မာဝပညေထ ပါပဿာတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ။
အသညတပရိက္ခာရံ၊ မစောင့်ရှောက်အပ်သော ပရိက္ခရာရှိသော။
ဝါ၊ ပရိက္ခရာကို မစောင့်ရှောက်သော။
ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။
ကိရ၊ ချဲ့။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။
ယံ ကိဉ္စိ၊ သော။
မဉ္စပီဌာဒိဘေဒံ၊ ညောင်စောင်း,အင်းပျဉ်အစ ရှိသော အပြားရှိသော။
ပရိက္ခာရံ၊ ကို။
ဗဟိ၊ ပြင်ဘက်၌။
ပရိဘုဉ္ဇိတွာ၊ သုံးစွဲပြီး၍။
တတ္ထေဝ၊ ထိုအပြင်ဘက်၌သာ။
ဆဍ္ဍေတိ၊ စွန့်ပစ်ထား၏။
ပရိက္ခာရော၊ သည်။
ဝဿေနပိ၊ မိုးရေကြောင့်လည်းကောင်း။
အာတပေနပိ၊ နေပူကြောင့်လည်း ကောင်း။
ဥပစိကာဒီဟိပိ၊ ခြအစရှိသည်တို့ကြောင့်လည်းကောင်း။
ဝိနုဿတိ၊ ပျက်စီး၏။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဝါ၊ ကို။
ဘိက္ခူဟိ၊ အခြားရဟန်းတို့သည်။
“အာဝုသော!
ပရိက္ခာရော နာမ၊ မည်သည်ကို။
ပဋိသာမိတဗ္ဗော နနု၊ သိုမှီးသိမ်း ဆည်းထိုက်သည်မဟုတ်လော။”
ဣတိ၊ သို့။
ဝုတ္တေ၊ သော်။
“အာဝုသော၊ တို့!
မယာ၊ သည်။
အပ္ပကံ၊ အနည်းငယ်သော။
ဧတံ၊ ဤအမှုကို။
ကတံ၊ ပြုအပ်ခဲ့ပါပြီ။
[(တစ်နည်း)
မယာ၊ သည်။
ကတံ၊ ပြုအပ်သော။
ဧတံ၊ ဤအမှုသည်။
အပ္ပကံ၊ သေးငယ်ပါ၏။]
ဧတဿ၊ ထိုညောင်စောင်းစသော ပရိက္ခရာ၏။
ဝါ၊ မှာ။
စိတ္တံ၊ သည်။
န အတ္ထိ၊ မရှိ။
ပိတ္တံ၊ သည်းခြေသည်။
န (အတ္ထိ)၊ မရှိ။”
ဣတိ၊ သို့။
ဝတွာ၊ ၍။
တထေဝ၊ ထိုရှေးအတိုင်းသာ။
ကရောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။
တဿ၊ ၏။
ကိရိယံ၊ အပြုအမူကို။
သတ္ထု၊ အား။
အာရောစေသုံ၊ ကုန်ပြီ။
သတ္ထာ၊ သည်။
တံ၊ ထိုရဟန်းကို။
ပက္ကောသာပေတွာ၊ ၍။
“ဘိက္ခု!
တွံ၊ သည်။
ဧဝံ၊ သို့။
ကရောသိ ကိရ၊ ပြုသတဲ့ဟု ကြားရသည်မှာ(ပြုသတဲ့ဆို)။
သစ္စံ၊ မှန်သလော?"
ဣတိ၊ သို့။
ပုစ္ဆိ၊ ပြီ။
သော၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
သတ္ထာရာ၊ သည်။
ပုစ္ဆိတော၊ သည်။
(သမာနော) ပိ၊ သော်လည်း။
“ဘဂဝါ၊ ရား!
မယာ၊ သည်။
အပ္ပကံ၊ သော။
ဧတံ၊ ကို။
ကတံ ကိံ၊ ပြုအပ်သည်မဟုတ်ပါလော?
[(တစ်နည်း)
မယာ၊ သည်။
ကတံ၊ ပြုအပ်သော။
ဧတံ၊ ဤအမှုသည်။
အပ္ပကံ ကိံ၊ သေးငယ်သည်မဟုတ်လော?]
တဿ၊ ထို ညောင်စောင်းစသောပရိက္ခရာ၏။
ဝါ၊ မှာ။
စိတ္တံ၊ သည်။
န အတ္ထိ ကိံ၊ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။
အဿ၊ ၏။
ဝါ၊ မှာ။
ပိတ္တံ၊ သည်။
န (အတ္ထိ ကိံ)၊ လော။”
ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်၍။
တထေဝ၊ ထိုရှေးအတိုင်းသာ။
အဝမညန္တော၊ အောက်ချ မှတ်ထင်လျက်။
ဝါ၊ အထင်မြင်သေးလျက်။
အာဟ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။
နံ၊ ကို။
သတ္ထာ၊ သည်။
“ဘိက္ခူဟိ၊ တို့သည်။
ဧဝံ၊ သို့။
ကာတုံ၊ ငှာ။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မသင့်။
ပါပကမ္မံ နာမ၊ မကောင်းမှုမည်သည်ကို။
“အပ္ပက" န္တိ၊ နည်း၏ဟူ၍။
န အဝမညိတဗ္ဗံ၊ အောက်ချ၍ မမှတ်ထင်ထိုက်။ (အထင်မသေးထိုက်)။
ဟိ၊ မှန်။
အဇ္ဈောကာသေ၊ လွင်တီးခေါင်ဟင်းလင်းပြင်၌။
ဌပိတံ၊ ထားအပ်သော။
ဝိဝဋမုခံ၊ ဖွင့်အပ်သော မျက်နှာဝရှိသော။
ဝါ၊ အဖုံးဖွင့်ထားသော။
ဘာဇနံ၊ ခွက်သည်။
ဒေဝေ၊ မိုးသည်။
ဝဿန္တေ၊ ရွာလသော်။
ဧကဗိန္ဒုနာ၊ တစ်ပေါက်သော ရေဖြင့်။
ကိဉ္စာပိ န ပူရတိ၊ အကယ်၍ကား မပြည့်ပါပေ။
ပန၊ သို့သော်လည်း။
ပုနပ္ပုနံ။
ဝဿန္တေ၊ သော်။
ပူရတေ၀၊ ပြည့်သည်သာ။
ဧဝမေဝံ၊ လျှင်။
ပါပံ၊ ကို။
ကရောန္တော၊ သော။
ပုဂ္ဂ လော၊ သည်။
အနုပုဗ္ဗေန၊ ဖြင့်။
မဟန္တံ၊ သော။
ပါပရာသိံ၊ မကောင်းမှုအစုအပုံကို။
ကရောတိ။”
ဣတိ၊ သို့။
ဝတွာ။
အနုသန္ဓိံ ဃဋေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဣမံ ဂါထံ အာဟ။
(ကိံ)။
“မာဝမညေထ၊ ပေ၊ ထောကမ္ပိ အာစိန" န္တိ၊ ဟူ၍။
(အာဟ)။
မန္ဒံ၊ အနည်းငယ်သောမကောင်းမှုသည်။
န အာဂမိဿတိ၊ အကျိုး၏အစွမ်း ဖြင့် ရောက်လာလိမ့်မည်မဟုတ်။
ဝါ၊ အကျိုးပေးလိမ့်မည်မဟုတ်။
(ဣတိ၊ သို့။)
ပါပဿ၊ မကောင်းမှုကို။
မာ အဝမညေထ၊ အောက်ချ၍ မမှတ်ထင်ရာ။
ဝါ၊ အထင်မသေးရာ။
ဥဒဗိန္ဒုနိပါတေန၊ တစ်ပေါက်တစ်ပေါက်သော မိုးရေမိုး ပေါက်၏ ကျခြင်းကြောင့်။
**ဥဒကုမ္ဘောပိ**၊ ရေအိုးသည်သော်လည်း။
ပူရတိ (ယ ထာ)၊ ပြည့်သကဲ့သို့။
(ဧဝံ၊ တူ။)
ဗာလော၊ လူမိုက်သည်။
ထောကံ ထောကမ္ပိ၊ အနည်းငယ် အနည်းငယ်သော မကောင်းမှုကိုသော်လည်း။
ဝါ၊ အနည်းငယ်မျှ အနည်းငယ်မျှလည်း။
အာစိနံ (အာစိနန္တော)၊ ဆည်းပူးလသော်။
ပါပဿ၊ မကောင်းမှုဖြင့်။
ပူရတိ၊ ပြည့်၏။
[မောဂ်-၂, ၃၉သုတ်၌ “ပါပဿ-၏၊ ပူရတိ- ၏”ဟု သာမီအနက်ပေး၏။]
တတ္ထ၊ ၌။
**မာဝမညေထာ** တိ၊ ကား။
န အဝဇာနေယျ၊ အောက်ချ၍ မမှတ်ထင်ရာ။
ဝါ၊ အထင်မသေးရာ။
**ပါပဿာ** တိ၊ ကား။
ပါပံ၊ မကောင်းမှုကို။
မာဝမညေထ ပါပဿ ။ အဝမညေထ၌ အဝပုဗ္ဗမနဓာတ်သည် ဉာဏအနက်,ဧထဝိဘတ်ဟု သိစေလို၍ “အဝဇာနေယျ”ဟု ဖွင့်သည်၊ “ပါပဿ”၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်သည်ဒုတိယာအနက်၌ သက်သည်ဟု သိစေလို၍ “ပါပံ”ဟု ဖွင့်သည်၊ မာဝမညေထ ကံတည်း၊ “ဒုဂ္ဂတိံ ပါပေတီတိ ပါပံ၊ ပ+အပ-ပါပုဏနေ+အ၊ ပံ အပါယံ ပေတိ ဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ ပါပံ၊ ပ+ပေ+ဏ၊ ပါန္တိ ရက္ခန္တိ သုဇနာ အတ္ထာနမသ္မာတိ ပါပံ၊ [ပါ+ပ-သူစိ] (တစ်နည်း) အပါယံ ပါတိ ရက္ခတီတိ ပါပံ၊ [ပါ +ပ၊-မောဂ်-၇, ၁၁၄၊]”ဟု ပြုပါ။
**န မန္ဒံ အာဂမိဿတီတိ**၊ ကား။
“မေ၊ သည်။
အပ္ပမတ္တကံ၊ နည်းသော အတိုင်းအရှည်ရှိသော။ (အနည်းငယ်မျှသော။)
ပါပကံ၊ မကောင်းမှုကို။
ကတံ၊ ပြီ။
ကဒါ၊ ၌။
ဧတံ၊ ဤမကောင်းမှုသည်။
ပိပစ္စိဿတိ၊ အကျိုးပေးမည်နည်း။”
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။
ပါပံ၊ ကို။
နာဂဇာနေယျ၊ ရာ။
ဝါ၊ ရာ။
ဣတိ အတ္ထော။
**ဥဒကုမ္ဘော ပီတိ**၊ ကား။
ဒေဝေ၊ သည်။
ဝဿန္တေ၊ ရွာသွန်းလသော်။
မုခံ၊ မျက်နှာဝကို။
ဝိ ဝရိတွာ၊ ဖွင့်၍။
ဌပိတံ၊ သော။
ယံ ကိဉ္စိ၊ သော။
ကုလာလဘာဇနံ၊ အိုးထိန်း သည်၏ အိုးခွက်သည်။
(အတ္ထိ)။
တံ၊ ထိုခွက်သည်။
ဧကေကဿာပိ၊ တစ်ပေါက် တစ်ပေါက်လည်းဖြစ်သော။
[ဓမ္မဘာ-၁, ၅၀၄ရှု။]
ဥဒကဗိန္ဒုနော၊ ရေပေါက်၏။
နိပါတေန၊ ကျခြင်းကြောင့်။
အနုပုဗ္ဗေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။
ပူရတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။န မန္ဒံ အာဂမိဿတီတိ ။ ။ဤပါဒကား မာဝမညေထ၏ အာကာရတည်း၊ ထိုကြောင့် “အပ္ပမတ္တကံ၊ ပေ၊ ဝိပစ္ဆိဿတီ"တိ ဧဝံ ပါပံ နာဝဇာနေယျ”ဟု ဖွင့်သည်၊ မန္ဒသဒ္ဓါသည် “မန္ဒော ဘာဂျဝိဟီနေ စာ-ပ္ပကေ မူဠာပဋူသွပိ(ဓာန်-၈၉၂)”ဟူသော ဂါထာလာအနက်တို့တွင် အပ္ပကအနက်တည်း၊ ထိုကြောင့် “အပ္ပမတ္တကံ”ဟု ဖွင့်သည်၊ “မန္ဒတိ အပ္ပဘာဝေန ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ မန္ဒံ”ဟုပြု၊ အပ္ပတ္ထဝါစကအနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိက ပုဒ်ဟုလည်း ဆို၏၊ (နီတိဓာတု-၉၂)၊ နောက်ဝတ္ထုဂါထာဖွင့်၌ “ဝိပါကဝသေန အာ ဂမိဿတိ”ဟူသော အဖွင့်ကို ကြည့်၍ “န အာဂမိဿတိ-အကျိုး၏အစွမ်းဖြင့် ရောက်လာလိမ့်မည်မဟုတ်”ဟု သဒ္ဒတ္ထပေးပါအကျိုး၏ အစွမ်းဖြင့် ရောက်မလာခြင်း ဟူသည် အကျိုးမပေးခြင်းပင်တည်း၊ ထိုကြောင့် “န ဝိပစ္စိဿတိ"ဟု ဖွင့်သည်။
ဥဒကုမ္ဘောပီတိ ။ ။ဓာန်-၄၅၇ဂါထာအရ ကုမ္ဘနှင့် ဘာဇနသည် အိုးအနက်ဟော ပရိယာယ်တည်း၊ ထိုကြောင့် “ကုလာလဘာဇနံ”ဟု ဖွင့်သည်“ဥဒကဿ+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော၊ (တစ်နည်း) ဥဒကဿ+ဌပနကော ဥပဌာပနော+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော ရေကို ထားရာအိုး၊ ဥဒက+ကုမ္ဘ၊ တေသုဒ္ဓိဖြင့် ဥဒကကို ဥဒပြု၊-မောဂ်-၃, ၇၂၊ ရူ-၃၇ဝ၊ ဥဒသဒ္ဒါသက်သက်က ရေကို ဟောသည်ဟု ယူလျှင် “ဥဒတိတိန္ဒိယတိ တေမေတီတိ ဥဒံ၊ (ဒီ. ဋ္ဌ-၂ ၃ဝ၊ ဓမ္မဋီ-၁၆၇)၊ ဥဒဿ+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော၊ (တစ်နည်း) ဥဒဿ+ဌပနကော ဥပဋ္ဌာပနော+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော”ဟု ပြုပါ။ [ဥဒက ပတ္တော(ဝိလံဋီ-၂, ၃၄ဝ)၊ ဥဒကဘာဇနံ(မအူပါရာနိ-၄, ၄၂၄)ရှူ။] ဧဝံ၊ တူ။ ဗာလပုဂ္ဂလော၊ မိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ထောကံ ထောကမ္ပိ၊ အနည်း ငယ် အနည်းငယ်လည်းဖြစ်သော။ ဝါ၊ အနည်းငယ် အနည်းငယ်လည်း။ ပါပံ၊ ကို။ အာစိနန္တော၊ ဆည်းပူးလသော်။ ကရောန္တော၊ ပြုလသော်။ ဝဍ္ဎေန္တော၊ တိုးပွား စေလသော်။ ပါပဿ၊ ဖြင့်။ ပူရတိယေဝ၊ သည်သာ။ ဣတိ အတ္ထော။
ဥဒကုမ္ဘောပီတိ ။ ။ဓာန်-၄၅၇ဂါထာအရ ကုမ္ဘနှင့် ဘာဇနသည် အိုးအနက်ဟော ပရိယာယ်တည်း၊ ထိုကြောင့် “ကုလာလဘာဇနံ”ဟု ဖွင့်သည်“ဥဒကဿ+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော၊ (တစ်နည်း) ဥဒကဿ+ဌပနကော ဥပဌာပနော+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော ရေကို ထားရာအိုး၊ ဥဒက+ကုမ္ဘ၊ တေသုဒ္ဓိဖြင့် ဥဒကကို ဥဒပြု၊-မောဂ်-၃, ၇၂၊ ရူ-၃၇ဝ၊ ဥဒသဒ္ဒါသက်သက်က ရေကို ဟောသည်ဟု ယူလျှင် “ဥဒတိတိန္ဒိယတိ တေမေတီတိ ဥဒံ၊ (ဒီ. ဋ္ဌ-၂ ၃ဝ၊ ဓမ္မဋီ-၁၆၇)၊ ဥဒဿ+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော၊ (တစ်နည်း) ဥဒဿ+ဌပနကော ဥပဋ္ဌာပနော+ကုမ္ဘော ဥဒကုမ္ဘော”ဟု ပြုပါ။ [ဥဒက ပတ္တော(ဝိလံဋီ-၂, ၃၄ဝ)၊ ဥဒကဘာဇနံ(မအူပါရာနိ-၄, ၄၂၄)ရှူ။] ဧဝံ၊ တူ။ ဗာလပုဂ္ဂလော၊ မိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ထောကံ ထောကမ္ပိ၊ အနည်း ငယ် အနည်းငယ်လည်းဖြစ်သော။ ဝါ၊ အနည်းငယ် အနည်းငယ်လည်း။ ပါပံ၊ ကို။ အာစိနန္တော၊ ဆည်းပူးလသော်။ ကရောန္တော၊ ပြုလသော်။ ဝဍ္ဎေန္တော၊ တိုးပွား စေလသော်။ ပါပဿ၊ ဖြင့်။ ပူရတိယေဝ၊ သည်သာ။ ဣတိ အတ္ထော။
ဒေသနာ ဝသာနေ၊ ၌။
ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသု။
သတ္ထာပိ၊ သည်လည်း။
“အဇ္ဈောကာသေ၊ လွင်တီးခေါင်ဟင်းလင်းပြင်၌။
သေယျံ၊ အိပ်ရာနေရာကို။
သန္တရိတွာ၊ ခင်းပြီး၍။
ပဋိပါကတိကံ၊ တစ်ဖန် ပင်ကိုယ်အားဖြင့် ဖြစ်သည်ကို။
ဝါ၊ တစ်ဖန် ပင်ကိုယ်သဘောရှိသည်ကို။
(တစ်ဖန် နဂိုမူလအတိုင်း)
[ဓမ္မဘာ- ၃, ၃၅၃ရှု၊]
အကရောန္တော၊ မပြုသောရဟန်းသည်။
ဣမံ နာမ အာပတ္တိံ၊ ဤ မည်သော အာပတ်သို့။
အာပဇ္ဇတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ မိန့်တော်မူ၍။
သိက္ခာ ပဒံ၊ ကို။
ပညာပေသိ၊ မူပြီ။
ဣတိ၊ အသညတပရိက္ခာရဘိက္ခုဝတ္ထု ပြီးပြီ။ ။
အသညတပရိက္ခာရဘိက္ခုဝတ္ထုဘာသာဋီကာ ပြီးပြီ။