်ကဲ သော။ ဝါ၊ ပြုခြင်းအားဖြင့် သာလွန်သော။ (ချုပ်ချယ်စော်ကားသော။) ဧသာ **ယုဂဂ္ဂါဟကထာ** နာမ၊ ဤအစုံပြု၍ ယူကြောင်းစကားမည်သည်။သာရမ္တကထာ ။ ။“သာရမ္တီယတေတိ သာရမ္တာ၊ သာရမ္တာ စ+သာ+ကထာ စာတိ သာရမ္တကထာ-လွန်ကဲစွာ ပြုမူပြောဆိုအပ်သောစကား”ဟုပြု၊ သာရမ္တသည် သံ+ အာရှေးရှိသော ရဘဓာတ်, အပစ္စည်းတည်း၊ အာရှေးရှိသော ရဘဓာတ်သည် ဟိံသာ (ညှဉ်းဆဲခြင်း)အနက်, ကရဏ(ပြုခြင်း)အနက်,ဝါယမန(အားထုတ်ခြင်း)အနက်တို့ကို ဟောရာ ဤ၌ “ရဘသာ(ဒီ-၃, ၁၆၄)၊ မဟာရမ္တာ(သံ-၁၇၆)”တို့၌ကဲ့သို့ ကရဏ အနက်ကို ဟော၏ထိုကြောင့် “ကရဏုတ္တရာ”ဟု မိန့်သည်။
ချဲ့ဦးအံ့-“ရဘသာ တိ ကရဏုတ္တရိယာ(ဒီ. ဋ္ဌ-၃, ၁၅ဝ)၊ မဟာရမ္တာ တိ မဟာ ကိစ္စာ မဟာကရဏီယာ(သံ. ဋ္ဌ-၁, ၁၃၄)”ဟူသော စကားနှင့် “သာရမ္တကထာ တိ ကရုဏုတ္တရာ”ဟူသော စကားသည် ထပ်တူကျ၏ထိုကြောင့် သာရမ္ဘ၌ သံ+အာ ရှေးရှိသော ရဘဓာတ်ကို ကရဏအနက်ဟောဟု ယူနိုင်သည်၊ ဆရာတို့ကား ဟိံသာ အနက်ယူ၍ “သာရမ္တကထာ-ပြင်းစွာ နှိပ်စက်ကြောင်းဖြစ်သောစကား”ဟု ပေးတော်မူ သည်။ (နီတိဓာတု-၁၂၈၊ သီဘာ-၁, ၅၅၄)
ကရဏုတ္တရာ ။ ။“ကရဏုတ္တရာ”ဖြင့် ရဘဓာတ်၏ ကရဏအနက်ဟောကြောင်း ကို ပြသည့်အပြင် သာရမ္တကထာ၏ သဘောလက္ခဏာကိုလည်း ပြသည်ကရဏဿ+ ဥတ္တရာ ကရဏုတ္တရာ-ပြုသင့်သည်ထက် လွန်ကဲသောစကား၊ (မဋီ-၁, ၂၀၀၊ အံဋီ ၂၃၆၄၊ မူလဋီ-၂, ၂၁၇)၊ ကရဏေန+ ဥတ္တရာ ကရဏုတ္တရာ-ပြုခြင်းအားဖြင့် သာ လွန်သောစကား၊(အနုဋီ-၂, ၂၁၅)၊ (အညေဟိ ကတကမ္မတော) ဥတ္တရိ+ကရဏံကရဏုတ္တရာ-အခြားသူတို့ ပြုအပ်သောအမှုထက် လွန်လွန်ကဲကဲ ပြုအပ်သောစကား၊ (ဇာဋီသစ်-၂ ၃၆၂) အခြားသူက “သင်ဟာ ဒုဿီလပဲ”ဟု တစ်ခွန်းပြောလျှင် “သင် လည်း ဒုဿီလပဲ, သင့်ဆရာလည်း ဒုဿီလပဲ”ဟု ၂ခွန်း ၃ခွန်းစသည်ဖြင့် လွန်လွန် ကဲကဲပြုမူပြောဆိုခြင်းကို “ကရဏုတ္တရာ”ဟု ဆိုလိုသည်။
ဝါ၊ ဤယှဉ် ပြိုင်မှုကို ယူကြောင်းစကားမည်သည်။ ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲကြောင်းတည်း။
ပဋိဒဏ္ဍာ တိ၊ ကား။ **ကာယဒဏ္ဍာဒီဟိ**၊ ကာယဒုစရိုက်ဟူသော ကာယဒဏ်အစရှိသည် တို့ဖြင့်။ ပရံ၊ ကို။ ပဟရန္တဿ၊ ပုတ်ခတ်သောသူ၏။ ဝါ၊ သော်။ တာဒိသာ၊ ကုန် သော။ ပဋိဒဏ္ဍာ စ၊ အတုံ့ဖြစ်သော ဒဏ်တို့သည်လည်း။ (ဒဏ်တုံ့ဒဏ်ပြန်တို့သည်လည်း။)ယုဂဂ္ဂါဟကထာ ။ ။ “ယုဂဂ္ဂါဟကထာ နာမ”ဖြင့် သာရမ္တကထာ၏ အရကို ပြ သည်၊ မိမိနှင့် ဂုဏ်ရည်မတူသူကို မိမိနှင့် တန်းတူပြု၍ ယူခြင်းကို ယုဂဂ္ဂါဟဟု ခေါ်သည်၊ချဲ့ဦးအံ့-မိမိထက် ဗဟုသုတရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကိုလည်း “အကြားအမြင်များ သူလည်း ဂတိမမြဲပါဘူး၊ သင်နှင့် ငါနှင့် ဘာမှ မထူးပါဘူး”ဟုလည်းကောင်း, မိမိထက် အသက်သိက္ခာကြီးသူများကိုလည်း “သင်လည်း သာသနာတွင်းက ရဟန်း, ငါလည်း သာသနာတွင်းက ရဟန်းပါပဲသင်လည်း သီလမျှ၌ တည်သူ, ငါလည်း သီလမျှ၌ တည်သူပါပဲ”ဟု လွှမ်းမိုးပြောသောစကားကို ဆိုလိုသည်၊ “ဂယှတိ ဧတေနာတိ ဂါဟော၊ ယုဂံ (ယုဂယုဂဂ္ဂါဟကထာ။ ။ “ယုဂဂ္ဂါဟကထာ နာမ”ဖြင့် သာရမ္ဘကထာ၏ အရကို ပြ သည်၊ မိမိနှင့် ဂုဏ်ရည်မတူသူကို မိမိနှင့် တန်းတူပြု၍ ယူခြင်းကို ယုဂဂ္ဂါဟဟု ခေါ်သည်ချဲ့ဦးအံ့-မိမိထက် ဗဟုသုတရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကိုလည်း “အကြားအမြင်များ သူလည်း ဂတိမမြဲပါဘူး၊ သင်နှင့် ငါနှင့် ဘာမှ မထူးပါဘူး”ဟုလည်းကောင်း, မိမိထက် အသက်သိက္ခာကြီးသူများကိုလည်း “သင်လည်း သာသနာတွင်းက ရဟန်း, ငါလည်း သာသနာတွင်းက ရဟန်းပါပဲသင်လည်း သီလမျှ၌ တည်သူ, ငါလည်း သီလမျှ၌ တည်သူပါပဲ”ဟု လွှမ်းမိုးပြောသောစကားကို ဆိုလိုသည်“ဂယှတိ ဧတေနာတိ ဂါဟော၊ ယုဂံ (ယုဂဠံ သမာနံ)+ကတွာ+ဂါဟော ယုဂဂ္ဂါဟော၊ (သာရတ္ထ-၁, ၄၃၆)(တစ်နည်း) ယုဂဿ+ဂါဟော ယုဂဂ္ဂါဟော၊ (ပါစိယော-၅၇၈)၊ (တစ်နည်း) ယုဂေန+ဂါဟော ယုဂဂ္ဂါဟော-အစုံအားဖြင့် ယူကြောင်းစကား၊ (ဇာဋီသစ်-၂, ၃၆၂)၊ ယုဂဂ္ဂါဟော စ+သော+ကထာ စာတိ ယုဂဂ္ဂါဟကထာ-အစုံ(အတ္)ပြု၍ ယူကြောင်းစကား၊ ဝါ- အစုံကို ယူကြောင်းစကား"ဟု ပြုပါ။ (သာရတ္ထ-၁,၃၀၁၊ ၄၃၆၊ ပါစိယော-၅၇၈)
ကာယဒဏ္ဍာဒီဟိ ။ ။ကာယဒဏ္ဍအရ ကာယဒုစရိုက်ကို ရ၏၊ “ဒဏ္ဍယတိ (ဗာဓေတိ အနယဗျသနံ ပါပေတီ)တိ ဒဏ္ဍော-နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးတတ်သော ဒုစရိုက်” ဟူသော ဝိဂြိုဟ်အရ ဒုစရိုက်သည် ဒဏ္ဍမည်၏၊ (သုတ္တနိ- ဋ္ဌ-၁,၅၇)“ကာယတော+ ပဝတ္တော+ဒဏ္ဍော ကာယဒဏ္ဍော-ကာယဒွါရကြောင့် ဖြစ်သော ဒုစရိုက်”ဟု ဆက် တွဲပါ၊ အာဒိဖြင့် ဝစီဒုစရိုက်ဟူသော ဝစီဒဏ္ဍ, မနောဒုစရိုက်ဟူသော မနောဒဏ္ဍတို့ကို ယူပါ။ (မဟာနိ-၃၁၅၊ မဟာနိ ဋ္ဌ-၃၇၃)
ပဋိဒဏ္ဍာ ။ ။ပဋိဝစနံကဲ့သို့ “ဒဏ္ဍဿ+အဘိမုခါ ပဋိဒဏ္ဍာ-ဒဏ်၏ ရှေးရှုဖြစ် သော ဒဏ်တို့၊ ပဋိသဒ္ဒါ အဘိမုခအနက်၊ (တစ်နည်း) ပစ္ဆာ+ဒဏ္ဍာ ပဋိဒဏ္ဍာ နောက်၌ ဖြစ်သော ဒဏ်တို့ပဋိသဒ္ဒါ ပစ္ဆာအနက်”ဟု ပြုပါ။
**တဝ**၊ ၏။ **မတ္ထကေ**၊ ဦးထိပ်၌။ **ပတေယျုံ**၊ ကုန်ရာ၏။
သစေ နေ ရေသီတိ၊ ကား။ အတ္တာနံ၊ ကို။ နိစ္စလံ၊ လှုပ်ရှားခြင်းမရှိသည်ကို။ ဝါ၊ လှုပ်ရှားခြင်း မရှိအောင်။ ကာတုံ၊ ငှာ။ သစေ သက္ခိဿသိ၊ အံ့။
(ဧဝံသတိ၊ သော်)။ ကံသော ဥပဟတော ယထာတိ၊ ကား။ မုခဝဋ္ဋိယံ၊ အနားရစ်၌။ ဆိန္ဒိတွာ၊ ဖြတ်၍။ တလ မတ္တံ၊ အပြင်မျှကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဌပိတကံသထာလံ ဝိယ၊ ထားအပ်သော ကြေး ခွက်ကဲ့သို့။
ဟိ၊ မှန်၏။ တံ၊ ထိုကြေးခွက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဟတ္ထပါဒေဟိ ဝါ၊ လက် ခြေတို့ဖြင့်သော်လည်းကောင်း။ ဒဏ္ဍကေန ဝါ၊ ဒုတ်ငယ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း။ ပဟဋံ၊ ပုတ်ခတ်အပ်သည်။ (သမာနံ)ပိ၊ သော်လည်း။ သဒ္ဒံ၊ ကို။ န ကရောတိ၊ မပြု။ ဧသ ပတ္တောသီတိ၊ ကား။ ဧဝရူပေါ၊ သည်။ ဘဝိတုံ၊ ငှာ။ သစေ သက္ခိဿသိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ ဣမံ ပဋိပဒံ၊ ဤအကျင့်ကို။ ပူရယမာနော၊ သော်။ ဝါ၊ သူသည်။ ဣဒါနိ၊ ၌။ အပ္ပတ္တောပိ၊ သော်လည်း။ ဧသော၊ သည်။ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော နာမ၊ မည် ၏။
သာရမ္ဘော တေ န ဝိဇ္ဇတီတိ၊ ကား။ စ ပန၊ ဆက်။ ဧဝံ သန္တေ၊ သော်။ တေ၊ ၏။ ဝါ၊ မှာ။ “တွံ၊ သည်။ ဒုဿီလော၊ သီလမရှိသူတည်း။ တုမှေ၊ တို့သည်။ ဒု ဿီလာ၊ တို့တည်း။” ဣတိ ဧဝမာဒိကော၊ ဤသို့အစရှိသော။ ဥတ္တရကရဏ ဝါစာလက္ခဏော၊ ပြုထိုက်သည်ထက် လွန်ကဲသောစကားဟူသော မှတ်သား ကြောင်းလက္ခဏာရှိသော။ သာရမ္ဘောပိ၊ လွန်ကဲစွာ ပြုမူပြောဆိုခြင်းသည်။ (ချုပ် ချယ်စော်ကားခြင်းသည်။) န ဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်။ န ဘဝိဿတိယေဝ၊ ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်သည်သာတည်း။ ဣတိ အတ္တော၊ နက်။
ဒေသနာဝသာနေ၊ ၌။မတ္ထကေ ပတေယျုံ ။ ။“တဝ မတ္ထကေ”ဖြင့် တံ၌ ဒုတိယာဝိဘတ်၏ ဆဋ္ဌီအနက်၌ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် တံကို “မတ္ထကေ”ဟူသော ပါဌသေသ၌ စပ်ရကြောင်းကို ပြသည်၊ ပတေယျုံကား ဖုသေယျုံ၏ အဓိပ္ပာယ်တည်း၊ ထိခြင်းဟူသည် ကျရောက်ခြင်းပင် ဟူလို။
န ဘဝိဿတိယေဝ ။ “န ဝိဇ္ဇတိ”၌ ဝိဒဓာတ်၏ ဘာဝ(ဖြစ်ခြင်း- ရှိခြင်း)အနက် ဟောကြောင်းနှင့် ဝတ္တမာန်အနက်၏ အနာဂတ်အနက်၌ဖြစ်ကြောင်း, “သဗ္ဗပဒံ သာ ဝဓာရဏံ”နှင့်အညီ “န ဝိဇ္ဇတိ”၌ ဧဝမပါသော်လည်း ဧဝအနက်ရကြောင်းတို့ကိုပြလို၍ န ဘဝိဿတိယေဝ”ဟု ဖွင့်သည်ထိုကြောင့် “န ဝိဇ္ဇတိ-ရှိလိမ့်မည်မဟုတ် သည်သာတည်း”ဟု ပေးပါ။
ဗဟူ၊ တို့သည်။ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ၊ တို့သို့။ ပါပုဏိံသု၊ ကုန်ပြီ။ ကောဏ္ဍ ဓာနတ္ထေရောပိ၊ သည်လည်း။ သတ္ထာရာ၊ သည်။ ဒိန္နဩဝါဒေ၊ ပေးတော်မူ အပ်သော ဩဝါဒ၌။ ဌတွာ၊ ၍။ အရဟတ္တံ၊ သို့။ ပါပုဏိ၊ ပြီ။ န စိရသောဝ၊ ပင်။ အာကာသေ၊ ၌။ ဥပ္ပတိတွာ၊ ၍။ ပဌမံ၊ စွာ။ သလာကံ၊ စာရေးတံမဲကို။ ဂဏှိ၊ ပြီ။ ဣတိ၊ ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရဝတ္ထု ပြီးပြီ။
ကောဏ္ဍဓာနတ္ထေရဝတ္ထုဘာသာဋီကာပြီးပြီ။