Issues
Select Version
U Kassapa
中文
IAPT教学专用译文
中文
教学专用译文(线下课)
简体中文
Sujanābhivaṃsa-သုဇနာဘိဝံသ
မြန်မာဘာသာ
Dhammapada-aṭṭhakathā
Dhammapada-aṭṭhakathā

12. Paṭācārātherīvatthu

Author: Sujanābhivaṃsa-သုဇနာဘိဝံသ @ IAPT

ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေတိ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရ န္တော ပဋာစာရံ၊ ပဋာစာရာမည်သော။ ထေရိံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။
ကိရ၊ ချဲ့။ သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ သာဝတ္ထိယံ၊ ၌။ စတ္တာလီသကောဋိဝိဘဝဿ၊ ကုဋေ (၄၀)စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသော။ သေဋ္ဌိနော၊ ၏။ အဘိရူပါ၊ သော။ ဓီတာ၊ သည်။ အဟောသိ၊ ပြီ။
တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကကာလေ၊ ၁၆နှစ်ရှိပြီ ဟု ညွှန်ပြလိုက်သော အခါ၌။ ဝါ၊ ၁၆နှစ်ရှိရာအခါ၌။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၄၇၉၊] သတ္တ ဘူမိကဿ၊ ဘုံ၇ဆင့်ရှိသော။ (၇ထပ်ရှိသော)။ ပါသာဒဿ၊ ၏။ ဥပရိမတလေ၊ အထက်ဆုံးဖြစ်သော အထပ်၌။ ရက္ခန္တာ၊ ကုန်လျက်။ ဝသာပေသုံ၊ နေစေကုန်ပြီ။
ဧဝံ သန္တေပိ၊ သော်လည်း။ သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ ဧကေန၊ သော။ အတ္တနော၊ ၏။ စူဠူပဋ္ဌာကေန၊ အလုပ်ကျွေးငယ်နှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇိ၊ ဖောက်ပြန်စွာ ကျင့် ပြီ။
အထ၊ ၌။ အဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ၏။ မာတာပိတရော၊ တို့သည်။ သမဇာတိ ကကုလေ၊ တူသော အမျိုးဇာတ်ရှိသောအိမ်၌။ ဧကဿ၊ သော။ ကုမာရဿ၊ အား။ ပဋိဿုဏိတွာ၊ ဝန်ခံ၍။ ဝိဝါဟဒိဝသံ၊ ဝိဝါဟမင်္ဂလာနေ့ကို။ (သတိုးသမီး ကို သူတစ်ပါးအိမ်သို့ ပေးပို့ရာ(လက်ထပ်ထိမ်းမြားရာ) မင်္ဂလာနေ့ကို။) [ဓမ္မဘာ-၂, ၂၉၄ရှု။] ဌပေသုံ၊ ကုန်ပြီ။
တသ္မိံ၊ ထိုဝိဝါဟမင်္ဂလာနေ့သည်။ ဥပကဋ္ဌေ၊ နီးကပ်လသော်။ သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ တံ စူဠူပဋ္ဌာကံ၊ ထိုအလုပ်ကျွေးငယ် ကို။ အာဟ(ကိံ)။
“မံ၊ ကို။ အသုကကုလဿ နာမ၊ ထိုမည်သောအမျိုးအား။ ဒဿန္တိ ကိရ၊ ပေးကြမည်တဲ့။ မယိ၊ သည်။ ပတိကုလံ၊ သို့။ ဂတေ၊ သော်။ မမ၊ ဖို့။ ဝါ၊ အတွက်။ ပဏ္ဏာကာရံ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ အာဂတောပိ၊ သော်လည်း။ တတ္ထ၊ ထိုအိမ်သို့။ ပဝေသနံ၊ ဝင်ခြင်းကို(ဝင်ခွင့်ကို)။ န လဘိဿသိ၊ ရလိမ့်မည်မဟုတ်။ တေ၊ ၏။ ဝါ၊ မှာ။ မယိ၊ ၌။ သိနေဟော၊ ချစ်ခြင်းသည်။ သစေ အတ္ထိ၊ အံ့။ (ဧဝံ သတိ)။ ဣဒါနေဝ၊ ၌ပင်။ မံ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ယေန ဝါ တေန ဝါ၊ ဟုတ်ဟုတ် ငြားငြားသော လမ်းဖြင့်။ (အဆင်ပြေရာလမ်းဖြင့်)။ ပလာယဿု၊ လော။” ဣတိ၊ ပြီ။“
သော၊ ထိုအလုပ်အကျွေးငယ်သည်။ ဘဒွေ၊ အရှင်မ! သာဓု၊ ပြီ။” ဣတိ၊ ပြီ။
“တေန ဟိ၊ လျှင်။ အဟံ၊ ၌။ သွေ၊ ၌။ ပါတောဝ၊ ၌ပင်။ နဂရဒွါရဿ၊ မြို့တံခါး၏။ အသုကဋ္ဌာနေ နာမ၊ ထိုမည်သော အရပ်၌။ ဌဿာမိ၊ ရပ်နေမည်။ တွံ၊ သည်။ ဧကေန၊ သော။ ဥပါယေန၊ နည်းလမ်းဖြင့်။ နိက္ခမိတွာ၊ ၍။ တတ္ထ၊ ထိုအရပ်သို့။ အာဂစ္ဆေယျာသိ၊ လာခဲ့လော။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ။ ဒုတိယဒိဝသေ၊ ၌။ သင်္ကေတဋ္ဌာနေ၊ ချိန်းချက်ရာအရပ်၌။ အဋ္ဌာသိ၊ ပြီ။
သာပိ၊ ထိုပဋာစာရာသည်လည်း။ ပါတော၀၊ ၌။ ကိလိဋ္ဌံ၊ ညစ်နွမ်းသော။ ဝတ္ထံကို၊ ကို။ နိဝါသေတွာ၊ ၍။ ကေသေ၊ တို့ကို။ ဝိက္ကိရိတွာ၊ ဖြန့်၍။ ကုဏ္ဍကေန၊ ဖွဲနုဖြင့်။ သရီရံ၊ ကို။ မက္ခိတွာ၊ လိမ်းကျံ ၍။ ကုဋံ၊ အိုးကို။ အာဒါယ၊ ၍။ ဒါသီဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ဂစ္ဆန္တီ ဝိယ၊ သွားသကဲ့သို့။ ဃရာ၊ မှ။ နိက္ခမိတွာ၊ ၍။ တံ ဌာနံ၊ သို့။ အဂမာသိ၊ ပြီ။
သော၊ ထိုအလုပ်အကျွေး ငယ်သည်။ တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ အာဒါယ၊ ၍။ ဒူရံ၊ သို့။ ဂန္တွာ၊ ၍။ ဧကသ္မိံ၊ သော။ ဂါမေ၊ ၌။ နိဂါသံ၊ နေထိုင်ခြင်းကို။ ကပွေတွာ၊ ပြု၍။ အရညေ၊ ၌။ ခေတ္တံ၊ ကို။ ကသိတွာ၊ ၍။ ဒါရုပဏ္ဏာဒီနိ၊ ထင်း, ဟင်းရွက်အစရှိသည်တို့ကို။ အာဟရတိ၊ ၏။
ဣတရာ၊ အခြားသောပဋာစာရာသည်။ ကုဋေန၊ အိုးဖြင့်။ ဥဒကံ၊ ကို။ အာဟရိတွာ၊ ၍။ သဟတ္ထာ၊ မိမိလက်ဖြင့်။ ကောဋ္ဋနပစနာဒီနိ၊ မောင်းထောင်းခြင်း ထမင်းဟင်းချက်ခြင်းအစရှိသည်တို့ကို။ ကရောန္တီ၊ လျက်။ အတ္တနော၊ ၏။ ပါပဿ၊ မကောင်းမှု၏။ ဖလံ၊ ကို။ အနုဘောတိ၊ ခံစားရ၏။
အထ၊ ၌။ အဿာ၊ ထို ပဋာစာရာ၏။ ကုစ္ဆိယံ၊ ၌။ ဂဗ္ဘော၊ သည်။ ပတိဋ္ဌာသိ၊ ပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ၊ ပြည့်သောကိုယ်ဝန်ရှိသည်။ ဝါ၊ ရင့်သောကိုယ်ဝန်ရှိသည်။ [ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ တိ ပရိပတ္တဂဗ္ဘာ၊-သာရတ္ထ-၁, ၁၂၈၊] (သမာနာ) “ဣဓ၊ ဤအရပ်၌။ မေ၊ ၏။ ဝါ၊ အား။ ကောစိ၊ သော။ ဥပကာရကော၊ လျော်သောအကျိုးကျေးဇူး ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သူသည်။ ဝါ၊ ကျေးဇူးကို ပြုတတ်သူသည်။ [ဓမ္မဘာ- ၁, ၅၅ဝရှု၊] နတ္ထိ။ မာတာပိတရော နာမ၊ တို့မည်သည်။ ပုတ္တေသု၊ တို့သည်။ မုဒု ဟဒယာ၊ နူးညံ့သောစိတ်နှလုံးရှိကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တေသံ၊ ထိုမိဘတို့ ၏။ သန္တိကံ၊ သို့။ မံ၊ ကို။ နေဟိ၊ ပို့ဆောင်လော။ တတ္ထ၊ ထိုအရပ်၌။ မေ၊ ၏။ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ၊ ကိုယ်ဝန်၏ ထကြွလှုပ်ရှားခြင်းသည်။ ဝါ၊ ကလေးမွေးဖွားခြင်းသည်။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၄၃၃ရှု။] ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်တော့မည်။” ဣတိ၊ သို့။ သာမိကံ၊ ကို။ ယာစိ၊ ပြီ။
သော၊ ထိုလင်သည်။ “ဘဒ္ဒေ! ကိံ၊ အဘယ်စကားကို။ ကထေသိ၊ ပြောဘိ သနည်း။ မံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ တဝ၊ ၏။ မာတာပိတရော၊ တို့သည်။ ဝိဝိဓာ၊ အထူး ထူးအပြားပြားကုန်သော။ ကမ္မကာရဏာ၊ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုတို့ကို။ [ဓမ္မဘာ ၃, ၁၂၆ရှု၊] ကရေယျံ၊ ကုန်ရာ၏။ မယာ၊ သည်။ တတ္ထ၊ ထိုအရပ်သို့။ ဂန္တု၊ ငှာ။ န သက္ကာ၊ မစွမ်းနိုင်။” ဣတိ၊ ဤသို့ ပြော၍။ ပဋိက္ခိပိ၊ ပြီ။
သာ၊ သည်။ ပုနပ္ပုနံ၊ ထပ်။ ယာစိတ္တာပိ၊ ၍လည်း။ ဂမနံ၊ ကို။ အလဘမာနာ၊ သော်။ တဿ၊ ထိုလင်၏။ အရ ညံ၊ သို့။ ဂတကာလေ၊ သွားရာအခါ၌။ ပဋိဝိဿကေ၊ အိမ်နီးချင်းတို့ကို။ [ပဋိမုခံ အတ္တနော ဂေဟံ ဝိသန္တိ ပဝိသန္တိတိ ပဋိဝိဿကာ၊-ပါစိယော- ၆၉] အာမန္တေတွာ၊ ပြော၍။ “သော၊ ထိုလင်သည်။ အာဂန္တွာ၊ ၍။ မံ၊ ကို။ အပဿန္တော၊ သော်။ 'ကဟံ၊ သို့။ ဂတာ၊ နည်း? ဣတိ၊ သို့။ သစေ ပုစ္ဆိဿတိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ မမ၊ ၏။ အတ္တ နော၊ ၏။ ကုလဃရံ၊ သို့။ ဂတဘာဝံ၊ ကို။ အာစိက္ခေယျာထ၊ ပြောလိုက်ပါကုန် လော။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ ၍။ ဂေဟဒွါရံ၊ ကို။ ပိဒဟိတွာ၊ ၍။ ပက္ကာမိ၊ ပြီ။
သောပိ၊ ထိုလင်သည်လည်း။ အာဂန္တွာ၊ ၍။ တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ အပဿန္တော၊ သော်။ ပဋိဝိဿကေ၊ တို့ကို။ ပုစ္ဆိတွာ။ တံ ပဝတ္တိံ၊ ကို။ သုတွာ။ “နံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ ဝတ္တေဿာမိ၊ ပြန်နစ်စေမည်။” ဣတိ၊ ဤသို့ကြံ၍။ အနုဗန္ဓိတွာ၊ အစဉ်လိုက်၍။ (နောက်မှလိုက်၍)။ တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ နာနပ္ပကာရံ၊ အထူးထူး အပြားပြား။ (အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ)။ ယာစိယမာနောပိ၊ တောင်းပန်ပါသော်လည်း။ နိ ဝတ္တေတုံ၊ ငှာ။ နာသက္ခိ၊ နိုင်။
အထ၊ ၌။ အဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ၏။ ဧကသ္မိံ၊ သော။ ဌာနေ၊ ၌။ ကမ္မဇဝါတာ၊ ကံကြောင့် ဖြစ်သောလေတို့သည်။ ဝါ၊ ကမ္မဇလေတို့ သည်။ စလိံသု၊ လှုပ်ကုန်ပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ ဧကံ၊ သော။ ဂစ္ဆန္တရံ၊ ချုံ ကြားသို့။ ပဝိသိတွာ၊ ၍။ “သာမိ! မေ၊ ၏။ ကမ္မဇဝါတာ၊ တို့သည်။ စလိတာ၊ ကုန်ပြီ။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ။ ဘူမိယံ၊ ၌။ နိပဇ္ဇိတွာ၊ ၍။ သမ္ပရိဝတ္တမာနာ၊ တပြောင်း ပြန်ပြန်လည်လျက်။ (လူးလှိမ့်လျက်။) ကိစ္ဆေန၊ ဖြင့်။ ဒါရကံ၊ ကို။ ဝိဇာယိတွာ၊ ၍။ “ယဿ၊ အကြင်ကလေးမွေးဖွားခြင်း၏။ အတ္ထာယ၊ ငှာ။ အဟံ။ ကုလဃရံ၊ သို့။ ဂစ္ဆေယျံ၊ သွားလို၏။ သော အတ္တော၊ သည်။ နိပ္ဖန္နော၊ ပြီ။” ဣတိ၊ ၍။ ပုနဒေဝ၊ သာလျှင်။ တေန၊ ထိုလင်နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တူ။ ဂေဟံ၊ သို။ အာဂန္တွာ၊ ၍။ ဝါသံ၊ ကို။ ကပ္ပေသိ၊ ပြီ။
တဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ၏။ ဝါ၊ မှာ။ အပရေန၊ သော။ သမယေန၊ ၌။ ပုန၊ ဖန်။ ဂဗ္ဘော၊ သည်။ ပတိဋ္ဌဟိ၊ ပြီ။
သာ၊ သည်။ ပရိပုဏ္ဏဂဗ္ဘာ၊ သည်။ ဟုတွာ၊ ၍။ ပုရိမနယေနေဝ၊ ဖြင့်ပင်။ သာမိကံ၊ ကို။ ယာစိတွာ၊ ၍။ ဂမနံ၊ ကို။ အလဘမာနာ၊ သော်။ ပုတ္တံ၊ ကို။ အင်္ကေန၊ ရင်ခွင်ဖြင့်။ အာဒါယ၊ ၍။ တထေဝ၊ ပင်။ ပက္ကမိတွာ၊ ၍။ တေန၊ ထိုလင်သည်။ အနုဗန္ဓိတွာ၊ ၍။ “တိဋ္ဌာဟိ၊ လော။” ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တေ။ နိဝတ္တိတုံ၊ ငှာ။ န ဣစ္ဆိ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။ နေသံ၊ ထိုလင်မယားတို့သည်။ ဂစ္ဆန္တာနံ၊ ကုန်စဉ်။ မဟာ၊ ကြီးစွာသော။ အကာလမေဃော၊ အခါမဲ့၌ ဖြစ်သော (ရွာ သော) မိုးသည်။ (မိုးအခါမဟုတ်ဘဲ ရွာသောမိုးသည်)။ [အကာလေ+ဥပ္ပန္နော+ မေဃော အကာလမေယော၊-ပါစိယော-၁၉၃။] ဥဒပါဒိ၊ ပြီ။ ဥဒကဓာရာနိပါတ နိရန္တရံ၊ ရေအလျဉ်ကျခြင်း၏ အကြားအလပ်မရှိသော။ ဝါ၊ အဆက်မပြတ် ရေ အလျဉ်ကျခြင်းရှိသော။ နဘံ၊ ကောင်းကင်သည်။ သမန္တာ၊ ပတ်ဝန်းကျင်၌။ ဝိဇ္ဇု လတာဟိ၊ လျှပ်စစ်နွယ်တို့သည်။ အာဒိတ္တံဝိယ၊ တောက်လောင်အပ်သကဲ့သို့ လည်းကောင်း။ မေဃတ္ထနိတေဟိ၊ မိုးချုန်းသံတို့သည်။ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ၊ ဖောက် ခွဲအပ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း။ အဟောသိ၊ ပြီ။
တသ္မိံ ခဏေ၊ ၌။ တဿာ၊ ထို ပဋာစာရာ၏။ ကမ္မဇဝါတာ၊ တို့သည်။ စလိံသု၊ ကုန်ပြီ။
သာ၊ သည်။ သာမိကံ၊ ကို။ အာမန္တေတွာ၊ ၍။ “သာမိ! မေ၊ ၏။ ကမ္ပဇဝါတာ၊ တို့သည်။ စလိတာ၊ ကုန်ပြီ။ သန္ဓာရေတုံ၊ ကောင်းစွာ ဆောင်ထားခြင်းငှာ။ န သက္ကောမိ၊ ပါ။ မေ၊ ဖို့။ ဝါ၊ အတွက်။ အနောဝဿကဋ္ဌာနံ၊ မိုးမစွတ်အပ်သော နေရာဌာနကို။ [ဩဝဿိယတီ တိ သြဝဿကံ၊ န+သြ၀ဿကံ အနောဝဿကံ၊-သာရတ္ထ-၂, ၁၁၇၊ ဝိမတိ-၁, ၁၆၅။] ဇာနာဟိ၊ စုံစမ်းရှာဖွေလော။” [ဉာဓာတ် ဝိစာရဏ(စုံစမ်း ရှာဖွေခြင်း)အနက်၊-မဋီ ၃, ၄၊ သာရတ္ထ-၂, ၄၂၅၊] ဣတိ၊ သို့။ အာဟ၊ ပြီ။
သော၊ သည်။ ဟတ္ထဂတာယ၊ လက်၌ ရောက်ရှိနေသော။ ဝါသိယာ၊ ဓား(ပဲကွပ်)ဖြင့်။ ဣတော စိတော စ၊ လည်း။ ဥပဓာရေန္တော၊ စုံစမ်းရှာဖွေလသော်။ ဧကသ္မိံ၊ သော။ ဝမ္မိကမတ္ထကေ၊ တောင်ပို့၏ထိပ်၌။ ဇာတံ၊ ပေါက်ရောက်နေသော။ ဂုမ္ဗံ၊ ချုံကို။ ဒိသွာ။ ဆိန္ဒိတုံ၊ ငှာ။ အာရဘိ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။ နံ၊ ထိုလင်ဖြစ်သူကို။ ဝမ္မိကတော၊ မှ။ နိက္ခမိတွာ၊ ၍။ ဃောရဝိသော၊ ကြမ်းတမ်းသောအဆိပ်ရှိသော။ အာသီဝိသော၊ မြွေသည်။ ဍံသိ၊ ကိုက်ပြီ။
တင်္ခဏညေ၀၊ ၌ပင်။ အဿ၊ ၏။ သရီရံ၊ သည်။ အန္တောသမုဋ္ဌိတာဟိ၊ အတွင်းမှ ထကြွဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော။ အဂ္ဂဇာလာဟိ၊ မီးလျှံတို့ဖြင့်။ ဝါ၊ တို့သည်။ ဍယှမာနံ ဝိယ၊ လောင်အပ်ကဲ့သို့။ နီလဝဏ္ဏံ၊ ပြာနှမ်း(ညိုမည်း)သော အဆင်းရှိသည်။ ဟုတွာ။ တ‌တ္ထေဝ၊ ၌ပင်။ ပတိ၊ လဲကျပြီ။
ဣတရာပိ၊ အခြားသောပဋာစာရာသည်လည်း။ မဟာဒုက္ခံ၊ ကြီးမားသောဆင်းရဲကို။ အနုဘဝမာနာ၊ လျက်။ တဿ၊ ထိုလင်၏။ အာဂမနံ၊ ကို။ ဩလောကေန္တီပိ၊ သော်လည်း။ တံ၊ ထိုလင်ကို။ အဒိသွာဝ၊ ၍သာလျှင်။ အပရမ္ပိ၊ သော။ ပုတ္တံ၊ ကို။ ဝိဇာယိ၊ ပြီ။
ဒွေ၊ ကုန်သော။ ဒါရကာ၊ တို့သည်။ ဝါတဝုဋ္ဌိဝေဂံ၊ လေနှင့်တကွဖြစ်သောမိုး၏ အရှိန် အဟုန်ကို။ [ဝါတေန+သဟ ပဝတ္တာ+ဝုဋ္ဌိ ဝါတဝုဋ္ဌိ၊ ဝါတဝုဋ္ဌိယာ+ဝေဂေါ ဝါတုဋ္ဌိ ဝေဂေါ၊-ဇာဋီသစ်-၂, ၁၈၁၊] အသဟမာနာ၊ သည်းမခံနိုင်ကုန်လသော်။ မဟာ ဝိရဝံ၊ ကျယ်စွာသော အသံကို။ ဝိရဝန္တိ၊ ကုန်၏။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ ဥဘောပိ၊ ကုန်သော။ တေ၊ ထိုကလေးတို့ကို။ ဥရန္တရေ၊ ရင်ခွင်အတွင်း၌။ ကတွာ၊ ၍။ ဝါ၊ ထား၍။ ဒွီဟိ၊ ကုန်သော။ ဇဏ္ဏုကေဟိ စေဝ၊ ပုဆစ်ဒူးဝန်းတို့ဖြင့်လည်း ကောင်း။ ဟတ္ထေဟိ စ၊ တို့ဖြင့်လည်းကောင်း။ ဘူမိယံ၊ ၌။ ဥပ္ပီဠေတွာ၊ ထောက်၍။ တထာ၊ ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဌိတာဝ၊ လျက်သာ။ ရတ္တိံ၊ ကို။ ဝီတိနာမေသိ၊ ပြီ။
သကလသရီရံ၊ သည်။ နိလ္လောဟိတံ ဝိယ၊ သွေးမရှိသကဲ့သို့။ ပဏ္ဍုပလာသ ဝဏ္ဏံ၊ ဖက်ရွက်ရော်အဆင်းနှင့် တူသောအဆင်းရှိသည်။ အဟောသိ။
သာ၊ ထို ပဋာစာရာသည်။ အရုဏေ၊ သည်။ ဥဋ္ဌိတေ၊ သော်။ မံသပေသိဝဏ္ဏံ၊ အသားတစ် အဆင်းနှင့် တူသောအဆင်းရှိသော။ ဧကံ၊ သော။ ပုတ္တံ၊ ကို။ အင်္ကေန၊ ဖြင့်။ အာဒါယ၊ ၍။ ဣတရံ၊ အခြားသော သားကြီးကို။ အင်္ဂုလိယာ၊ ဖြင့်။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ “တာတ! ဧဟိ၊ လော။ တေ၊ ၏။ ပိတာ၊ သည်။ ဣတော၊ မှ။ ဂတော၊ ပြီ။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ ၍။ သာမိကဿ၊ သည်။ ဂတမဂ္ဂေန၊ သွားရာလမ်းဖြင့်။ ဂစ္ဆန္တီ၊ သော်။ ဝမ္မိကမတ္ထကေ၊ ၌။ ကာလံ၊ ကို။ ကတွာ။ ပတိတံ၊ လဲကျနေသော။ နီလ ဝဏ္ဏံ၊ ပြာနှမ်း(ညိုမည်း)သောအဆင်းရှိသော။ ထဒ္ဓသရီရံ၊ တောင့်တင်းသော ကိုယ်ရှိသော။ တံ၊ ထိုလင်ကို။ ဒိသွာ။ “မံ၊ ကို။ နိဿာယ။ မမ၊ ၏။ သာမိကော၊ သည်။ ပန္ထေ၊ လမ်း၌။ မတော၊ ပြီ။” ဣတိ၊ ၍။ ရောဒန္တီ၊ လျက်။ ပရိဒေဝန္တီ၊ မြည် တမ်းလျက်။ ပါယာသိ၊ သွားပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ သကလရတ္တိံ၊ လုံး။ ဒေဝေန၊ သည်။ ဝုဋ္ဌတ္တာ၊ ရွာ အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အစိရဝတိံ၊ မည်သော။ နဒိံ၊ ကို။ ဇဏ္ဏုပ္ပမာဏေန၊ ပုဆစ်အတိုင်းအရှည်ရှိသော။ ကဋိပ္ပမာဏေန၊ ခါးအတိုင်းအရှည်ရှိသော။ ထနပ္ပမာဏေန၊ သားမြတ်(ရင်သား)အတိုင်းအရှည်ရှိသော။ ဥဒကေန၊ ဖြင့်။ ပရိပုဏ္ဏံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ အတ္တနော၊ ၏။ မန္ဒဗုဒ္ဓိတာယ၊ နုံသော ပညာရှိသည်၏ အဖြစ် ကြောင့်။ ဒွီဟိ၊ ကုန်သော။ ဒါရကေဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ။ ဥဒကံ၊ သို့။ ဩတရိတုံ၊ သက်ဆင်းခြင်းငှာ။ အဝိသဟန္တီ၊ မရဲဝံ့လသော်။ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ၊ သားကြီးကို။ ဩရိမ တီရေ၊ ဤဘက်ကမ်း၌။ ဌပေတွာ၊ ၍။ ဣတရံ၊ အခြားသော သားငယ်ကို။ အာ ဒါယ၊ ၍။ ပရတီရံ၊ ဟိုဘက်ကမ်းသို့။ ဂန္တွာ၊ ၍။ သာခါဘင်္ဂံ၊ ချိုးအပ်သော သစ် ခက်ကို။ ဝါ၊ သစ်ခက်ချိုးကို။ အတ္ထရိတွာ၊ ခင်း၍။ နိပဇ္ဇာပေတွာ၊ စေ၍။ “ဣတရဿ၊ အခြားသောသားကြီး၏။ သန္တိကံ၊ သို့။ ဂမိသာမိ၊ အံ့။” ဣတိ၊ ကြံ၍။ ဗာလ ပုတ္တကံ၊ သားငယ်ကို။ ပဟာယ၊ ၍။ တရိတုံ၊ ငှာ။ အသက္ကောန္တီ၊ သော်။ ပုနပ္ပုနံ၊ ထပ်။ နိဝတ္တိတွာ၊ ၍။ ဩလောကယမာနာ၊ လျက်။ ပါယာသိ၊ သွားပြီ။
အထ၊ ၌။ အဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ၏။ နဒီမဇ္ဈံ၊ သို့။ ဂတကာလေ၊ ရောက်ရာအခါ၌။ ဧကော သောသေနော၊ စွန်သည်။ တံ ကုမာရံ၊ ထိုကလေးငယ်ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ “မံသ ပေသိ၊ အသားတစ်တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ သညာယ၊ ကြောင့်။ အာကာသတော၊ မှ။ ဘဿိ၊ လျှောကျ(ထိုးဆင်း)လာပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ ပုတ္တဿ၊ သား ငယ်၏။ အတ္ထာယ၊ ငှာ။ ဘဿန္တံ၊ လျှောကျ(ထိုးဆင်း)လာသော။ တံ၊ ထိုစွန်ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ဥဘော၊ ကုန်သော။ ဟတ္ထေ၊ တို့ကို။ ဥက္ခိပိတွာ၊ ၍။ “သူသူ”တိ၊ သူသူ ဟူ၍။ (ရှူးရှူးဟူ၍)။ တိက္ခတ္တုံ၊ ၃ကြိမ်။ မဟာသဒ္ဒံ၊ ကျယ်စွာသောအသံကို။ နိစ္ဆာရေသိ၊ ထွက်ပေါ်စေပြီ။
သေနော၊ စွန်သည်။ ဒူရဘာဝေန၊ ဝေးသည်၏အဖြစ် ကြောင့်။ တံ၊ ထိုအသံကို။ အသုတွာဝ၊ ၍သာလျှင်။ ကုမာရကံ၊ ကလေးငယ်ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဝေဟာသံ၊ သို့။ ဥပ္ပတိတွာ၊ ပျံတက်၍။ ဂတော၊ ပြီ။
ဩရိမတီရေ၊ ဤဘက်ကမ်း၌။ ဌိတပုတ္တော၊ တည်နေသောသားကြီးသည်။ နဒီမဇ္ဈေ၊ ၌။ ဥ ဘော၊ ကုန်သော။ ဟတ္ထေ၊ ကို။ ဥက္ခိပိတွာ၊ မြောက်၍။ မဟာသဒ္ဒံ၊ ကို။ နိစ္ဆာရယ မာနံ၊ ထွက်ပေါ်စေနေသော။ မာတရံ၊ ကို။ ဒိသွာ။ “မံ၊ ကို။ ပက္ကောသတိ၊ ၏။” ဣတိ၊ သို့။ သညာယ၊ ကြောင့်။ ဝေဂေန၊ ဖြင့်။ ဥဒကေ၊ ၌။ ပတိ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ လျှင်။ အဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ၏။ ဗာလပုတ္တံ၊ သားငယ်ကို။ သေနော၊ သည်။ ဟရိ၊ ဆောင်ပြီ။ (ချီသွားပြီ)။ ဇေဋ္ဌပုတ္တော၊ ကို။ ဥဒကေန၊ သည်။ ဝုဠှော၊ မျှောအပ်ပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ “မေ၊ ၏။ ဧကော၊ သော။ ပုတ္တော၊ ကို။ သေနေန၊ သည်။ ဂဟိတော၊ အပ်ပြီ။ ဧကော၊ ကို။ ဥဒကေန၊ သည်။ ဝူဠှော၊ အပ်ပြီ။ ပန္ထေ၊ ၌။ မေ၊ ၏။ ပတိ၊ သည်။ မတော၊ ပြီ။” ဣတိ၊ ပြော၍။ ရောဒန္တီ၊ ငိုလျက်။ ပရိဒေဝန္တီ၊ မြည်တမ်းလျက်။ ဂစ္ဆမာနာ၊ လသော်။ သာဝတ္ထိတော၊ မှ။ အာဂစ္ဆန္တံ၊ သော။ ဧကံ၊ သော။ ပုရိသံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ပုစ္ဆိ၊ ပြီ။ (ကိံ)။
“တာတ၊ အမောင်! ကတ္ထ၊ ၌။ ဝါသိကော၊ နေသူသည်။ အသိ၊ နည်း?” ဣတိ၊ ပြီ။
“အမ္မာ၊ အမိ! သာဝတ္ထိဂါသိ ကော၊ သာဝတ္ထိမြို့၌ နေသူသည်။ အမှိ၊ ၏။” ဣတိ၊ ပြီ။
“တာတ! သာဝတ္ထိနဂရေ၊ ၌။ အသုကဝီထိယံ၊ ထိုမည်သောလမ်း၌။ ဧဝရူပံ၊ သော။ အသုကကုလံ နာမ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဇာနာသိ၊ လော။” ဣတိ၊ ပြီ။
“အမ္မ! ဇာနာမိ၊ ၏။ ပန၊ သို့သော် လည်း။ တံ၊ ထိုအမျိုးကို။ မာ ပုစ္ဆိ၊ နှင့်။ အညံ၊ အခြားအမျိုးကို။ သစေ ဇာနာသိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ ပုစ္ဆိ၊ လော။” ဣတိ၊ ပြီ။
“မေ၊ ၏။ ဝါ၊ မှာ။ အညေန၊ အခြားသော အမျိုးဖြင့်။ ကမ္မံ၊ သည်။ နတ္ထိ။ တာတ! တဒေဝ၊ ထိုအမျိုးကိုသာ။ ပုစ္ဆာမိ၊ ၏။” ဣတိ၊ ပြီ။
“အမ္မ! တွံ၊ သည်။ အတ္တနော၊ အား။ အနာစိက္ခိတုံ၊ မပြောပြခြင်းငှာ။ ဝါ၊ မပြောဘဲ နေခြင်းငှာ။ န ဒေသိ၊ မပေး။ အဇ္ဇ၊ ယနေ့။ တေ၊ သည်။ သဗ္ဗရတ္တိံ၊ လုံး။ ဒေဝေါ၊ ကို။ ဝဿန္တော၊ ရွာသည်ကို။ ဒိဋ္ဌော၊ သလော?” ဣတိ၊ ပြီ။
“တာတ! မေ၊ သည်။ ဒိဋ္ဌော၊ ပြီ။ ဧသော၊ ဤမိုးသည်။ မယှမေဝ၊ ဖို့သာ။ ဝါ၊ အတွက်သာ။ သဗ္ဗရတ္တိံ၊ လုံး။ ဝုဋ္ဌော၊ ပြီ။ အညဿ၊ ဖို့။ ဝါ၊ အတွက်။
န ဝုဋ္ဌော၊ ရွာသည်မဟုတ်။ မယှံ၊ ဖို့။ ဝါ၊ အတွက်။ ဝုဋ္ဌကာရဏံ ပန၊ မိုးရွာခြင်း၏အကြောင်းကိုကား။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ ဝါ၊ မှ။ တေ၊ အား။ ကထေဿာမိ၊ ပြောမည်။ တာဝ၊ စွာ။ ဧတသ္မိံ သေဋ္ဌိဂေဟေ၊ ဤသူဌေး၏အိမ်၌။ ပဝတ္တိံ၊ ဖြစ်ပုံကို။ မေ၊ အား။ ကထေဟိ၊ လော။” ဣတိ၊ ပြီ။
“အမ္မ! အဇ္ဇ။ ရတ္တိံ၊ ၌။ သေဋ္ဌိဉ္စ၊ လည်းကောင်း။ သေဋ္ဌိဘရိယဉ္စ၊ သူဌေးကတော် လည်းကောင်း။ သေဋ္ဌိပုတ္တဉ္စ၊ လည်းကောင်း။ ဣတိ၊ သို့။ တယောပိ၊ ကုန်သော။ ဇနေ၊ တို့ကို။ အဝတ္ထရမာနံ၊ လွမ်းဖိလျက်။ ဂေဟံ၊ သည်။ ပတိ၊ ပြိုကျပြီ။ တေ၊ ထို၃ယောက်သော လူတို့ကို။ ဧကစိတကသ္မိံ၊ တစ်ခုတည်းသော လင်းပုံပေါ်၌။ ဈာယန္တိ၊ မီးသင်္ဂြိုလ်ကုန်၏။
အမ္မ! ဧသ ဓူမော၊ ထိုမီးခိုးသည်။ ပညာယတိ၊ ထင် ရှားနေသေး၏။ ဣတိ၊ ပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ တသ္မိံ ခဏေ၊ ၌။ နိဝတ္ထဝတ္ထံ၊ ဝတ်အပ်သော အဝတ်ကို။ ပတမာနံ၊ ကျွတ်ကျသည်ကို။ န သဉ္ဇာနိ၊ မသိတော့။ ဥမ္မတ္တိကဘာဝံ၊ အရူးမ၏အဖြစ်သို့။ ပတွာ။ ယထာဇာတာ၀၊ မွေးဖွားသည့် အတိုင်းသာ။ (မိမွေးတိုင်း ဖမွေးတိုင်းသာ)။ (ဟုတွာ)။ ရောဒန္တီ၊ ငိုလသော်။ ပရိဒေဝန္တီ၊ မြည်တမ်းလသော်။ “ဥဘော ၊ပေ၊ မတော”တိ၊ ၍။ ဝိလပန္တီ၊ ယောင် ယမ်းပြောဆိုလျက်(ကယောင်ကတမ်းပြောလျက်)။ ပရိဗ္ဘမိ၊ ချာချာလည်ပြီ(ချာလပတ်ရမ်းပြီ)။
ပန္ထေ၊ လမ်းခရီး၌။ မယှံ၊ ငါ၏။ ဥဘော၊ ၂ယောက်ကုန်သော။ ပုတ္တာ၊ သား တို့သည်။ **ကာလကတာ**၊ ပြုအပ်ပြီးသောသေခြင်း(သေချိန်)ရှိပါကုန်ပြီ။ (သေကုန်ပြီ)။ ပတိ၊ လင်သည်။ [ဂါထာ၌ ဆန်းကြောင့် ဒီဃပြု၍ “ပတီ”ဟု ရှိသည်။] မတော၊ သေပြီ။
မာတာ၊ အမေကိုလည်းကောင်း။ ပိတာ စ၊ အဖေကိုလည်း ကောင်း။ ဘာတာ စ၊ မောင်ကိုလည်းကောင်း။ **ဧကစိတမှိ**၊ တစ်ခုတည်းသော ထင်းပုံ၌။ **ဍယှရေ**၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်အပ်ကုန်ပြီ။**ကာလကတာ** ။ ။တေသံ တေသံ သတ္တာနံ အာယုံ ကာလယတိ ခေပေတီတိ ကာလော၊ (အချိန်အခါ)၊ [ကလ+ဏ၊] ကာလယတိ သတ္တာနံ ဇီဝိတံ နာသေတီတိ ကာလော၊(သေခြင်း)၊(နီတိဓာတု-၃၄၃၊ သာရတ္ထ-၂, ၂၅ဝ)၊ ကတော+ကာလော ယေနာတိ ကာလကတာ၊ ပြုအပ်ပြီးသော သေခြင်းရှိကုန်၏။(ပါရာဘာ-၃, ၂၉ဝ)၊(တစ်နည်း) ကလေတိ သတ္တေ ခေပေတီတိ ကာလော၊ကာလံ+ကတာ ပတ္တာတိ ကာလကတာ-သေခြင်းကို ပြုကုန်ပြီ၊ ဝါ-သေခြင်းသို့ ရောက်ကုန်ပြီ၊(တစ်နည်း) ကာလေန+ကတာ နဋ္ဌာတိ ကာလကတာ-သေခြင်းသည် ဖျက်ဆီးအပ်ကုန်ပြီ၊(ဥဒါန.ဋ္ဌ-၁၀၅၊နီတိဓာတု-၃၄၃)
ဧကစိတမှိ ဍယှရေ ။ ။စီယတေ ယတ္ထာတိ စိတာ၊ ဧကာ+စိတာ ဧကစိတံ၊နပုံငဲ့, သရော ရဿော နပုံသကေဖြင့် သမာသ်အဆုံးကို ရဿပြု၊ ရှေ့ပုဒ်ကို ပုမ္ဘော ငဲ့။ ဍယှရေကား ဒဟ+ယ+အန္တေ၊ ဒဟဿ ဒဿ ဍော(မောဂ်-၅, ၁၂၆)သုတ်,ကွစိ ဓာတုသုတ်ဖြင့် ဒကို ဍပြု။ ဟနှင့်ယ ရှေ့နောက်ပြန်၊အန္တေကို ရေပြု၍ ပြီးသည်။
အင်္ဂါသိကသင်္ချာ ။ “မာတာ ပိတာ စ ဘာတာစ" တို့သည် ဝါကျဒွန်တည်း၊ဝါကျဒွန်၏ကြိယာ၌ ဧကဝုစ်, ဗဟုဝုစ်၂မျိုးလုံး ရှိနိုင်သည်။ အစိတ်ကို ငဲ့၍ ဗဟုဝုစ်ဖြင့်ရှိလျှင် “အင်္ဂါသိတသင်္ချာ”ဟုလည်းကောင်း အပေါင်းကို ငဲ့၍ ဧကဝုစ်ဖြင့်ရှိလျှင် “စယာသိတသင်္ချာ”ဟုလည်းကောင်း ဆိုရသည်၊ကတ္တား,ကံက ဧကဝုစ်ရှိသော်လည်း ကြိယာက အစိတ်ကိုငဲ့၍ ဗဟုဝုစ်ဖြစ်နေလျှင် အင်္ဂါသိတသင်္ချာတည်း၊ကတ္တား,ကံလည်း ဧကဝုစ်ဖြစ်၍, ကြိယာလည်း ကတ္တား,ကံအတိုင်း အပေါင်းကိုငဲ့၍ ဧကဝုစ်ဖြစ်လျှင် စယာသိတသင်္ချာတည်း၊ ဤ၌ ကတ္တားက “မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ စ”ဟု ဧကဝုစ် ရှိသော်လည်း “အမေကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း, အဖေကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း,မောင်ကို မီးသင်္ဂြိုဟ် ခြင်း”ဟူသော အစိတ်ကြိယာ၃မျိုးကိုငဲ့သော အင်္ဂါသိတသင်္ချာဖြင့် “ဍယှရေ”ဟု ဗဟုဝုစ်ဖြင့် ရှိရသည်။ (ဘုရားကြီး-၂၁၂၊၂၁၃၊ ကစ္စာ-ကစ္စာဘာ-၅၊ဓမ္မဘာ-၁, ၄၀၃)
ဥမ္ပတ္တိကာ ဥမ္မတ္တိကာ ။ ။“ဥမ္မတ္တိကာ ဥမ္မတ္တိကာ" သည် အာမေဍိတ်တည်း၊ “မဒနံ မဒေါ၊ ဥဂ္ဂတေဟိ ဝါတာဒိဒေါသေဟိ+မဒေါ ဥမ္မာဒေါ ဥ+မဒ၊ မ၌ ဒီဃပြု၊] ဥမ္မာ ဒေါ+ဧတိဿာ အတ္ထီဟိ ဥမ္မတ္တာ၊ [ဥမ္မာဒ+ဏ၊ ဒ,ကို တပြု, တဒွေဘော်၊မ္မာ၌ ရဿ ပြု၊ ]ဥမ္မတ္တာ ဧဝ ဥမ္ပတ္တိကာ၊ ဥမ္မတ္တာ+ဣက၊-မအူပါနိ-၃, ၂၀၀၊ ဥဂ္ဂတေဟိ ပိတ္တာဒိဒေါသေဟိ မဒယတီတိ ဥမ္မတ္တော၊ (အရူးရောဂါ)၊[ဥ+မဒ+၊တ] ဥမ္မတ္တော+ဧတိဿာ အတ္တီတိ ဥမ္မတ္တိကာ၊ [ဥမ္မတ္တ+ဣက-ကင်္ခါယော-၁၀၃)”ဟု ပြုပါ။
နန္ဒနဝနေ ။ ။ပဝိဋ္ဌေပဝိဋ္ဌေနန္ဒယတိ တောသေတီတိ နန္ဒနံ၊ နန္ဒနံ စ+တ+ဝနံစာတိ နန္ဒနဝနံ၊ နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်သည် နတ်ပြည်တိုင်း၌ ရှိသည်၊နတ်တို့သည် စုတေခါနီး တွင် စုတေတော့မည့် ရှေ့ပြေးနိမိတ်၅မျိုး ထင်လာ၏၊ထိုအခါ “နတ်စည်းစိမ်ကို စွန့်ရတော့မယ်”ဟု တွေးကာ ငိုကြွေးသော နတ်သားနတ်သမီးကို “မငိုကြနှင့်၊ မပျက်စီး တဲ့ သင်္ခါရတရားဆိုတာ မရှိဘူး”ဟု သိကြားမင်းက ပြောဆိုဆုံးမကာ နန္ဒဝန်ဥယျာဉ် အတွင်း ဝင်ရောက်စေ၏၊ထိုဥယျာဉ်၌ အခြားသော နတ်များ၏ စည်းစိမ်ကို ကြည့် ရှုရင်း သေရမည့်အရေး တွေးတောပူပန်မှု ငြိမ်းကာ နှစ်သက်ပျော်ရွှင်မှု ဖြစ်ပေါ် လာ၏၊ထိုအခါ ထိုဥယျာဉ်၌ မြူးတူးပျော်ပါးကစားရင်းပင် နေပူနှင့်တွေ့သည့် ဆီးနှင်း ပေါက်ကဲ့သို့ ကျေမွကာ လေတိုက်ခတ်အပ်သော ဆီမီးအလျှံကဲ့သို့ ချုပ်ပျောက်လေ၏၊ဤသို့ ဝင်လာသမျှ နတ်သားနတ်သမီးကို နှစ်သက်စေတတ်သောကြောင့် “နန္ဒန”ဟုခေါ်သည်။ (သံ. ဋ္ဌ-၁, ၂၈၊ ဒီ ဋ္ဌ-၂၂၃)၊]
မနုဿာ၊ တို့သည်။ တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ ဒိသွာ။ “ဥမ္မတ္တိကာ ဥမ္မတ္တိကာ၊ အရူးမ အရူးမ။” ဣတိ၊ ဤသို့ ပြော၍။ ကစဝရံ၊ အမှိုက်ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ပံသုံ၊ မြေ မှုန်ကို။ ဂဟေတွာ။ မတ္ထကေ၊ ၌။ ဩကိရန္တာ၊ ကြဲကုန်လျက်။ လေဍ္ဍူဟိ၊ ခဲတို့ဖြင့်။ ပဟရန္တိ၊ ပစ်ခတ်ကုန်၏။
သတ္ထာ။ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ၊ ဇေတဝန်ကျောင်း တိုက်ကြီး၌။ အဋ္ဌပရိသမဇ္ဈေ၊ ၈ပါးသောပရိသတ်၏ အလယ်၌။ နိသီဒိတွာ။ ဓမ္မံ။ ဒေသေန္တော၊ လျက်။ ကပ္ပသတသဟဿံ၊ ကမ္ဘာတစ်သိန်းပတ်လုံး။ ပူရိတပါရမိံ၊ ဖြည့်ဆည်းပူးအပ်ပြီးပါရမီရှိသော။ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နံ၊ ရှေးဆုတောင်းကောင်း မှုအထူးနှင့် ပြည့်စုံသော။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၃၆၂ရှု၊] တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ အာဂစ္ဆမာနံ၊ လာနေသည်ကို။ (တစ်နည်း) အာဂစ္ဆမာနံ၊ သော။ တံ၊ ကို။ အဒ္ဒသ၊ ပြီ။
ကိရ၊ ချဲ့။ သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ၊ ၌။ ပဒုမုတ္တရ သတ္ထာရာ၊ သည်။ ဧကံ၊ တစ်ပါးသော။ ဝိနယဓရတ္ထေရိံ၊ ဝိနည်းဓိုရ်ထေရီမကို။ ဗာဟာယ၊ ၌။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ (တစ်နည်း) ဝိနယဓရတ္ထေရိံ၊ ၏။ ဗာဟာယ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ **နန္ဒနဝနေ**၊ နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်၌။ (နှစ်သက်စေတတ်သောဥယျာဉ်၌)။ ဌပေန္တံ ဝိယ၊ ထားသကဲ့သို့။ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနေ၊ ဧတဒဂ်အရာ၌။ ဌပိယမာနံ၊ ထား အပ်သည်ကို။ ဒိသွာ။ “အဟမ္ပိ၊ သည်လည်း။ တုမှာဒိသဿ၊ အရှင်ဘုရားကဲ့သို့ ရှုအပ်သော။ ဗုဒ္ဓဿ၊ ၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ဝိနယဓရတ္ထရီနံ၊ ဝိနည်းဓိုရ်ထေရီတို့၏။ ဝါ၊ တို့တွင်။ အဂ္ဂဋ္ဌာနံ၊ မြတ်သောရာထူးဌာနကို။ လဘေယျ၊ ရလိုပါ။” ဣတိ၊ သို့။ အဓိကာရံ၊ ထူးကဲသော ပြုစုပူဇော်ခြင်းကို။ [ဓမ္မဘာ-၃, ၁ဝ၃၊၂၇၁ရှု၊] ကတွာ၊ ၍။ ပတ္ထနံ၊ ကို။ ဌပေသိ၊ ပြီ။
ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓေါ၊ သည်။ အနာဂတံသဉာဏံ၊ ကို။ ပတ္ထရိတွာ၊ ဖြန့်တော်မူ၍။ ပတ္ထနာယ၊ ၏။ သမိဇ္ဈနဘာဝံ၊ ကို။ ဉတွာ၊ ၍။ “အနာဂတေ၊ ၌။ ဂေါတမဗုဒ္ဓဿ နာမ၊ ၏။ သာသနေ၊ ၌။ အယံ၊ ဤသူမသည်။ ပဋာစာရာ နာမေန၊ ပဋာစာရာအမည်ဖြင့်။ ဝိနယဓရတ္ထေရီနံ၊ တို့တွင်။ ဝါ၊ တို့ထက်အင်္ဂါ သည်။ ဘဝိဿတိ၊ လိမ့်မည်။” ဣတိ၊ သို့။ ဗျာကာသိ၊ ပြီ။
ဧဝံ၊ သို့။ ပတ္ထိတပတ္ထနံ၊ တောင်းတအပ်သော ဆုတောင်းရှိသော။ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နံ၊ သော။ တံ၊ ကို။ သတ္ထာ၊ သည်။ ဒူရတောဝ၊ ၌ပင်။ ဝါ၊ ကပင်။ အာဂစ္ဆန္တိံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ “မံ၊ ကို။ ဌပေတွာ၊ ၍။ အညော၊ သည်။ ဣမိဿာ၊ ၏။ အဝဿယော၊ မှီခိုအားထား ရာသည်။ ဘဝိတုံ၊ ငှာ။ သမတ္ထော နာမ၊ မည်သည်။ နတ္ထိ။” ဣတိ၊ သို့။ စိန္တေတွာ၊ ၍။ တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ ယထာ၊ အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့် ပြုလသော်။ ဝိဟာရာဘိမုခံ၊ ကျောင်းသို့ ရှေးရှု။ အာဂစ္ဆတိ၊ ၏။ ဧဝံ၊ ဤသို့သော အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ အကာသိ။
ပရိသာ၊ သည်။ တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ ဒိသွာဝ၊ ၍သာလျှင်။ “ဣမိဿာ ဥမ္မတ္တိကာယ၊ ဤအရူးမအား။ ဣတော၊ ဤအရပ်သို့။ အာဂန္တုံ၊ ငှာ။ ဝါ၊ လာခွင့်ကို။ မာ ဒဒိတ္ထ၊ မပေးကြနှင့်။” ဣတိ၊ သို့။ အာဟ၊ ပြီ။
သတ္ထာ၊ သည်။ “အပေထ၊ ဖယ်ကြလော။ နံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ မာ ဝါရယိတ္ထ၊ မတားကြနှင့်။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ ၍။ အဝိဒူရဋ္ဌာနံ၊ နီးသောရပ်သို့။ အာဂတကာလေ၊ ရောက် လာရာအခါ၌။ “ဘဂိနိ၊ နှမ! သတိံ၊ ကို။ ပဋိလဘ၊ ရလော။” ဣတိ၊ သို့ ။ အာဟ၊ ပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ တံ ခဏံယေ၀၊ ၌ပင်။ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန၊ ကြောင့်။ သတိံ၊ ကို။ ပဋိလဘိ၊ ပြီ။
တသ္မိံ ကာလေ၊ ၌။ နိဝတ္ထဝတ္ထဿ၊ ဝတ်အပ်သော အဝတ်၏။ ပတိတဘာဝံ၊ လျှောကျနေသည်၏အဖြစ်ကို။ သလ္လက္ခေတွာ၊ မှတ် မိ၍။ (သိ၍)။ ဟိရောတ္တပ္ပံ၊ အရှက်အကြောက်ကို။ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ၊ ရှေးရှုဖြစ် စေ၍။ ဥက္ကုဋိကံ၊ ဆောင့်ကြောင့်။ နိသီဒိ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။ အဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ အား။ ဧကော၊ သော။ ပုရိသော၊ သည်။ ဥတ္တရသာဋကံ၊ အပေါ်ခြုံအဝတ်ကို။ ခိပိ၊ ပစ်ပေးပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ တံ၊ ထိုအဝတ်ကို။ နိဝါသေတွာ၊ ဝတ်၍။ သတ္ထာရံ၊ သို့။ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ၍။ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏေသု၊ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့သော အဆင်းရှိကုန်သော။ ပါဒေသု၊ တို့၌။ ပဉ္စတိဋ္ဌိတေန၊ ၅ပါးသောတည်ခြင်းဖြင့်။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၂၄၈၊ ဓမ္မဘာ-၂, ၂၃၈ရှု၊] ဝန္ဒိတွာ၊ ၍။ “ဘန္တေ! မေ၊ ၏။ အဝဿယော၊ မှီခိုအားထားရာသည်။ ဟောထ၊ ဖြစ်တော်မူပါကုန်။ မေ၊ ၏။ ပတိဋ္ဌာ၊ တည်ရာ သည်။ ဟောထ၊ ကုန်။ (ကသ္မာ၊ နည်း?)။ ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
မေ၊ ၏။ ဧကံ၊ သော။ ပုတ္တံ၊ ကို။ သေနော၊ သည်။ ဂဏှိ၊ ပြီ။ ဧကော၊ ကို။ ဥဒကေန၊ သည်။ ဂူဠှော၊ အပ်ပြီ။ ပန္ထေ၊ ၌။ မေ၊ ၏။ ပတိ၊ သည်။ မတော၊ ပြီ။ မေ၊ ၏။ မာတာပိတရော စေဝ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ ဘာတာ စ၊ မောင်သည် လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဂေဟေန၊ သည်။ အဝတ္ထဋာ၊ လွှမ်းဖိအပ် ကုန်သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍။) ဧကစိတကသ္မိံ၊ တစ်ခုသော ထင်းပုံ၌။ ဈာယန္တိ၊ မီး လောင်ကျွမ်းနေကုန်၏။” ဣတိ၊ ထိုကြောင့်ပါတည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်ပြီ။ [ဣတိတစ်လုံးကျေကြံ။]
သတ္ထာ၊ သည်။ တဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ၏။ ဝစနံ၊ ကို။ သုတွာ၊ ၍။ “ပဋာစာရေ၊ ရာ! မာ စိန္တယိ၊ နှင့်။ တဝ၊ ၏။ ဝါ၊ ကို။ တာဏံ၊ စောင့်ရှောက်တတ်သူသည်။ သရဏံ၊ ကိုးကွယ်ရာသည်။ အပဿယော၊ မှီခိုရာသည်။ ဘဝိတုံ၊ ငှာ။ သမတ္ထဿေ၀၊ ၏သာလျှင်။ သန္တိကံ၊ သို့။ အာဂတာ၊ ရောက်လာသည်။ အသိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။ ဣဒါနိ၊ ၌။ တဝ၊ ၏။ ဧကော၊ သော။ ပုတ္တကော၊ သားငယ်ကို။ သေန၊ သည်။ ဂဟိတော ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဧကော၊ ကို။ ဥဒကေန၊ သည်။ ဝူဠှော ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ပန္ထေ၊ ၌။ ပတိ၊ သည်။ မတော ယထာ၊ ကဲ့သို့။ မာတာပိတရော၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ ဘာတာ စ၊ တို့ကိုလည်း ကောင်း။ ဂေဟေန၊ သည်။ အဝတ္ထဋာ ယထာ၊ အပ်ကုန်သကဲ့သို့။
ဧဝမေဝ၊ သာလျှင်။ ဣမသ္မိံ သံသာရေ၊ ၌။ ပုတ္တာဒီနံ၊ သားအစရှိသူတို့၏။ မတကာလေ၊ သေရာအခါ၌။ တဝ၊ သည်။ ရောဒန္တိယာ၊ လသော်။ (တစ်နည်း) ရောဒန္တိယာ၊ သောတဝ=၏။ ပဂ္ဃရိတအဿု၊ ယိုစီးသော မျက်ရည်သည်။ စတုန္နံ၊ ၄စင်းကုန်သော။ မဟာသမုဒ္ဒါနံ၊ တို့၏။ ဥဒကတော၊ ထက်။ ဗဟုတရံ၊ သာ၍ များ၏။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ ၍။ ဣမံ ဂါထံ၊ ကို။ အာဟ၊ ပြီ။ (ကိံ)။ “စတူသု၊ ပေ၊ ပမဇ္ဇသိ”တိ၊ ၍။ (အာဟ)။
စတူသု၊ ၄စင်းကုန်သော။ သမုဒ္ဒေသု၊ သမုဒြာတို့၌။ (သမုဒြာတွေထဲက)။ ဇလံ၊ ရေသည်။ ပရိတ္တကံ၊ နည်း၏။
ဒုက္ခေန၊ ဒုက္ခသည်။ ဖုဋ္ဌဿ၊ ထိရောက် အပ်သော။ နရဿ၊ သတ္တဝါ၏။ သောစနာ၊ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့်။ (ပဝတ္တံ၊ ဖြစ် သော။) အဿုဇလံ၊ မျက်ရည်သည်။ တတော၊ ထိုသမုဒြာရေထက်။ ဗဟုံ၊ များ၏။ အနပ္ပကံ၊ မနည်း။
သမ္မ၊ မိတ်ဆွေ! ကိံ ကာရဏာ၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။ တုဝံ၊ သည်။ ပမဇ္ဇသိ၊ မေ့လျော့ဘိသနည်း?
ဧဝံ၊ သို့။ သတ္ထရိ၊ သည်။ အနမတဂ္ဂပရိယာယံ၊ သိအပ်သော အစအပိုင်း အခြားမရှိသော သံသရာနှင့်စပ်သော တရားဒေသနာကို။ [ဓမ္မဘာ-၁, ၅၈ဝရှု။] ကထေန္တေ၊ သော်။ တဿာ၊ ထိုပဋာစာရာ၏။ သရီရေ၊ ၌။ သောကော၊ သည်။ တနုတ္တံ၊ နည်းပါးသည်၏အဖြစ်သို့။ အဂမာသိ၊ ပြီ။
အထ၊ ၌။ နံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ တနုဘူတသောကံ၊ နည်းပါးသည်ဖြစ်၍ဖြစ်သော သောကရှိသည်ကို။ ဝါ၊ နည်း ပါးသည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်သော သောကရှိသည်ကို။ ဉတွာ၊ ၍။ ပုန။ သတ္ထာ၊ သည်။ အာမန္တေတွာ၊ ၍။ “ပဋာစာရေ၊ ရာ! ပုတ္တာဒယော နာမ၊ သားသမီးအစ ရှိသူတို့မည်သည်။ ပရလောကံ၊ နောက်ဘဝသို့။ ဂစ္ဆန္တဿ၊ ၏။ ဝါ၊ ကို။ တာဏံ ဝါ၊ စောင့်ရှောက်တတ်သူသည်သည်လည်းကောင်း။ လေဏံ ဝါ၊ ပုန်းအောင်းရာ သည်လည်းကောင်း။ သရဏံ ဝါ၊ ကိုးကွယ်ရာသည်လည်းကောင်း။ ဘဝိတုံ၊ ငှာ။ န သက္ကောန္တိ၊ နိုင်ကုန်။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တေ၊ ထိုသားသမီးအစရှိသူတို့သည်။ ဝိဇ္ဇမာနာပိ၊ ရှိနေပါကုန်သော်လည်း။ န သန္တိယေဝ၊ မရှိကုန်သည်သာ။ ပန၊ စင် စစ်ကား။ ပဏ္ဍိတေန၊ သည်။ သီလံ၊ ကို။ ဝိသောဓေတွာ၊ စေ၍။ အတ္တနော၊ ၏။ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂံ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းလမ်းကိုသာလျှင်။ ခိပ္ပမေဝ၊ သာလျှင်။ သောဓေတုံ၊ ငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ ၍။ ဓမ္မံ၊ ဒေသေန္တော၊ ဣမာ ဂါထာ၊ တို့ကို။ အဘာသိ (ကိံ)။ “န သန္တိ ၊ပေ၊ ဝိသောဓယေ တိ၊ ၍။ (အဘာသိ)။
အန္တကေန၊ တစ်ဘဝအဆုံးကို ပြုတတ်သော သေမင်းသည်။ အဓိပန္နဿ၊ လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်အပ်သူ၏။ ဝါ၊ ကို။ တာဏာယ၊ သေခြင်းမှ စောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ။ ပုတ္တာ၊ သားသမီးတို့သည်။ နှ သန္တိ၊ မရှိကုန်။ **ပိတာ**၊ မိဘတို့သည်။ န သန္တိ၊ ကုန်။ (တစ်နည်း) ပိတာ၊ အဖေသည်။ န အတ္ထိ၊ မရှိ။ ဗန္ဓဝါပိ၊ (သားသမီးမိဘတို့မှ ကြွင်းသော) ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့သည်လည်း။ န သန္တိ၊ ကုန်။ **ဉာတီသု*၊ ဆွေမျိုး တို့၌။ ဝါ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ တာဏတာ၊ သေခြင်းမှ စောင့်ရှောက်နိုင်သူတို့၏အဖြစ်သည်။ပိတာ ။ ။“ပိတာတိ ဇနကော၊ အညေ ဝါ ပိတုဋ္ဌာနိယာ(ဒီဋီ-၂၊ ၂၈၂၊ မဋီ-၁, ၃၃၃)”ဟူသော အဖွင့်တွင် “ပိတာတိ ဇနကော”ဟူသော ပထမနည်းအဖွင့်အလို ပိတာသည် ဧကဝုစ်တည်း၊ “အညေ ဝါ ပိတုဋ္ဌာနိယာ”ဟူသော ဒုတိယနည်းအဖွင့်နှင့် “မာတာပိတရော ဌပေတွာ(ဓမ္မ. ဋ္ဌ-၂,၂၇၂၊အံဋီ-၁, ၁၉၄)”ဟူသော အဖွင့်အလို ဗဟုဝုစ်တည်း၊ ပိတုနောင် ယောဝိဘတ်ကို “သတ္ထုပိတာဒီနမာ သိယောသု တံ-လောပေါ စ(နီတိ-၄၁၁)"သုတ်,သတ္ထုပိတာဒီနမာ သိသ္မိံ သိလောပေါ စသုတ်၌ စသဒ္ဒါဖြင့် ဥကို အာပြု, ယောဝိဘတ်ကိုလည်းချေ၊ (တစ်နည်း) “တဒမိနာဒီနိ(မောဂ် -၄၇)သုတ်ဖြင့် ယောဝိဘတ်ကို အာပြု။ (နီတိသုတ္တ-၈၇၊ ပိဗော-၇၈၊ နိဒီ-၁၁၂) ဉာတီသု ။ ။အယံ အမှာကံ အဇ္ဈတ္တိကောတိ ဇာနန္တိ, ဉာယန္တီတိ ဝါ ဉာတီ(အဘိ. ဋ္ဌ-၂, ၁၀၁၊ ပဋိသံ.ဋ္ဌ-၁, ၁၄၅၊ သာရတ္ထ-၂၊ ၃)၊ ရှေ့နည်း ကတ္ထုသာဓန၊ နောက်နည်း ကမ္မသာနေတည်း၊ “ဉာတီနံ(ဒီဋီ-၂, ၂၈၂၊ မ ဋီ-၁, ၃၃၃)”ဟု ဖွင့်သဖြင့် ဆဋ္ဌီအနက် တစ်နည်းပေးသည်၊ စတုတ္ထပါဒကို ကာရဏဝါကျယူ၍ “အန္တကေန-သည်၊ အဓိပန္နေ ဿ-၏၊ ဝါ-ကို၊ တာဏာယ-ငှာ၊ ပုတ္တာ-တို့သည်၊ န သန္တိ-ကုန်၊ ပိတာ-တို့သည်၊ နသန္တိ၊ (တစ်နည်း) ပိတာ-သည်၊ န အတ္ထိ၊ ဗန္ဓဝါပိ-တို့သည်လည်း၊ န သန္တိ၊ (ကသ္မာ- နည်း? ယသ္မာ-ကြောင့်၊) ဉာတီသု-တို့၌၊ ဝါ-တို့၏၊ ဝါ-တို့ကို၊ တာဏတာ-သည်၊ နတ္ထိ၊ (တသ္မာ-ထိုကြောင့်တည်း)”ဟု ပေးနိုင်သည်။ (ဒီဋီ-၂, ၂၈၂၊ မဋီ-၁, ၃၃၃) နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဧတံ **အတ္ထဝသံ**၊ ဤအကြောင်းကို။ ဉတွာ၊ သိ၍။ ပဏ္ဍိတော၊ ပညာရှိသည်။ သီလသံဝုတော၊ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလဖြင့် စောင့်စည်းအပ်သော ကာယဒွါရ ဝစီ ဒွါရရှိသည်။ ဝါ၊ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလဖြင့် စောင့်စည်းသည်။ (ဟုတွာ)။
**နိဗ္ဗာနဂမနံ**၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော။ မဂ္ဂံ၊ အင်္ဂါ၈ပါးရှိသောမဂ်ကို။ ခိပ္ပမေဝ၊ လျှင် မြန်စွာသာလျှင်။ ဝိသောဓယ၊ စင်ကြယ်စေရာ၏။ ဝါ၊ ရှင်းလင်းသုတ်သင်ရာ၏။အတ္ထဝသံ ။ ။ဖလေန အရီယတေတိ အတ္တော-အကျိုးသည် ကပ်ရောက်အပ်သော အကြောင်း၊ အတ္ထသဒ္ဒါ ကာရဏအနက်ဟော၊ (သံဋီ-၁, ၂၈၁)၊ အတ္ထောယေဝ အတ္ထ ဝသော-အကြောင်း၊ ဝသသဒ္ဒါအနက်သီးခြားမရှိ၊ သွတ္ထတည်း၊ (တစ်နည်း) အတ္ထော ဖလံ တဒဓိနဝုတ္တိတာယ(ထိုအကြောင်းနှင့် စပ်သောအကျိုးရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်) ဝသော ဧတဿာတိ အတ္ထဝသော-မိမိနှင့်စပ်သော အကျိုးရှိသောအကြောင်း၊ အတ္ထ သဒ္ဒါ ပယောဇန(အကျိုး)အနက်ဟော၊ ဝသသဒ္ဓါ အာယတ္တ(စပ်ခြင်း)အနက်ဟော။ (သာရတ္ထ-၂, ၃၃၊ ၃၄)
နိဗ္ဗာနဂမနံ ။ ။ဘဝါဘဝံ ဝိနတိ သံသိဗ္ဗတီတိ ဝါနံ၊ ဝါနတော+နိက္ခန္တံ နိဗ္ဗာနံ၊ “ဝါနနိ”ဟု ဆိုလိုလျက် ရှေ့နောက်ပြန်၊ နိဗ္ဗာတိ ဧတေန ရာဂဂ္ဂိအာဒိကောတိ နိဗ္ဗာနံ (ဝိဘာဝိနီ-၇၈၊ မဏိ-၁, ၁၃၇)၊ ဝါယန္တိ ဘဝါဘဝံ ဂစ္ဆန္တိ ဧတေနာတိ ဝါနံ၊ နတ္ထိ+ဝါနံ ဧတ္ထာတိ နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာယန္တိ ဧတ္ထာတိ နိဗ္ဗာနံ၊(နိဒီ-၅၄၃၊ ပဒီ-၂၄)၊ “နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆတိ အဓိဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ နိဗ္ဗာနဂမနော(ဒီဋီ-၂,၂၈၁၊ မဋီ-၁, ၃၃၂)”ဟု ဆက်ပါ။
ဓမ္မဋီ-၃၄-၈ဝိဂြိုဟ် ။ ။သဗ္ဗဝဋ္ဋဒုက္ခေဟိ သဗ္ဗကိလေသေဟိ ဝါ နိက္ခန္တော ဟုတွာသဗ္ဗဝဋ္ဋဒုက္ခေ သဗ္ဗကိလေသေ ဝါ ဗာခတိ ဟိံသတိတိ နိဗ္ဗာနံ၊ [နိ+ဗာဓနယု၊ ဓကိုဗပြု၊] သဗ္ဗဝဋ္ဋဒုက္ခေ သဗ္ဗကိလေသေ ဝါ နိဝါရေတီတိ နိဗ္ဗာနံ၊ [“နိဂါရန”ဟု ဆိုလိုလျက်ဝ,ကိုဗပြု, ရ,ကို ဗပြု၊ ]သဗ္ဗဝဋ္ဋဒုက္ခေ သဗ္ဗကိလေသေ ဝါ နိဝုဏာတီတိ နိဗ္ဗာနံ၊[“နိုဝုဏန”ဟု ဆိုလိုလျက် ဝ,ကို ဗပြု, ဥကို အာပြု, ဏ,ကို ဗပြု။]
ဂမ္ဘီဒီ-၁၇၁ဝိဂြိုဟ် ။ ။“ဝါနံ နိက္ခာပေတီတိ နိဗ္ဗာနံ၊ န ဝါနန္တိ န သိဗ္ဗန္တိ ဝါနာ ဝါနန္တာ ဧတ္ထာတိ နိဗ္ဗာနံ-အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရတို့ မချုပ်လုပ်နိုင်ရာနိဗ္ဗာန်၊ ဝါနံ ဧတေသံ အတ္ီတိ ဝါနာ၊ ဝါနာ န ဝါယန္တိ ဧတ္ထာတိ နိဗ္ဗာနံ-တဏှာရှိသူတို့ မလာနိုင်ရာနိဗ္ဗာန်၊ နိယတံ ဟုတွာ နိယမဝသေန ဝါနံ ပဝတ္တနန္တိ နိဗ္ဗာနံ-မြဲသည်ဖြစ်၍ မြဲသောအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းနိဗ္ဗာန်။
ဒေသနာဝသာနေ၊ ၌။ ပဋာစာရာ၊ သည်။ မဟာပထဝိယံ၊ ၌။ ပံသုပရိမာဏေ၊ မြေမှုန့်အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော။ ကိလေသေ၊ တို့ကို။ ဈာပေတွာ၊ လောင်ကျွမ်း စေ၍။ ဝါ၊ ပယ်သတ်၍။ သောတာပတ္တိဖလေ၊ ၌။ ပတိဋ္ဌဟိ၊ ပြီ။ အညေပိ၊ ကုန် သော။ ဗဟူ၊ တို့သည်။ သောတာပတ္တိဖလာဒိနိ၊ တို့သို့။ ပါပုဏိံသု၊ ကုန်ပြီ။ [ဣတိ သဒ္ဒါ ပိုနေသည်၊ (တစ်နည်း) အနက်မဲ့ကြံ၊]
ပန၊ ဆက်။ သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ သောတာပန္နာ၊ သည်။ ဟုတွာ။ သတ္ထာရံ၊ ကို။ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ ကို။ ယာစိ၊ ပြီ။
သတ္ထာ။ တံ၊ ထိုပဋာစာရာကို။ ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့၏။ သန္တိကံ၊ သို့။ ပဟိဏိတွာ၊ ၍။ ပဗ္ဗာဇေသိ၊ ဘိက္ခုနီအဖြစ်သို့ ရောက်စေပြီ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ လဒ္ဒူပသမ္ပဒါ၊ ရအပ် ပြီးသော မြင့်မြတ်သော ရဟန်းမ,အဖြစ်ရှိသည်။ (ဟုတွာ)။ **ပဋိတာစာရတ္တာ**၊ အဝတ်မှ ကင်းသောအကျင့်ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ပဋိတာစာရတာယ ။ ။ပဋိတကို “ပဋ+ဣတ”ဟုခွဲ၊ “ပကဋ္ဌသုခတော ဣတာ ဝိဂတာ ပေတာ”ကဲ့သို့ “ပဋတော+ဣတော ဝိဂတော ပဋိတော-အဝတ်မှ ကင်းသော အကျင့်”ဟုကြံ၊ထိုနောင် “ပဋိတော+အာစာရော ဧတိဿာတိ ပဋိတာစာရာ-အဝတ်မှ ကင်းသော အကျင့်ရှိသူမ၊ ပဋိတာစာရာယ+ဘာဝေါ ပဋိတာစာရတာ”ဟု ဆက်ပါ၊ ဤဟိတ်ပါဌ်ကို ကြည့်၍ ပဋာစာရာကိုလည်း “ပဋတော+ဣတော ဝိဂတော+အာ စာရော ဧတိဿာတိ ပဋာစာရာ-အဝတ်မှ ကင်းသောအကျင့်ရှိသူမ”ဟု ကြံပါ၊ (တစ်နည်း) “ပဋိတော+အာစာရော ဧတိဿာတိ ပဋာစာရာ၊ “ပဋိတာစာရာ”ဟု ဆိုလိုလျက် ဣ, တတို့ကိုချေဟု ကြံပါ။
အကြောင်းတစ်မျိုး ။ ။“တဿာ နိဝါသနမတ္တေနပိ ပဋေန အစရဏတော ပတိ တာစာရတ္တာ ပဋာစာရာ တွေဝ သမညာ အဟောသိ-ခါးဝတ်မျှဖြစ်သော အဝတ်ဖြင့်မလှည့်လည်ရကား လျောကျသော အဝတ်ဝတ်ခြင်းအကျင့်ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် ပဋာစာရာဟုသာ အမည်ဖြစ်ပြီ(ထေရီ. ဋ္ဌ-၁၁၄)”ဟုလည်းကောင်း, “အယံ ပဋာစာရံ ပဋပရိဟရဏံ ဝိနာ စရတီတိ ပဋာစာရာ တွေဝ နာမံ အကံသု-ဤသူမသည် အဝတ် ဝတ်ခြင်းဟူသော အကျင့်, အဝတ်ကို ဆောင်(ဝတ်)ခြင်းကို ကြဉ်၍ လှည့်လည်တတ် သောကြောင့် ပဋာစာရာဟုသာ အမည်ကို ပြုကုန်ပြီ(အံ. ဋ္ဌ-၁, ၂၇၇)”လည်းကောင်း အမည်ရခြင်းအကြောင်းကို ဖွင့်သေး၏၊ ထိုအလို “ပတိတော+အာစာရော အဿာတိ ပဋာစာရာ-လျောကျသော အဝတ်ဝတ်ခြင်းအကျင့်ရှိသူမ”ဟု ပြုပါ၊ “ပတိတာစာရာ” ဟု ဆိုလိုလျက် တကို ဋပြု, ဣ, တတို့ကိုချေ။ (အံ. ဋ္ဌ-၁, ၂၇၇)
ဝါ၊ အဝတ်ဖြင့် မလှည့် လည်တတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ပဋာစာရာတွေဝ၊ ၍သာ။ ပညာယိ။
သာ၊ ထိုပဋာစာရာသည်။ ဧကဒိဝသံ၊ ၌။ ကုဋေနေ၊ ဖြင့်။ ဥဒကံ၊ ကို။ အာဒါယ၊ ၍။ ပါဒေ၊ တို့ကို။ ဓောဝန္တီ၊ သော်။ ဥဒကံ။ အာသိဉ္စိ၊ လောင်းပြီ။ တံ၊ ထိုရေသည်။ ထောကံ၊ ငယ်။ ဂန္တွာ၊ ၍။ ပစ္ဆိဇ္ဇိ၊ ပြတ်ပြီ။
ဒုတိယဝါရေ၊ ၂ခုမြောက်အကြိမ်၌။ အာသိတ္တံ၊ သွန်းလောင်းအပ်သော ရေသည်။ တတော၊ ထိုပထမရေထက်။ ဒူရတရံ၊ သာ၍ ဝေးသောအရပ်သို့။ အဂမာသိ၊ ပြီ။
တတိယဝါရေ၊ ၌။ အာသိတ္တံ၊ သည်။ တ တောပိ၊ ထိုဒုတိယရေထက်လည်း။ ဒူရတရံ၊ သို့။ (အဂမာသိ၊ ပြီ)။ [ထေရီ. ဋ္ဌ ၁၁၅၌ ဣတိသဒ္ဒါမပါပုံကို ထောက်၍ ဣတိသဒ္ဒါ ပိုနေသည်။ (တစ်နည်း) အနက်မဲ့ ကြံ၊]
သာ၊ ထိုပဋာစာရာထေရီသည်။ တဒေဝ အာရမ္မဏံ၊ ထိုရေတည်းဟူသော အာရုံကိုပင်။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ တယော၊ ကုန်သော။ ဝယေ၊ အရွယ်တို့ကို။ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ၊ ပိုင်းခြား၍။ “မယာ၊ သည်။ ပဌမံ၊ စွာ။ အာသိတ္တံ၊ သော။ ဥဒကံ ဝိယ၊ ကဲ့သို့။ ဣမေ သတ္တာ၊ တို့သည်။ ပဌမဝယေပိ၊ ၌လည်း။ မရန္တိ၊ ကုန်၏။ တတော၊ ထိုရေထက်။ ဒူရတရံ၊ သို့။ ဂတံ၊ စီးသွားသော။ ဒုတိယဝါရေ၊ ၌။ အာသိတ္တံ၊ သော။ ဥဒကံ ဝိယ၊ ကဲ့သို့။ မဇ္ဈိမဝယေပိ၊ ၌လည်း။ မရန္တိ၊ ကုန်၏။ တတောပိ၊ ထိုဒုတိယ ရေထက်လည်း။ ဒူရတရံ၊ သို့။ ဂတံ၊ သော။ တတိယဝါရေ၊ ၌။ အာသိတ္တံ၊ သော။ ဥဒကံ ဝိယ၊ ကဲ့သို့။ ပစ္ဆိမဝယေပိ၊ ၌လည်း။ မရန္တိယေဝ၊ ကုန်သည်သာ။” ဣတိ၊ သို့။ စိန္တေသိ၊ ပြီ။
သတ္ထာ၊ သည်။ ဂန္ဓကုဋိယံ၊ ၌။ နိသိန္နောဝ၊ လျက်သာ။ ဩဘာသံ၊ ကို။ ဖရိတွာ၊ ၍။ တဿာ၊ ၏။ သမ္မုခေ၊ ၌။ ဌတွာ၊ ၍။ ကထေန္တော ဝိယ၊ ကဲ့သို့။ “ပဋာစာရေ! ဧတံ၊ ဤကြံစည်ခြင်းသည်။ ဧဝံ၊ ဤအတိုင်း မှန်၏။ ပဉ္စန္နံ၊ ကုန်သော။ ခန္ဓာနမ္ပိ၊ တို့၏လည်း။ ဥဒယဗ္ဗယံ၊ အဖြစ်အပျက်ကို။ အပဿန္တဿ၊ ၏။ ဝဿသတံ၊ လုံး။ ဇီဝနတော၊ ထက်။ တေသံ၊ ထိုခန္ဓာပါးတို့၏။ ဥဒယဗ္ဗယံ၊ ကို။ ပဿန္တဿ၊ ၏။ ဧကာဟမ္ပိ၊ လည်း။ ဧကက္ခဏမ္ပိ၊ တစ်ခဏမျှပတ်လုံးလည်း။ ဇိဝိတံ၊ သည်။ သေယျော၊ ၏။” ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ။ အနုသန္ဓိံ၊ ဃဋေတွ၊ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော။ ဣမံ ဂါထံ အာဟ(ကိံ)။ “ယော စ၊ ပေ ၊ ဥဒယဗ္ဗယန္တိ၊ ၍။ (အာဟ)။
ယော စ၊ ကား။ ဥဒယဗ္ဗယံ၊ ခန္ဓာ၅ပါးတို့၏ ဖြစ်ခြင်း, ပျက်ခြင်းကို။ အပဿံ၊ မမြင်သည်။ ဟုတွာ ဝဿသတံ။၊ ဇီဝေ။၊ (တဿ၊ ထိုခန္ဓာ၅ပါး၏ အဖြစ်အပျက်ကို မမြင်သူ၏။ ဇီဝနတော၊ ထက်။ ) ဥဒယဗ္ဗယံ၊ ကို။ ပဿတော၊ မြင်သူ၏။ ပေ၊ သေယျော။၊
တတ္ထ၊ ၌။ အပဿံ ဥဒယဗ္ဗယန္တိ၊ ကား။ ပဉ္စန္နံ၊ ကုန်သော။ ခန္ဓာနံ၊ တို့၏။ **ပဉ္စ ဝီသတိယာ**၊ ၂၅ပါးသော။ **လက္ခဏေဟိ**၊ တို့ဖြင့်။ ဥဒယေဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဝယဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ အပဿန္တော၊ သည်။
ပဿတော ဥဒယဗ္ဗယန္တိ၊ ကား။**ပဉ္စဝီသတိယာ လက္ခဏေဟိ** ။၊ ။၂၅ပါးသောလက္ခဏာဟူသည် ဥဒယကို ရှုပုံ လက္ခဏာ၂၅ပါး,ဝယကို ရှူပုံ လက္ခဏာ ၂၅ပါးတည်း၊ထိုတွင် ဥဒယကို ရှုပုံလက္ခဏာ ၂၅ပါးဟူသည် ရူပက္ခန္ဓာကို ရူပုံလက္ခဏာ ၅ပါး, ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ရှုပုံလက္ခဏာ၅ပါး, သညာက္ခန္ဓာကို ရှုပုံလက္ခဏာ၅ပါး, သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို ရှုပုံလက္ခဏာ၅ပါး, ဝိညာဏ က္ခန္ဓာကို ရှူပုံလက္ခဏာ၅ပါးအားဖြင့် ၂၅ပါးတည်း။ ထိုတွင် ရူပက္ခန္ဓာကို ရှူပုံလက္ခဏာ၅ပါးမှာ (၁) အဝိဇ္ဇာ, (၂) တဏှာ, (၃) ကံ, (၄) အာဟာရ ဟူသော ရူပက္ခန္ဓာ၏ အကြောင်း၄ပါးနှင့် (၅) ရူပက္ခန္ဓာ၏ ဖြစ်နေခြင်း သဘော(နိဗ္ဗတ္တိတာလက္ခဏာ)တို့တည်း၊ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, သင်္ခါရက္ခန္ဓာတို့ ကို ရှူပုံလက္ခဏာ၅ပါးမှာ (၁) အဝိဇ္ဇာ, (၂) တဏှာ, (၃) ကံ, (၄) ဖဿ ဟူသော အကြောင်း၄ပါးနှင့် (၅) နိဗ္ဗတ္တိတာလက္ခဏာတို့တည်း၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာကို ရှူပုံလက္ခဏာ ၅ပါးမှာ (၁) အဝိဇ္ဇာ, (၂) တဏှာ, (၃) ကံ, (၄)နာမ်ရုပ် ဟူသော အကြောင်းရပါးနှင့် (၅) နိဗ္ဗတ္တိတာလက္ခဏာတို့တည်းဝယ(ပျက်ခြင်း)သဘောကို ရှုပုံလက္ခဏာအတွက်ကား နိဗ္ဗတ္တိတာလက္ခဏာနေရာ၌ ဝိပရိဏာမလက္ခဏာ(ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း သဘော)ကို လဲလှယ်ရုံသာ ထူး၏။ (ပဋိသံ-၅၃) တေသံ၊ ထိုခန္ဓာ ၅ပါးတို့၏။ ဥဒယဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဝယဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ပဿန္တဿ၊ ၏။
ဣတရဿ၊ ခန္ဓာ၅ပါး၏ အဖြစ်အပျက်ကို ရှူသူမှ တစ်ပါးသော မရှုသူ၏။ ဇီဝနတော၊ ထက်။ ဧကာဟမ္ပိ၊ လည်း။ ဇီဝိတံ၊ သည်။ သေယျော၊ ၏။ ဣတိ၊ ဂါထာဖွင့်ပြီးပြီ။
ဒေသနာဝသာနေ၊ ၌။ ပဋာစာရာ၊ သည်။ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ၊ တို့နှင့်။ သဟ။ အရဟတ္တံ၊ သို့။ ပါပုဏိံ၊ ပြီ။ (ဣတိ၊ ပဋာစာရာထေရီဝတ္ထုပြီးပြီ။)
ပဋာစာရာထေရီဝတ္ထုဘာသာဋီကာပြီးပြီ။