ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
လောကသ္မိံ၊ သတ္တလောက၌။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ဦးကုန်သော။
ဣမေ ပုဂ္ဂလော၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
ဝါ၊ တို့ကို။
သန္တော၊ ထင်ရှားရှိကုန်၏။
သံဝိဇ္ဇမာနာ၊ ရအပ်ကုန်၏။
ဝါ၊ သိမြင်အပ်ကုန်၏။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ပဝိဝိတ္တဿ၊ ကာယဝိဝေကဖြင့် ကင်းရှင်းတိတ်ဆိတ်လျက်။ (အပေါင်းအဖော်များ, ခွဲခွာထားသဖြင့် ကိုယ်အားဖြင့် ကင်းရှင်းတိတ်ဆိတ်လျက်)
နိရာယတ္တဝုတ္တိနော၊ ကိစ္စကြီးငယ် မဆက်သွယ်ဘဲဖြစ်ခြင်းရှိလျက်။
ဝိဟရတော၊ ဝိပဿနာအလုပ်အားထုတ်နေထိုင်သော။
ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းမှာ။
လာဘာယ၊ ပစ္စညိးလေးရပ် လာဘ်ရခြင်းငှာ။
ဣစ္ဆာ၊ လိုချင်တောင့်တလောဘတဏှာသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်လာ၏။
သော၊ ထိုပစ္စည်းလာဘ် လိုချင်သော ရဟန်းသည်။
လာဘာယ၊ ပစ္စညိးလာဘ်ရခြင်းငှာ။
ဥဋ္ဌဟတိ၊ ထကြွအားထုတ်ပြုလုပ်၏။
ဃဋတိ၊ အဆက်မပြတိအားထုတ်၏။
ဝါယမတိ၊ လုံ့လစိုက်ထုတ်ပြုလုပ်၏။
တဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
လာဘာယ၊ ငှာ။
ဥဋ္ဌဟတော၊ ထကြွအားထုတ်ပြုလုပ်လသော်။
ဝါ၊ ထကြွအားထုတ်ပြုလုပ်စဉ်။
ဃဋတော၊ အဆက်မပြတ်အားထုတ်လသော်။
ဝါ၊ စဉ်။
ဝါယမတော၊ လုံ့လစိုက်ထုတ်ပြုလုပ်လသော်။
ဝါ၊ စဉ်။
လာဘော၊ ပစ္စည်းလေးရပ် လာဘ်လာဘသည်။
နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်။
ဝါ၊ မရ။
[တနည်း- လာဘာယ၊ ငှာ။
ဥဋ္ဌဟတော၊ ထကြွအားထုတ် ပြုလုပ်သော။
ဃဋတော၊ အဆက်မပြတ်အားထုတ်သော။
ဝါယမတော၊ လုံ့လစိုက်ထုတ် ပြုလုပ်သော။
တဿ၊ ထိုရဟန်းမှာ။
လာဘော၊ သည်။
နပ္ပဇ္ဇတိ]
သော၊ ထိုပစ္စည်းလာဘ် မရသော ရဟန်းသည်။
တေန အလာဘေန၊ ထိုပစ္စည်းလာဘ်မရခြင်းကြောင့်။
သောစတိ၊ ဝမ်းနည်း၏။
ကိလမတိ၊ ပင်ပန်း၏။
ပရိဒေဝတိ၊ ငိုကြွေးမြည်တမ်း၏။
ဥရတ္တာဠိံ၊ ရင်ဘတ်ကို တီးခတ်ထုရိုက်၍။
ကန္ဒတိ၊ ခေါ်ဝေါ်မြည်တမ်း၏။
သမ္မောဟံ၊ ပြင်းစွာတွေဝေခြင်းသို့။
အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ ဘိက္ခု၊ ဤရဟန်းကို။
လာဘာယ၊ ငှာ။
ဣစ္ဆော၊ လိုချင်တောင့်တလျက်။
ဝါ၊ လိုချင်မှုတဏှာလောဘရှိလျက်။
ဝိဟရတိ၊ နေ၏ဟူ၍။
ဝါ၊ နေသူဟူ၍။
လာဘာယ၊ ငှာ။
ဥဋ္ဌဟတိ၊ ထကြွအားထုတ်ပြုလုပ်၏ ဟူ၍။
ဃဋတိ၊ ၏ဟူ၍။
ဝါယမတိ၊ ၍။
စ၊ သို့သော်လည်း။
န လာဘီ၊ ပစ္စည်းလာဘ်မရရှိသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)။
သောစီ စ၊ ပူဆွေး ဝမ်းနည်းသူဟူ၍လည်းကောင်း။
ပရိဒေဝီ စ၊ ငိုကြွေးမြည်တမ်းသူ ဟူ၍လည်းကောင်း။
သဒ္ဓမ္မာ၊ ဝိပဿနာဟူသော သူတော်ကောင်းတရားမှ။
စုတော စ၊ ရွေ့လျောစုတေ သေလွန်သူဟူ၍လည်းကောင်း။ (ထိုပစ္စည်းလာဘ်ရအောင် အားထုတ်ဆဲ ခဏမှာပင် ရွေ့လျောစုတေ သေလွန်သူဟူ၍လည်းကောင်း)။
ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
ဣဓ၊ ၌။ပ။
လာဘော၊ ပစ္စည်းလာဘ်သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝါ၊ ရ၏။
သော၊ ထိုပစ္စည်းလာဘ်ရသော ရဟန်းသည်။
တေန လာဘေန၊ ထိုပစ္စည်းလာဘ်ရခြင်းကြောင့်။
မဇ္ဇတိ၊ မာန်တက်မူးရူး၏။
ပမဇ္ဇတိ၊ အလွန်အကဲမာန်တက်မူးရူး၏။
ပမာဒံ၊ မေ့လျော့ခြင်းသို့။
အာပဇ္ဇတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ ဘိက္ခု၊ ကို။ပ။
ဝါယမတိ၊ လုံ့လစိုက်ထုတ်ပြုလုပ်၏ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
လာဘီစ၊ ပစ္စည်းလာဘ်ရသော သူဟူ၍လည်းကောင်း။
မဒီ စ၊ မာန်တက်မူးရူးသူ ဟူ၍လည်းကောင်း။
ပမာဒီ စ၊ မေ့လျော့မူးရူးခြင်းရှိသူဟူ၍လည်းကောင်း။
သဒ္ဓမ္မာ၊ မှ။
စုတော စ၊ ကောင်း။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပန၊ ပါး။ပ။
သော၊ ထိုပစ္စည်းလာဘ်လိုချင်သော ရဟန်းသည်။
လာဘာယ၊ ငှာ။
န ဥဋ္ဌဟတိ၊ ထကြွအားထုတ် မပြုလုပ်။
န ဃဋတိ၊ အဆက်မပြတ် အားမထုတ်။
န ဝါယမတိ၊ လုံ့လစိုက်ထုတ် မပြုလုပ်။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ ဘိက္ခု၊ ကို။ပ။
လာဘာယ၊ ငှာ။
န ဥဋ္ဌဟတိ၊ ထကြွအားထုတ် မပြုလုပ်ဟူ၍။ပ။
န ဝါယမတိ၊ ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
စ၊ ထို့ပြင်။
(သော၊ ထိုရဟန်းကို)။
န လာဘီ၊ ပစ္စည်းလာဘ်မရသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
သောစီ စ၊ လည်းကောင်း။
ပရိဒေဝီ စ၊ ကောင်း။
သဒ္ဓမ္မာ၊ မှ။
စုတော စ၊ ကောင်း။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။ပ။
န သောစတိ၊ ဝမ်းမနည်း။
န ကိလမတိ၊ မပင်ပန်း။
န ပရိဒေဝတိ၊ မငိုကြွေး မမြည်တမ်း။
ဥရတ္တာဠိံ၊ ၍။
န ကန္ဒတိ၊ မခေါ်ဝေါ် မမြည်တမ်း။
သမ္မောဟံ၊ သို့။
န အာပဇ္ဇတိ၊ မရောက်။ပ။
ဝါယမတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
န စ လာဘီ၊ ပစ္စည်းလာဘ် မရသူဟူ၍လည်းကောင်း။
န စ သောစီ၊ မပူဆွေးသူဟူ၍လည်းကောင်း။
န စ ပရိဒေဝီ၊ ကောင်း။
သဒ္ဓမ္မာ၊ မှ။
အစ္စုတော၊ မရွေ့လျော မစုတေသူဟူ၍လည်းကောင်း။
ဝုစ္စတိ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပန၊ ပါး။
ဣဓ၊ ၌။ပ။
န မဇ္ဇတိ၊ မာန်မတက် မမူးရူး။
န ပမဇ္ဇတိ၊ အလွန်မာန်မတက် မမူးရူး။
ပမာဒံ၊ သို့။
န အာပဇ္ဇတိ၊ မရောက်။ပ။
စ၊ ထို့ပြင်။
လာဘီ၊ ပစ္စည်းလာဘ်ရသည်။
(ဟုတွာ၊ ၍)
န စ မဒီ၊ မာန်မတက်, မမူးရူးသူဟူ၍လည်းကောင်း။
န စ ပမာဒီ၊ မေ့လျော့ မူးရူးခြင်းရျိသူ မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။
သဒ္ဓမ္မာ၊ မှ။
အစီစုတော၊ ကောင်း။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။ပ။
(သော၊ ထိုရဟန်းကို)
န စ လာဘီ၊ ပစ္စည်းလာဘ်မရသူဟူ၍ လည်းကောင်း။
န စ သောစီ၊ ကောင်း။ပ။
ပဌမံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဆဟိ၊ ခြောက်ပါးကုန်သော။
ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ ပြည့်စုံသော။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
အတ္တနော၊ မိမိ၏။
(ဟိတပဋိပတ္တိဘံ၊ စီးပွားကို ကျင့်ခြင်း၌)
အလံ၊ စွမ်းနိုင်၏။
ဝါ၊ သင့်လျော်၏။
ပရေသံ၊ သူတပါးတို့၏။
(ဟိတပဋိပတ္တိယံ၊ ၌)။
အလံ၊ ၏။
ဝါ၊ ၏။
ကတမေဟိ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။
ဆဟိ၊ ခြောက်ပါးကုန်သော။
(ဓမ္မေဟိ၊ တို့နှင့်။
သမန္နာဂတော၊ သော။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အတ္တနော၊ ၏။
ဟိတပဋိပတ္တိယံ၊ ၌။
အလံ၊ စွမ်းနိုင်သနည်း။
ဝါ၊ သင့်လျော်သနည်း။
ပရေသံ၊ တို့၏။
ဟိတပဋိပတ္တိယံ၊ ၌။
အလံ၊ စွမ်းနိုင်သနည်းဟူမူ။
ဝါ၊ မူ။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ကုသလေသု၊ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေသု၊ တရားတို့၌။
ခိပ္ပနိသန္တိ စ၊ လျင်မြန်စွာ သိမြင်နိုင်ခြင်းရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သုတာနံ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်ပြီးကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ ဓမ္မက္ခန်ပါဠိ ပရိယတ္တိတရားတော်တို့ကို။
ဓာရဏဇာတိကေဟောတိ စ၊ နှုတ်တက်အရ ဆောင်ထားခြင်း သဘောရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ဓတာနံ၊ နှုတ်တက်အရ ဆောင်ထားအပ်ပြီးကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ ပရိယတ္တိတရားတော်တို့၏။
အတ္ထူပပရိက္ခိတာ စ၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ကြံစည်စဉ်းစားတတ်သည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော စ၊ သည်လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ [စာပိုဒ်(၂၅) မဟာနာမသုတ် ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ (၄၄၇)ကြည့်]။
စ၊ ထို့အပြင်။
ကလျာဏဝါစော၊ သည်။ပ။ [စာပိုဒ် (၅၂) ဩဝါဒသုတ်၊ နှာ-၅၂၉ကြည့်]။
စ၊ ထို့အပြင်။
သဗြဟ္မစာရီနံ၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့ကို။
သန္ဒဿကော၊ ....တို့ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြစ်စေတတ်သည်လည်းကောင်း။ [ထိုဩဝါဒသုတ်မှ သန္ဒဿေတုံပုဒ်ကို ကြည့်၍ အနက်ဆိုပါ]။
သမာဒပကော၊ .....နာယူစေတတ်သည်လည်းကောင်း။
သမုတ္တေဇကော၊ ....မြတ်စေတတ်သည်လည်းကောင်း။
သမ္ပဟံသကော၊ လန်းစေတတ်သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပဉ္စဟိ၊ ငါးပါးကုန်သော။ပ။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ကုသလေသု၊ ကုန်သော။
ဓမ္မေသု၊ တို့၌။
ခိပ္ပနိသန္တိ စ၊ ရှိသည်ကား။
နဟေဝ ဟောတိ၊ မဖြစ်သည်သာ။ပ။
ပရေသံ၊ တို့၏။
ဟိတပဋိပတ္တိယံ၊ ၌။
နာလံ၊ မစွမ်းနိုင်။
ဝါ၊ မသင့်လျော်။ပ။
ကလျာဏဝါစော၊ သည်။ပ။
သမန္နာဂတော၊ သည်။
နော စ ဟောတိ၊ မဖြစ်သည်သာ။ပ။
သမ္ပဟံသကော၊ သည်လည်းကောင်း။
နော စ ဟောတိ၊ သာ။ပ။
အတ္တနော၊ ၏။
(ဟိတပဋိပတ္တိယံ၊ ၌)။
နာလံ၊ နိုင်။ပ။
ဓာရဏဇာတိကောစ၊ လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ဓတာနံ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ တို့၏။
အတ္ထူပပရိက္ခိတာ၊ သည်။
နော စ ဟောတိ၊ သာ။
အတ္ထံ၊ ကို။ပ။
ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော၊ သည်။
န စ ဟောတိ၊ မဖြစ်သည်သာ။
စ၊ ထိုမှပါး။
ကလျာဏဝါစော၊ သည်။ပ။
စ၊ ထိုမှတပါး။
သန္ဒဿကော၊ သည်။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
တီဟိ၊ သုံးပါးကုန်သော။
ဓမ္မေဟိ၊ ။ပ။
ခိပ္ပနိသန္တိ စ၊ ရှိသည်ကား။
န ဟေဝ ဟောတိ၊ မဖြစ်သည်သာ။
သုတာနံ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ တို့ကို။
ဓာရဏဇာတိကော စ၊ လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော စ၊ လည်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ကလျာဏဝါစော၊ သည်။ပ။
သမန္နာဂတော၊ သည်။
နော စ ဟောတိ၊ သည်သာ။
သဗြဟ္မစာရီနံ၊ တို့ကို။
သန္ဒဿကော၊ သည်။ပ။
သမ္ပဟံသကော၊ သည်။
နော စ ဟောတိ၊ သည်သာ။ပ။
ဓတာနံ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ တို့၏။
အတ္ထူပပရိက္ခိတာ၊ ....စားတတ်သည်။
နော စ ဟောတိ၊ သည်သာ။ပ။
စ၊ ထိုမှတပါး။
ကလျာဏဝါစော၊ သည်။ပ။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဒုတိယံ။
အထ ခေါ၊ ၌။
အညတရော၊ မထင်ရှား တပါးသော။
ဘိက္ခု၊ သည်။ပ။
သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
ဧတံ၊ ကို။
အဝေါစ(ကိန္တိအဝေါစ)။ပ။ [စာပိုဒ် (၅၃) သံခိတ္တသုတ် စာမျက်နှာ(၅၃၁)ကြည့်]
ဝိဟရေယျံ၊ နေလိုပါ၏။
ဣတိ (အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ)
ဧဝမေဝ၊ ဤသို့ အကြောင်းမဲ့သာလျှင်။ (ရဟန်းတရားကို အားထုတ်လိုခြင်းမရှိဘဲ အကြောင်းမဲ့ အကျိုးမပြီး အချည်းနှီးသာလျှင်)
ဝါ၊ ဤရဟန်းတောင်းပန်သကဲ့သို့ပင်။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဧကစ္စေ၊ အချို့ကုန်သော။
မောဃပုရိသာ၊ (ဈာန်နှင့် မဂ်ဖိုလ်၊ မသိုမမှီး) အချည်းနှီးသော ယောကျ်ားတို့သည်။
မမညေဝ၊ ငါ့ကိုသာလျှင်။
အဇ္ဈေသန္တိ၊ (တရားဟောရန်) တောင်းပန်ကြကုန်၏။
ဓမ္မေ၊ တရားကို။
ဘာသိတေ စ၊ ဟောအပ်ပြီးလျှင်လည်း။
မမညေဝ၊ ငါဘုရားနောက်သို့သာလျှင်။
အနုဗန္ဓိတဗ္ဗံ၊ အစဉ်တစိုက်လိုက်သင့်၏ ဟူ၍။
မညန္တိ၊ အောက်မေ့မှတ်ထင်နေကြကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ ပြစ်တင်စကား မိန့်ကြားတော်မူပြီ)။
ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။
ဘဂဝါ၊ ဘုန်းတော်ကြီးသခင် ဘုရားရှင်သည်။
မေ၊ တပည့်တော်အား။
သံခိတ္တေန၊ ဖြင့်။
ဓမ္မံ၊ ကို။
ဒေသေတု၊ ဟောတော်မူပါ။
သုဂတော၊ ကောင်းသောစကား မိန့်ကြားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။
သံခိတ္တေန၊ ဖြင့်။
ဓမ္မံ၊ ကို။
ဒေသေတု၊ ပါ။
အဟံ၊ တပည့်တော်သည်။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဘာသိတဿ၊ ဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်၏။
အတ္ထံ၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။
အပ္ပေဝနာမ အာဇာနေယျံ၊ ကွဲပြားစွာ သိနိုင်တန်ရာပါ၏။
အဟံ၊ သည်။
ဘဂဝတော၊ သည်။
ဘာသိတဿ၊ ၏။
ဒါယာဒေါ၊ အမွေခံယူသူသည်။
အပ္ပေဝနာမ အဿံ၊ ဖြစ်နိုင်တန်ရာပါ၏။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ။)
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ (ထိုသို့ အသင်တောင်းပန်ခြင်းကြောင့်။
ဝါ၊ ထိုသို့ ဓမ္မဒါယာဒဖြစ်ရန် အသင်ကျင့်ကြံအားထုတ်လိုခြင်းကြောင့်)
ဣဟ၊ ဤသာသနာတော်၌။
တေ၊ သင်သည်။
ဧဝံ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့ နှလုံးသွင်း၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်နည်းဟူမူ)
မေ၊ ငါ၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
**အဇ္ဈတ္တံ**၊ မိမိခန္ဓာအစဉ်၌။ (မိမိခန္ဓာအစဉ်ဟူသော နိယကဇ္ဈတ္တ၌)အဇ္ဈတ္တံ မေ စိတ္တံ ဌိတံ ဘဝိဿတိ။ ။ ဤသုတ် အဋ္ဌကထာနှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ၊ ပ-၃၁၆-၌ အဇ္ဈတ္တံပုဒ်အရ နိယကဇ္ဈတ္တကို ယူ၏။ နိယကဇ္ဈတ္တဟူသည် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ကိုယ်စီကိုယ်င ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အသီးသီးတည်း။ ထို့ကြောင့် "ငါ၏ စိတ်သည် ငါ၏ ခန္ဓာအစဉ် (နိယကဇ္ဈတ္တ)၌ တည်တံ့နေလတ္တံ့"ဟု ပါဠိတော်၌ ဆိုလို၏။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် ဋီကာ၊ ပ-၃၆၈-၌ကား-
"အဇ္ဈတ္တန္တိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တ၊ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေတိ အတ္ထော"ဟု ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံဟူသော ဂေါစရဇ္ဈတ္တကို ယူ၏။ ထိုအလို နိယကဇ္ဈတ္တကိုသာမက ထိုရဟန်းနှလုံးသွင်းသမျှ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံအားလုံး အဇ္ဈတ္တချည်းတည်း။ ဝါ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံဟူသော ဂေါစရဇ္ဈတ္တ၌။ ဌိတံ၊ တည်တံ့နေသည်။ သုသဏ္ဌိတံ၊ ကောင်းစွာတည်တံ့နေသည်။ ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။ ဥပ္ပန္နာ၊ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော။ ဝါ၊ မပယ်ခွာအပ်သေးကုန်သော။ ပါပကာ၊ ယုတ်မာကုန်သော။ အကုသလာ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ စိတ္တံ၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို။ ပရိယာဒါယ၊ ယူဆောင်၍။ ဝါ၊ ကုန်ခန်းစေ၍။ ဝါ၊ ဖြစ်ခွင့်မရအောင် တားဆီးလျက်။ န စ ဌဿန္တိ၊ မတည်လည်း မတည်ကုန်လတ္တံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍ (သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်)
"အဇ္ဈတ္တန္တိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တ၊ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေတိ အတ္ထော"ဟု ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံဟူသော ဂေါစရဇ္ဈတ္တကို ယူ၏။ ထိုအလို နိယကဇ္ဈတ္တကိုသာမက ထိုရဟန်းနှလုံးသွင်းသမျှ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံအားလုံး အဇ္ဈတ္တချည်းတည်း။ ဝါ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံဟူသော ဂေါစရဇ္ဈတ္တ၌။ ဌိတံ၊ တည်တံ့နေသည်။ သုသဏ္ဌိတံ၊ ကောင်းစွာတည်တံ့နေသည်။ ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။ ဥပ္ပန္နာ၊ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော။ ဝါ၊ မပယ်ခွာအပ်သေးကုန်သော။ ပါပကာ၊ ယုတ်မာကုန်သော။ အကုသလာ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ စိတ္တံ၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို။ ပရိယာဒါယ၊ ယူဆောင်၍။ ဝါ၊ ကုန်ခန်းစေ၍။ ဝါ၊ ဖြစ်ခွင့်မရအောင် တားဆီးလျက်။ န စ ဌဿန္တိ၊ မတည်လည်း မတည်ကုန်လတ္တံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍ (သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်)
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။
တေ၊ သင်သည်။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရမည်။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
ယတော၊ အကြင်အခါ၌။
တေ၊ သင်၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။
ဌိတံ၊ သည်။
သုသဏ္ဌိတံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဥပ္ပန္နာ၊ ကုန်သော။ပ။
န စ တိဋ္ဌန္တိ၊ မတည်လည်း မတည်ကုန်။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
တတော၊ ထိုအခါ၌။ (ထိုသို့ အဇ္ဈတ္တ၌ သင်၏စိတ် တည်တံ့နေရာအခါ, အကုသိုလ်တရားတို့က ကုသိုလ်စိတ်ကို ယူဆောင်၍လည်း မတည်ရာအခါ၌)
တေ၊ သင်သည်။
ဧဝံ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရမည်။
(ကိန္တိ၊ ၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ နည်းဟူမူ)
မေ၊ ငါသည်။
မေတ္တာ၊ မေတ္တာမည်သော။ (အပ္ပနာအဆင့်သို့ရောက်သော တိကစတုက္ကဇ္ဈာနိကမေတ္တာမည်သော)
စေတောဝိမုတ္တိ၊ စေတောဝိမုတ္တိသည်။
ဝါ၊ ....ကြောင်းတရားသည်။
ဝါ၊ ကို။ [စာပိုဒ်(၁) မေတ္တာသုတ် စာမျက်နှာ(၂၉၂)ကြည့်]
ဘာဝိတာ၊ အပြည့်အစုံဖြစ်ပွားစေအပ်ပြီးသည်။
ဗဟုလီကတာ၊ ....အပ်ပြီးသည်။
ယာနီကတာ၊ .....အပ်ပြီးသည်။ပ။
သုသမာရဒ္ဓါ၊ ပြီးသည်။
ဘဝိဿတိ၊ တ္တံ့။
ဣတိ၊ ၍။
(သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ မည်)
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ဧဝံ၊ ၍။
တေ၊ သည်။
သိက္ခိတဗ္ဗံ။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
ယတော၊ အကြင်အခါ၌။
တေ၊ သင်၏။
ဝါ၊ သင်သည်။
အယံ သမာဓိ၊ ဤ**မူလသမာဓိသည်** (ဤ မိမိခန္ဓာအစဉ်ဟူသော နိယကဇ္ဈတ္တဖြင့် စိတ်တည်ကြည်ရုံမျှဖြစ်သော မူရင်းအခြေခံသမာဓိသည်)
မူလသမာဓိ။ ။ မူလသမာဓိဟူသည် နိယကဇ္ဈတ္တဖြင့် (သို့မဟုတ်) ဂေါစရဇ္ဈတ္တဖြင့်)စိတ်တည်ကြည်ရုံမျှဖြစ်သော သမာဓိ (စိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တသမာဓိ)တည်း။ ထိုသမာဓိသည် ပြလတ္တံံ့သော သဝိတက္က သဝိစာရ သမာဓိစသော သမာဓိအထူးတို့၏ အခြေခံမူရင်းအကြောင်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုစိတ္တေကဂ္ဂတာမတ္တသမာဓိကို မူလသမာဓိဟုခေါ်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဧဝံ၊ ဤသို့ မေတ္တာအစွမ်းဖြင့်။
ဘာဝိတော၊ ဖြစ်ပွားစေအပ်ပြီးသည်။
ဗဟုလီကတော၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
တတော၊ ထိုအခါ၌။
တွံ၊ သင်သည်။
ဣမံ သမာဓိံ၊ ဤမူလသမာဓိကို။
သဝိတက္ကံ၊ ဝိတက်နှင့်လည်း တကွဖြစ်၍။
သဝိစာရမ္ပိ၊ ဝိစာရနှင့်လည်းတကွဖြစ်အောင်လည်း။
ဝါ၊ ဝိစာရနှင့်လည်းတကွ ဖြစ်သော ပဌမဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ (ကသိုဏ်းစသား, အာရုံများ၌) ဖြစ်ပွားစေဦးလော။
အဝိတက္ကံ၊ ဝိတက်မရှိမူ၍။
ဝိစာရမတ္တမ္ပိ၊ ဝိစာရသာလျှင် အတိုင်းအတာ ပမာဏရှိအောင်လည်း။
ဝါ၊ ဝိသာရသာလျှင် အတိုင်းအတာ ပမာဏရှိသော ဒုတိယဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ လော။
အဝိတက္ကံ၊ ဝိတက်လည်း မရှိမူ၍။
အဝိစာရမ္ပိ၊ ဝိစာရလည်း မရှိအောင်လည်း။
ဝါ၊ ဝိစာရလည်း မရှိသော တတိယဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ လော။
သပ္ပီတိကမ္ပိ၊ ပီတိနှင့်တကွဖြစ်အောင်လည်း။
ဝါ၊ ပီတိနှင့်တကွဖြစ်သော အောက် ဒုကတိကဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။ [စတုက္ကနည်းအားဖြင့် ပဌမဈာန် ဒုတိယဈာန်ဟူသော ဒုကဈာန်နှင့် ပဉ္စကနည်းအားဖြင့် ပဌမဈာန် ဒုတိယဈာန် တတိယဈာန်ဟူသော တိကဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင် ဟူလို]
ဘာဝေယျာသိ၊ လော။
နိပ္ပီတိကမ္ပိ၊ ပီတိမရှိအောင်လည်း။
ဝါ၊ ပီတိမရှိသော တတိယဈာန် စတုတ္ထဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ လော။ [စတုက္ကနည်း ပဉ္စကနည်းခွဲ၍ယူပုံကို ယခင်နည်းမှီသိ]
သာတသဟဂတမ္ပိ၊ သာယာဖွယ်သုခနှင့်တကွဖြစ်အောင်လည်း။
ဝါ၊ သာယာဖွယ်သုခနှင့်တကွဖြစ်သော အောက်တိကစတုက္ကဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ လော။
ဥပေက္ခာသဟဂတမ္ပိ၊ ဥပေက္ခာနှင့်တကွ ဖြစ်အောင်လည်း။
ဝါ၊ ဥပေက္ခာနှင့်တကွဖြစ်သော စတုတ္ထဈာန်, ပဉ္စမဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ လော။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
ယတော၊ ၌။
တေ၊ ၏။
ဝါ၊ သည်။
အယံ သမာဓိ၊ ဤမူလအခြေခံ သမာဓိသည်။
ဝါ၊ ကို။
ဧဝံ၊ ဤမေတ္တာ, သဝိတက္ကသဝိစာရစသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဘာဝိတော၊ သည်။
သုဘာဝိတော၊ ကောင်းစွာ ဖြစ်ပွားစေအပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
တတော၊ ထိုအခါ၌။
တေ၊ သင်သည်။
ဧဝံ၊ ၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ မည်။
(ကိန္တိ၊ ၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဟူမူ)။
မေ၊ ငါသည်။
ကရုဏာ၊ ကရုဏာမည်သော။ (အပ္ပနာအဆင့်သို့ရောက်သော တိကစတုက္ကဇ္ဈာနိက ကရုဏာမည်သော)
စေတောဝိမုတ္တိ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဘာဝိတာ၊ သည်။ပ။
မေ၊ သည်။
မုဒိတာ၊ မုဒိတာမည်သော။ (အပ္ပနာအဆင့်သို့ရောက်သော တိကစတုက္ကဇ္ဈာနိကမုဒိတာမည်သော။ပ။
ဥပေက္ခာ၊ ဥပေက္ခာမည်သော။ (အပ္ပနာအဆင့်သို့ ရောက်သော စတုတ္ထဈာန်, ပဉ္စမဈာန်နှင့် ယှဉ်သော ဥပေက္ခာမည်သော)။ပ။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။
ယတော၊ ၌။
တေ၊ သင့်မှာ။
ဝါ၊ သင်သည်။
အယံ သမာဓိ၊ ဤမူလ အခြေခံသမာဓိသည်။
ဝါ၊ ကို။ပ။
ဣမံ သမာဓိံ၊ ဤမူလအခြေခံသမာဓိကို။
သဝိတက္ကသဝိစာရမ္ပိ၊ ဝိတက်နှင့်လည်းတကွဖြစ်၍ ဝိစာရနှင့်လည်းတကွဖြစ်အောင်လည်း။
ဝါ၊ ဝိတက်နှင့်လည်းတကွဖြစ်၍ ဝိစာရနှင့်လည်းတကွဖြစ်သော ပဌမဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ ဖြစ်ပွားစေလော။ (ကသိုဏ်းစသား အာရုံများ၌လည်း ဖြစ်ပွားစေဦးလော)
အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တမ္ပိ၊ ဝိတက်မရှိမူ၍ ဝိစာရသာလျှင် အတိုင်းအတာ ပမာဏရှိအောင်လည်း။
ဝါ၊ ဝိတက်မရှိမူ၍ ဝိစာရသာလျှင် အတိုင်းအတာ ပမာဏရှိသော ဒုတိယဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်လည်း။ပ။
အဝိတက္ကအဝိစာရမ္ပိ၊ ဝိတက်လည်းမရှိ, ဝိစာရလည်းမရှိအောင်လည်း။
ဝါ၊ လည်း။ပ။
သပ္ပီတိကမ္ပိ၊ အောင်လည်း။
ဝါ၊ လည်း။ပ။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ယတော၊ ၌။
တေ၊ သင့်မှာ။
ဝါ၊ သည်။
အယံ သမာဓိ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဧဝံ၊ ဤမေတ္တာစသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ပ။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
တတော၊ ထိုအခါ၌။
တေ၊ သင်သည်။
ဧဝံ၊ ဤသို့နှလုံးသွင်း၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရမည်။
(ကိန္တိ၊ ၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဟူမူ။
အဟံ၊ ငါသည်)။
အာတာပီ၊ ပြင်းထန်သော သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယရှိသည်။ (ကိလေသာတို့ကို ပူပန်လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယရှိသည်)
သမ္ပဇာနော၊ ရူပကာယကို ပိုင်းခြားသိမြင်သော သမ္ပဇဉ် ဉာဏ်ရှိသည်။
သတိမာ၊ (ရူပကာကို ပိုင်းခြားမှတ်ယူတတ်သော) သတိရှိသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
လောကေ၊ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော ရူပကာယ၌။
ဝါ၊ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး၌။
အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ အဘိဇ္ဈာန်နှင့် ဒေါမနဿကို။ (ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာအဘိဇ္ဈာနှင့် ပဋိဃသမ္ပယုတ်ဒေါမနဿကို)
ဝိနေယျ၊ ပယ်ရှား၍။ (တဒင်္ဂဝိနည်း, ဝိက္ခမ္ဘနဝိနည်းဖြင့် ပယ်ရှား၍)
ကာယေ၊ ရူပကာယ၌။
ဝါ၊ အင်္ဂါကြီးငယ်တို့၏ အပေါင်းအစု, ဆံပင်အမွေးစသည်တို့၏ အပေါင်းအစု၌။
ဝါ၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဆံပင်စသည်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာရာဌာန၌။
ကာယာနုပဿီ၊ ရူပကာယကိုပင် ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုလျက်။
ဝိဟရိဿာမိ၊ နေအံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။
(သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရမည်။)
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ဧဝံ၊ ၍။
တေ၊ သင်သည်။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရမည်။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ယတော၊ အကြင်အခါ၌။
တေ၊ သင်သည်။
အယံ သမာဓိ၊ ဤ မူလအခြေခံသမာဓိကို။
ဧဝံ၊ ဤကာယာနုပဿနာအစွမ်းဖြင့်။ပ။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ယတော၊ ၌။
တေ၊ သည်။
အယံ သမာဓိ၊ ကို။
ဧဝံ၊ ဤကာယာနုပဿနာစသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ပ။
ဧဝံ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရမည်။
(ကိန္တိ၊ ၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဟူမူ။
အဟံ၊ သည်)။
အာတာပီ၊ သည်။
သမ္ပဇာနော၊ လောကီဝေဒနာကို ပိုင်းခြားသိမြင် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်။
သတိမာ၊ (လောကီဝေဒနာကို ပိုင်းခြားမှတ်ယူတတ်သော) သတိရှိသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)။
လောကေ၊ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော လောကီဝေဒနာ၌။
ဝါ၊ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံပျက်စီးတတ်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး၌။
အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ကို။
ဝိနေယျ၊ ၍။
ဝေဒနာသု၊ (သုခဒုက္ခစသော) လောကီဝေဒနာတို့၌။
ဝေဒနာနုပဿီ၊ လောကီဝေဒနာတို့ကိုပင် အဖန်ဖန်ရှုလျက်။
ဝိဟရိဿာမိ၊ နေအံံ။
ဣတိ၊ ၍။
(သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ရမည်)။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
တေ၊ သည်။
ဧဝံ၊ ၍။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ မည်။ [ထို့နောက် "ယတော ခေါ တေ ဘိက္ခု"စသည်ဖြင့် "သဝိတက္ကသဝိစာရမ္ပိ" စသည်တို့အတွက် ဆက်ဆို]။ပ။
အာတာပီ၊ သည်။
သမ္ပဇာနော၊ လောကီစိတ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်သော သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်။
သတိမာ၊ (လောကီစိတ်ကို ပိုင်းခြားမှတ်ယူတတ်သော) သတိရှိသည်။
(ဟုတွာ)လောကေ၊ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော လောကီစိတ်၌။
ဝါ၊ ....ငါးပါး၌။
အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ကို။
ဝိနေယျ၊ ၍။
စိတ္တေ၊ (သရာဂစသော) လောကီစိတ်၌။
စိတ္တာနုပဿီ၊ လောကီစိတ်ကိုပင် ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုလျက်။
ဝိဟရိဿာမိ၊ အံ့။
ဣတိ၊ (သိက္ခိတဗ္ဗံ)။ပ။
အာတာပီ၊ သည်။
သမ္ပဇာနော၊ လောကီ ရုပ် နာမ် တရားတို့ကို ပိုင်းခြားသိမြင်သော သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်။
သတိမာ၊ (လောကီရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ပိုင်းခြားမှတ်ယူတတ်သော) သတိရှိသည်။
(ဟုတွာ)လောကေ၊ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော လောကီ ရုပ် နာမ် တရား၌။
ဝါ၊ ....ငါးပါး၌။
အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ကို။
ဝိနေယျ၊ ၍။
ဓမ္မေသု၊ (နီဝရဏ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးစသော) လောကီရုပ်နာမ်တရားတို့၌။
ဓမ္မာနုပဿီ၊ လောကီရုပ်နာမ်တရားကိုပင် ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုလျက်။
ဝိဟရိဿာမိ၊ အံ့။
ဣတိ၊ ၍။
(သိက္ခိတဗ္ဗံ)
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ဧဝံ၊ ၍။
တေ၊ သည်။
သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ မည်။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ယတော၊ ၌။
တေ၊ သင့်မှာ။
ဝါ၊ သည်။
အယံ သမာဓိ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ဓမ္မာနုပဿနာ၏ အစွမ်းဖြင့်။ပ။
ဥပေက္ခာသဟဂတမ္ပိ၊ လည်း။
ဘာဝေယျာသိ၊ လော။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
ယတော၊ ၌။
တေ၊ သည်။
အယံ သမာဓိ၊ ကို။
ဧဝံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော အစီအစဉ်အတိုင်း။
ဝါ၊ ဤဗြဟ္မဝိဟာရ, ကာယာနုပဿနာစသည်အစွမ်းဖြင့်။
ဘာဝိတော။ပ။
ဘိက္ခု၊ ဟန်း။
တတော၊ ထိုအခါ၌။
တွံ၊ သင်သည်။
ယေန ယေနေဝ၊ အကြင် အကြင်အရပ်၌။
ဝါ၊ သို့။ [ဧဝ- အနက်မရှိ]
ဂဂ္ဃသိ၊ သွားအံ့။ [သဒ္ဒနီတိ၌ "ဂမိဿ ဃမ္မ ဂဂ္ဃ"ဟု (၁၀၁၃) သုတ်တည်၍ ဂမုဓာတ်ကို ဂဂ္ဃပြုသည်]
တေန တေန၊ ထိုထိုအရပ်၌၊
ဖာသုံယေဝ၊ ချမ်းသာစွာသာလျှင်။
ဂဂ္ဃသိ၊ သွားရလတ္တံ့။
ယတ္ထ ယတ္ထ၊ အကြင် အကြင်အရပ်၌။
ဌဿသိ၊ ရပ်အံ့၊
(တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထိုအရပ်၌)
ဖာသုံယေဝ၊ လျှင်။
ဌဿသိ၊ ရပ်ရလတ္တံ့။
ယတ္ထ ယတ္ထ၊ ၌။
နိသီဒိဿသိ၊ ထိုင်အံ့။
(တတ္ထ တတ္ထ၊ ၌)။
ဖာသုံယေဝ၊ လျှင်။
နိသီဒိဿသိ၊ ထိုင်ရလတ္တံ့။
ယတ္ထ ယတ္ထ၊ ၌။
သေယျံ၊ အိပ်ခြင်း(လျောင်းစက်ခြင်း)ကို။
ကပ္ပေဿသိ၊ ပြုအံ့။
(တတ္ထ တတ္ထ၊ ၌)။
ဖာသုံယေဝ၊ လျှင်။
သေယျံ၊ ကို။
ကပ္ပေဿသိ၊ ပြုရလတ္တံ့။
ဣတိ(အဝေါစ)။
အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။
သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဣမိနာ ဩဝါဒေန၊ ဤအဆုံးအမ တရားတော်ဖြင့်။
ဩဝဒိတော၊ ဆုံးမအပ်သည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
အာသနာ၊ ထိုင်နေရာမှ။
ဥဋ္ဌာယ၊ ထ၍။
ဘဂဝန္တံ၊ မြတ်စွာဘုရားကို။
အဘိဝါဒေတွာ၊ ရိုသေစွာ ရှိခိုးပြီး၍။
ပဒက္ခိဏံ၊ အရိုအသေကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ပက္ကာမိ၊ ဖဲခွာသွားပြီ။
အထ ခေါ၊ ၌။
သော ဘိက္ခု၊ သည်။ပ။ [စာပိုဒ်(၃၀) အနုရုဒ္ဓမဟာဝိတက္ကသုတ်၊ စာမျက်နှာ (၄၇၀)ကြည့်]
တတိယံ။
ဧကံ၊ တပါးသော။
သမယံ၊ အခါ၌။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
**ဂယာယံ**၊ ဂယာရွာ၏အနီး၌။ (ဂယာမည်သော မြစ်၏အနီး၌ တည်ရှိသည် အဖြစ်ကြောင့် ဂယာမည်သော ရွာ၏အနီး၌)ဂယာယံ ဝိဟရတိ ဂယာသီသေ။ ။ ဂယာယံ၌ သ္မိံဝိဘတ်ကို ထုံးစံအတိုင်း သမီပအနက်၌သက်၊ "ဂယာနာမိကာယ နဒိယာ အဝိဒူရေ ပဝတ္တော ဂါမော (ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန) ဂယာ နာမ- ဂယာမည်သောမြစ်၏ အနီး၌ ဖြစ်သော ရွာသည် (ဣတ္ထိလိင်ဖြင့်) ဂယာမည်၏"ဟု သံယုတ်ဋီကာ၊ ဒု-၂၈၀-၌ ဝစနတ္ထပြု၏။
ဂယာသီသေတိ ဂယာဂါမဿ ဟိ အဝိဒူရေ ဂယာတိ ဧကာ ပေါက္ခရဏီပိ အတ္ထိ နဒီပီ၊ ဂယာသီသနာမကော ဟတ္ထိကုမ္ဘသဒိသော ပိဋ္ဌိပါသာဏောပိ၊ ယတ္ထ ဘိက္ခုသဟဿဿပိ ဩကာသော ပဟောတိ- ဂယာရွာ၏အနီး၌ ဂယာမည်သော ရေကန်တခုနှင့် ဂယာမည်သော မြစ်တစင်းရှိ၏။ ဂယာသီသမည်သော ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော ကျောက်ဖျာလည်းရှိ၏။ ထို ဂယာသီသ ကျောက်ဖျာသည် ရဟန်းတော်တစ်ထောင် နေနိုင်လောက်အောင် ကျယ်ပြန့်၏။ သံယုတ်အဋ္ဌကထာ-တ-၆။ သာရတ္ထဋီကာ တ-၂၀၈။
ထိုအဖွင့်များအရ ဂယာသဒ္ဒါ၏ အနက်များမှာ (၁) ဂယာမည်သောရွာ၊ (၂)ဂယာမည်သော ရေကန် (၃) ဂယာမည်သောမြစ် ဟူ၍ (၃)နက်ဖြစ်၏။ ဤ၌ 'ဂယာတိ"ဟူသော ဝိသေသနကို ပိဋ္ဌိပါသာဏောတိုင်အောင် လိုက်စပ်၍ ဂယာသီသ ကျောက်ဖျာဟူသော အနက်ကိုပါ ဂယာပုဒ်၏ အနက်အဖြစ်ဖြင့် အဘိဓာန်အနက်ပြန်ဆိုရေးသားမိကြ၏။ အမှန်အားဖြင့်ကား ပိဋ္ဌိပါသာဏော၏ ဝိသေသနမှာ "ဂယာသီသနာမကော"ဟု သီးခြားရှိနေပြီး ဖြစ်သောကြောင့် "ဂယာတိ"ဟူသော ဝိသေသန၏ဝိသေယျတို့မှာ ပေါက္ခရဏီ, နဒီဟူသော နှစ်ပုဒ်သာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ဖျာဟူသော အနက်သည် ဂယာပုဒ်၏အနက်မဟုတ်၊ ဂယာသီသ ပုဒ်၏ အနက်သာတည်း၊ ပြခဲ့သော ဂယာပုဒ်အနက် (၃)နက်တို့တွင် ပါဠိတော်အနက်ပြန်ဆိုရန်အတွက် ဂယာရွာဟူသော အနက်တနက်ကိုသာ ယခင်ဋ္ဌဋီကာတို့၌ ညွှန်ပြထား၏။
ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ(၆၇)၌ကား "ဂယာတိ ဂါမောပိ တိတ္ထမ္ပိ ဝုစ္စတိ- ရွာကိုလည်းကောင်း, ရေချိုးဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ဂယာဟုခေါ်၏"ဟု ဖွင့်ဆိုပြီးလျှင် ပါဠိတော်၌လည်း "ဂယာယံ- ဂယာမည်သောရွာ၏အနီး၌။ ဝါ- ဂယာမည်သော ရေချိုးဆိပ်၏အနီး၌"ဟု အနက်ပြန်ဆိုရန် ညွှန်ပြထား၏။ ထို၌ ဂယာရေချိုးဆိပ် (ဂယာတိတ္ထ)ဟူသည် တခြားမဟုတ်၊ ဂယာရွာ၏အနီးမှာရှိသော ယခင်ပြခဲ့သော ရေကန်နှင့်မြစ်ပင်တည်း၊ ထိုရေကန်နှင့် မြစ်ကို ပါပပဝါဟနတိတ္ထ (မကောင်းမှုကို မျှောရာဆိပ်)ဟု လူအများ ခေါ်ကြ၏။
ထို့ပြင် ယခင်ဋ္ဌဋီတို့၌ ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော ကျောက်ဖျာကိုသာ ဂယာသီသခေါ်ဆိုရန် ဖွင့်ပြထားသော်လည်း ဤဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၌ကား "ဂယာသီသေတိ ဂဇသီသသဒိသသိခရော တတ္ထ ဧကော ပဗ္ဗတော ဂယာသီသနာမကော"စသည်ဖြင့် ဆင်းဦးကင်းနှင့်တူသော အထွတ်ရှိသော တောင်တလုံးကို ဂယာသီသဟုခေါ်၍ ထိုတောင်၌ ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော (ရဟန်းတစ်ထောင်နနိုင်လောက်သော)ကျောက်ဖျာ၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏"ဟု ဖွင့်ထားသည်။
ဂယာသီသ၏ ဝစနတ္ထ။ ။ ဟတ္ထိကုမ္ဘသဒိသော ဟူသော အဖွင့်နှင့် ဂဇသီသသဒိသသိခရောဟူသော အဖွင့်တို့ကိုထောက်၍ နဂိုမူလက ဆင်အနက်ဟော ဂဇသဒ္ဒါဖြင့် "ဂဇသီသ"ဟု ပါဌ်ရှိရာမှ ဇကိုယပြု၊ ဒီဃလည်းပြု၍ ဂယာသီသရုပ်ပြီးသည်ဟုကြံသင့်၏။ ဇနှင့်ယသည် ပြောင်းလဲတတ်၏။ ဥပမာအားဖြင့် ဇမှ ယသို့ ပြောင်းလျှင် နိဇံ ပုတ္တံမှ နိယံပုတ္တံဟု ဖြစ်၍ ယမှ ဇသို့ ပြောင်းလျှင် ဂဝယောမှ ဂဝဇောဖြစ်၏။ ဂဇဌဿ သီသံ ဂယာသီသံ- ဆင်ဦးကင်း။ ဂယာသီသံ ဝိယာတိ ဂယာသီသော- ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော ကျောက်ဖျာ၊ (တနည်း) ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာအလိုအားဖြင့် ယင်းသို့ ဥပမာတဒ္ဓိတ်ဝစနတ္ထပြု၍ "ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော တောင်ထွတ်"ဟူသောအနက်ကို ယူပြီးနောက် "ဂယာသီသော ယတ္ထ အတ္ထီတိ ဂယာသီသော- ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော အထွတ်ရှိသောတောင်ဟူ၍ တောင်ကိုလည်း ဂယာသီသဟု ခေါ်ရမည်ဖြစ်၏။
ဂယာရွာမှ ဂယာမြို့သို့။ ။ ပြခဲ့သော အဋ္ဌကထာဋီကာအဖွင့်များအရ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တုန်းက ဂယာဂါမ (ဂယာရွာ)ဟူ၍ ရွာမျှသာ ဖြစ်ကြောင်းသိရ၏၊ သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ပေါက်ဆရာတော်ကြီး၏ ဗုဒ္ဓသာသနိက ပဌဝီဝင်ကျမ်းကြီးနှင့် မောင်အံ့ (မဟာဝိဇ္ဇာ- ဘုံဘေ)၏ ဗုဒ္ဓဂယာစာအုပ်တို့၌ ပါရှိသည့်အတိုင်း ဖော်ပြရသော် ထိုဂယာရွာသည် ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗီဟာပြည်နယ်အတွင်း၌ ဂယာမြို့ဟူ၍ ဒိစကြိတ်မြို့ကြီးအဖြစ်ဖြင့် တိုးတက်စည်ကားနေ၏။ ဘုရားပွင့်တော်မူရာ မဟာဗောဓိပင်နှင့် မဟာဗောဓိစေတီတော်တည်ရှိရာ ဒေသအနီးတဝိုက်ကို(ထိုဂယာမြို့၏အနီး၌ တည်ရှိမှုကြောင့်) ယခုအခါ ဗုဒ္ဓဂယာဟုဖေါ်၏။ ထိုဗုဒ္ဓဂယာနှင့် ဂယာမြို့သည် ၇မိုင် (၁၂-ကိလိုမီတာ) ဝေး၏။ ဂယာသီသအရပ်ကား မဟာဗောဓိ(ဗုဒ္ဓဂယာ)၏ မြောက်ဘက် ၆-မိုင်ခန့်အကွာ (ပါဠိကျမ်းဂန်တို့အလို သုံးဂါဝုတ်အကွာ) ၌ တည်ရှိ၏။ ဂယမည်သောမင်းက တည်ထောင်ခဲ့၍ ဂယာမြို့ခေါ်သည်ဟုလည်းဆို၏။ ဂယာသီသေ၊ (ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူ၍) ဂယာသီသမည်သော ကျောက်ဖျာ၌။ ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။
ဂယာသီသေတိ ဂယာဂါမဿ ဟိ အဝိဒူရေ ဂယာတိ ဧကာ ပေါက္ခရဏီပိ အတ္ထိ နဒီပီ၊ ဂယာသီသနာမကော ဟတ္ထိကုမ္ဘသဒိသော ပိဋ္ဌိပါသာဏောပိ၊ ယတ္ထ ဘိက္ခုသဟဿဿပိ ဩကာသော ပဟောတိ- ဂယာရွာ၏အနီး၌ ဂယာမည်သော ရေကန်တခုနှင့် ဂယာမည်သော မြစ်တစင်းရှိ၏။ ဂယာသီသမည်သော ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော ကျောက်ဖျာလည်းရှိ၏။ ထို ဂယာသီသ ကျောက်ဖျာသည် ရဟန်းတော်တစ်ထောင် နေနိုင်လောက်အောင် ကျယ်ပြန့်၏။ သံယုတ်အဋ္ဌကထာ-တ-၆။ သာရတ္ထဋီကာ တ-၂၀၈။
ထိုအဖွင့်များအရ ဂယာသဒ္ဒါ၏ အနက်များမှာ (၁) ဂယာမည်သောရွာ၊ (၂)ဂယာမည်သော ရေကန် (၃) ဂယာမည်သောမြစ် ဟူ၍ (၃)နက်ဖြစ်၏။ ဤ၌ 'ဂယာတိ"ဟူသော ဝိသေသနကို ပိဋ္ဌိပါသာဏောတိုင်အောင် လိုက်စပ်၍ ဂယာသီသ ကျောက်ဖျာဟူသော အနက်ကိုပါ ဂယာပုဒ်၏ အနက်အဖြစ်ဖြင့် အဘိဓာန်အနက်ပြန်ဆိုရေးသားမိကြ၏။ အမှန်အားဖြင့်ကား ပိဋ္ဌိပါသာဏော၏ ဝိသေသနမှာ "ဂယာသီသနာမကော"ဟု သီးခြားရှိနေပြီး ဖြစ်သောကြောင့် "ဂယာတိ"ဟူသော ဝိသေသန၏ဝိသေယျတို့မှာ ပေါက္ခရဏီ, နဒီဟူသော နှစ်ပုဒ်သာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ဖျာဟူသော အနက်သည် ဂယာပုဒ်၏အနက်မဟုတ်၊ ဂယာသီသ ပုဒ်၏ အနက်သာတည်း၊ ပြခဲ့သော ဂယာပုဒ်အနက် (၃)နက်တို့တွင် ပါဠိတော်အနက်ပြန်ဆိုရန်အတွက် ဂယာရွာဟူသော အနက်တနက်ကိုသာ ယခင်ဋ္ဌဋီကာတို့၌ ညွှန်ပြထား၏။
ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ(၆၇)၌ကား "ဂယာတိ ဂါမောပိ တိတ္ထမ္ပိ ဝုစ္စတိ- ရွာကိုလည်းကောင်း, ရေချိုးဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ဂယာဟုခေါ်၏"ဟု ဖွင့်ဆိုပြီးလျှင် ပါဠိတော်၌လည်း "ဂယာယံ- ဂယာမည်သောရွာ၏အနီး၌။ ဝါ- ဂယာမည်သော ရေချိုးဆိပ်၏အနီး၌"ဟု အနက်ပြန်ဆိုရန် ညွှန်ပြထား၏။ ထို၌ ဂယာရေချိုးဆိပ် (ဂယာတိတ္ထ)ဟူသည် တခြားမဟုတ်၊ ဂယာရွာ၏အနီးမှာရှိသော ယခင်ပြခဲ့သော ရေကန်နှင့်မြစ်ပင်တည်း၊ ထိုရေကန်နှင့် မြစ်ကို ပါပပဝါဟနတိတ္ထ (မကောင်းမှုကို မျှောရာဆိပ်)ဟု လူအများ ခေါ်ကြ၏။
ထို့ပြင် ယခင်ဋ္ဌဋီတို့၌ ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော ကျောက်ဖျာကိုသာ ဂယာသီသခေါ်ဆိုရန် ဖွင့်ပြထားသော်လည်း ဤဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၌ကား "ဂယာသီသေတိ ဂဇသီသသဒိသသိခရော တတ္ထ ဧကော ပဗ္ဗတော ဂယာသီသနာမကော"စသည်ဖြင့် ဆင်းဦးကင်းနှင့်တူသော အထွတ်ရှိသော တောင်တလုံးကို ဂယာသီသဟုခေါ်၍ ထိုတောင်၌ ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော (ရဟန်းတစ်ထောင်နနိုင်လောက်သော)ကျောက်ဖျာ၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏"ဟု ဖွင့်ထားသည်။
ဂယာသီသ၏ ဝစနတ္ထ။ ။ ဟတ္ထိကုမ္ဘသဒိသော ဟူသော အဖွင့်နှင့် ဂဇသီသသဒိသသိခရောဟူသော အဖွင့်တို့ကိုထောက်၍ နဂိုမူလက ဆင်အနက်ဟော ဂဇသဒ္ဒါဖြင့် "ဂဇသီသ"ဟု ပါဌ်ရှိရာမှ ဇကိုယပြု၊ ဒီဃလည်းပြု၍ ဂယာသီသရုပ်ပြီးသည်ဟုကြံသင့်၏။ ဇနှင့်ယသည် ပြောင်းလဲတတ်၏။ ဥပမာအားဖြင့် ဇမှ ယသို့ ပြောင်းလျှင် နိဇံ ပုတ္တံမှ နိယံပုတ္တံဟု ဖြစ်၍ ယမှ ဇသို့ ပြောင်းလျှင် ဂဝယောမှ ဂဝဇောဖြစ်၏။ ဂဇဌဿ သီသံ ဂယာသီသံ- ဆင်ဦးကင်း။ ဂယာသီသံ ဝိယာတိ ဂယာသီသော- ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော ကျောက်ဖျာ၊ (တနည်း) ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာအလိုအားဖြင့် ယင်းသို့ ဥပမာတဒ္ဓိတ်ဝစနတ္ထပြု၍ "ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော တောင်ထွတ်"ဟူသောအနက်ကို ယူပြီးနောက် "ဂယာသီသော ယတ္ထ အတ္ထီတိ ဂယာသီသော- ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော အထွတ်ရှိသောတောင်ဟူ၍ တောင်ကိုလည်း ဂယာသီသဟု ခေါ်ရမည်ဖြစ်၏။
ဂယာရွာမှ ဂယာမြို့သို့။ ။ ပြခဲ့သော အဋ္ဌကထာဋီကာအဖွင့်များအရ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တုန်းက ဂယာဂါမ (ဂယာရွာ)ဟူ၍ ရွာမျှသာ ဖြစ်ကြောင်းသိရ၏၊ သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ပေါက်ဆရာတော်ကြီး၏ ဗုဒ္ဓသာသနိက ပဌဝီဝင်ကျမ်းကြီးနှင့် မောင်အံ့ (မဟာဝိဇ္ဇာ- ဘုံဘေ)၏ ဗုဒ္ဓဂယာစာအုပ်တို့၌ ပါရှိသည့်အတိုင်း ဖော်ပြရသော် ထိုဂယာရွာသည် ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗီဟာပြည်နယ်အတွင်း၌ ဂယာမြို့ဟူ၍ ဒိစကြိတ်မြို့ကြီးအဖြစ်ဖြင့် တိုးတက်စည်ကားနေ၏။ ဘုရားပွင့်တော်မူရာ မဟာဗောဓိပင်နှင့် မဟာဗောဓိစေတီတော်တည်ရှိရာ ဒေသအနီးတဝိုက်ကို(ထိုဂယာမြို့၏အနီး၌ တည်ရှိမှုကြောင့်) ယခုအခါ ဗုဒ္ဓဂယာဟုဖေါ်၏။ ထိုဗုဒ္ဓဂယာနှင့် ဂယာမြို့သည် ၇မိုင် (၁၂-ကိလိုမီတာ) ဝေး၏။ ဂယာသီသအရပ်ကား မဟာဗောဓိ(ဗုဒ္ဓဂယာ)၏ မြောက်ဘက် ၆-မိုင်ခန့်အကွာ (ပါဠိကျမ်းဂန်တို့အလို သုံးဂါဝုတ်အကွာ) ၌ တည်ရှိ၏။ ဂယမည်သောမင်းက တည်ထောင်ခဲ့၍ ဂယာမြို့ခေါ်သည်ဟုလည်းဆို၏။ ဂယာသီသေ၊ (ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူ၍) ဂယာသီသမည်သော ကျောက်ဖျာ၌။ ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။
တတြ၊ ထိုဂယာသီသကျောက်ဖျာ၌။
ဝါ၊ (ဂယာရွာအနီးရှိ ဂယာသီသကျောက်ဖျာဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူရာ) ထိုအခါ၌။
ဘဂဝါ၊ သည်။
ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့ကို။
ဘိက္ခဝေါ၊ ရဟန်းတို့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာမန္တေသိ၊ မိန့်ခေါ်တော်မူပြီ။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အဟံ၊ ငါဘုရားသည်။
သမ္မောဓာ၊ အရိယမဂ်ဉာဏ်လေးပါးမှ။
ဝါ၊ အရိယမဂ်ဉာဏ်လေးပါးသို့ ရောက်ရာအခါမှ။
ပုဗ္ဗေဝ၊ ရှေး၌ပင်လျှင်။
အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သစ္စာလေးပါးတရားကို ထိုးထွင်း မသိသေးသော။
ဗောဓိသတ္တော ဧဝ၊ ဘုရားအလောင်းတော်သည်သာလျှင်။
သမာနော၊ ဖြစ်စဉ်။
ဩဘာသညေဝ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ဟူသော အရောင်အလင်းကိုသာလျှင်။
သဉ္ဇာနာမိ၊ သိ၏။
ရူပါနိ စ၊ (နတ်ရူပါရုံစသော) အဆင်းရူပါရုံတို့ကိုကား။
နော ပဿာမိ၊ မမြင်ရ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
တဿ မယှံ၊ ထိုငါဘုရား၏။
ဝါ၊ မှာ။
ဧဝံ၊ ဤသို့ စဉ်းစားမိခြင်းသည်။
အဟောသိ၊ ဖြစ်ပြီ။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့ စဉ်းစားမိခြင်းသည်။
အဟောသိ၊ ဖြစ်သနည်းဟူမူ)
အဟံ၊ ငါသည်။
ဩဘာသဉ္စေဝ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အရောင်အလင်းကိုလည်း။
သစေ သဉ္ဇာနေယျံ၊ အကယ်၍ သိငြားအံ့။
ရူပါနိစ၊ တို့ကိုလည်း။
သစေ ပဿေယျံ၊ အကယ်၍ မြင်ရငြားအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့သိသည် မြင်သည် ဖြစ်လသော်။
မေ၊ ငါ၏။
ဣဒံ ဉာဏဒဿနံ၊ ဤဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အမြင်သည်။
ပရိသုဒ္ဓတရံ၊ သာ၍ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသည်။
အဿ၊ ဖြစ်နိုင်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ စဉ်းစားမိခြင်းသည်။
(အဟောသိ၊ ဖြစ်ပြီ)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သော အဟံ၊ ထိုငါသည်။
အပရေန၊ တပါးတခြားသော။
သမယေန၊ အခါ၌။
အပ္ပမတ္တော၊ မမေ့လျော့သည်။
အာတာပီ၊ ပြင်းထန်သော သမ္မပ္ပဓာန် ဝီရိယရှိသည်။
ပဟိတတ္တော၊ (အလိုရှိအပ်သောအကျိုး ပြီးစီးရေးသို့ ရှေ့ရှု) စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
ဝိဟရန္တော၊ နေလသော်။
ဩဘာသဉ္စေဝ၊ ကိုလည်း။
သဉ္ဇာနာမိ၊ သိ၏။
ရူပါနိ စ၊ တို့ကိုလည်း။
ပဿာမိ၊ မြင်ရ၏။
စ၊ သို့သော်လည်း။
တာဟိ ဒေဝတာဟိ၊ ထိုနတ်တို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ အတူတကွ။
နေဝ သန္တိဋ္ဌာမိ၊ မရပ်ရ။
နော သလ္လပါမိ၊ စကားမပြောရ။
သာကစ္ဆံ၊ ပြောဆိုဆွေးနွေးခြင်းသို့။
နော သမာပဇ္ဇာမိ၊ မရောက်ရ။ပ။
အဟံ၊ သည်။
ဩဘာသဉ္စေဝ၊ ကိုလည်း။
သစေ သဉ္ဇာနေယျံ၊ အံ့။
ရူပါနိ စ၊ လည်း။
သစေ ပဿေယျံ၊ အံ့။
တာဟိ ဒေဝတာဟိ စ၊ ထိုနတ်တို့နှင့်လည်း။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
သစေ သန္တိဋ္ဌေယျံ၊ အကယ်၍ ရပ်ရငြားအံ့။
သစေ သလ္လပေယျံ၊ အံ့။
သာကစ္ဆံ၊ သို့။
သစေ သမာပဇ္ဇေယျံ၊ အကယ်၍ရောက်ငြားအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့ဖြစ်လသော်။
မေ၊ ငါ၏။ပ။
အဿ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ စဉ်းစားမိခြင်းသည်။
(အဟောသိ၊ ပြီ)။ပ။
တာဟိ ဒေဝတာဟိ စ၊ တို့နှင့်လည်း။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
သန္တိဋ္ဌာမိ၊ ရပ်ရ၏။
သလ္လပါမိ၊ စကားလည်းပြောရ၏။
သာကစ္ဆံ၊ သို့။
သမာပဇ္ဇာမိ၊ ရောက်ရ၏။
စ၊ သို့သော်လည်း။
တာ ဒေဝတာ၊ ထိုနတ်တို့ကို။
ဣမာ ဒေဝတာ၊ ဤနတ်တို့သည်။
အမုကမှာ ဝါ၊ ထိုမည်သည်လည်း ဖြစ်သော။
အမုကမှာ ဝါ၊ သော။
ဒေဝနိကာယာ၊ နတ်အပေါင်းမှ။
ဝါ၊ နတ်ပြည်မှ။
(အာဂတာ၊ ရောက်လာကြကုန်သော။
ဒေဝတာ၊ နတ်တို့တည်း။)
ဣတိ၊ သို့။
နော ဇာနာမိ၊ မသိ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
တဿ မယှံ၊ ၏။
ဝါ၊ မှာ။ပ။
သစေ သမာပဇ္ဇေယျံ၊ အံ့။
စ၊ ထို့အပြင်။
တာ ဒေဝတာ၊ ထိုနတ်တို့ကို။
ဣမာ ဒေဝတာ၊ တို့သည်။
အမုကမှာ ဝါ၊ သော။
အမုကမှာ ဝါ၊ သော။
ဒေဝနိကာယာ၊ မှ။
ဝါ၊ မှ။
(အာဂတာ၊ ကုန်သော။
ဒေဝတာ၊ တည်း)
ဣတိ၊ သို့။
သစေ ဇာနေယျံ၊ အံ့။ပ။
တာ စ ဒေဝတာ၊ တို့ကိုလည်း။
ဣမာ ဒေဝတာ၊ တို့သည်။ပ။
ဣတိ၊ သို့။
ဇာနာမိ၊ သိ၏။
စ၊ သို့သော်လည်း။
တာ ဒေဝတာ၊ တို့ကို။
ဣမာ ဒေဝတာ၊ တို့သည်။
ဣမဿ ကမ္မဿ၊ ဤကုသိုလ်ကံ၏။
ဝိပါကေန၊ အကျိုးဝိပါက်ဖြင့်။
ဣတော၊ ဤလူ့ဘဝမှ။
ဝါ၊ ဤလူ့ပြည်မှ။
စုတာ၊ ရွေ့လျောစုတေ သေလွန်ခဲ့ကြကုန်သည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကြ၍)
တတ္ထ၊ ထိုနတ်ဘဝ၌။
ဝါ၊ နတ်ပြည်၌။
ဥပပန္နာ၊ ဖြစ်ကြရကုန်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
နော ဇာနာမိ၊ မသိရ။ပ။
တာ စ ဒေဝတာ၊ တို့ကိုလည်း။ပ။
ဥပပန္နာ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
ဇာနာမိ၊ သိရ၏။
စ၊ သို့သော်လည်း။
တာ ဒေဝတာ၊ တို့ကို။
ဣမာ ဒေဝတာ၊ တို့သည်။
ဣမဿ ကမ္မဿ၊ ၏။
ဝိပါကေန၊ ဖြင့်။
ဧဝမာဟာရာ၊ ဤသို့သော အစာအာဟာရရှိကုန်၏။
ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒိနိယော၊ ဤသို့သော ချမ်းသာဆင်းရဲကို ခံစားနေကြကုန်၏။
ဣတိ၊ သို့။
နော ဇာနာမိ၊ မသိရ။ပ။
ဣမာ ဒေဝတာ၊ တို့သည်။
ဧဝံဒီဃာယုကာ၊ ဤမျှလောက်ရှည်သော အသက်ရှိကုန်၏။
ဧဝံစိရဋ္ဌိတိကာ၊ ဤမျှလောက် ကြာမြင့်စွာ တည်နေရခြင်း ရှိကုန်၏။
ဣတိ၊ သို့။
နော ဇာနာမိ၊ ။ပ။
စ၊ သို့သော်လည်း။
တာ ဒေဝတာ၊ တို့ကို။
မေ၊ ငါသည်။
ဣမာဟိ ဒေဝတာဟိ၊ ဤနတ်တို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ အတူတကွ။
ယဒိ သန္နိဝုတ္ထပုဗ္ဗံ၊ ရှေး၌နေသော်လည်း နေအပ်ခဲ့ဖူးပြီ။
ဣတိ ဝါ၊ ဤသို့သော်လည်းကောင်း။
ယဒိ န သန္နိဝုတ္ထပုဗ္ဗန္တိ၊ ရှေး၌မနေသော်လည်း မနေအပ်ခဲ့ဖူး။
ဣတိ ဝါ၊ ကောင်း။
နော ဇာနာမိ၊ မသိရ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
တဿ မယှံ။ပ။
သစေ သဉ္ဇာနေယျံ၊ အံ့။ပ။
ယဒိ န သန္နိဝုတ္ထပုဗ္ဗန္တိ၊ ဖူး။
ဣတိ ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
သစေ ဇာနေယျံ၊ အကယ်၍ သိရငြားအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ဖြစ်လသော်။
မေ၊ ငါ၏။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ယာဝကီဝဉ္စ၊ အကြင်မျှလောက် ကာလပတ်လုံး။
မေ၊ ငါ၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့သော။
အဋ္ဌပရိဝဋ္ဋံ၊ ရှစ်ဆင့် ရှစ်ထပ်ရှိသော။
အဓိဒေဝဉာဏဒဿနံ၊ သမ္မုတိနတ်တို့ထက် သာလွန်သော ဥပပတ္တိ နတ်တို့နှင့် စပ်သော ဉာဏ်အမြင်သည်။
သုဝိသုဒ္ဓံ၊ ကောင်းစွာသန့်ရှင်းစင်ကြယ်သည်။
န အဟောသိ၊ မဖြစ်သေး။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
တာဝ၊ ထိုမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး။
အဟံ၊ သည်။ပ။ [သတ္တကနိပါတ် စာပိုဒ်(၅၀) မေထုနသုတ်၊ ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ (၁၁၆)ကြည့်]
စတုတ္ထံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
**အဘိဘာယတနာနိ**၊ အဘိဘာယတန ဈာန်တို့သည်။အဘိဘာယတနာနိ။ ။ အဘိဘူ+ အာယတန-ဟု ပုဒ်ဖြတ်။ နဂိုမူလက "အဘိဘူ"ဟု ဦဒီဃနှင့် ရှိသော်လည်း ဝိဂြိုဟ်ပြုသောအခါ၌ကား အာယတနပုဒ်၏ နပုလ္လိင်သို့ လိုက်၍ ပထမာ သိဝိဘတ်၌ ထုံးစံအတိုင်း "အဘိဘု"ဟူ၍ ဥရဿနှင့် ရှိရသည်။ ဋီကာဝိဂြိုဟ်များမှာ-
အဘိဘဝတီတိ အဘိဘု- ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော ပရိကမ်နှင့် ဉာဏ်။ အဘယ်ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးသနည်းဆိုသော် (၁) နီဝရဏအစရှိသော ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကိုလည်း ဖိစီးလွှမ်းမိုး၏။ ဉာဏ်ထက်မြက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို ကြာရှည်စွာ ခက်ခဲစွာ ပယ်သတ်ရသည် မဟုတ်ဘဲ လျင်မြန်စွာ အလွယ်တကူ အနိုင်ယူပယ်သတ်လိုက်သောအားဖြင့် ဖိစီးလွှမ်းမိုး၏။ ယင်းသို့ အနိုင်ယူပယ်သတ်လိုက်သည်ကိုပင် ဖိစီးလွှမ်းမိုးသည်ဟု ဆိုလို၏။
(၂) သေးငယ်ကြီးမား အစားစားသော ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကိုလည်း ဖိစိးလွှမ်းမိုး၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် (ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်၍ အပ္ပနာဈာန်ဖြစ်ပေါ်လာအောင်) ထိုကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို ကြာမြင့်စွာ ခက်ခဲစွာ ရှုနေသည်မဟုတ်ဘဲ (ဉာဏ်ထက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သောကြောင့်) အလွန်လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ရှုလိုက်ခြင်းဖြင့် ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာ၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်ပေါ်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေ၏။ ယင်းသို့ လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် (ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်သည်နှင့် တပြိုင်နက် အပ္ပနာဈာန်ဖြစ်ပေါ်လာအောင်) ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရှုနိုင်သည်ကိုပင် ဖိစီးလွှမ်းမိုးသည်ဟု ဆိုလို၏။ ဤတိုင်အောင်ကား အဋ္ဌကထာဋီကာအဖွင့်များကို ရှု၍ မိမိသဘောပေါက်ထားသည့်အတိုင်း "အဘိဘဝတီတိ အဘိဘု"ဟူသော ဝသနတ္ထကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းပြခြင်းတည်း။ ထို့နောက် ကာရဏအနက်ဟော အာယတန သဒ္ဒါဖြင့်-
"အဘိဘု အာယတနံ ဧတဿာတိအဘိဘာယတနံ- (ဆန့်ကျင်ဘက်တရားနှင့် ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို) ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော ပရိကမ်နှင့် ဉာဏ်ဟူသော အကြောင်းရှိသော ဈာန်"ဟူ၍ ဝစနတ္ထပြု။ ထို၌ ပရိကမ်ဟူသည် ဈာန်မရမီရှေ့ပိုင်း၌ ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု ပရိကမ္မဘာဝနာတည်း၊ ဉာဏ်ဟူသော "ဉာဏံ အပ္ပနာပညာ"ဟူသော အနုဋီကာ၊ ပ-၁၁၃-နှင့်အညီ အပ္ပနာဈာန်နှင့် ယှဉ်သောဉာဏ်တည်း။
(တနည်း) အဘိဘဝိတဗ္ဗန္တိ အဘိဘု- ဖိစီးလွှမ်းမိုးထိုက်သော ကသိုဏ်းအာရုံ၊ အဘိဘု အာယတနံ ဧတဿာတိ အဘိဘာယတနံ- ဖိစီးလွှမ်းမိုးထိုက်သော ကသိုဏ်းအာရုံဟူသော အကြောင်းရှိသောဈာန်။ (တနည်း) အာရမ္မဏံ အဘိဘဝတီတိ အဘိဘု- အာရုံကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သောတရား။ ထို့နောက် အာယတနသဒ္ဒါအတွက် အဓိဋ္ဌာန (တည်ရာဟူသော) အနက်နှင့် မနာယတန ဓမ္မာယတနတို့ကို ယူရ၏။ ထိုတွင်-
တည်ရာဟူသည် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ချမ်းသာအထူး၏ တည်ရာတည်း။ အဘိဘု စ တံ အာယတနဉ္စာတိ အဘိဘာယတနံ- ကသိုဏ်းအာရုံကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော တရားလည်းဖြစ်၍ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ သုခဝိသေသ၏တည်ရာနှင့် မနာယတန, ဓမ္မာယတနလည်းဖြစ်သော သသမ္မယုတ္တဈာန် (ယှဉ်ဘက်တရားနှင့်တကွ ဖြစ်သောဈာန်) ဝါ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားနှင့် ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော ပရိကမ်, ဉာဏ်ဟူသော အကြောင်းရှိသော ဈာန်တို့သည်။ ဝါ၊ ဖိစီး လွှမ်းမိုး ထိုက်သောကသိုဏ်းအာရုံဟူသော အကြောင်းရှိသော ဈာန်တို့သည်။ ဝါ၊ အာရုံတို့ကိုလည်း ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်၍ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ သုခဝိသေသ၏ တည်ရာနှင့် မနာယတန ဓမ္မာယတနလည်း ဖြစ်သော သသမ္ပယုတ္တဈာန်တို့သည်။ ဣမာနိ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်ပါးတို့တည်း။
အဘိဘဝတီတိ အဘိဘု- ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော ပရိကမ်နှင့် ဉာဏ်။ အဘယ်ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးသနည်းဆိုသော် (၁) နီဝရဏအစရှိသော ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကိုလည်း ဖိစီးလွှမ်းမိုး၏။ ဉာဏ်ထက်မြက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို ကြာရှည်စွာ ခက်ခဲစွာ ပယ်သတ်ရသည် မဟုတ်ဘဲ လျင်မြန်စွာ အလွယ်တကူ အနိုင်ယူပယ်သတ်လိုက်သောအားဖြင့် ဖိစီးလွှမ်းမိုး၏။ ယင်းသို့ အနိုင်ယူပယ်သတ်လိုက်သည်ကိုပင် ဖိစီးလွှမ်းမိုးသည်ဟု ဆိုလို၏။
(၂) သေးငယ်ကြီးမား အစားစားသော ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကိုလည်း ဖိစိးလွှမ်းမိုး၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် (ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်၍ အပ္ပနာဈာန်ဖြစ်ပေါ်လာအောင်) ထိုကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို ကြာမြင့်စွာ ခက်ခဲစွာ ရှုနေသည်မဟုတ်ဘဲ (ဉာဏ်ထက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သောကြောင့်) အလွန်လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ရှုလိုက်ခြင်းဖြင့် ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာ၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်ပေါ်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေ၏။ ယင်းသို့ လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် (ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်သည်နှင့် တပြိုင်နက် အပ္ပနာဈာန်ဖြစ်ပေါ်လာအောင်) ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရှုနိုင်သည်ကိုပင် ဖိစီးလွှမ်းမိုးသည်ဟု ဆိုလို၏။ ဤတိုင်အောင်ကား အဋ္ဌကထာဋီကာအဖွင့်များကို ရှု၍ မိမိသဘောပေါက်ထားသည့်အတိုင်း "အဘိဘဝတီတိ အဘိဘု"ဟူသော ဝသနတ္ထကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းပြခြင်းတည်း။ ထို့နောက် ကာရဏအနက်ဟော အာယတန သဒ္ဒါဖြင့်-
"အဘိဘု အာယတနံ ဧတဿာတိအဘိဘာယတနံ- (ဆန့်ကျင်ဘက်တရားနှင့် ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို) ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော ပရိကမ်နှင့် ဉာဏ်ဟူသော အကြောင်းရှိသော ဈာန်"ဟူ၍ ဝစနတ္ထပြု။ ထို၌ ပရိကမ်ဟူသည် ဈာန်မရမီရှေ့ပိုင်း၌ ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု ပရိကမ္မဘာဝနာတည်း၊ ဉာဏ်ဟူသော "ဉာဏံ အပ္ပနာပညာ"ဟူသော အနုဋီကာ၊ ပ-၁၁၃-နှင့်အညီ အပ္ပနာဈာန်နှင့် ယှဉ်သောဉာဏ်တည်း။
(တနည်း) အဘိဘဝိတဗ္ဗန္တိ အဘိဘု- ဖိစီးလွှမ်းမိုးထိုက်သော ကသိုဏ်းအာရုံ၊ အဘိဘု အာယတနံ ဧတဿာတိ အဘိဘာယတနံ- ဖိစီးလွှမ်းမိုးထိုက်သော ကသိုဏ်းအာရုံဟူသော အကြောင်းရှိသောဈာန်။ (တနည်း) အာရမ္မဏံ အဘိဘဝတီတိ အဘိဘု- အာရုံကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သောတရား။ ထို့နောက် အာယတနသဒ္ဒါအတွက် အဓိဋ္ဌာန (တည်ရာဟူသော) အနက်နှင့် မနာယတန ဓမ္မာယတနတို့ကို ယူရ၏။ ထိုတွင်-
တည်ရာဟူသည် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ချမ်းသာအထူး၏ တည်ရာတည်း။ အဘိဘု စ တံ အာယတနဉ္စာတိ အဘိဘာယတနံ- ကသိုဏ်းအာရုံကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော တရားလည်းဖြစ်၍ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ သုခဝိသေသ၏တည်ရာနှင့် မနာယတန, ဓမ္မာယတနလည်းဖြစ်သော သသမ္မယုတ္တဈာန် (ယှဉ်ဘက်တရားနှင့်တကွ ဖြစ်သောဈာန်) ဝါ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားနှင့် ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်သော ပရိကမ်, ဉာဏ်ဟူသော အကြောင်းရှိသော ဈာန်တို့သည်။ ဝါ၊ ဖိစီး လွှမ်းမိုး ထိုက်သောကသိုဏ်းအာရုံဟူသော အကြောင်းရှိသော ဈာန်တို့သည်။ ဝါ၊ အာရုံတို့ကိုလည်း ဖိစီးလွှမ်းမိုးတတ်၍ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ သုခဝိသေသ၏ တည်ရာနှင့် မနာယတန ဓမ္မာယတနလည်း ဖြစ်သော သသမ္ပယုတ္တဈာန်တို့သည်။ ဣမာနိ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်ပါးတို့တည်း။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးတို့ဟူသည်။
ကတမာနိ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဧကော၊ တဦးသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည်။
**အဇ္ဈတ္တံ**၊ အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌။
ဝါ၊ မိမိ၏ ဆံပင်စသည်တို့၏ ညိုနက်အရောင်စသော ကသိုဏ်းရုပ်၌။
**ရူပသညီ**၊ ကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းသော ပရိကမ်သညာရှိသည်။အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ။ ။ ရူပေ ကသိဏရူပေ သညာ ပရိကမ္မသညာ ရူပသညာ-ကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းခြင်းသဘောတည်းဟူသော ပရိကမ္မသညာ (ပရိကမ္မဘာဝနာနှင့် ယှဉ်သောသညာ )၊ ရူပသညာ ယဿ အတ္ထီတိ ရူပသညီ- ကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းသော ပရိကမ္မသညာရှိသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်-ဟူ၍ ဝစနတ္ထပြု။ မိမိဆံပင်နှင့် မျက်နက်ဝန်းစသည်တို့၌ အညိုရောင် အနက်ရောင် (နီလ) ကသိုဏ်းရုပ်၊ အသားအသွေး စသည်တို့၏ အနီရောင် (လောဟိတ) ကသိုဏ်းရုပ်၊ အရိုးနှင့်သွား စသည်တို့၏ အဖြူရောင် (ဩဒါတ) ကသိုဏ်းရုပ်စသော မိမိခန္ဓာကိုယ်မှာရှိသော ကသိုဏ်းရုပ်ကို အဇ္ဈတ္တရူပ (အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်)ဟု ခေါ်၏။ ဤ၌ ထိုအဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု ပရိကမ်ပြုသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်ကို "အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ"ဟု ဟောတော်မူသည်။
ထို အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းဖြင်းကြောင့် ထင်ပေါ်လာသော ကသိုဏ်းနိမိတ်အာရုံသည် စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသည် မဟုတ်ချေ။ ထို့ကြောင့် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းသော်လည်း ပရိကမ္မဘာဝနာအဆင့်သို့ ရောက်ရုံမျှသာ စီးဖြန်း၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်အောင်, အပ္ပနာဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင် စီးဖြန်းသည်မဟုတ်၊ ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်အောင်, အပ္ပနာဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်ကား "ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ- နေရောင် လရောင်စသော (ပရိတ္တ, သုဝဏ္ဏ ဒုဗ္ဗဏ္ဏဖြစ်သော) အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်း၏။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍) ဗဟိဒ္ဓါ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်၏အပြင်အပ၌။ ဝါ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်မှ တခြားတပါးသောပြင်ပအရာဝတ္ထု၌ တည်ရှိကုန်သော။ ပရိတ္တာနိ၊ ကျဉ်းငယ်ကုန်သော။ (ဗန်း စကော, ရေအိုးဖုံးလောက်မျှသာ ရှိသဖြင့် ကျဉ်းငယ်ကုန်သော) သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ တင့်တယ်သောအဆင်းရှိကုန်, မတင့်တယ်သော အဆင်းရှိကုန်သော။ ရူပါနိ၊ ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို။ ပဿတိ၊ ရူ၏။
ထို အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းဖြင်းကြောင့် ထင်ပေါ်လာသော ကသိုဏ်းနိမိတ်အာရုံသည် စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသည် မဟုတ်ချေ။ ထို့ကြောင့် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းသော်လည်း ပရိကမ္မဘာဝနာအဆင့်သို့ ရောက်ရုံမျှသာ စီးဖြန်း၏။ ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်အောင်, အပ္ပနာဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင် စီးဖြန်းသည်မဟုတ်၊ ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်အောင်, အပ္ပနာဈာန်အဆင့်သို့ ရောက်အောင်ကား "ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ- နေရောင် လရောင်စသော (ပရိတ္တ, သုဝဏ္ဏ ဒုဗ္ဗဏ္ဏဖြစ်သော) အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်း၏။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍) ဗဟိဒ္ဓါ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်၏အပြင်အပ၌။ ဝါ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်မှ တခြားတပါးသောပြင်ပအရာဝတ္ထု၌ တည်ရှိကုန်သော။ ပရိတ္တာနိ၊ ကျဉ်းငယ်ကုန်သော။ (ဗန်း စကော, ရေအိုးဖုံးလောက်မျှသာ ရှိသဖြင့် ကျဉ်းငယ်ကုန်သော) သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ တင့်တယ်သောအဆင်းရှိကုန်, မတင့်တယ်သော အဆင်းရှိကုန်သော။ ရူပါနိ၊ ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို။ ပဿတိ၊ ရူ၏။
**တာနိ**၊ ထိုဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို။
**အဘိဘုယျ**၊ ဖိစီးလွှမ်းမိုး၍။
ဝါ၊ ဖိစီးလွှမ်းမိုးကာရှု၍။
(**သမာပဇ္ဇတိ**၊ အပ္ပနာဈာန်သို့ ရောက်၏)တာနိ အဘိဘုယျ (သမာပဇ္ဇတိ)။ ။ ဝမ်းမီးတောက်၍ အစားကောင်းသောသူသည် တဇွန်းလောက်မျှသော ထမင်းကို တလုတ်တည်းဆုပ်၍ စားလိုက်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ဉာဏ်ထက်မြက်သော ယောဂီပုဂ္ဂိလ်သည် ထိုကျဉ်းငယ်သော ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်၌ ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် ရှုခြင်း (အပ္ပနာဈာန် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ရှုခြင်း) ကိစ္စ၌ အနည်းငယ်မျှ တာဝန်မကြီး၊ ထို့ကြောင့် အလွန်လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ပဋိဘာဂနိမိတ်ထင်၍ အပ္ပနာဈာန် ဖြစ်ပေါ်လာအောင်- တာနိ အဘိဘုယျ- ထိုဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှု၏ (နိုင်နင်းကျွမ်းကျင်စွာ ရှု၏)
ယင်းသို့ ရှုခြင်းကြောင့် ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေ၏။ အပ္ပနာဈာန် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကြာမြင့်စွာ လေ့ကျက်ပွားများမှု (ပရီဝါသ) မပြုလုပ်ရတော့ဘဲ ဥပစာရဈာန်ရပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက်ပင် အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေ၏။ **ဇာနာမိ**၊ (ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို)ငါသိ၏။ ပဿာမိ၊ (ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို) ငါမြင်၏။ **ဣတိဧဝံ သညီ**၊ ဤသို့သော အမှတ်သညာရှိသည်။ (ဤသို့သော အာဘောဂသညာ, အဘိဘဝနဈာန်သညာရှိသည်) ဇာနာမိ ပဿာမီတိ ဧဝံသညီ ဟောတိ။ ။ ထိုသို့ ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှု၍ အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဇာနာမိ ပဿာမိ (ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ငါသိတယ် ငါမြင်တယ်)ဟူ၍ ဆင်ခြင်စဉ်းစား မှတ်သားမှု (အာဘောဂသညာ)နှင့် အဘိဘဝနဈာန်သညာ ဖြစ်၏။ ထိုတွင် ဈာန်သမာပတ်အတွင်း၌ ဈာန်ဇောတွေချည်း ဖြစ်နေသောကြောင့် အာဘောဂသညာသည် ဈာန်သမာပတ် အတွင်း၌မဖြစ်နိုင်။ ဈာန်မှ ထသောအခါ၌သာ ဖြစ်နိုင်၏။ ထို ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ငါသိတယ် ငါမြင်တယ်ဟု မဆိုသော်လည်း ဆိုသကဲ့သို့ဖြစ်သော အဘိဘဝန ဈာန်သညာသည်ကား သမာပတ်အတွင်းမှာပင် ဖြစ်၏။ ထို၌ အဘိဘဝန ဈာန်သညာဟူသည် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှုသော ဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သညာတည်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယင်းသို့ ရှုခြင်းကြောင့် ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေ၏။ အပ္ပနာဈာန် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကြာမြင့်စွာ လေ့ကျက်ပွားများမှု (ပရီဝါသ) မပြုလုပ်ရတော့ဘဲ ဥပစာရဈာန်ရပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက်ပင် အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေ၏။ **ဇာနာမိ**၊ (ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို)ငါသိ၏။ ပဿာမိ၊ (ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို) ငါမြင်၏။ **ဣတိဧဝံ သညီ**၊ ဤသို့သော အမှတ်သညာရှိသည်။ (ဤသို့သော အာဘောဂသညာ, အဘိဘဝနဈာန်သညာရှိသည်) ဇာနာမိ ပဿာမီတိ ဧဝံသညီ ဟောတိ။ ။ ထိုသို့ ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှု၍ အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဇာနာမိ ပဿာမိ (ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ငါသိတယ် ငါမြင်တယ်)ဟူ၍ ဆင်ခြင်စဉ်းစား မှတ်သားမှု (အာဘောဂသညာ)နှင့် အဘိဘဝနဈာန်သညာ ဖြစ်၏။ ထိုတွင် ဈာန်သမာပတ်အတွင်း၌ ဈာန်ဇောတွေချည်း ဖြစ်နေသောကြောင့် အာဘောဂသညာသည် ဈာန်သမာပတ် အတွင်း၌မဖြစ်နိုင်။ ဈာန်မှ ထသောအခါ၌သာ ဖြစ်နိုင်၏။ ထို ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ငါသိတယ် ငါမြင်တယ်ဟု မဆိုသော်လည်း ဆိုသကဲ့သို့ဖြစ်သော အဘိဘဝန ဈာန်သညာသည်ကား သမာပတ်အတွင်းမှာပင် ဖြစ်၏။ ထို၌ အဘိဘဝန ဈာန်သညာဟူသည် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှုသော ဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သညာတည်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣဒံ၊ ဤဈာန်သည်။ (အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု ပရိကမ်ပြုပြီးနောက် ပရိတ္တသုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏဖြစ်သော ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤအပ္ပနာဈာန်သည်)
ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာသော။
အဘိဘာယတနံ၊ အဘိဘာယတန ဈာန်မည်၏။
ဧကော၊ တဦးသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ပ။
အပ္ပမာဏာနိ၊ ကျယ်ပြန့်သော ပမာဏရှိကုန်သော။ပ။
ဣဒံ၊ ဤဈာန်သည်။ (အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု ပရိကမ်ပြုပြီးနောက် အပ္ပမာဏ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏ ဖြစ်သောဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် ဖိစီး လွှမ်မိုးရှုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤအပ္ပနာဈာန်သည်)
ဒုတိယံ၊ သော။
အဘိဘာယတနံ၊ မည်၏။
ဧကော၊ သည်။
**အဇ္ဈတ္တံ**၊ ၌။
**အရူပသညီ**၊ ကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းသော ပရိကမ်သညာ, ဈာန်သညာရှိသူ မဟုတ်သည်။အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "အဇ္ဈတ္တရူပေ ပရိကမ္မသညာ ဝိရဟိတော"ဟူ၍ ယခင် ရူပသညီပုဒ်၌ကဲ့သို့ပင် ပရိကမ္မသညာကို ယူထားသည်။ သို့သော် "ရူပေ သညာ ရူပသညာ၊ သာ အဿ အတ္ထီတိ ရူပသညီ၊ န ရူပသညီ အရူပသညီ၊ သညာသီသေန ဈာနံ ဝဒတိ"ဟူ၍ (သညာကို အဦးပဓာနပြု၍ ဈာန်ကို ဆိုသည်)ဟု ဋီကာဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် နိဿယခန်း၌ ထို ဋ္ဌ ဋီ အဖွင့်နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်အောင် "ပရိကမ် ဈာန်သညာ"ဟု အနက်ပြန်ဆိုထားသည်။
ဤယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းသော အဇ္ဈတ္တ ရူပသညာကို မရခြင်း (မဖြစ်စေခြင်း)ကြောင့် (သို့မဟုတ်) ထိုအဇ္ဈတ္တ ရူပသညာကို အလိုမရှိသောကြောင့် အဇ္ဈတ္တ အရူပသညီပုဂ္ဂိုလ် (အဇ္ဈတ္တရူပသညာမရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်) ဖြစ်ရသည်။ (ဟုတွာ၊ ၍)။ပ။
ဤယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းသော အဇ္ဈတ္တ ရူပသညာကို မရခြင်း (မဖြစ်စေခြင်း)ကြောင့် (သို့မဟုတ်) ထိုအဇ္ဈတ္တ ရူပသညာကို အလိုမရှိသောကြောင့် အဇ္ဈတ္တ အရူပသညီပုဂ္ဂိုလ် (အဇ္ဈတ္တရူပသညာမရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်) ဖြစ်ရသည်။ (ဟုတွာ၊ ၍)။ပ။
ဣဒံ၊ ဤဈာန်သည်။ (အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု ပရိကမ်မပြုမူ၍ ပရိတ္တ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏဖြစ်သော ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤအပ္ပနာဈာန်သည်)
တတိယံ အဘိဘာယတနံ။ပ။
ဧကော၊ သည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။
အရူပသညီ၊ သည်။
(ဟုတွာ၊ ၍)
ဗဟိဒ္ဓါ၊ ၌။
ဝါ၊ ကုန်သော။
နီလာနိ၊ ညိုကုန်သော။ (နီလဝဏ္ဏ, နီလနိဒဿန, နီလနိဘာသ အားလုံးစုံပင် ပါဝင်သက်ဆိုင်သည့် အညိုသာမာန် ဖြစ်ကုန်သော)
နီလဝဏ္ဏာနိ၊ ညိုသောအဆင်းရှိကုန်သော။ (ပင်ကိုသဘာဝ မူလဓာတ်ခံ ညိုသော အဆင်းရှိကုန်သော)
နီလနိဒဿနာနိ၊ (ကြိုးကြာမလပ်, တဆက်စပ်တည်း) အညိုချည်းသာ တွေ့မြင်အပ်ကုန်သော။
နီလနိဘာသာနိ၊ ညိုသော တောက်ပြောင်သော အရောင်ရှိကုန်သော (ပင်ကိုမူလဓာတ်ခံ ညိုသောအဆင်းမှ ဝင်းဝင်း လက်လက်ပေါ်ထွက်တောက်ပြောင်သော အညိုရောင်ရှိကုန်သော) [အရောင်သေကို နီလဝဏ္ဏဟု ဆို၍ အရောင်ရှင်ကို နီလနိဘာသဟု ဆိုလိုသည်]
ရူပါနိ၊ ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို။
ပဿတိ၊ ရှု၏။ပ။
ဣဒံ၊ ဤဈာန်သည်။ (အဇ္ဈတ္တ ကသိုဏ်း ရုပ်၌ ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု ပရိကမ် မပြုမူ၍ နီလ နီလဝဏ္ဏ နီလနိဒဿန နီလနိဘာသဖြစ်သော ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်ပေါ်လာအောင် ဖိစီးလွှမ်းမိုးရှုခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤအပ္ပနာဈာန်သည်)
ပဉ္စမံ၊ ငါးခုမြောက်သော။
အဘိဘာယတနံ၊ ၏။
ဧကော၊ သည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ပ။
ပီတာနိ၊ ဝါရွှေဖြစ်ကုန်သော။
ပီတဝဏ္ဏာနိ၊ ဝါရွှေအဆင်းရှိကုန်သော။
ပီတနိဒဿနာနိ၊ (ကြိုးကြားမလပ်, တဆက်စပ်တည်း) ဝါရွှေချည်းသာ တွေ့မြင်အပ်ကုန်သော။
ပီတနိဘာသာနိ၊ ဝါရွှေတောက်ပြောင်သော အရောင်ရှိကုန်သော။
ရူပါနိ၊ တို့ကို။
ပဿတိ၊ ၏။ပ။
လောဟိတကာနိ၊ နီကုန်သော။
လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ၊ နီသော အဆင်းရှိကုန်သော။
လောဟိတကနိဒဿနာနိ၊ (ကြိုးကြားမလပ်, တဆက်စပ်တည်း)အနီချည်းသာ တွေ့မြင်အပ်ကုန်သော။
လောဟိတကနိဘာသာနိ၊ နီသော တောက်ပြောင်သော အရောင်ရှိကုန်သော။
ရူပါနိ၊ တို့ကို။ပ။
ဩဒါတာနိ၊ ဖြူကုန်သော။
ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ၊ ဖြူသော အဆင်းရှိကုန်သော။
ဩဒါတနိဒဿနာနိ၊ (ကြိုးကြားမလပ်, တဆက်စပ်တည်း) အဖြူချည်းသာ တွေ့မြင်အပ်ကုန်သော။
ဩဒါတနိဘာသာနိ၊ ဖြူသောတောက််ပြောင်သော အရောင်ရှိကုန်သော။
ရူပါနိ၊ ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို။
ပဿာတိ။ပ။
ဣတိ (အဝေါစ) ပဉ္စမံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
**ဝိမောက္ခာ**၊ ဝိမောက္ခမည်သော သမာပတ်တို့သည်။
ဝိမောက္ခပုဒ် ဝစနတ္ထ။ ။ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ ဝိမုစ္စတိ အဓိမုစ္စတီတိ ဝိမောက္ခေါ- ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့မှ လွန်ကဲထူးခြားစွာ လွတ်မြောက်တတ်သောတရား။ အာရမ္မ ဏေ စ အဘိရတိဝသေန ဝိမုစ္စတိ အဓိမုစ္စတီတိ ဝိမောက္ခေါ- ဆိုင်ရာဆိုင်ရာအာရုံ၌ အလွန်ပျော်မွေ့သောအားဖြင့် လွန်ကဲထူးခြားစွာ သက်ဝင်တတ်သောတရား။ ဖခင်၏ ရင်ခွင်၌ ခြေလွတ်လက်လွတ် စိတ်ချလက်ချ ကလေးသူငယ်အိပ်နေခြင်းကဲ့သို့ အဖိအနှိပ် အခြုပ်အခြယ်မရှိ ယုံမှားကင်းမဲ့စွာ အာရုံ၌ဖြစ်ခြင်းရှိသောတရား။ ဤဒုတိယ ဝစနတ္ထသည် နောက်ဆုံး နိရောဓသမာပတ်နှင့် မဆိုင်။
ဝါ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့မှ လွန်ကဲထူးခြားစွာ လွတ်မြောက်တတ်သော သမာပတ်တို့သည်။
ဝါ၊ ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အာရုံ၌ ပျော်မွေ့သောအားဖြင့် လွန်ကဲ ထူးခြားစွာ သက်ဝင်တတ်သော သမာပတ်တို့သည်။
ဣမေ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်ပါးတို့တည်း။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးတို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
**ရူပီ**၊ (အဇ္ဈတ္တဆံပင်စသည်တို့၌ ဖြစ်စေအပ်သော) ရူပဈာန်ရှိသည်။
ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ။ ။ ရူပီပုဒ်မှ ရူပသဒ္ဒါ၌ "ရူပဇ္ဈာနံ"ဟု ဆိုလိုလျက် ဈာနပုဒ်ကိုချေ။ ထို့ကြောင့် ထိုရူပသဒ္ဒါအရ ရူပဈာန်ကို ယူရ၏။ ယင်းရူပဈာန်သည်လည်း အဇ္ဈတ္တဖြစ်သော ဆံပင် အသွေးအသား အရိုးစသည်တို့၏ နီလ လောဘိတ ဩဒါတကသိုဏ်း စသည်တို့ကို ရှု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရူပဈာန်တည်း။ ရူပံ အဿ အတ္ထီတိ ရူပီ- (အဇ္ဈတ္တဆံပင်စသည်တို့၌ ဖြစ်စေအပ်သော) ရူပဈာန်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်။ ရူပါနိပုဒ်၌ကား ကသိဏရူပါနိ-ဟုဆိုလိုလျက် ကသိဏဟူသောရှေ့ပုဒ်ကို ချေထားသည်။
(ဟုတွာ၊ ၍)
ရူပါနိ၊ ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်တို့ကိုလည်း။
ပဿတိ၊ ဈာန်စက္ခုဖြင့် ကြည့်ရှု၏။
အယံ၊ ဤဈာန်တရားသည်။ (အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်ကို ရှု၍ အပ္ပနာ ဈာန်ကို ဖြစ်စေပြီးနောက်, ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်ကို ရှု၍လည်း အပ္ပနာဈာန်ကို ဖြစ်စေသောပုဂ္ဂိုလ်၏ ဤရူပဈာန်လေးပါးသည်။
ဝါ၊ အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်, ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ် နှစ်မျိုးလုံး၌ ရူပဈာန်ကို ဖြစ်စေသောပုဂ္ဂိုလ်၏ ဤရူပဈာန်လေးပါးသည်)
ပဌမော၊ သော။
ဝိမောက္ခော၊ ဝိမောက္ခဈာန်သမာပတ်မည်၏။
အဇ္ဈတ္တံ၊ အဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌။
ဝါ၊ မိမိ၏ ဆံပင်စသည်၏ အညိုအနက်ရောင်စသော ကသိုဏ်းရုပ်၌။
အရူပသညီ၊ ထိုအဇ္ဈတ္တကသိုဏ်းရုပ်၌ ဖြစ်စေအပ်သော ရူပဈာန်သညာရှိသူမဟုတ်သည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)။
ဗဟိဒ္ဓါ၊ ၌။
ဝါ၊ ကုန်သော။
ရူပါနိ၊ ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကိုသာလျှင်။
ပဿတိ၊ ၏။
အယံ၊ ဤဈာန်တရားသည်။ (အဇ္ဈတ္တဆံပင် စသည်တို့၌ အပ္ပနာဈာန်ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ရှုမှတ်စီးဖြန်းမှု မပြုမူ၍ ဗဟိဒ္ဓကသိုဏ်းရုပ်၌သာ ရှုမှတ်စီးဖြန်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤရူပဈာန်လေးပါးသည်)
ဒုတိယော ဝိမောက္ခော။
**သုဘန္တေဝ**၊ (ဤအဆင်းရောင် ကသိုဏ်းကား) တင့်တယ်လှပပါပေ၏ ဟူ၍သာလျှင်။သုဘန္တေဝ အဓီမုတ္တော။ ။ အပ္ပနာဈာန်များ ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း၌ သုဘဟု နှလုံးသွင်းမှု မဖြစ်နိုင်၊ သို့သော် အလွန်တင့်တယ်လှပ၍ သုဘဖြစ်သော ဝဏ္ဏကသိုဏ်းကို ရှုကာ ဈာန်ဝင်စားနေသူဖြစ်ရကား သုဘဟု နှလုံးသွင်းနေသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုရလောက်သည့် အဖြစ်မျိုးအထိ ရောက်နေသောကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို "သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ"ဟု ဟောတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်အလို ယင်းသို့ သုဘကသိုဏ်းတို့ကို ရှု၍ ဝင်စားအပ်သောရူပဈာန်လေးပါးကို သုဘဝိမောက္ခဟု ခေါ်၏။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော် (၂၃၅)၌ကား ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာကို သုဘ ဝိမောက္ခဟု ဟောတော်မူ၏။ အကြောင်းကား မေတ္တာ အစရှိသော ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာသည် သတ္တဝါတို့ကို အပ္ပဋိကူလ (စက်ဆုပ်ဖွယ်မဟုတ်သည့်) အနေအားဖြင့် အာရုံပြုဖြန့်ကြက်၏။ သတ္တဝါတို့ကို သုဘဟု နှလုံးသွင်း၏။ ထို့ကြောင့် ယင်းသို့ ဟောတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ (ပုဂ္ဂလော၊ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည်) အဓိမုတ္တော၊ နှလုံးသွင်းနေသည်။ (အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အညိုရောင်စသော အဆင်းရောင်ကသိုဏ်းကို အာရုံပြု၍ ဈာန်ဝင်စားနေသည်) ဟောတိ၊ ၏။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော် (၂၃၅)၌ကား ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာကို သုဘ ဝိမောက္ခဟု ဟောတော်မူ၏။ အကြောင်းကား မေတ္တာ အစရှိသော ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာသည် သတ္တဝါတို့ကို အပ္ပဋိကူလ (စက်ဆုပ်ဖွယ်မဟုတ်သည့်) အနေအားဖြင့် အာရုံပြုဖြန့်ကြက်၏။ သတ္တဝါတို့ကို သုဘဟု နှလုံးသွင်း၏။ ထို့ကြောင့် ယင်းသို့ ဟောတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ (ပုဂ္ဂလော၊ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည်) အဓိမုတ္တော၊ နှလုံးသွင်းနေသည်။ (အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အညိုရောင်စသော အဆင်းရောင်ကသိုဏ်းကို အာရုံပြု၍ ဈာန်ဝင်စားနေသည်) ဟောတိ၊ ၏။
အယံ၊ ဤဈာန်တရားသည်။ (သုဘဟု နှလုံးသွင်းနေသူဟု ဆိုရလောက်အောင် အလွန် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်တင့်တယ်သော အဆင်းရောင်ကသိုဏ်းတို့၌ ရှုမှတိစီးဖြန်း၍ ဖြစ်စေအပ်သော ဤရူပဈာန်လေးပါးသည်)။ပ။ [ပြလတ္တံ့သော အရူပဈာန်ဆိုင်ရာပုဒ်တို့၏ ပုဒ်နက်ရှင်းလင်းချက်ကို ဧကကနိပါတ်စာပိုဒ်(၄၃၅)၌ ရေးခဲ့ပြီ]။
သဗ္ဗသော၊ အားလုံးစုံသောအခြင်းအရာအားဖြင့်။ [သမတိက္ကမာ, အတ္ထင်္ဂမာ, အမနသိကာရာတို့၌စပ်]
ဝါ၊ အားလုံးစုံကုန်သော။ [ရူပသညာနံ, ပဋိဃသညာနံ, နာနတ္တသညာနံ-တို့၌စပ်]
ရူပသညာနံ၊ ရူပဈာန်၌ ယှဉ်သောသညာနှင့် ကသိုဏ်းရုပ်အမည်ရှိသော အာရုံတို့ကို။
ဝါ၊ (၁၅)ပါးသော ရူပဈာန်နှင့်တကွ ရူပဈာန်၏အာရုံဖြစ်သော ကသိုဏ်းပညတ်တို့ကို။
ဝါ၊ တို့၏။
သမတိက္ကမာ၊ လွန်မြောက်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ရွံ့မုန်းစက်ဆုပ်ကင်းချုပ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
ပဋိဃသညာနံ၊ ပဉ္စဝတ္ထုနှင့် ပဉ္စာရုံတို့ ထိခိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဆယ်ပါးသော ဒွိပဉ္စဝိညာဏ်သညာတို့၏။
အတ္ထင်္ဂမာ၊ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
နာနတ္တသညာနံ၊ အထူးထူးသောသဘောရှိသော (၄၄)ပါးသော ကာမာဝစရသညာတို့ကို။
ဝါ၊ အထူးထူးသောသဘောရှိသော အာရုံ၌ဖြစ်သော (၄၄)ပါးသော ကာမာဝစရသညာတို့ကို။
အမနသိကာရာ၊ နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
အနန္တော၊ (ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်းဟူသော) အဆုံးအပိုင်းအခြား မရှိသော။
အာကာသော၊ ကောင်းကင်တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ စီးဖြန်းပွားများလျက်။
အာကာသာနဉ္စာယတနံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့။
ဝါ၊ (ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်း) အဆုံးအပိုင်းအခြား မရှိသော ကောင်းကင်ပညတ်ဟူသော တည်ရာအာရုံရှိသောဈာန်သို့။
ဝါ၊ ဈာန်ကို။
ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ရောက်၍။
ဝါ၊ ပြီးစီးစေ၍။
ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
အယံ၊ ဤအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သည်။
စတုတ္ထော၊ လေးခုမြောက်သော။
ဝိမောက္ခော၊ မည်၏။
သဗ္ဗသော၊ အားလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
ဝါ၊ အားလုံးစုံသော။
အာကာသာနဉ္စာယတနံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်နှင့်တကွ ထိုဈာန်၏ကောင်းကင်ပညတ်အာရုံကို။
ဝါ၊ အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိသော ကောင်းကင်ပညတ်ဟူသော တည်ရာအာရုံရှိသော ဈာန်, အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိသော ကောင်းကင်ပညတ်ဟူသော တည်ရာအာရုံကို။
သမတိက္ကမ္မ၊ လွန်မြောက်ပြီး၍။
အနန္တံ၊ အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိသော။
ဝိညာဏံ၊ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ စီးဖြန်းပွားများလျက်။
ဝိညာဏဉ္စာယတနံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့။
ဝါ၊ အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိသော ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်ဟူသော တည်ရာအာရုံရှိသောဈာန်သို့။
ဝါ၊ ကို။
ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ၍။
ဝိဟရတိ၊ ၏။
အယံ၊ ဤဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သည်။
ပဉ္စမော၊ ငါးခုမြောက်သော။
ဝိမောက္ခော၊ ၏။
သဗ္ဗသော၊ ဖြင့်။
ဝါ၊ စုံသော။
ဝိညာဏဉ္စာယတနံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်နှင့်တကွ ထိုဈာန်၏အာရုံဖြစ်သော ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်ကို။
ဝါ၊ အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိသော ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်ဟူသော တည်ရာအာရုံရှိသော ဈာန်, အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိသော ပဌမာရုပ်ပဝိညာဏ်ဟူသော တည်ရာအာရုံကို။
သမတိက္ကမ္မ၊ ၍။
ကိဉ္စိ၊ (ပဌမာရုပ္ပတိညာဏ်၏) အနည်းငယ်စိုးစဉ်း, ဘင်မျှ အကြွင်းအကျန်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိတော့ချေ။
ဣတိ၊ ဤသို့ စီးဖြန်းပွားများလျက်။
အာကိဉ္စညာယတနံ၊ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့။
ဝါ၊ (ပဌမရုပ္ပဝိညာဏ်၏)အနည်းငယ်စိုးစဉ်း, ဘင်မျှ အကြွင်းအကျန်မရှိသည်အဖြစ်တည်းဟူသော နတထိဘောပညတ်ဟူသော တည်ရာအာရုံရှိသော ဈာန်သို့။
ဝါ၊ ကို။
ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ၍။
ဝိဟရတိ၊ ၏။
အယံ၊ ဤအာကိဉ္စညာယတနဈာန်သည်။
ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော။
သဗ္ဗသော၊ ဖြင့်။
ဝါ၊ သော။
အာကိဉ္စညာယတနံ၊ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်နှင့်တကွ ထိုဈာန်၏ အာရုံဖြစ်သော နတ္ထိဘောပညတ်ကို။
ဝါ၊ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်၏ အနည်းငယ်စိုးစဉ်း, ဘင်မျှ အကြွင်းအကျန်မရှိသည်အဖြစ်တည်းဟူသော နတ္ထိဘောပညတ်ဟူသော တည်ရာအာရုံရှိသော ဈာန်၊ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်၏ အနည်းငယ်စိုးစဉ်း, ဘင်မျှ အကြွင်းအကျန်မရှိသည်အဖြစ်တည်းဟူသော နတ္ထိဘောပညတ်ဟူသော တည်ရာအာရုံကို။
သမတိက္ကမ္မ၊ ၍။
နေဝသညာနာသညာယတနံ၊ နေဝသညာနာသညာယယတနတရားသို့။
ဝါ၊ ရုံရင်းထင်ရှားသော သညာမရှိသည်လည်းဖြစ်၍ သိမ်မွေ့သော သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သော ဈာန်စိတ္တုပ္ပါဒ်တည်းဟူသော မနာယတန ဓမ္မာယတနသို့။
ဝါ၊ ရုံရင်းထင်ရှားသော သညာလည်းမဟုတ်, သိမ်မွေ့သော သညာမဟုတ်သည်လည်း မဟုတ်သည်ပြင်, သမ္ပယုတ်တရားတို့၏ တည်ရာမှီရာလည်းဖြစ်သော သညာသို့။
ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ၍။
ဝိဟရတိ၊ ၏။
အယံ၊ ဤနေဝသညာနာသညာယတနတရားသည်။
သတ္တမော၊ သော။
ဝိမောက္ခော၊ ၏။
သဗ္ဗသော၊ ဖြင့်။
ဝါ၊ သော။
နေဝသညာနာသညာယတနံ၊ နေဝသညာနာသညာယတနတရားကို။
သမတိက္ကမ္မ၊ ၍။
သညာဝေဒယိတနိရောဓံ၊ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့။
ဝါ၊ ....ချုပ်ခြင်းတည်းဟူသော နိရောဓသမာပတ်သို့။
ဝါ၊ ကို။
ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ၏။
အယံ၊ ဤသညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ်သည်။
အဋ္ဌမော၊ ရှစ်ခုမြောက်သော။
ဝိမောက္ခော၊ နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့မှ လုံးဝဥဿုံ လွတ်မြောက်သော တရားမည်၏။
ဆဋ္ဌံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အနရိယဝေါဟာရာ၊ သူယုတ်မာတို့၏ ပြောဆိုခြင်းတို့သည်။
ဝါ၊ သူယုတ်မာတို့၏ ပြောဆိုကြောင်း စေတနာတို့သည်။
ဝါ၊ အပြစ်မကင်းသော ပြောဆိုခြင်းတို့သည်။
ဝါ၊ အပြစ်မကင်းသော ပြောဆိုကြောင်းစေတနာတို့သည်။
ဣမေ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်မျိုးတို့တည်း။
[အရိယ၊ အရိယာသူတော်ကောင်း။
ဝါ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော။
အနရိယ၊ သူယုတ်မာ။
ဝါ၊ အပြစ်ကင်းသည် မဟုတ်သော]
အဒိဋ္ဌေ၊ မိမိမတွေ့မြင်အပ်သော အရာ၌။
ဝါ၊ မိမိစက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မမြင်အပ်သော ရူပါရုံ၌။
ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ၊ မြင်အပ်၏ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသူ၏ အဖြစ်လည်းကောင်း။ (မြင်အပ်၏ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း စေတနာလည်းကောင်း)
အသုတေ၊ မိမိမကြားအပ်သော အရာ၌။
ဝါ၊ မိမိသောတဝိညာဏ်ဖြင့် မကြားအပ်သော သဒ္ဒါရုံ၌။
သုတဝါဒိတာ၊ ကြားအပ်၏ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသူ၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
အမုတေ၊ ရောက်ရှိတွေ့ထိ၍ မသိအပ်သော အရာ၌။
ဝါ၊ ဃာနဝိညာဏ်, ဇိဝှါဝိညာဏ်, ကာယဝိညာဏ်ဖြင့် ရောက်ရှိတွေ့ထိ၍ မသိအပ်သော ဂန္ဓာရုံ ရသာရုံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၌။
မုတဝါဒိတာ၊ ရောက်ရှိတွေ့ထိ၍ သိအပ်၏ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသူ၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
အဝိညာတေ၊ မနောဝိညာဏ်ဖြင့် မသိအပ်သောအရာ၌။
ဝါ၊ မနောဝိညာဏ်ဖြင့် မသိအပ်သော အာရုံခြောက်ပါး၌။
ဝိညာတဝါဒိတာ၊ သိအပ်၏ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသူ၏ အဖြစ်လည်းကောင်း။
ဒိဋ္ဌေ၊ မိမိတွေ့မြင်အပ်သောအရာ၌။
ဝါ၊ မိမိတွေ့မြင်အပ်သောရူပါရုံ၌။
အဒိဋ္ဌဝါဒိတာ၊ မတွေ့မြင်အပ်ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသည်၏ အဖြစ်လည်းကောင်း။
သုတေ၊ မိမိကြားအပ်သောအရာ၌။
ဝါ၊ မိမိကြားအပ်သောသဒ္ဒါရုံ၌။
အသုတဝါဒိတာ၊ မကြားအပ်ဟု .... ကောင်း။
မုတေ၊ ရောက်ရှိတွေ့ထိ၍ သိအပ်သောအရာ၌။
ဝါ၊ ၌။ပ။
ဝိညာတေ၊ မနောဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သော အာရုံခြောက်ပါး၌။
အဝိညာတဝါဒိတာ၊ မသိအပ်ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသူ၏အဖြစ်လည်းကောင်းတည်း။ပ။
သတ္တမံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အရိယဝေါဟာရာ၊ သူတော်ကောင်းတို့၏ ပြောဆိုခြင်းတို့သည်။
ဝါ၊ သူတော်ကောင်းတို့၏ ပြောဆိုကြောင်း စေတနာတို့သည်။
ဝါ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော ပြောဆိုခြင်းတို့သည်။
ဝါ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော ပြောဆိုကြောင်းစေတနာတို့သည်။
ဣမေ အဋ္ဌ၊ တည်း။ပ။
ဣတိ (အဝေါစ)အဋ္ဌမံ။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပရိသာ၊ ပရိသတ်တို့သည်။
ဝါ၊ အစည်းအဝေးတို့သည်။
ဣမေ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်မျိုးတို့တည်း။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်မျိုးတို့ဟူသည်။
ကတမော၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
**ခတ္တိယပရိသာ**၊ ဘုရင်မင်းပရိသတ်လည်းကောင်း။
ခတ္တိယပရိသာ။ ။ ခတ္တိယာနံ ပရိသာ သန္နိပါတော သမာဂမော ခတ္တိယပရိယာ- မင်းတို့၏ အစည်းအဝေး၊ မင်းအပေါင်းအစု၊ မင်းပရိသတ်။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၏ ဤဝိဂြိုဟ်ဝါကျ၌ "ပရိသာနံ"ဟူ၍ "နံ" ပါနေသည်မှာ အပိုသက်သက်ဖြစ်၍ ပါဌ် ပျက်နေခြင်းသာတည်း။ ဤသုတ်ကဲ့သို့ ပရိသတ်ရှစ်မျိုးကို ပြသော နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ဖွယ် အခြားအဖွင့်များမှာ- ခတ္တိယာနံ ပရိသာ ခတ္တိယပရိသာ၊ (ခတ္တိယ) သမူဟောတိ အတ္ထော။ ဒီ, ပါထိကဝဂ်၊ သင်္ဂီတိသုတ် အဋ္ဌကထာ၊ ၂၂၇။ ခတ္တိယာနံ သမူဟော ခတ္တိယပရိသာ၊ မူလပဏ်ဋီကာ၊ ဒု-၂၈။
ဝါ၊ ဘုရင်မင်းတို့၏ အစည်းအဝေးလည်းကောင်း။
ဗြာဟ္မဏပရိသာ၊ ပုဏ္ဏား ပရိသတ်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ပုဏ္ဏားအစည်းအဝေးလည်းကောင်း။
ဂဟပတိ ပရိသာ၊ အိမ်ရှင် လူတန်းစားပရိသတ်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ အိမ်ရှင် လူတန်းစား အစည်းအဝေးလည်းကောင်း။
သမဏပရိသာ၊ ရဟန်းပရိသတ်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ လည်းကောင်း။
စာတုမဟာရာဇိကပရိသာ၊ စာတုမဟာရာဇ်နတ်ပရိသတ်လည်းကောင်း။
တာဝတိံသပရိသာ၊ တာဝတိံသာနတ်ပရိသတ်လည်းကောင်း။
မာရပရိသာ၊ မာရ်နတ်ပရိသတ် လည်းကောင်း။
ဗြဟ္မပရိသာ၊ ဗြဟ္မာပရိသတ်လည်းကောင်းတည်း။
ဝါ၊ ဗြဟ္မာ အစည်းအဝေးလည်းကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဟံ၊ ငါသည်။
အနေကသတံ၊ တစ်ရာမကများစွာသော။
ဝါ၊ ရာပေါင်းများစွာသော။
ခတ္တိယပရိသံ၊ ဘုရင်မင်းအစည်းအဝေးသို့။
ဥပသင်္ကမိတာ၊ သွားခဲ့ဖူးသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)။
အဘိဇာနာမိ၊ (သွားရောက်ခဲ့ဖူးခြင်းကို) သိပါ၏။
[တနည်း- ဥပသင်္ကမိတာ၊ သွားရောက်ခဲ့ဖူး၏ဟူ၍။
အဘိဇာနာမိ၊ သိပါ၏]။
တတြပိ၊ ထိုခတ္တိယပရိသတ်၌လည်း။
မယာ၊ ငါသည်။
****၊ ရှေး၌ နေလည်းနေခဲ့ဖူး၏။
သန္နိသိန္နပုဗ္ဗဉ္စေဝ သလ္လပိတပုဗ္ဗဉ္စ။ ။ ဤနေရာဝယ် သန္နိသိန္နပုဒ်၌ သဒဓာတ်သည် အကမ္မကဓာတ်ဖြစ်၍ ကံပုဒ်ပါဖွယ်မလို။ ကတ္တားမှာလည်း မယာ-ဟု အဝုတ္တကတ္တားဖြစ်နေသောကြောင့် တပစ္စည်းသည် ကတ္တားဟောမဖြစ်နိုင်၊ ထို့ကြောင့် သန္နိသိန္နပုဒ်ကို ဘောဟောကြံရတော့မည် ဖြစ်၏။ အနက်ကိုကား အဓိပ္ပါယ်ရအောင် သင့်လျော်သလိုပေးရ၏။ သလ္လပိတပုဗ္ဗံ၌ တ ပစ္စည်းကို ကံဟောကြံ၊ ဝစနဟု ကံပုဒ် ထည့်ဆိုနိုင်၏။
၊ ရှေး၌ စကားပြောလည်း ပြောဆိုအပ်ခဲ့ဖူး၏။
သာကစ္ဆာ စ၊ အတူတကွ ပြောဆိုဆွေးနွေးခြင်းသို့လည်း။
သမာပန္နပုဗ္ဗာ၊ ရှေး၌ ရောက်အပ်ခဲ့ဖူး၏။
တတ္ထ၊ ထိုခတ္တိယပရိသတ်၌။
တေသံ၊ ထိုဘုရင်မင်းတို့၏။
ဝဏ္ဏော၊ အသွင်သဏ္ဌာန်သည်။
ယာဒိသကော၊ အကြင်ကဲ့သို့ တွေ့မြင်အပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မယှံ၊ ငါ၏။
ဝဏ္ဏော၊ အသွင်သဏ္ဌာန်သည်လည်း။
တာဒိသကော၊ ထိုကဲ့သို့ပင် တွေ့မြင်အပ်သည်။
ဝါ၊ ထိုဘုရင်မင်းတို့ အသွင်သဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ပင် ထင်မြင်ရသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
တေသံ၊ ထိုဘုရင်မင်းတို့၏။
သရော၊ အသံသည်။
ယာဒိသကော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
မယှံ၊ ငါ၏။
သရော၊ အသံသည်လည်း။
တာဒိသကော၊ ထိုကဲ့သို့ပင် တွေ့မြင်အပ်သည်။
ဝါ၊ ထိုဘုရင်မင်းတို့၏ အသံကဲ့သို့ပင် ထင်မြင်ရသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
စ၊ ထို့အပြင်။
ဓမ္မိယာ၊ တရားရှိသော။
ကထာယ၊ စကားဖြင့်။
သန္ဒဿေမိ၊ (ပစ္စုပ္ပန်, တမလွန်၊ နှစ်တန်သောအကျိုးတရားတို့ကို) မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်စေတော်မူ၏။
သမာဒပေမိ၊ ကုသိုလ်တရားတို့ကို ကောင်းစွာလက်ခံနာယူစေတော်မူ၏။
သမုတ္တေဇေမိ၊ (နာယူအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့၌) ကောင်းစွာ အားတက် ထက်မြက်စေတော်မူ၏။
သမ္ပဟံသေမိ၊ (ရပြီးဂုဏ်ထူး ချီးကျူးပြောလျက်) စိတ်ဓာတ်အစဉ် ကြည်လင်ရွှင်လန်းစေတော်မူ၏။
စ၊ ထို့အပြင်။
ဘာသမာနံ၊ စကားပြောဆိုနေသော။
မံ၊ ငါ့ကို။
န ဇာနန္တိ၊ မသိကြကုန်။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။
နဇာနန္တိ၊ မသိကြကုန်သနည်းဟူမူ)။
ဘာသတိ၊ စကားပြောဆိုသော။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကား။
ကော နုခေါ၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်လေနည်း။ [ဘာသတိ-ဟူသော အာချာတ်ပုဒ်ကို နာမ်ပုဒ်ပြုလုပ်၍ အနက်ပေးသည်]
ဒေဝေါ ဝါ၊ နတ်လေလော။
မနုဿော ဝါ၊ လူလေလော။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(န ဇာနန္တိ၊ ကုန်)။
(အဟံ၊ ငါဘုရားသည်)။
ဓမ္မိယာ၊ တရားရှိသော။
ကထာယ၊ စကားဖြင့်၊
သန္ဒဿေတွာ၊ ပစ္စုပ္ပန်, တမလွန်၊ နှစ်တန်သောအကျိုးတရားတို့ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်စေတော်မူပြီး၍။
သမာဒပေတွာ၊ ကုသိုလ်တရားတို့ကို ကောင်းစွာ လက်ခံနာယူစေတော်မူပြီး၍။
သမုတ္တေဇေတွာ၊ နာယူအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့၌ ကောင်းစွာအားတက် ထက်သန်စေတော်မူပြီး၍။
သမ္ပဟံသေတွာ၊ ရပြီးဂုဏ်ထူးချီးကျူးပြောလျက် စိတ်ဓာတ်အစဉ် ကြည်လင်ရွှင်လန်းစေတော်မူပြီး၍။
အန္တရဓာယာမိ၊ ကွယ်ပျောက်တော်မူ၏။
စ၊ ထို့အပြင်။
အန္တရဟိတံ၊ ကွယ်ပျောက်သွားသော။
မံ၊ ငါဘုရားကို။
န ဇာနန္တိ၊
ကုန်။
(ကိန္တိ၊ သို့။
န ဇာနန္တိ၊ ဟူမူ)။
အန္တရဟိတော၊ ကါယ်ပျောက်သွားသော။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကား။
ကောနုခေါ၊ နည်း။
ဒေဝေါ ဝါ၊ လော။ပ။
ဣတိ(နဇာနန္တိ)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဟံ၊ သည်။
အနေကသတံ၊ သော။
ဗြာဟ္မဏပရိသံ၊ ပုဏ္ဏားပရိသတ်သို့။
ဥပသင်္ကမိတာ၊ သည်။
(ဟုတွာ) အဘိဇာနာမိ၊ ၏။
တတြပိ၊ ထိုပုဏ္ဏားပရိသတ်၌လည်း။
မယာ၊ သည်။ပ။
ဗြဟ္မပရီသံ၊ ဗြဟ္မာပရိသတ်သို့။
ဥပသင်္ကမိတာ၊ သည်။
(ဟုတွာ ) အဘိဇာနာမိ၊ ၏။
တတြပိ၊ ထိုဗြဟ္မာပရိသတ်၌လည်း။ပ။
တတ္ထ၊ ထိုဗြဟ္မာပရိသတ်၌။
တေသံ၊ ထိုဗြဟ္မာတို့၏။
ဝဏ္ဏော၊ သည်။
ယာဒိသကော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
မယှံ၊ ၏။
ဝဏ္ဏော၊ လည်း။
တာဒိသကော၊ အပ်သည်။
ဝါ၊ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသွင်သဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ပင် ထင်မြင်ရသည်။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
မယှံ၊ ၏။
သရော၊ လည်း။
တာဒိ သကော၊ သည်။
ဝါ၊ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသံကဲ့သို့ပင် ထင်မြင်ရသည်။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ) နဝမံ။
[စာပိုဒ်(၁၂) သီဟသုတ်၊ ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ (၃၈၁)လည်းကြည့်]
အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။
ဘဂဝါ၊ သည်။
ပုဗ္ဗဏှသမယံ၊ နံနက်အခါ၌။
နိဝါသေတွာ၊ သင်းပိုင်ကို ကောင်းမွန်စွာ ဝတ်၍။
ပတ္တစီဝရံ၊ သပိတ်သင်္ကန်းကို။
အာဒါယ၊ ယူ၍။
ဝါ၊ ကိုင်ဆောင်ခြုံရုံ၍။
ဝေသာလိံ၊ ဝေသာလီမြို့သို့။
ပိဏ္ဍာယ၊ ဆွမ်းအကျိုးငှာ။
ပါဝိသိ၊ ဝင်တော်မူပြီ။
ဝေသာလိယံ၊ ဝေသာလီမြို့၌။
ပိဏ္ဍာယ၊ ငှာ။
စရိတွာ၊ လှည့်လည်တော်မူပြီး၍။
ပစ္ဆာဘတ္တံ၊ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးရာကာလမှ နောက်၌။
ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော၊ ဆွမ်းခံရာအရပ်မှ ဖဲခွာတော်မူပြီးသည်။
ဝါ၊ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရာဌာနမှ ဖဲခွာတော်မူပြီးသည်။
(သမာနော၊ ဖြစ်လသော်)
အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ၊ အရှင်အာနန္ဒာကို။
အာမန္တေသိ၊ အမိန့်ရှိသိစေတော်မူပြီ။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။
အာမန္တေသိ၊ နည်းဟူမူ)
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
နိသီဒနံ၊ နိသီဒိုင်အခင်းကို။
ဝါ၊ သားရေပိုင်း နေရာထိုင်ခင်းကို။
ဂဏှာဟိ၊ ယူခဲ့လော။
ယေန၊ အကြင်အရပ်၌။
စာပါလံ၊ စာပါလမည်သော။ (စာပါလမည်သော နတ်ဘီလူးအုပ်စိုးတည်နေရာဌာန၏ အဖြစ်ကြောင့် စာပါလမည်သော)
စေတိယံ၊ စေတီဘုံနန်းနတ်ကွန်းသည်။ (လူတို့ လေးမြတ်ပူဇော်အပ်သဖြင့် ခေါ်မှတ်နာမည် စေတီဘုံနန်းနတ်ကွန်းသည်)
ဝါ၊ စေတီဘုံနန်းနတ်ကွန်းဝယ် ဆောက်လုပ်အပ်သောကျောင်းသည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိ၏)
တေန၊ ထိုအရပ်၌။
ဝါ၊ သို့။
ဒိဝါဝိဟာရာယ၊ နေ့အခါသီးသန့်နေခြင်းငှာ။
ဥပသင်္ကမိဿာမ၊ သွားကြကုန်အံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အာမန္တေသိ၊ မူပြီ)
ဧဝံ ဘန္တေ၊ ကောင်းပါပြီဘုရား။
ဣတိ ခေါ၊ ဤသို့ပင်။
အာယသ္မာ အာနန္ဒော၊ သည်။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရားအား။
ပဋိဿုတွာ၊ စကားတုံ့ပြန် နာခံပြီး၍။
နိသီဒနံ၊ ကို။
အာဒါယ၊ ယူ၍။
ဘဂဝန္တံ၊ မြတ်စွာဘုရားသို့။
ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော၊ နောက်ကနောက်က။
အနုဗန္ဓိ၊ အစဉ်လိုက်သွားပြီ။
အထ ခေါ၊ ၌။ပ။
ဥပသင်္ကမိ၊ ကြွသွားတော်မူပြီ။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ကြွသွားတော်မူပြီး၍။
ပညတ္တေ၊ ခင်းထားအပ်သော။
အာသနေ၊ နေရာထိုင်ခင်း၌။
နိသီဒိ၊ ထိုင်နေတော်မူပြီ။
ဘဂဝါ၊ သည်။
နိသဇ္ဇ၊ ထိုင်နေတော်မူပြီး၍။
အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ၊ ကို။
အာမန္တေသိ၊ ပြီ။
(ကိန္တိ၊ သို့။
အာမန္တေသိ၊ ဟူမူ)
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
ဝေသာလီ၊ ဝေသာလီမြို့သည်။
ရမဏီယာ၊ ပျော်မွေ့ဖွယ်ကောင်း၏။
ဥဒေနံ၊ ဥဒေနမည်သော။ (ဥဒေနမည်သော နတ်ဘီလူးသည် အုပ်စိုးတည်နေအပ်သည်အဖြစ်ကြောင့် ဥဒေနမည်သော)
စေတိယံ၊ စေတီဘုံနန်းနတ်ကွန်းသည်။ (လူတို့ လေးမြတ်ပူဇော်အပ်သဖြင့် ခေါ်မှတ်နာမည် စေတီဘုံနန်းနတ်ကွန်းသည်)
ဝါ၊ သည်။
ရမဏီယံ၊ ၏။
ဂေါတမကံ၊ ဂေါတမကမည်သော။ (ဂေါတမကမည်သော နတ်ဘီလူးသည် အုပ်စိုးတည်နေအပ်သည် အဖြစ်ကြောင့် ဂေါတမကမည်သော)
စေတိယံ၊ သည်။
ရမဏီယံ၊ ၏။
**သတ္တမ္ဗံ**၊ သတ္တမ္မမည်သော။ (ဘုရင့်သမီးတော် ခုနစ်ဦးတို့ တရားအားထုတ်ရာဌာန၏အဖြစ်ကြောင့် သတ္တမ္မမည်သော)သတ္တဗ္ဗံ စေတိယံ။ ။ [ဤ၌ စာပါလေ, ဥဒေန, ဂေါတမကပုဒ်တို့သည် သာရန္ဒဒပုဒ်နှင့် သဘောတူ၏။ သတ္တကနိပါတ်စာပိုဒ်(၂၁) သာရန္ဒဒသုတ်၌ သာရန္ဒဒနှင့် စေတိယပုဒ်အနက်အဖွင့်ရေးခဲ့ပြီ၊ ဤစာအုပ် စာမျက်နှာ (၅၃)ကြည့် ] ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်အခါ၌ ကိကီမင်းကြီး၏ သမီးပျို(၇)ဦးတို့ သံဝေဂ ဖြစ်ပွားသဖြင့် ဖခမည်းတော် ဘုရင်၏နန်းတော်မှ ထွက်ခွာ၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား အားထုတ်ရာဌာနကို "သတ္တမ္ဗ စေတိယ"ဟု အဆိုရှိကြောင်းကို ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၌ ဝဒန္တိဝါဒ ပြလျက် ဖွင့်ထား၏။ ထိုအလိုကြံရသော်-
ရှေးဦးစွာ "သတ္တ+အမ္ဗာ"ဟု ပုဒ်ဖြတ်ဦ အမ္ဗာသဒ္ဒါသည် "ဇိတမှ ဝတ ဘောအမ္ဗကာယ"ဟူသော ဒီ, မဟာဝဂ္ဂ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် (၈၂)၌ကဲ့သို့ မိန်းမအနက်ဟောတည်း၊ သတ္တ အမ္ဗာယော သတ္တမ္ဗံ (ခုနစ်ဦးသောအမျိုးသမီး)ဟု သမာဟာရ ဒိဂုသမာသ် တွဲပြီးနောက် "သတ္တမ္ဗဿ ပဒဟနဋ္ဌာနံ သတ္တမ္ဗံ၊ သတ္တမ္ဗံ ဝါ ပဒဟတိ ဧတ္ထာတိ သတ္တမ္ဗံ- အမျိုးသမီးပျို(၇)ဦး၏ တရားအားထုတ်ရာဌာန"ဟု တဒ္ဓိတ်ဝစနတ္ထပြုသင့်၏။
သတ္တမ္ဗန္တိ ကိကိဿ ကိရ ကာသိရညော ဓီတရော သတ္တ ကုမာရိယော သံဝေဂ ဇာတာ ရာဇဂေဟတော နိက္ခမိတွာ ယတ္ထ ပဓာနံ ပဒဟိံသု၊ တံ ဌာနံ "သတ္တမ္ဗံ စေတိယ"န္တိ ဝဒန္တိ။ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ (၂၉၃)နှင့် ဤသုတ်ဋီကာ။ စေတိယံ၊ သည်။ ရမဏီယံ၊ ၏။ **ဗဟုပုတ္တကံ**၊ ဗဟုပုတ္တကမည်သော။ (ညောင်ပင်စောင်နတ်အထံ၌ လူအများတို့ သားရလိုကြောင်း တောင့်တရာ ပညောင်ပင်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဗဟုပုတ္တက မည်သော)။ပ။ဗဟုပုတ္တကံ စေတိယံ။ ။ ဗဟုပုတ္Fတကပုဒ်ကိုလည်း ပြလတ္တံံအဖွင့်များကို ရှု၍ "ပုတ္တေ ပတ္ထေန္တိ ဧတ္ထာတိ ပုတ္တကံ- သားတို့ကို တောင့်တရာ, ဆုတောင်းရာ ညောင်ပင်။ (တဒ္ဓိတ်ကပစ္စည်း)၊ ဗဟူနံ ပုတ္တကံ ဗဟုပုတ္တကံ- (ညောင်ပင်စောင့် နတ်အထံ၌) များစွာသော လူတို့က သားရလိုကြောင်း ဆုတောင်းရာညောင်ပင်"ဟု ဝစနတ္ထပြုသင့်၏။ ဤဗဟုပုတ္တကပုဒ်၌သာ "ညောင်ပင်"ဟု အနက်ဖွင့်သည်ကို တွေ့ရ၏။ အခြားသော စာပါလ, ဥဒေနစသောပုဒ်တို့၌ ညောင်ပင် (သို့မဟုတ်) အခြားသစ်ပင်တပင်ပင် ဟူသော အနက်ဖွင့်ဆိုသည်ကို မတွေ့ရ။
ဗဟုပုတ္တကန္တိ စ ဗဟုပါရောဟော ဧကော နိဂြောဓရုက္ခာ၊ တသ်မိံ အဓိဝတ္ထံ ဒေဝတံ ဗဟူ မနုဿ ပုတ္တေ ပတ္ထေန္တိ၊ တဒုပါဒါယ တံ ဌာနံ "ဗဟုပုတ္တကံ စေတိယ"န္တိ ပညာယိတ္ထ။ ၎င်းဋ္ဌဋီ။ [သာရန္ဒဒကို စာမျက်နှာ(၅၃) သတ္တကနိပါတ်စာပိုဒ်(၂၁) သာရန္ဒဒသုတ်ကြည့်]
ရှေးဦးစွာ "သတ္တ+အမ္ဗာ"ဟု ပုဒ်ဖြတ်ဦ အမ္ဗာသဒ္ဒါသည် "ဇိတမှ ဝတ ဘောအမ္ဗကာယ"ဟူသော ဒီ, မဟာဝဂ္ဂ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် (၈၂)၌ကဲ့သို့ မိန်းမအနက်ဟောတည်း၊ သတ္တ အမ္ဗာယော သတ္တမ္ဗံ (ခုနစ်ဦးသောအမျိုးသမီး)ဟု သမာဟာရ ဒိဂုသမာသ် တွဲပြီးနောက် "သတ္တမ္ဗဿ ပဒဟနဋ္ဌာနံ သတ္တမ္ဗံ၊ သတ္တမ္ဗံ ဝါ ပဒဟတိ ဧတ္ထာတိ သတ္တမ္ဗံ- အမျိုးသမီးပျို(၇)ဦး၏ တရားအားထုတ်ရာဌာန"ဟု တဒ္ဓိတ်ဝစနတ္ထပြုသင့်၏။
သတ္တမ္ဗန္တိ ကိကိဿ ကိရ ကာသိရညော ဓီတရော သတ္တ ကုမာရိယော သံဝေဂ ဇာတာ ရာဇဂေဟတော နိက္ခမိတွာ ယတ္ထ ပဓာနံ ပဒဟိံသု၊ တံ ဌာနံ "သတ္တမ္ဗံ စေတိယ"န္တိ ဝဒန္တိ။ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ (၂၉၃)နှင့် ဤသုတ်ဋီကာ။ စေတိယံ၊ သည်။ ရမဏီယံ၊ ၏။ **ဗဟုပုတ္တကံ**၊ ဗဟုပုတ္တကမည်သော။ (ညောင်ပင်စောင်နတ်အထံ၌ လူအများတို့ သားရလိုကြောင်း တောင့်တရာ ပညောင်ပင်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဗဟုပုတ္တက မည်သော)။ပ။ဗဟုပုတ္တကံ စေတိယံ။ ။ ဗဟုပုတ္Fတကပုဒ်ကိုလည်း ပြလတ္တံံအဖွင့်များကို ရှု၍ "ပုတ္တေ ပတ္ထေန္တိ ဧတ္ထာတိ ပုတ္တကံ- သားတို့ကို တောင့်တရာ, ဆုတောင်းရာ ညောင်ပင်။ (တဒ္ဓိတ်ကပစ္စည်း)၊ ဗဟူနံ ပုတ္တကံ ဗဟုပုတ္တကံ- (ညောင်ပင်စောင့် နတ်အထံ၌) များစွာသော လူတို့က သားရလိုကြောင်း ဆုတောင်းရာညောင်ပင်"ဟု ဝစနတ္ထပြုသင့်၏။ ဤဗဟုပုတ္တကပုဒ်၌သာ "ညောင်ပင်"ဟု အနက်ဖွင့်သည်ကို တွေ့ရ၏။ အခြားသော စာပါလ, ဥဒေနစသောပုဒ်တို့၌ ညောင်ပင် (သို့မဟုတ်) အခြားသစ်ပင်တပင်ပင် ဟူသော အနက်ဖွင့်ဆိုသည်ကို မတွေ့ရ။
ဗဟုပုတ္တကန္တိ စ ဗဟုပါရောဟော ဧကော နိဂြောဓရုက္ခာ၊ တသ်မိံ အဓိဝတ္ထံ ဒေဝတံ ဗဟူ မနုဿ ပုတ္တေ ပတ္ထေန္တိ၊ တဒုပါဒါယ တံ ဌာနံ "ဗဟုပုတ္တကံ စေတိယ"န္တိ ပညာယိတ္ထ။ ၎င်းဋ္ဌဋီ။ [သာရန္ဒဒကို စာမျက်နှာ(၅၃) သတ္တကနိပါတ်စာပိုဒ်(၂၁) သာရန္ဒဒသုတ်ကြည့်]
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
ယဿ ကဿစိ၊ အမှတ်မထား တပါးပါးသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။
ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်တရားတို့ကို။
ဝါ၊ ပြီးစီးထမြောက် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်သော ဆန္ဒအစရှိသောတရားအဖို့အစုတို့ကို။
ဘာဝိတာ၊ အပြည့်အစုံဖြစ်ပွားစေအပ်ပြီးကုန်အံ့။
ဗဟုလီကတာ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ပြီးကုန်အံ့။
ယာနီကတာ၊ အာဇာနည်မြင်း ကအပ်သော ယာဉ်နှင့်တူစွာ (အလိုရှိတိုင်း ဝင်စားနိုင်အောင်) ပြုအပ်ပြီးကုန်အံ့။
ဝတ္ထုကတာ၊ တည်ရာမှီရာဌာနကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီးကုန်အံ့။ [ဤအဋ္ဌကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁) မေတ္တာသုတ် စာမျက်နှာ(၂၉၃)လည်းကြည့်]
ဝါ၊ ကောင်းစွာသုတ်သင်ပြီးသော ဘေးရန်ရှိသော တည်နေရာကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီးကုန်အံ့။
အနုဋ္ဌိတာ၊ မပြတ်မလပ် အထပ်ထပ်ဖြစ်စေအပ်ပြီးကုန်အံ့။
ဝါ၊ ထိုထိုအဓိဋ္ဌာန်ကိစ္စအား သင့်လျော်အောင် စွဲမြဲစွာ တည်ရှိစေအပ်ပြီးကုန်အံ့။
ပရိစိတာ၊ ဝန်းကျင်ဥဿုံ အပြည့်အစုံဆည်းပူးအပ်ပြီးကုန်အံ့။
သုသမာရဒ္ဓါ၊ (ထိပ်ဆုံးသို့ရောက် ကျွမ်းကျင်လောက်အောင်) ကောင်းစွာ အားထုတ်အပ်ပြီးကုန်အံ့။
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး အပြည့်အစုံဖြစ်ပွားစေပြီးသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်)
အာကင်္ခမာနော၊ အလိုရှိလသော်။
ကပ္ပံ ဝါ၊ အာယုကပ် တကပ်ပတ်လုံးသော် လည်းကောင်း။ (ထိုထိုကာလ တည်ရှိကြသော လူတို့ သက်တမ်းအပြည့်အဝပတ်လုံးသော်လည်းကောင်း)
ကပ္ပါဝသေသံ ဝါ၊ ထိုအာယုကပ်ထက် အနည်းငယ်ပိုလွန်သော နှစ်အရေအတွက်ပတ်လုံးသော်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ အာယုကပ်တကပ် ကျော်ကျော်သော်လည်း'ကောင်း။
တိဋ္ဌေယျ၊ တည်နေနိုင်၏။
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
တထာဂတဿ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
စတ္တာရော၊ ကုန်သော။
ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ တို့ကို။
ဘာဝိတာ၊ အပြည့်အစုံ ဖြစ်ပွားစေအပ်ပြီးကုန်ပြီ။
ဗဟုလီကတာ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ပြီးကုန်ပြီ။
ယာနီကတာ၊ ပြီးကုန်ပြီ။ပ။
သုသမာရဒ္ဓါ၊ ပြီးကုန်ပြီ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒဦ။
တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
အာကင်္ခမာနော၊ (သက်တော်ရှည်ရှည် တည်နေခြင်းငှာ) အလိုရှိတော်မူလသော်။
ကပ္ပံ ဝါ၊ အနှစ်တရာဟူသော အာယုကပ်ပတ်လုံးသော် လည်းကောင်း။
ကပ္ပါဝသေသံ ဝါ၊ အနှစ်တရာ အာယုကပ်ထက် အနည်းငယ်ပိုလွန်သော နှစ်ပတ်လုံးသော်လည်းကောင်း (အနှစ်တရာထက် အနည်းငယ်ပိုလွန်သော- ၂၀၊ ၃၀၊ ၄၀၊ ၅၀၊ ၆၀- သော နှစ်ပတ်လုံးသော်လည်းကောင်း)
ဝါ၊ အာယုကပ် တကပ်ကျော်ကျော်သော်လည်းကောင်း။
တိဋ္ဌေယျ၊ တည်နေတော်မူနိုင်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အာမန္တေသိ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
ဧဝံ၊ ဤသို့ပင်။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
**ဩဠာရိကေ**၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော။ဩဠာရိက နိမိတ္တနှင့် ဩဘာသ။ ။ ပါဠိတော်၌ "ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ။ပ။ ဩဘာသေ ကယိရမာနေ"ဟူ၍ ဟောတော်မူရာ၌ ပုဒ်နက်ရှင်းလင်းချက်နှင့်တကွ နိမိတ္တနှင့် ဩဘာသတို့၏ ထူးခြားချက်ကို သိထားသင့်၏-
"ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေတိ ထူလေ သညုပ္ပါဒနေ"ဟူ၍ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ (၂၉၅)နှင့် ဤသုတ်ဋီကာဖွင့်၏။ ဩဠာရိက (ထူလ)- ကြီးမားသော။ ဝါ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော။ နိမိတ္တ- အရိပ်နိမိတ်စကား။ သညုပ္ပါဒန- အမှတ်သညာ (အရိပ်အခြည်)ကို ဖြစ်စေသောစကား။ အရိပ်အခြည်ကို ဖော်ပြသောစကား၊ အရိပ်နိမိတ်ပြသည့် အနေဖြင့် သွယ်ဝိုက်ပြောဆိုအပ်သော ပရိယာယ်စကား။ ဤအတိုင်း နိမိတ္တပုဒ်အနက်ကို သိရာ၏။ ထို့နောက်-
"ဩဘာသေတိ ပါကဋဝစနေ"ဟု ဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် ဩဘာသဟူသည် ပါကဋဝစန- အတိအလင်း ဘွင်းဘွင်းပြောဆိုအပ်သော စကားဖြစ်၏။ နိမိတ္တ ကဲ့သို့ အရိပ်နိမိတ်ပြရုံ, သွယ်ကာ ဝိုက်ကာ ပရိယာယ်ပြောရုံမျှ မကတော့ဘဲ မသွယ်မဝိုက် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုအပ်သော စကားဖြစ်၏။ ပါဠိတော်နှင့် ဆက်စပ်၍်အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းပြရသော်-
မြတ်စွာဘုရားသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး ပွားများအားထုတ်ထားသည် ဖြစ်ရကား ယင်းသို့ ပွားများမှု (ဣဒ္ဓိပါဒဘာဝနာ)၏ အစွမ်းတန်ခိုးကြောင့် အသက်တရာဟူသော အာယုကပ်တကပ် အပြည့်အဝ (သို့မဟုတ်) အာယုကပ်တကပ်ထက် ကျော်လွန်သည်အထိ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မမူသေးဘဲ သက်တော်ရှည်ရှည်တည်နေတော်မူနိုင်၏။ ယင်းသို့ တည်နေတော်မူနိုင်ခြင်းကြောင့် "တိဋ္ဌတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ကပ္ပံ- ဘုနါးတော်ကြီးမား မြတ်စွာဘုရား...အာယုကပ်ပတ်လုံး သက်တော်ရှည်ရှည် တည်နေတော်မူပါဦး၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မမူပါနဲ့ဦး"ဟူ၍ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်မြတ် လျှောက်ထားတောင်းပန် နိုင်ရန်အကျိုးငှာ အာယုကပ်ပတ်လုံး သက်တော်ရှည်ရှည် တည်နေတော်မူနိုင်သည် ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို အရှင်အာနန္ဒာအား (၁) အရိပ်နိမိတ်ပြသည့်အနေဖြင့်လည်း မြတ်စွာဘုရား မိန့်ကြားတော်မူ၏။ (၂) အရိပ်နိမိတ်ပြရုံမျှမက အတိအလင်း ဘွင်းဘွင်း (ဩဘာသအားဖြင့်)လည်း မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုသို့ မိန့်ကြားတော်မူရာ၌-
(၁) "ယဿ ကဿစိ အာနန္ဒ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ။ပ။ အာကင်္ခမာနော အာနန္ဒ ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပါဝသေသံ ဝါ"ဟူသော စကားတော်သည် မည်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဟု နာမည်မတပ် မသတ်မှတ်ဘဲ ယဿ ကဿစ (အမှတ်မထားပုဂ္ဂိုလ်တပါးပါး)ဟူ၍ အညာပဒေအားဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူအပ်သော စကားတော်ဖြစ်၏။ [အည- (မြတ်စွာဘုရားမှတပါး) အခြားပုဂ္ဂိုလ်တဦးဦး+ အပဒေသ- (ယဿ ကဿစိ-စသည်ဖြင့်) ညွှန်ပြခြင်း၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး ပွားများအားထုတ်ထားသော အခြားပုဂ္ဂိုလ်တဦးဦးကို အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်နေနိုင်သူအဖြစ်ဖြင့် ညွှန်ပြခြင်း၊ ယင်းသို့ ညွှန်ပြခြင်းအားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်မြတ်လည်း ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကဲ့သို့ပင် တည်နေတော်မူနိုင်ကြောင်းကို မိန့်ကြားရာရောက်ခြင်း] ယင်းသို့ အညာပဒေသအားဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူအပ်သော "ယဿ ကဿစိ အာနန္ဒ"အစရှိသော ထို(၁) စကားဝါကျကို နိမိတ္တ (အရိပ်နိမိတ်ပြစကား)ဟု ခေါ်၏။ ပရိနိဗ္ဗာန်မစံသေးရန် အရှင်အာနန္ဒာလျှောက်ထားတောင်းပန်ဖို့အတွက် အရိပ်နိမိတ်ပြသောစကားဟု ဆိုလို၏။ ထို့နောက်-
(၂) တထာဂတဿ ခေါ အာနန္ဒ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ။ပ။ အာကင်္ခမာနော အာနန္ဒ တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပါဝသေသံ ဝါ"ဟူသော စကားတော်သည်ကား အရိပ်နိမိတ်ပြရုံမျှ (သွယ်ဝိုက်၍ ပရိယာယ်ပြောရုံမျှ) မကတော့ဘဲ မသွယ်မဝိုက်ကိုယ်တော်မြတ်ကိုပင် တိုက်ရိုက် "တထာဂတဿ"ဟူ၍ ညါှန်ပြမိန့်ကြားတော်မူအပ်သော စကားဝါကျတော်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "တထာဂတဿ ခေါ အာနန္ဒ" အစရှိသော ထို (၂) စကားတါကျကို ဩဘာသဟု ခေါ်၏။ ဩဘာသတိ ဒိဗ္ဗတိ ပါကဋံ ဟောတီတိ ဩဘာသော- ပွင့်လင်းထင်ရှားစကား။ အာနန္ဒာ......တထာဂတ (ငါဘုရား)သည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးပွားများစေအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် အလိုရှိတော်မူပါလျှင် အာယုကပ်တကပ်, တကပ်ကျော်ကျော် သက်တော်ရှည်ရှည် တည်နေနိုင်သည်ဟူ၍ တထာဂတဟူသော အသုံးအနှုန်းဖြင့် ပွင့်လင်းစွာ မိန့်ကြားအပ်သောစကား၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မမူသေးရန် အရှင်အာနန္ဒာလျှောက်ထားတောင်းပန်ဖို့အတွက် တိုက်ရီုက်ရှင်းရှင်း ပွင့်လင်းစွာ မိန့်ကြားအပ်သော စကားဟူလို။
ရှေးနိဿယနှင့် မြန်မာပြန်။ ။ ဤနေရာ၌ ဩဘာသပုဒ်ကို "အရိပ်အယောင်၊ အရိပ်အမြွက်"ဟူ၍ အနက်ပြန်ဆိုတော်မူကြ၏။ ထိုအနက်သည် နိမိတ္တပုဒ်၏ အနက်နှင့် ဘာမျှ ထူးခြားမှု မရှိသည်သာမက "ပါဋက ဝစနေ"ဟူသော အဖွင့်နှင့်လည်း ဆန့်ကျင်နေသည်ဟု ယူဆ၏။ နိမိတ္တေ၊ ပရိယာယ်အရိပ်နိမိတ်စကားကို။ (အာယုကပ်ပတ်လုံး ပရိနိဗ္ဗာန်မစံသေးဘဲ တည်နေတော်မူပါရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားဘို့အတွက် သွယ်ဝိုက် ချိတ်ရိပ် ပရိယာယ်အရိပ် နိမိတ်ပြစကားကို) ကယိရမာနေ၊ ပြုအပ်ပါသော်လည်း။ ဝါ၊ ပြောဆိုအပ်ပါသော်လည်း။ ("ယဿ ကဿစိ အာနန္ဒ" စသည်ဖြင့် မိန့်ဆိုအပ်ပါသော်လည်း) ["ဧဝမ္ပိ"၌ ပိသဒ္ဒါကို ကယိရမာနေပုဒ်၏ နောက်၌ယူ၍ အနက်ဆိုသည်] ဩဠာရိကေ၊ သော။ ဩဘာသေ၊ (မသွယ်မဝိုက်) တိုက်ရိုက်ရှင်းရှင်း ပွင့်လင်းသောစကားကို။ ကယိရမာနေ၊ လည်း။ ("တထာဂတဿ ခေါ အာနန္ဒ"စသည်ဖြင့် မိန့်ဆိုတော်မူအပ်ပါသော်လည်း) အာယသ္မာ အာနန္ဒာ၊ အရှင်အာနန္ဒာသည်။ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ၊ (ထိုနိမိတ္တ, ဩဘာသစကားအဓိပ္ပါယ်ကို) သဘောပေါက်နားလည်ခြင်းငှာ။ နာသက္ခိ၊ မစွမ်းနိုင်ခဲ့ပြီ။
"ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေတိ ထူလေ သညုပ္ပါဒနေ"ဟူ၍ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ (၂၉၅)နှင့် ဤသုတ်ဋီကာဖွင့်၏။ ဩဠာရိက (ထူလ)- ကြီးမားသော။ ဝါ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော။ နိမိတ္တ- အရိပ်နိမိတ်စကား။ သညုပ္ပါဒန- အမှတ်သညာ (အရိပ်အခြည်)ကို ဖြစ်စေသောစကား။ အရိပ်အခြည်ကို ဖော်ပြသောစကား၊ အရိပ်နိမိတ်ပြသည့် အနေဖြင့် သွယ်ဝိုက်ပြောဆိုအပ်သော ပရိယာယ်စကား။ ဤအတိုင်း နိမိတ္တပုဒ်အနက်ကို သိရာ၏။ ထို့နောက်-
"ဩဘာသေတိ ပါကဋဝစနေ"ဟု ဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် ဩဘာသဟူသည် ပါကဋဝစန- အတိအလင်း ဘွင်းဘွင်းပြောဆိုအပ်သော စကားဖြစ်၏။ နိမိတ္တ ကဲ့သို့ အရိပ်နိမိတ်ပြရုံ, သွယ်ကာ ဝိုက်ကာ ပရိယာယ်ပြောရုံမျှ မကတော့ဘဲ မသွယ်မဝိုက် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုအပ်သော စကားဖြစ်၏။ ပါဠိတော်နှင့် ဆက်စပ်၍်အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းပြရသော်-
မြတ်စွာဘုရားသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး ပွားများအားထုတ်ထားသည် ဖြစ်ရကား ယင်းသို့ ပွားများမှု (ဣဒ္ဓိပါဒဘာဝနာ)၏ အစွမ်းတန်ခိုးကြောင့် အသက်တရာဟူသော အာယုကပ်တကပ် အပြည့်အဝ (သို့မဟုတ်) အာယုကပ်တကပ်ထက် ကျော်လွန်သည်အထိ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မမူသေးဘဲ သက်တော်ရှည်ရှည်တည်နေတော်မူနိုင်၏။ ယင်းသို့ တည်နေတော်မူနိုင်ခြင်းကြောင့် "တိဋ္ဌတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ကပ္ပံ- ဘုနါးတော်ကြီးမား မြတ်စွာဘုရား...အာယုကပ်ပတ်လုံး သက်တော်ရှည်ရှည် တည်နေတော်မူပါဦး၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မမူပါနဲ့ဦး"ဟူ၍ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်မြတ် လျှောက်ထားတောင်းပန် နိုင်ရန်အကျိုးငှာ အာယုကပ်ပတ်လုံး သက်တော်ရှည်ရှည် တည်နေတော်မူနိုင်သည် ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို အရှင်အာနန္ဒာအား (၁) အရိပ်နိမိတ်ပြသည့်အနေဖြင့်လည်း မြတ်စွာဘုရား မိန့်ကြားတော်မူ၏။ (၂) အရိပ်နိမိတ်ပြရုံမျှမက အတိအလင်း ဘွင်းဘွင်း (ဩဘာသအားဖြင့်)လည်း မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုသို့ မိန့်ကြားတော်မူရာ၌-
(၁) "ယဿ ကဿစိ အာနန္ဒ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ။ပ။ အာကင်္ခမာနော အာနန္ဒ ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပါဝသေသံ ဝါ"ဟူသော စကားတော်သည် မည်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဟု နာမည်မတပ် မသတ်မှတ်ဘဲ ယဿ ကဿစ (အမှတ်မထားပုဂ္ဂိုလ်တပါးပါး)ဟူ၍ အညာပဒေအားဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူအပ်သော စကားတော်ဖြစ်၏။ [အည- (မြတ်စွာဘုရားမှတပါး) အခြားပုဂ္ဂိုလ်တဦးဦး+ အပဒေသ- (ယဿ ကဿစိ-စသည်ဖြင့်) ညွှန်ပြခြင်း၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး ပွားများအားထုတ်ထားသော အခြားပုဂ္ဂိုလ်တဦးဦးကို အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်နေနိုင်သူအဖြစ်ဖြင့် ညွှန်ပြခြင်း၊ ယင်းသို့ ညွှန်ပြခြင်းအားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်မြတ်လည်း ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကဲ့သို့ပင် တည်နေတော်မူနိုင်ကြောင်းကို မိန့်ကြားရာရောက်ခြင်း] ယင်းသို့ အညာပဒေသအားဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူအပ်သော "ယဿ ကဿစိ အာနန္ဒ"အစရှိသော ထို(၁) စကားဝါကျကို နိမိတ္တ (အရိပ်နိမိတ်ပြစကား)ဟု ခေါ်၏။ ပရိနိဗ္ဗာန်မစံသေးရန် အရှင်အာနန္ဒာလျှောက်ထားတောင်းပန်ဖို့အတွက် အရိပ်နိမိတ်ပြသောစကားဟု ဆိုလို၏။ ထို့နောက်-
(၂) တထာဂတဿ ခေါ အာနန္ဒ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ။ပ။ အာကင်္ခမာနော အာနန္ဒ တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပါဝသေသံ ဝါ"ဟူသော စကားတော်သည်ကား အရိပ်နိမိတ်ပြရုံမျှ (သွယ်ဝိုက်၍ ပရိယာယ်ပြောရုံမျှ) မကတော့ဘဲ မသွယ်မဝိုက်ကိုယ်တော်မြတ်ကိုပင် တိုက်ရိုက် "တထာဂတဿ"ဟူ၍ ညါှန်ပြမိန့်ကြားတော်မူအပ်သော စကားဝါကျတော်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "တထာဂတဿ ခေါ အာနန္ဒ" အစရှိသော ထို (၂) စကားတါကျကို ဩဘာသဟု ခေါ်၏။ ဩဘာသတိ ဒိဗ္ဗတိ ပါကဋံ ဟောတီတိ ဩဘာသော- ပွင့်လင်းထင်ရှားစကား။ အာနန္ဒာ......တထာဂတ (ငါဘုရား)သည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးပွားများစေအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် အလိုရှိတော်မူပါလျှင် အာယုကပ်တကပ်, တကပ်ကျော်ကျော် သက်တော်ရှည်ရှည် တည်နေနိုင်သည်ဟူ၍ တထာဂတဟူသော အသုံးအနှုန်းဖြင့် ပွင့်လင်းစွာ မိန့်ကြားအပ်သောစကား၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မမူသေးရန် အရှင်အာနန္ဒာလျှောက်ထားတောင်းပန်ဖို့အတွက် တိုက်ရီုက်ရှင်းရှင်း ပွင့်လင်းစွာ မိန့်ကြားအပ်သော စကားဟူလို။
ရှေးနိဿယနှင့် မြန်မာပြန်။ ။ ဤနေရာ၌ ဩဘာသပုဒ်ကို "အရိပ်အယောင်၊ အရိပ်အမြွက်"ဟူ၍ အနက်ပြန်ဆိုတော်မူကြ၏။ ထိုအနက်သည် နိမိတ္တပုဒ်၏ အနက်နှင့် ဘာမျှ ထူးခြားမှု မရှိသည်သာမက "ပါဋက ဝစနေ"ဟူသော အဖွင့်နှင့်လည်း ဆန့်ကျင်နေသည်ဟု ယူဆ၏။ နိမိတ္တေ၊ ပရိယာယ်အရိပ်နိမိတ်စကားကို။ (အာယုကပ်ပတ်လုံး ပရိနိဗ္ဗာန်မစံသေးဘဲ တည်နေတော်မူပါရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားဘို့အတွက် သွယ်ဝိုက် ချိတ်ရိပ် ပရိယာယ်အရိပ် နိမိတ်ပြစကားကို) ကယိရမာနေ၊ ပြုအပ်ပါသော်လည်း။ ဝါ၊ ပြောဆိုအပ်ပါသော်လည်း။ ("ယဿ ကဿစိ အာနန္ဒ" စသည်ဖြင့် မိန့်ဆိုအပ်ပါသော်လည်း) ["ဧဝမ္ပိ"၌ ပိသဒ္ဒါကို ကယိရမာနေပုဒ်၏ နောက်၌ယူ၍ အနက်ဆိုသည်] ဩဠာရိကေ၊ သော။ ဩဘာသေ၊ (မသွယ်မဝိုက်) တိုက်ရိုက်ရှင်းရှင်း ပွင့်လင်းသောစကားကို။ ကယိရမာနေ၊ လည်း။ ("တထာဂတဿ ခေါ အာနန္ဒ"စသည်ဖြင့် မိန့်ဆိုတော်မူအပ်ပါသော်လည်း) အာယသ္မာ အာနန္ဒာ၊ အရှင်အာနန္ဒာသည်။ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ၊ (ထိုနိမိတ္တ, ဩဘာသစကားအဓိပ္ပါယ်ကို) သဘောပေါက်နားလည်ခြင်းငှာ။ နာသက္ခိ၊ မစွမ်းနိုင်ခဲ့ပြီ။
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
နယာစိ၊ မတောင်းပန်မိခဲ့လေပြီ။
(ကိန္တိ၊ သို့။
နယာစိ၊ နည်းဟူမူ)
ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။
ဘဂဝါ၊ ဘုန်းတော်ကြီးမား မြတ်စွာဘုရားသည်။
ကပ္ပံ၊ သက်တော်တရာ အာယုကပ်ပတ်လုံး။
တိဋ္ဌတု၊ (ပရိနိဗ္ဗာန် မဝင်စံသေးဘဲ) တည်နေတော်မူပါဦး။
ဗဟုဇနဟိတာယ၊ များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ စီးပွားအလို့ငှာ။
ဗဟုဇနသုခါယ၊ များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ ချမ်းသာခြင်းငှာ။
လောကာနုကမ္ပာယ၊ (ဒေသနာတော်ကို သိနားလည်နိုင်သော) သတ္တဝါအပေါင်းကို ငဲ့ညှာထောက်ထား သနားခြင်းငှာ။
ဒေဝမနုဿာနံ၊ နတ်,လူတို့၏။
အတ္ထာယ၊ ယခုဘဝ ကြီးပွား ပြည့်စုံခြင်းငှာ။
ဟိတာယ၊ နောင်တမလွန်ဘဝ ကြီးပွားကြောင်း စီးပွားအလို့ငှာ။
သုခါယ၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ အလို့ငှာ။ [ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၊ ၂၉၅]
သုဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ (ကောင်းသောစကား မိန့်ကြားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်)
ကပ္ပံ၊ လုံး။
တိဋ္ဌတု၊ ဦး။
ဣတိ၊ သို့။
(န ယာစိ၊ မတောင်းပန်မိခဲ့)။
မာရေန၊ မာရ်နတ်သည်။
ပရိယုဋ္ဌိတ စိတ္တော၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ အုပ်စီးတည်နေအပ်သော စိတ်ရှိသော။
အညော၊ အခြားသောပုဂ္ဂိုလ်တဦးဦးသည်။
ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ၊ သူတပါးစကားကို သဘောပေါက်နားလည်ခြင်းငှာ။
န သက္ကုဏေယျ ယထာ၊ မစွမ်းနိုင်သကဲ့သို့။
တထာ၊ ထို့အတူ။
အာယသ္မာ အာနန္ဒေါ၊ သည်။
ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ၊ နိမိတ္တ ဩဘာသကို သဘောပေါက်နားလည်ခြင်းငှာ။
နာသက္ခိ၊ မစွမ်းနိုင်ခဲ့လေပြီ။ပ။
အထခေါ၊ ထိုအခါ၌။ (သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် နိမိတ္တဩဘာသစကား မိန့်ကြားတော်မူပြီးရာ ထိုအခါ၌)
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ၊ ကို။
အာမန္တေသိ၊ မိန့်ကြားတော်မူပြီ။
(ကိန္တိ၊ သို့။
အာမန္တေသိ၊ ဟူမူ)
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
တွံ၊ သင်သည်။
ဂစ္ဆ၊ သွားတော့လော။
ယဿ(ဂမနဿ)၊ အကြင်သွားခြင်း၏။
ကာလံ၊ အချိန်ကို။
(တွံ၊ သင်သည်)
မညသိ၊ သိ၏။
(တံ ဂမနံ၊ ထိုသွားခြင်းကို။
တွံ၊ သည်။
ကရောဟိ၊ ပြုသော)
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အာမန္တေသိ၊ မူပြီ)။ပ။
အာသနာ၊ ထိုင်နေရာမှ။
ဥဋ္ဌာယ၊ ထ၍။
ဘဂဝန္တံ၊ မြတ်စွာဘုရားကို။
အဘိဝါဒေတွာ၊ ရိုသေစွာ ရှိခိုးပြီး၍။
ပဒက္ခိဏံ၊ အရိုအသေကို။။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
အဝိဒူရေ၊ အနီး၌။
အညတရသ္မိံ၊ တပင်သော။
ရုက္ခမူလေ၊ သစ်ပင်၏အနီး၌။
ဝါ၊ သစ်ပင်အောက်၌။
နိသီဒိ၊ ထိုင်နေပြီ။
အထခေါ၊ ထိုအခါ၌။
ပါပိမာ၊ မကောင်းမှုအကုသိုလ်ရှိသော။ (အကုသိုလ်ပါပ, အပြည့်အဝ အလွန်အကဲရှိသော)
မာရော၊ မာရ်နတ်သည်။ (သတ္တဝါတို့ကို အကျိုးမဲ့၌ ယှဉ်စေလျက် ဂုဏ်သေအောင် သတ်တတ်သော နတ်ယုတ်မာသည်)
အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ၊ အရှင်အာနန္ဒာသည်။
အစိရပက္ကန္တေ၊ ဖဲခွာသွားပြီး၍ မကြာမြင့်မီပင်၊
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ။
(ကိန္တိ အဝေါစ) [မာရော ပါပိမာပုဒ်တို့၏အဖွင့်ကို စာမျက်နှာ (၂၂၉) သတ္တကနိပါတ်စာပိုဒ် (၆၇) နဂရောပမသုတ်၌ ရေးခဲ့ပြီ။]
ဘန္တေ၊ ရား။
ဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။
ဘဂဝါ၊ သည်။
ပရိနိဗ္ဗာတု၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါ။
ဝါ၊ ခန္ဓာဇာတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းတော်မူပါ။
သုဂတော၊ သည်။
ပရိနိဗ္ဗာတု၊ ပါ။
ဘန္တေ၊ ရား။
ဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။
ဝါ၊ ယခုအခါသည်။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ပရိနိဗ္ဗာနကာလော၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ အခါပါတည်း။
ဘန္တေ၊ ရား။
ပန၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရန် အချိန်တန်ပုံကို လျှောက်ရသော်ကား။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဧသာ ဝါစာ၊ ဤစကားကို။
ဘာသိတာ ခေါ၊ မိန့်ကြားတော်မူအပ်ဖူးသည်သာ။
(ကိန္တိ၊ သို့။
ဘာသိတာ၊ ဖူးသနည်းဟူမူ)။
ပါပိမ၊ မာရ်နတ်။
မေ၊ ငါ၏။
ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့သည်။
ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက် ကာလပတ်လုံး။
**ဝိယတ္တာ**၊ အရိယမဂ်ဖြင့် ထက်မြက် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် ဖြစ်ကုန်သော။
**ဝိနီတာ**၊ အရိယမဂ်ဖြင့် ကိလေသာတို့က်ု အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ပြီးကုန်သော။
**ဝိသာရဒါ**၊ ကြောက်ရွံ့ကြောင်း ဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ အစရှိသော အကုသိုလ်ကင်းကုန်သော။ဝိယတ္တာ ဝိနီတာ ဝိသာရဒါ။ ။ "ဝိယတ္တာတိ မဂ္ဂဝသေန ဗျတ္တာ"ဟု ဖွင့်၏။ ဝိယတ္တပုဒ်ကို ချုံးလိုက်လျှင် ဗျတ္တဟု ဖြစ်၏။ ဝိပုဗ္ဗ အဉ္ဇဓာတ် တပစ္စည်း ကြံ၍ ဗျဉ္ဇယန္တိ ပကာသေန္တီတိ ဝိယတ္တာ ဗျတ္တာ- ထင်ရှားပြတတ်သူများ ထက်မြက်ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ၊ ဝိပုဗ္ဗ အာပဓာတ်လည်း ကြံတော်မူကြ၏။ "ဗျာပေန္တိ- ပျံ့နှံ့ကုန်၏။ ဣတိ- ထို့ကြောင့်။ ဝိယတ္တာ ဗျတ္တာ- နှံစပ် ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များ"ဟု ဝစနတ္ထပြုရာ၏။
ထိုဝိယတ္တပုဒ်နောင် ဘာဝတဒ္ဓိတ် ဏျပစ္စည်းဆင့်လျှင် "ဝိယတ္တဿ (ဗျတ္တဿ) ဘာဝေါ ဝေယျတ္တိယံ- ထက်မြက် ကျွမ်းကျင်သူ၏ ဖြစ်ကြောင်း ဉာဏ်ပညာ"ဟု အနက်ဖြစ်၏။ ထိုဉာဏ်ပညာဟူသည်လည်း ဤနေရာ၌ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိတတ်သော မဂ်ပညာတည်း။ ထို့ကြောင့် "သစ္စသမ္ပဋိဝေဓဝေယျတ္တိယေန ဗျတ္တာ"ဟု ဋီကာဖွင့်သည်။
ဝိနီတ၌ နီဓာတ်သည် ရာဂဝိနယစသည်၌ကဲ့သို့ ပယ်ဖျောက်ဖျက်ဆီးခြင်းဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ဝိနယိံသူတိ ဝိနီတာ။ ဝိသာရဒပုဒ်၌ "သာရဇ္ဇကရာနံ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာဒိ ပါပဓမ္မာနံ ဝိဂမေန ဝိသာရဒဘာဝံ ပတ္တာ"ဟူသော ဋီကာနှင့်အညီ "သာရဇ္ဇတိ ဇတေဟီတိ သာရဒါ- ကြောက်ရွံ့ကြောင်း ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာ အစရှိသော အကုသိုလ်များ။ ဝိဂတာ သာရဒါ ယေသံ ဘိက္ခူနန္တိ ဝိသာရဒါ- ကင်းသောကြောက်ရွံ့ကြောင်းကုသိုလ်ရှိသော ရဟန်းများဟု ကြံပါ။ ဝါ၊ ကြောက်ရွံ့အောင်ပြု, အကုသိုလ်ကင်း, ရဲတင်းရွှင်ပျကုန်သော။ **ပတ္တယောဂက္ခေမာ**၊ ရောက်အပ်ပြီးသော ယောဂလေးဖြာ ဘေးကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်ရှိကုန်သော။ ပတ္တယောဂက္ခေမာ။ ။ ဤပုဒ်ကို ဤသုတ် အဋ္ထကထာ ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ထားသည်ကို မတွေ့ရ။ ပတ္တယောဂက္ခေမာတိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမတ္တာ အရဟတ္တံ ဣဓ ယောဂက္ခေမံ နာမ၊ တံ ပတ္တာတိ အတ္ထော။ ဒီ, ပါထိကဝဂ်၊ ပါသာဒိကသုတ် အဋ္ဌကထာ (၉၄)။ ယောဂေတိ ခေမံ ယောဂက္ခေမံ၊ ပတ္တံ ယောဂက္ခေမံ ယေဟိ (ယေသံ ဝါ)တိ ပတ္တယောဂက္ခေမာ။ ဝါ၊ ယောဂလေးဖြာ ဘေးကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးကုန်သော။ ဗဟုဿုတာ၊ များစွာကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်ပြီးသော သုံးဖြာ ပိဋကတ် ပရိယတ်ရှိကုန်သော။ ဝါ၊ များစွာကြားနာ မြင်သိ ပရိယတ္တိ ပဋိဝေဓ တရားရှိကုန်သော။ ဓမ္မဓရာ၊ သုံးဖြာပဋိကတ် ပရိယတ်တရားကို မေ့ပျောက်မသွားအောင် ဆောင်ထားနိုင်ကုန်သော။ ဝါ၊ ပရိယတ္တိ ပဋိဝေဓတရားကို ဆောင်ထားနိုင်ကုန်သော။ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ၊ အရိယမဂ်ဖိုလ်တရားအားလျော်သော ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်ကုန်သော။ [ဓမ္မ၊ အရိယမဂ်ဖိုလ်တရားအား+ အနု၊ လျော်သော+ ဓမ္မ၊ ဝိပဿနာတရား] ဝါ၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်ကုန်သော။ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော ဝိပဿနာအကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော။ ဝါ၊ ဉာဏဒဿန ဝိသုဒ္ဓိ အားလျော်သော ဝိသုဒ္ဓိအဆင့်ဆင့် အကျင့်ခြောက်ပါးကို ကျင့်ကုန်သော။ **အနုဓမ္မစာရိနော**၊ ဝိပဿနာအကျင့်အားလျော်သော ကိလေဿာအညစ် ခွာခြစ်ပယ်ရှားတတ်သော အပ္ပိစ္ဆတာအစရှိသော တရားကို ခံယူကျင့်သုံးလေ့ရှိကုန်သော။အနုဓမ္မစာရိနော။ ။ အနုရူပါ ဓမ္မော အနုဓမ္မာ- လျော်သောတရား။ ဝိပဿနာအကျင့်အား လျော်သောတရား။ ဝါ- သီလဝိသုဒ္ဓိ အစရှိသော အဆင့်ဆင့်သော ဝိသုဒ္ဓိအကျင့်အား လျော်သောတရား။ ထို လျော်သော တရားဟူသည် ကိလေသာတို့ကို ခြစ်ခွာပယ်ရှားတတ်သော အပ္ပိစ္ဆတာ အစရှိသော တရားများတည်း။
(တနည်း) အနုရူပါ ဓဂ္ဂဖလဓမ္မော ဧတိဿဦတိ အနုဓမ္မာ (သင့်လျော်ကောင်းမြတ်သော မဂ် ဖိုလ် တရားရှိသော ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ)။ အနုဓမ္မံ စရန္တိ သီလေနာတိ အနုဓမ္မာစာရိနော။ အာစရိယဿ ဣဒံ အာစရိယကံ- ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား ဥစ္စာဖြစ်သော အယူဝါဒ (သစ္စာလေးပါးတရားဒေသနာ)။ ဝါ၊ ဝိသုဒ္ဓိအဆင့်ဆင့် အကျင့်တရားအားလျော်သော ကိလေသာ အညစ် ခွာခြစ်ပယ်ရှားတတ်သော အပ္ပိစ္ဆတာ အစရှိသောတရားကို ခံယူကျင့်သုံး လေ့ရှိကုန်သော။ ဝါ၊ လျော်သော မဂ်ဖိုလ်တရားရှိသော ငုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာကို ကျင့်လေ့ရှိကုန်သော။ သာဝကာ၊ တပည့်တို့သည်။ န ဘဝိဿန္တိ၊ မဖြစ်ကြကုန်သေး။ သကံ၊ မိမိကိုယ်ပိုင် ဥစ္စာဖြစ်သော။ အာစရိယကံ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ မြတ်ဆရာ၏ သစ္စာလေးပါး ဝါဒတရားကို။ ဥဂ္ဂဟေတွာ၊ သင်ယူကြကုန်၍။ န အာစိက္ခိဿန္တိ၊ ဦးစွာပဌမ မဟောပြနိုင်ကြကုန်သေး။ (မိမိ သင်ယူခဲ့သော နည်းအတိုင်း သူတပါးကို ဦးစွာပဌမ မသင်ပြ မဟောကြားနိုင်ကြကုန်သေး) န ဒေသေဿန္တိ၊ ပါဠိကျု ကောင်းစွာ မပို့ချနိုင်ကြကုန်သေး။ န ပညပေဿန္တိ၊ (အမျိုးမျိုး အစားစား) အပြားအားဖြင့် မသိစေနိုင်ကြကုန်သေး။ န ပဋ္ဌပေဿန္တိ၊ အထူးထူး အပြားပြားသော နည်းတို့ဖြင့် ထင်ရှားစွာ မထားနိုင်ကြကုန်သေး။ န ဝိဝရိဿန္တိ၊ ပေါ်လွင်အောင် မဖွင့်ဆိုနိုင်ကြကုန်သေး။ န ဝိဘဇိဿန္တိ၊ မခွဲခြား မဝေဖန်နိုင်ကြကုန်သေး။ န ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ၊ (တိမ်မြုပ်နက်နဲ အခက်ခဲကို) သဲကွဲပေါ်လွင်အောင် မပြုနိုင်ကြကုန်သေး။ ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော။ ပရပ္ပဝါဒံ၊ (ဗုဒ္ဓဝါဒမှ) တပါး တခြားသော မိစ္ဆာအယူဝါဒကို။ သဟဓမ္မေန၊ အကြောင်းယုတ္တိနှင့်တကွဖြစ်သော စကားဖြင့်။ သုနိဂ္ဂဟိတံ၊ ကောင်းစွာ နှိပ်ကွက်အပ်ပြီး ဖြစ်အောင်။ နိဂ္ဂဟေတွာ၊ နှိပ်ကွပ်၍။ **သပ္ပါဋိဟာရိယံ**၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ဆွဲထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်းနှင့်တကွဖြစ်အောင်။သပ္ပါဋိဟာရိယံ။ ။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ သပ္ပါဋိဟာရိယံပုဒ်ကို "နိယျာ နိကံ ကတွာ"ဟု ဖွင့်၍ ဋီကာ၌ "သနိဿရဏံ" စသည်ဖြင့် ဖွင့်၏။ တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၁၂၆) ဂေါတမကစေတိယသုတ် အဋ္ဌကထာ (နှာ- ၂၃၇)၌မူ "သပ္ပါဋိဟာရိယန္တိ ပစ္စနီကပဋိဟရဏေန သပ္ပါဋိဟာရိယမေဝ ကတွာ ကထေမိ"ဟု ဖွင့်ခဲ့၏။ ထို ဂေါတမစေတိယသုတ် ပါဠိကိုပင် မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ ကလဟဝိဝါဒသုတ် (၃၁၂)၌ "သပ္ပါဋိဟာရိယန္တိ နိယျာနိကံ ကတွာ"ဟုလည်းကောင်း, မူလပဏ္ဏာသဋီကာ (ပ-၁၁၈)၌ "သပ္ပါဋိဟာရိယန္တိ သနိဿရဏံ သပ္ပဋိဟရဏံ၊ ပစ္စနီကပဋိဟရဏေန သပ္ပါဋိဟာရိယ မေဝ ကတွာ ဒေသေမီတိ အတ္ထော"ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်၏။ သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာပေါဋ္ဌ ပါဒသုတ် (၃၁၃၊ ၃၁၄)၌လည်း အပ္ပါဋိဟီရကတ, သပ္ပါဋိဟီရကတပုဒ်တို့ကို သပ္ပါဋိဟာရိယပုဒ်ကဲ့သို့ပင် ဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် "နိယျာနိကံ ကတွာ"နှင့် သနိဿရဏံ စသော အဖွင့်တို့သည် ဖွင့်ရိုးဖွင့်စဉ် အဖွင့်များသာ ဖြစ်၏။ ပြခဲ့သော ထိုအဖွင့်များနှင့်တကွ ပြလတ္တံ့သော သပ္ပါဋိဟီရကတပုဒ် အဖွင့် သာဓကဝါကျတို့ကို နည်းမှီ၍ ပါဋိဟာရိယပုဒ်ကို ပတိပုဗ္ဗ ဟရဓာတ် ဏျပစ္စည်းဖြင့်-
ပဋိပက္ခာနံ ရာဂါဒီနံ ဟရဏံ ပဋိဟာရိယံ- ဆန့်ကျင်ဘက်ရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ရှားခြင်း၊ ပဋိဟာရိယမေဝ ပါဋိဟာရိယံ၊ သဟ ပါဋိဟာရိယေန ယော ဓမ္မော ဝတ္တတီတိ သပ္ပါဋိဟာရိယော- ဆန့်ကျင်ဘက်ရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ရှားတားမြစ်နိုင်ခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သောတရားတော်။ ဝါ- ဆန့်ကျင်ဘက်ရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ရှားတားမြစ်နိုင်သော အစွမ်းတန်းခိုးနှင့် ပြည့်စုံသောတရားတော်။ ဤနည်းကို ယခင် တိကနိပါတ် ဂေါတမစေတိယသုတ်၌လည်း ရေးခဲ့ပြီ ဖြစ်၏။ နောက်တနည်းကား-
ဝဋ္ဋဒုက္ခတော ပဋိဟရဏံ နိဗ္ဗာနပါပနံ ပဋိဟာရိယံ၊ တဒေဝ ပါဋိဟာရိယံ- ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထုတ်ဆောင်ခြင်း၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေခြင်း၊ သဟ ပါဋိဟာရိယေန ယောဝတ္တတီတိ သပ္ပါဋိဟာရိယော- ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ဆွဲထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ဆောင်ပို့ခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သော တရားတော်။ ဝါ- ....သို့ ဆောင်ပို့နိုင်သော တရားတော်။ ဤဒုတိယ ဝစနတ္ထသည် ပြလတ္တံ့သော သာဓကဝါကျမှ နိယျာနိကပုဒ် ဝစနတ္ထနှင့် သဘောတူ၏။
သာဓကများ။ ။ သပ္ပါဋိဟီရကတန္တိ နိယျာနိကံ။ ပါထိကဝဂ် ပါသာဒိကသုတ် ဋီကာ။ ၉၃။ ထိုပါသာဒိကသုတ်ပါဠိတော် (၁၀၂)၌လည်း ဤဘူမိစာလသုတ်အတိုင်း "သပ္ပါဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ"ဟု ရှိသေးသည်ပင် ဖြစ်ပြီး သပ္ပါဋိဟီရကတပုဒ်နှင့် အဓိပ္ပါယ် အတူတူဖြစ်၏။ ထို့နောက် အဖွင့်များကား-
ရာဂါဒိပဋိပက္ခဟရဏံ, ယထာနုသိဋ္ဌံ ဝါ ပဋိပဇ္ဇမာနာနံ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော ပဋိဟရဏံ နိဗ္ဗာနပါပနံ ပဋိဟာရော၊ သော ဧဝ အာကာရဿ ဣကာရံ ကတွာ ပဋိဟိရော၊ ပဋီဟိရော ဧဝ ပါဋိဟိရော၊ သဟ ပါဋိဟိရေနာတိ သပ္ပါဋိဟိရံ၊ တထာသုပ္ပဝေဒိတတာယ သပ္ပါဋိဟိရံ ကတန္တိ သပ္ပါဋိဟိရကတံ၊ တာဒိသံ ပန ဝဋ္ဋတော နိယျာနေ နိယုတ္တံ၊ နိယျာနပ္ပယောဇနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ" နိယျာနိက"န္တိ။ ၎င်းပါသာဒိကသုတ်ဋီကာ၊ ၉၀။
သာဓကဋီကာပါဌ် စိစစ်ချက်။ ။ ဤဋီကာ၌ ယခုပြခဲ့သည့်အတိုင်း "အာကာရဿ ဣကာရံ"ဟု ပါဌ်ရှိပြီး "ပါဋိဟိရံ"ဟူ၍ ဟ၌ ဣရဿဖြင့် ရုပ်ပြီးထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဋီကာဆရာ၏ လက်ထက်က ယင်းသို့ ဣရဿဖြင့် တွေ့ရသောပါဌ် အတိုင်းပင် ရုပ်စီရင်ထားလေသလောဟု တွေးတောမိ၏။ သို့သော် ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာတို့၌ "ပါဋိဟီရံ"ဟုချည်း ဒီဃဖြင့်ရှိသော ပါဌ်အတိုင်းဆိုလျှင် အာဒီဃမှ ဣရဿသို့ ပြောင်းလဲခြင်းထက် ဒီဃသရတခုနှင့် ဒီဃသရတခုကို ဖလှယ်သည့် အနေဖြင့် အာဒီဃမှ ဤဒီဃသို့ ပြောငးလဲခြင်းသာ သင့်လျော်၏။ ယင်းသို့ ဒီဃသရ အချင်းချင်းလဲလှယ်ခြင်းသည်သာလျှင် သဒ္ဒနီတိ (၁၃၀၃)သုတ်နှင့် ပဋိတော ဟိဿ ဟေရဏ် ဟီရဏ်" ဟူသော ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီးသုတ်တို့၏ ဤဒီဃဖြင့် ရုပ်ပြီးထားပုံနှင့် တထပ်တည်း တူညီနိုင်မည်ဖြစ်၏။ တနည်းဆိုရသော် "ဣကာရံ ကတွာ"ဟူသော ယင်းဋီကာပါဌ်မှာ ကာလကြာမြင့်၍ ချွတ်ယွင်းသွားသော ပါဌ်ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ယင်းပါဌ်ကို "ဤကာရံကတွာ"ဟု ဤဒိဃဖြင့် ပြင်လိုက်လျှင်လည်း ပါဠိတော် အဋ္ဌကကထာနှင့် သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ကဲ့သို့ ဋီကာ၌လည်း ဤဒီဃဖြင့် "ပါဋိဟီရံ"ဟုသာ ရှိရမည်ဖြစ်၏။
ဤသုတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာ အဖွင့်။ ။ ဋီကာ၌ "ယထာ ပရဝါဒံ ဘဉ္ဇိတွာ သဘဝါဒေါ ပတိဋ္ဌဟတိ၊ ဧဝံ ဟေတုဒါဟရဏေဟိ ယထာဓိဂတမတ္ထံ သမ္ပာဒေတွာ ဓမ္မံ ကထေဿန္တိ၊ တေနာဟ "နိယျာနိကံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ"တိ ဟူ၍ ဖွင့်ထား၏။ ထိုအဖွင့်သည် သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မ၏ ဂုဏ်ဝိသေသနကို ပြသောအဖွင့်ဖြစ်၏။ ပရဝါဒကို ဖျက်ဆီး၍ သကဝါဒ တည်မြဲအောင် အကြောင်းယုတ္တိဥဒါဟရုဏ်တို့ဖြင့် ရနိုင်သမျှ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ပြည့်စုံစွာ ဟောကြားအပ်သော တရားသည် သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မ ဖြစ်သည်ဟူ၍ သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မ၏ ဂုဏ်ကို ပြသည်ဟူလို။ ဝါ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ဆွဲထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်နိုင်သော အစွမ်းတန်ခိုး ရရှိအောင်။ ဓမ္မံ၊ လောကုတ္တရာကိုးပါး တရားတော်ကို။ န ဒေသေဿန္တိ၊ မဟောကြားနိုင်ကြကုန်သေး။ တာဝ၊ ထိုမျှလောက် ကာလပတ်လုံး။ အဟံ၊ ငါသည်။ န ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မမူသေး။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝါ၊ ဤသို့သော စကားကို။ (ဘာသိတာ၊ မိန့်ကြားတော်မူအပ်ဖူးပါပြီ) [ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက် အဋ္ဌမသတ္တာဟဝယ် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ်ကပင် ထိုစကားကို မိန့်ကြားတော်မူအပ်ခဲ့ဖူးပါပြီ]
ထိုဝိယတ္တပုဒ်နောင် ဘာဝတဒ္ဓိတ် ဏျပစ္စည်းဆင့်လျှင် "ဝိယတ္တဿ (ဗျတ္တဿ) ဘာဝေါ ဝေယျတ္တိယံ- ထက်မြက် ကျွမ်းကျင်သူ၏ ဖြစ်ကြောင်း ဉာဏ်ပညာ"ဟု အနက်ဖြစ်၏။ ထိုဉာဏ်ပညာဟူသည်လည်း ဤနေရာ၌ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိတတ်သော မဂ်ပညာတည်း။ ထို့ကြောင့် "သစ္စသမ္ပဋိဝေဓဝေယျတ္တိယေန ဗျတ္တာ"ဟု ဋီကာဖွင့်သည်။
ဝိနီတ၌ နီဓာတ်သည် ရာဂဝိနယစသည်၌ကဲ့သို့ ပယ်ဖျောက်ဖျက်ဆီးခြင်းဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ဝိနယိံသူတိ ဝိနီတာ။ ဝိသာရဒပုဒ်၌ "သာရဇ္ဇကရာနံ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာဒိ ပါပဓမ္မာနံ ဝိဂမေန ဝိသာရဒဘာဝံ ပတ္တာ"ဟူသော ဋီကာနှင့်အညီ "သာရဇ္ဇတိ ဇတေဟီတိ သာရဒါ- ကြောက်ရွံ့ကြောင်း ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာ အစရှိသော အကုသိုလ်များ။ ဝိဂတာ သာရဒါ ယေသံ ဘိက္ခူနန္တိ ဝိသာရဒါ- ကင်းသောကြောက်ရွံ့ကြောင်းကုသိုလ်ရှိသော ရဟန်းများဟု ကြံပါ။ ဝါ၊ ကြောက်ရွံ့အောင်ပြု, အကုသိုလ်ကင်း, ရဲတင်းရွှင်ပျကုန်သော။ **ပတ္တယောဂက္ခေမာ**၊ ရောက်အပ်ပြီးသော ယောဂလေးဖြာ ဘေးကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်ရှိကုန်သော။ ပတ္တယောဂက္ခေမာ။ ။ ဤပုဒ်ကို ဤသုတ် အဋ္ထကထာ ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ထားသည်ကို မတွေ့ရ။ ပတ္တယောဂက္ခေမာတိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ခေမတ္တာ အရဟတ္တံ ဣဓ ယောဂက္ခေမံ နာမ၊ တံ ပတ္တာတိ အတ္ထော။ ဒီ, ပါထိကဝဂ်၊ ပါသာဒိကသုတ် အဋ္ဌကထာ (၉၄)။ ယောဂေတိ ခေမံ ယောဂက္ခေမံ၊ ပတ္တံ ယောဂက္ခေမံ ယေဟိ (ယေသံ ဝါ)တိ ပတ္တယောဂက္ခေမာ။ ဝါ၊ ယောဂလေးဖြာ ဘေးကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ပြီးကုန်သော။ ဗဟုဿုတာ၊ များစွာကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်ပြီးသော သုံးဖြာ ပိဋကတ် ပရိယတ်ရှိကုန်သော။ ဝါ၊ များစွာကြားနာ မြင်သိ ပရိယတ္တိ ပဋိဝေဓ တရားရှိကုန်သော။ ဓမ္မဓရာ၊ သုံးဖြာပဋိကတ် ပရိယတ်တရားကို မေ့ပျောက်မသွားအောင် ဆောင်ထားနိုင်ကုန်သော။ ဝါ၊ ပရိယတ္တိ ပဋိဝေဓတရားကို ဆောင်ထားနိုင်ကုန်သော။ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ၊ အရိယမဂ်ဖိုလ်တရားအားလျော်သော ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်ကုန်သော။ [ဓမ္မ၊ အရိယမဂ်ဖိုလ်တရားအား+ အနု၊ လျော်သော+ ဓမ္မ၊ ဝိပဿနာတရား] ဝါ၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်ကုန်သော။ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော ဝိပဿနာအကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော။ ဝါ၊ ဉာဏဒဿန ဝိသုဒ္ဓိ အားလျော်သော ဝိသုဒ္ဓိအဆင့်ဆင့် အကျင့်ခြောက်ပါးကို ကျင့်ကုန်သော။ **အနုဓမ္မစာရိနော**၊ ဝိပဿနာအကျင့်အားလျော်သော ကိလေဿာအညစ် ခွာခြစ်ပယ်ရှားတတ်သော အပ္ပိစ္ဆတာအစရှိသော တရားကို ခံယူကျင့်သုံးလေ့ရှိကုန်သော။အနုဓမ္မစာရိနော။ ။ အနုရူပါ ဓမ္မော အနုဓမ္မာ- လျော်သောတရား။ ဝိပဿနာအကျင့်အား လျော်သောတရား။ ဝါ- သီလဝိသုဒ္ဓိ အစရှိသော အဆင့်ဆင့်သော ဝိသုဒ္ဓိအကျင့်အား လျော်သောတရား။ ထို လျော်သော တရားဟူသည် ကိလေသာတို့ကို ခြစ်ခွာပယ်ရှားတတ်သော အပ္ပိစ္ဆတာ အစရှိသော တရားများတည်း။
(တနည်း) အနုရူပါ ဓဂ္ဂဖလဓမ္မော ဧတိဿဦတိ အနုဓမ္မာ (သင့်လျော်ကောင်းမြတ်သော မဂ် ဖိုလ် တရားရှိသော ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ)။ အနုဓမ္မံ စရန္တိ သီလေနာတိ အနုဓမ္မာစာရိနော။ အာစရိယဿ ဣဒံ အာစရိယကံ- ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား ဥစ္စာဖြစ်သော အယူဝါဒ (သစ္စာလေးပါးတရားဒေသနာ)။ ဝါ၊ ဝိသုဒ္ဓိအဆင့်ဆင့် အကျင့်တရားအားလျော်သော ကိလေသာ အညစ် ခွာခြစ်ပယ်ရှားတတ်သော အပ္ပိစ္ဆတာ အစရှိသောတရားကို ခံယူကျင့်သုံး လေ့ရှိကုန်သော။ ဝါ၊ လျော်သော မဂ်ဖိုလ်တရားရှိသော ငုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာကို ကျင့်လေ့ရှိကုန်သော။ သာဝကာ၊ တပည့်တို့သည်။ န ဘဝိဿန္တိ၊ မဖြစ်ကြကုန်သေး။ သကံ၊ မိမိကိုယ်ပိုင် ဥစ္စာဖြစ်သော။ အာစရိယကံ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ မြတ်ဆရာ၏ သစ္စာလေးပါး ဝါဒတရားကို။ ဥဂ္ဂဟေတွာ၊ သင်ယူကြကုန်၍။ န အာစိက္ခိဿန္တိ၊ ဦးစွာပဌမ မဟောပြနိုင်ကြကုန်သေး။ (မိမိ သင်ယူခဲ့သော နည်းအတိုင်း သူတပါးကို ဦးစွာပဌမ မသင်ပြ မဟောကြားနိုင်ကြကုန်သေး) န ဒေသေဿန္တိ၊ ပါဠိကျု ကောင်းစွာ မပို့ချနိုင်ကြကုန်သေး။ န ပညပေဿန္တိ၊ (အမျိုးမျိုး အစားစား) အပြားအားဖြင့် မသိစေနိုင်ကြကုန်သေး။ န ပဋ္ဌပေဿန္တိ၊ အထူးထူး အပြားပြားသော နည်းတို့ဖြင့် ထင်ရှားစွာ မထားနိုင်ကြကုန်သေး။ န ဝိဝရိဿန္တိ၊ ပေါ်လွင်အောင် မဖွင့်ဆိုနိုင်ကြကုန်သေး။ န ဝိဘဇိဿန္တိ၊ မခွဲခြား မဝေဖန်နိုင်ကြကုန်သေး။ န ဥတ္တာနီကရိဿန္တိ၊ (တိမ်မြုပ်နက်နဲ အခက်ခဲကို) သဲကွဲပေါ်လွင်အောင် မပြုနိုင်ကြကုန်သေး။ ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော။ ပရပ္ပဝါဒံ၊ (ဗုဒ္ဓဝါဒမှ) တပါး တခြားသော မိစ္ဆာအယူဝါဒကို။ သဟဓမ္မေန၊ အကြောင်းယုတ္တိနှင့်တကွဖြစ်သော စကားဖြင့်။ သုနိဂ္ဂဟိတံ၊ ကောင်းစွာ နှိပ်ကွက်အပ်ပြီး ဖြစ်အောင်။ နိဂ္ဂဟေတွာ၊ နှိပ်ကွပ်၍။ **သပ္ပါဋိဟာရိယံ**၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ဆွဲထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်းနှင့်တကွဖြစ်အောင်။သပ္ပါဋိဟာရိယံ။ ။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ သပ္ပါဋိဟာရိယံပုဒ်ကို "နိယျာ နိကံ ကတွာ"ဟု ဖွင့်၍ ဋီကာ၌ "သနိဿရဏံ" စသည်ဖြင့် ဖွင့်၏။ တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၁၂၆) ဂေါတမကစေတိယသုတ် အဋ္ဌကထာ (နှာ- ၂၃၇)၌မူ "သပ္ပါဋိဟာရိယန္တိ ပစ္စနီကပဋိဟရဏေန သပ္ပါဋိဟာရိယမေဝ ကတွာ ကထေမိ"ဟု ဖွင့်ခဲ့၏။ ထို ဂေါတမစေတိယသုတ် ပါဠိကိုပင် မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ ကလဟဝိဝါဒသုတ် (၃၁၂)၌ "သပ္ပါဋိဟာရိယန္တိ နိယျာနိကံ ကတွာ"ဟုလည်းကောင်း, မူလပဏ္ဏာသဋီကာ (ပ-၁၁၈)၌ "သပ္ပါဋိဟာရိယန္တိ သနိဿရဏံ သပ္ပဋိဟရဏံ၊ ပစ္စနီကပဋိဟရဏေန သပ္ပါဋိဟာရိယ မေဝ ကတွာ ဒေသေမီတိ အတ္ထော"ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်၏။ သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာပေါဋ္ဌ ပါဒသုတ် (၃၁၃၊ ၃၁၄)၌လည်း အပ္ပါဋိဟီရကတ, သပ္ပါဋိဟီရကတပုဒ်တို့ကို သပ္ပါဋိဟာရိယပုဒ်ကဲ့သို့ပင် ဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် "နိယျာနိကံ ကတွာ"နှင့် သနိဿရဏံ စသော အဖွင့်တို့သည် ဖွင့်ရိုးဖွင့်စဉ် အဖွင့်များသာ ဖြစ်၏။ ပြခဲ့သော ထိုအဖွင့်များနှင့်တကွ ပြလတ္တံ့သော သပ္ပါဋိဟီရကတပုဒ် အဖွင့် သာဓကဝါကျတို့ကို နည်းမှီ၍ ပါဋိဟာရိယပုဒ်ကို ပတိပုဗ္ဗ ဟရဓာတ် ဏျပစ္စည်းဖြင့်-
ပဋိပက္ခာနံ ရာဂါဒီနံ ဟရဏံ ပဋိဟာရိယံ- ဆန့်ကျင်ဘက်ရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ရှားခြင်း၊ ပဋိဟာရိယမေဝ ပါဋိဟာရိယံ၊ သဟ ပါဋိဟာရိယေန ယော ဓမ္မော ဝတ္တတီတိ သပ္ပါဋိဟာရိယော- ဆန့်ကျင်ဘက်ရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ရှားတားမြစ်နိုင်ခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သောတရားတော်။ ဝါ- ဆန့်ကျင်ဘက်ရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ရှားတားမြစ်နိုင်သော အစွမ်းတန်းခိုးနှင့် ပြည့်စုံသောတရားတော်။ ဤနည်းကို ယခင် တိကနိပါတ် ဂေါတမစေတိယသုတ်၌လည်း ရေးခဲ့ပြီ ဖြစ်၏။ နောက်တနည်းကား-
ဝဋ္ဋဒုက္ခတော ပဋိဟရဏံ နိဗ္ဗာနပါပနံ ပဋိဟာရိယံ၊ တဒေဝ ပါဋိဟာရိယံ- ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထုတ်ဆောင်ခြင်း၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေခြင်း၊ သဟ ပါဋိဟာရိယေန ယောဝတ္တတီတိ သပ္ပါဋိဟာရိယော- ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ဆွဲထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ဆောင်ပို့ခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သော တရားတော်။ ဝါ- ....သို့ ဆောင်ပို့နိုင်သော တရားတော်။ ဤဒုတိယ ဝစနတ္ထသည် ပြလတ္တံ့သော သာဓကဝါကျမှ နိယျာနိကပုဒ် ဝစနတ္ထနှင့် သဘောတူ၏။
သာဓကများ။ ။ သပ္ပါဋိဟီရကတန္တိ နိယျာနိကံ။ ပါထိကဝဂ် ပါသာဒိကသုတ် ဋီကာ။ ၉၃။ ထိုပါသာဒိကသုတ်ပါဠိတော် (၁၀၂)၌လည်း ဤဘူမိစာလသုတ်အတိုင်း "သပ္ပါဋိဟာရိယံ ဓမ္မံ"ဟု ရှိသေးသည်ပင် ဖြစ်ပြီး သပ္ပါဋိဟီရကတပုဒ်နှင့် အဓိပ္ပါယ် အတူတူဖြစ်၏။ ထို့နောက် အဖွင့်များကား-
ရာဂါဒိပဋိပက္ခဟရဏံ, ယထာနုသိဋ္ဌံ ဝါ ပဋိပဇ္ဇမာနာနံ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော ပဋိဟရဏံ နိဗ္ဗာနပါပနံ ပဋိဟာရော၊ သော ဧဝ အာကာရဿ ဣကာရံ ကတွာ ပဋိဟိရော၊ ပဋီဟိရော ဧဝ ပါဋိဟိရော၊ သဟ ပါဋိဟိရေနာတိ သပ္ပါဋိဟိရံ၊ တထာသုပ္ပဝေဒိတတာယ သပ္ပါဋိဟိရံ ကတန္တိ သပ္ပါဋိဟိရကတံ၊ တာဒိသံ ပန ဝဋ္ဋတော နိယျာနေ နိယုတ္တံ၊ နိယျာနပ္ပယောဇနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ" နိယျာနိက"န္တိ။ ၎င်းပါသာဒိကသုတ်ဋီကာ၊ ၉၀။
သာဓကဋီကာပါဌ် စိစစ်ချက်။ ။ ဤဋီကာ၌ ယခုပြခဲ့သည့်အတိုင်း "အာကာရဿ ဣကာရံ"ဟု ပါဌ်ရှိပြီး "ပါဋိဟိရံ"ဟူ၍ ဟ၌ ဣရဿဖြင့် ရုပ်ပြီးထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဋီကာဆရာ၏ လက်ထက်က ယင်းသို့ ဣရဿဖြင့် တွေ့ရသောပါဌ် အတိုင်းပင် ရုပ်စီရင်ထားလေသလောဟု တွေးတောမိ၏။ သို့သော် ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာတို့၌ "ပါဋိဟီရံ"ဟုချည်း ဒီဃဖြင့်ရှိသော ပါဌ်အတိုင်းဆိုလျှင် အာဒီဃမှ ဣရဿသို့ ပြောင်းလဲခြင်းထက် ဒီဃသရတခုနှင့် ဒီဃသရတခုကို ဖလှယ်သည့် အနေဖြင့် အာဒီဃမှ ဤဒီဃသို့ ပြောငးလဲခြင်းသာ သင့်လျော်၏။ ယင်းသို့ ဒီဃသရ အချင်းချင်းလဲလှယ်ခြင်းသည်သာလျှင် သဒ္ဒနီတိ (၁၃၀၃)သုတ်နှင့် ပဋိတော ဟိဿ ဟေရဏ် ဟီရဏ်" ဟူသော ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီးသုတ်တို့၏ ဤဒီဃဖြင့် ရုပ်ပြီးထားပုံနှင့် တထပ်တည်း တူညီနိုင်မည်ဖြစ်၏။ တနည်းဆိုရသော် "ဣကာရံ ကတွာ"ဟူသော ယင်းဋီကာပါဌ်မှာ ကာလကြာမြင့်၍ ချွတ်ယွင်းသွားသော ပါဌ်ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ယင်းပါဌ်ကို "ဤကာရံကတွာ"ဟု ဤဒိဃဖြင့် ပြင်လိုက်လျှင်လည်း ပါဠိတော် အဋ္ဌကကထာနှင့် သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ကဲ့သို့ ဋီကာ၌လည်း ဤဒီဃဖြင့် "ပါဋိဟီရံ"ဟုသာ ရှိရမည်ဖြစ်၏။
ဤသုတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာ အဖွင့်။ ။ ဋီကာ၌ "ယထာ ပရဝါဒံ ဘဉ္ဇိတွာ သဘဝါဒေါ ပတိဋ္ဌဟတိ၊ ဧဝံ ဟေတုဒါဟရဏေဟိ ယထာဓိဂတမတ္ထံ သမ္ပာဒေတွာ ဓမ္မံ ကထေဿန္တိ၊ တေနာဟ "နိယျာနိကံ ကတွာ ဓမ္မံ ဒေသေဿန္တီ"တိ ဟူ၍ ဖွင့်ထား၏။ ထိုအဖွင့်သည် သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မ၏ ဂုဏ်ဝိသေသနကို ပြသောအဖွင့်ဖြစ်၏။ ပရဝါဒကို ဖျက်ဆီး၍ သကဝါဒ တည်မြဲအောင် အကြောင်းယုတ္တိဥဒါဟရုဏ်တို့ဖြင့် ရနိုင်သမျှ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ပြည့်စုံစွာ ဟောကြားအပ်သော တရားသည် သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မ ဖြစ်သည်ဟူ၍ သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မ၏ ဂုဏ်ကို ပြသည်ဟူလို။ ဝါ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ဆွဲထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်နိုင်သော အစွမ်းတန်ခိုး ရရှိအောင်။ ဓမ္မံ၊ လောကုတ္တရာကိုးပါး တရားတော်ကို။ န ဒေသေဿန္တိ၊ မဟောကြားနိုင်ကြကုန်သေး။ တာဝ၊ ထိုမျှလောက် ကာလပတ်လုံး။ အဟံ၊ ငါသည်။ န ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မမူသေး။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝါ၊ ဤသို့သော စကားကို။ (ဘာသိတာ၊ မိန့်ကြားတော်မူအပ်ဖူးပါပြီ) [ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက် အဋ္ဌမသတ္တာဟဝယ် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ်ကပင် ထိုစကားကို မိန့်ကြားတော်မူအပ်ခဲ့ဖူးပါပြီ]
ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။
ဧတရဟိ၊ ယခုအခါ၌။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
သာဝကာ၊ တပည့်ဖြစ်ကုန်သော။
ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့သည်။
ဝိယတ္တာ၊ အရိယမဂ်အစွမ်းဖြင့် ထက်မြက်ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်ဖြစ်ပါကုန်၏။
ဝိနီတာ၊ ....သတ်ပြီးပါကုန်၏။
ဝိသာရဒါ၊ .....ကင်းပါကုန်၏။
ဝါ၊ .....ပျပါကုန်၏။
ပတ္တယောဂက္ခေမာ၊ ရှိပါကုန်၏။
ဝါ၊ သို့ရောက်ပါကုန်၏။
ဗဟုဿုတာ၊ ရှိပါကုန်၏။
ဓမ္မဓရာ၊ ထားနိုင်ပါကုန်၏။
ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နာ၊ ကိုကျင့်ပါကုန်၏။
သာမီစိပ္ပဋိပန္နာ၊ ကိုကျင့်ကြပါကုန်၏။
အနုဓမ္မစာရိနော၊ လေ့ရှိကြပါကုန်၏။
သကံ၊ သော။
အာစရိယကံ၊ ကို။
ဥဂ္ဂဟေတွာ၊ ၍။
အာစိက္ခန္တိ၊ ဦးစွာပထမဟောကြားနိုင်ကြပါကုန်၏။
ဒေသေန္တိ၊ ပါဠိကို ကောင်းစွာ ပို့ချနိုင်ပါကုန်၏။ပ။
ဓမ္မံ၊ ကို။
ဒေသေန္တိ၊ ဟောကြားနိုင်ကြပါကုန်၏။ပ။
ယာဝ၊ လုံး။
မေ၊ ငါ၏။
ဘိက္ခုနိယော၊ ရဟန်းမတို့သည်။ပ။
ဥပါသကာ၊ သီတင်းသည်တို့သည်။
ဝါ၊ ရတနာသုံးရပ်ကို ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်သော ဒါယကာတို့သည်။ပ။
ဥပါသိကာ၊ သီတင်းသည်မတို့သည်။ပ။
ပါပိမ၊ မာရ်နတ်။
ယာဝ၊ လုံး။
မေ၊ ၏။
ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ဤမြတ်သော အကျင့်သည်။ (သိက္ခာသုံးရပ်ဖြင့် သွင်းယူအပ်သော အားလုံးသော) သာသနာဟူသော ဤမြတ်သောအကျင့်သည်)။
ဣဒ္ဓဉ္စေဝ၊ ပြည့်စုံသည်လည်းကောင်း။ (သာယာဖွယ် ဈာန်ချမ်းသာအနေအားဖြင့် ပြည့်စုံသည်လည်းကောင်း)။ [ဟောကြားသည့်အတိုင်း လိုက်နာကျင့်ကြံ အားထုတ်ကြခြင်းကြောင့် သာယာဖွယ် ဈာန်ချမ်းသာဟူသော အကျိုးထူးကို ရရှိကြ၏။ ထိုရရှိထားအပ်သော ဈာန်ချမ်းသာ အကျိုးတရားဘက်က ကြည့်လျှင်လည်း ပြည့်စုံသော ဗြဟ္မစရိယဖြစ်သည်လည်းကောင်း ဟူလို]။
ဖီတဉ္စ၊ စည်ပင်ပွင့်လင်းသည်လည်းကောင်း။ (ဝန်းကျင်ဥဿုံ အားလုံးစုံ ပင်လုံးကျွတ် ပွင့်သကဲ့သို့ အဘိညာဉ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့် စည်ပင်ပွင့်လင်းသည်လည်းကောင်း)။
ဝိတ္ထာရိကံ စ၊ ကျယ်ပြန့်ခြင်းရှိသည်လည်းကောင်း။ (ထိုထိုအရပ်မျက်နှာဘက်၌ တည်ရှိသောအားဖြင့် ကျယ်ပြန့်ခြင်းရှိသည်လည်းကောင်း)။
ဗာဟုဇညံ စ၊ (ထိုးထွင်းသိသောအားဖြင့်) များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ စီးပွားဖြစ်သည်လည်းကောင်း။
ပုထုဘူတံ စ၊ ကျယ်ပြန့်သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ (အနည်းငယ်မျှ မကျန်ရအောင် လုံးဝဥဿုံ ဘက်ပေါင်းစုံနည်းအားဖြင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြစ်သည်လည်းကောင်း)။
ဝါ၊ ကျယ်ပြန့်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်သည်လည်းကောင်း။
ယာဝ ဒေဝမနုဿေဟိ၊ ပညာရှိနတ်လူတို့ တိုင်အောင်။
သုပ္ပကာသိတံ စ၊ (အာဒိကလျာဏ စသည်အဖြစ်အားဖြင့်) ကောင်းစွာ ထင်ရှားပြအပ်သည်လည်းကောင်း။ န ဘဝိဿတိ= မဖြစ်လတ္တံ့သေး။
တာဝ၊ ထိုမျှကာလပတ်လုံး။
အဟံ၊ ငါသည်။
န ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မမူသေး။
ဣတိ၊ သို့။
(ဘာသိတာ၊ ဖူးပါပြီ)။
ဘန္တေ၊ ရား။
ဧတရဟိ၊ ၌။
ဘဂဝတော၊ ၏။
ဗြဟ္မစရိယံ၊ သည်။
ဣဒ္ဓဉ္စေဝ၊ လည်းကောင်း။ပ။
သုပ္ပကာသိတံ စ၊ ကောင်း။
(ဟောတိ၊ ဖြစ်နေပါ၏)။
ဘန္တေ၊ ရား။
ဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။
ဘဂဝါ၊ သည်။
ပရိနိဗ္ဗာတု၊ ပါ။ပ။
ပရိနိဗ္ဗာနကာလော၊ တည်း။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ)။
ပါပိမ၊ မာရ်နတ်။
တွံ၊ သင်သည်။
အပ္ပေါဿုက္ကော၊ (ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရန်) လုံ့လကြောင့်ကြ စိုက်ထုတ်မှု မရှိသည်။
ဝါ၊ ကြောင့်ကြမဲ့နေသည်။
ဟောဟိ၊ ဖြစ်လော။
နစိရံ၊ မကြာမြင့်မီ။
တထာဂတဿ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ပရိနိဗ္ဗာနံ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခြင်းသည်။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။
ဣတော၊ ဤနေ့မှ။
တိဏ္ဏံ မာသာနံ၊ သုံးလတို့၏။
အစ္စယေန၊ ကျော်လွန်ရာအခါ၌။
တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလတ္တံ့။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)။
အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ (ဤနေ့မှ သုံးလကျော်လွန်ချိန်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူမည့်အကြောင်းကို မာရ်နတ်အား မြတ်စွာဘုရားမိန့်ကြားတော်မူပြီးရာ ထိုအခါ၌)
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
စာပါလေ၊ သော။
စေတိယေ၊ ၌။
သတော၊ သတိစွဲကပ်အမှတ်ရတော်မူသည်။ (ကာယ, ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မဟူသော အာရုံ၌ သတိလေးဖြာ မြဲစွာစွဲကပ် အမှတ်ရတော်မူသည်)
သမ္ပဇာနော၊ ဉာဏ်ဖြင့်ပိုင်းဖြတ်သိမြင်တော်မူသည်။ (ဗုဒ္ဓဝေနေယျသတ္တဝါတို့ကို တရားဓမ္မဟောပြမှုကိစ္စ ပြီးဆုံးချိန်ဖြစ်သော ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ရာကာလကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်တော်မူသည်)
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
**အာယုသင်္ခါရံ**၊ သက်တော်ရှည်ရန် ပြုစီမံတတ်သော ဖလသမာပတ်ကို။ (အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေကို ကြာရှည် တည်တံ့အောင် ပြုလုပ်စီမံတတ်သော ဖလသမာပတ်ကို)အာယုသင်္ခါရလွှတ်ဟူသည်။ ။ "သင်္ခရောတီတိ သင်္ခါရော- အာယုံ သင်္ခါရော အာယုသင်္ခါရော- အသက်ခေါ် ဇိဝိတိန္ဒြေကို ပြုပြင်စီမံတတ်သော ဖလသမာပတ်"ဟု ဝစနတ္ထပြု။ ရောဂါကင်းကွာ ကျန်းမာစွာဖြင့် အသက်တော်ကို ကြာရှည်တည်တံ့အောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တတ်သော ဖလသမာပတ်တရား"ဟု ဆိုလို၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အကယ်၍ အာယုကပ် တကပ်, တကပ်ကျော်ကျော် အသက်ရှည်စေတော်မူလိုလျှင် ဖလသမာပတ်ကို ဆက်လက်ဝင်စားတော်မူရမည်။ အာယုဝဍ္ဎနဆေး ဘုဉ်းပေးသကဲ့သို့ ဖလသမာပတ်ဝင်စား၍ အသက်တော်ကို ကြာရှည်တည်တံ့အောင် ကျန်းမာအောင် စောင့်ရှောက်ပြုပြင်တော်မူရမည်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ယင်းသို့ အသက်တော်ကို ပြုပြင်တတ်သော ဖလသမာပတ်ကို အာယုသင်္ခါရဟု ခေါ်၏။ ငါသည် ဤနေ့မှစ၍ သုံလမျှသာ ဖလသမာပတ်ဝင်စားတော့မည်။ သုံးလကျော်လျှင် ရောဂါကင်းကွာ သက်ရှည်ကြာစေသော ဖလသမာပတ်ကို ဆက်လက်ဝင်စားမှု မပြုတော့အံ့ဟု စိတ်ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်ကို အာယုသင်္ခါရစွန့်လွှတ်သည်ဟု ခေါ်၏။
နောက်တနည်းအဖွင့်။ ။ သင်္ခရီယတေတိ သင်္ခါရော- ဖလသမာပတ်သည် ပြုစီမံအပ်သော (ဖလသမာပတ်၏ ပြပြင်ပေးမှုကို ခံယူရသော)၊ အာယု- အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေ။ အာယု စ တံ သင်္ခါရောစာတိ အာယုသင်္ခါရော၊ ဤဝစနတ္ထအလို အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေကို အာယုသင်္ခါရဟု ခေါ်၏။ ဖလသမာပတ်ကို အာယုသင်္ခါရဟု ခေါ်သည်မဟုတ်၊ ထို့ပြင် အာယုသင်္ခါရစွန့်လွှတ်သည်ဟု ဆိုရာ၌လည်း ပဌမနည်းတုန်းကကဲ့သို့ ဖလသမာပတ်ကို စွန့်လွှတ်သည်ဟု တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပါယ်မထွက်၊ အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေကို စွန့်လွှတ်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ထွက်၏။ ထို့ကြောင့် ဖလသမာပတ်ဝင်စားခြင်းကြောင့် ရောဂါကင်းကွာ ရှည်ကြာစွာ တည်တံ့မည်ဖြစ်သော အသက်တော်ကို ဖလသမာပတ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုမပြုတော့အံ့ဟု စိတ်ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်ကို အာယုသင်္ခါရလွတ် တော်မူသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဝစနတ္ထနှစ်မျိုးနှင့် ဆီလျော်အောင် အဓိပ္ပါယ်နှစ်နည်း ရှင်းလင်းရေးပြနေရသော်လည်း မူရင်းအဓိပ္ပါယ် အနှစ်သာရ မထူးခြားလှပါ။
အာယုသင်္ခါရလွှတ်တော်မူခြင်း၏ မူရင်းအကြောင်း။ ။ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါဟု မာရ်နတ်က တောင်းပန်ခြင်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရား အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူသည်ဆိုသော်လည်း အမှန်တကယ်အားဖြင့်ကား။ မာရ်နတ်က တောင်းပန်ခြင်းကြောင့် အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူသည်မဟုတ်၊ အကယ်၍ နိမိတ္တဩဘာသပြုသည်နှင့် တပြိုင်နက် "တိဋ္ဌတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ကပ္ပံ"ဟု အရှင်အာနန္ဒာက အချိန်မီ တောင်းပန်နိုင်ခဲ့လျှင်လည်း အာယုသင်္ခါရ မလွှတ်ဘဲ နေတော်မူမည်မဟုတ်၊ လွှတ်မည် ဧကန်သာဖြစ်၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟု မူရင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြရသော်- မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့သည် သတ္တဝါတို့ကို တရာဓမ္မ ဟောပြဆုံးမခြင်းငှာသာလျှင် လူ့ပြည်လူ့လောက၌ အသက်ခန္ဓာ ဆက်ကာ ကြာရှည် တည်နေတော်မူကြခြင်းဖြစ်၏။ ယင်းသို့ တည်နေတော်မူကြရာ၌လည်း မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ဟောပြဆုံးမမှုပြုထိုက်သော သတ္တဝါ (ဗုဒ္ဓဝေနေယျ သတ္တဝါ)ရှိမှသာ တည်နေတော်မူမည်၊ မရှိလျှင် တည်နေတော်မူမည်မဟုတ်၊ ထိုဗုဒ္ဓဝေနေယျသတ္တဝါတို့ကလည်း ထိုနေ့မှ စ၍ သုံးလကျော်လွန်လျှင် တဦးတယောက်မျှမရှိတော့။ သို့ဖြစ်လျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ လုပ်ငန်းကိစ္စ (ဗုဒ္ဓကိစ္စ)မရှိတော့ပြီ။ ယင်းသို့ ဗုဒ္ဓဝေနေယျသတ္တဝါ မရှိတော့၍ ဗုဒ္ဓကိစ္စအားလုံး ပြီးဆုံးပြီဖြစ်သောကြောင့်သာလျှင် အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
နိမိတ္တဩဘာသပြုတော်မူခြင်း၏ မူရင်းအကြောင်း။ ။ ထို့အပြင် "တိဋ္ဌတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ကပ္ပံ"ဟု အရှင်အာနန္ဒာက တောင်းပန်မှုပြုရန် ရည်သန်၍ နိမိတ္တဩဘာသပြုတော်မူသည်ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း ထိုရည်သန်ချက်သည် နိမိတ္တဩဘာသပြုတော်မူခြင်း၏ မူရင်းအကြောင်းမဟုတ်၊ တကယ် မူရင်းအကြောင်းကား "သောကတနုကရဏတ္ထံ"နှင့်အညီ အရှင်အာနန္ဒာကို သောကနည်းပါးစေလိုတော်မူခြင်း (စိတ်သက်သာရာရစေတော်မူလိုခြင်း) ဟူသော အကြောင်းသာတည်း။ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၊ ၂၉၈။ ဩဿဇ္ဇိ၊ (မဝင်စားတော့အံ့ဟု) စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။ (တနည်း) အာယုသင်္ခါရံ၊ ဖလသမာသတ်သည် ပြုလုပ်စီမံအပ်သော အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေကို။ ဩဿဇ္ဇိ၊ စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။ (ဖလသမာသတ်ဖြင့် တည်တံ့စေမှု မပြုတော့အံ့ဟု စိတ်ဆုံးဖြတ်တော်မူပြီ)။
နောက်တနည်းအဖွင့်။ ။ သင်္ခရီယတေတိ သင်္ခါရော- ဖလသမာပတ်သည် ပြုစီမံအပ်သော (ဖလသမာပတ်၏ ပြပြင်ပေးမှုကို ခံယူရသော)၊ အာယု- အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေ။ အာယု စ တံ သင်္ခါရောစာတိ အာယုသင်္ခါရော၊ ဤဝစနတ္ထအလို အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေကို အာယုသင်္ခါရဟု ခေါ်၏။ ဖလသမာပတ်ကို အာယုသင်္ခါရဟု ခေါ်သည်မဟုတ်၊ ထို့ပြင် အာယုသင်္ခါရစွန့်လွှတ်သည်ဟု ဆိုရာ၌လည်း ပဌမနည်းတုန်းကကဲ့သို့ ဖလသမာပတ်ကို စွန့်လွှတ်သည်ဟု တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပါယ်မထွက်၊ အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေကို စွန့်လွှတ်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ထွက်၏။ ထို့ကြောင့် ဖလသမာပတ်ဝင်စားခြင်းကြောင့် ရောဂါကင်းကွာ ရှည်ကြာစွာ တည်တံ့မည်ဖြစ်သော အသက်တော်ကို ဖလသမာပတ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုမပြုတော့အံ့ဟု စိတ်ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်ကို အာယုသင်္ခါရလွတ် တော်မူသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဝစနတ္ထနှစ်မျိုးနှင့် ဆီလျော်အောင် အဓိပ္ပါယ်နှစ်နည်း ရှင်းလင်းရေးပြနေရသော်လည်း မူရင်းအဓိပ္ပါယ် အနှစ်သာရ မထူးခြားလှပါ။
အာယုသင်္ခါရလွှတ်တော်မူခြင်း၏ မူရင်းအကြောင်း။ ။ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါဟု မာရ်နတ်က တောင်းပန်ခြင်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရား အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူသည်ဆိုသော်လည်း အမှန်တကယ်အားဖြင့်ကား။ မာရ်နတ်က တောင်းပန်ခြင်းကြောင့် အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူသည်မဟုတ်၊ အကယ်၍ နိမိတ္တဩဘာသပြုသည်နှင့် တပြိုင်နက် "တိဋ္ဌတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ကပ္ပံ"ဟု အရှင်အာနန္ဒာက အချိန်မီ တောင်းပန်နိုင်ခဲ့လျှင်လည်း အာယုသင်္ခါရ မလွှတ်ဘဲ နေတော်မူမည်မဟုတ်၊ လွှတ်မည် ဧကန်သာဖြစ်၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟု မူရင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြရသော်- မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့သည် သတ္တဝါတို့ကို တရာဓမ္မ ဟောပြဆုံးမခြင်းငှာသာလျှင် လူ့ပြည်လူ့လောက၌ အသက်ခန္ဓာ ဆက်ကာ ကြာရှည် တည်နေတော်မူကြခြင်းဖြစ်၏။ ယင်းသို့ တည်နေတော်မူကြရာ၌လည်း မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ဟောပြဆုံးမမှုပြုထိုက်သော သတ္တဝါ (ဗုဒ္ဓဝေနေယျ သတ္တဝါ)ရှိမှသာ တည်နေတော်မူမည်၊ မရှိလျှင် တည်နေတော်မူမည်မဟုတ်၊ ထိုဗုဒ္ဓဝေနေယျသတ္တဝါတို့ကလည်း ထိုနေ့မှ စ၍ သုံးလကျော်လွန်လျှင် တဦးတယောက်မျှမရှိတော့။ သို့ဖြစ်လျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ လုပ်ငန်းကိစ္စ (ဗုဒ္ဓကိစ္စ)မရှိတော့ပြီ။ ယင်းသို့ ဗုဒ္ဓဝေနေယျသတ္တဝါ မရှိတော့၍ ဗုဒ္ဓကိစ္စအားလုံး ပြီးဆုံးပြီဖြစ်သောကြောင့်သာလျှင် အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
နိမိတ္တဩဘာသပြုတော်မူခြင်း၏ မူရင်းအကြောင်း။ ။ ထို့အပြင် "တိဋ္ဌတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ကပ္ပံ"ဟု အရှင်အာနန္ဒာက တောင်းပန်မှုပြုရန် ရည်သန်၍ နိမိတ္တဩဘာသပြုတော်မူသည်ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း ထိုရည်သန်ချက်သည် နိမိတ္တဩဘာသပြုတော်မူခြင်း၏ မူရင်းအကြောင်းမဟုတ်၊ တကယ် မူရင်းအကြောင်းကား "သောကတနုကရဏတ္ထံ"နှင့်အညီ အရှင်အာနန္ဒာကို သောကနည်းပါးစေလိုတော်မူခြင်း (စိတ်သက်သာရာရစေတော်မူလိုခြင်း) ဟူသော အကြောင်းသာတည်း။ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၊ ၂၉၈။ ဩဿဇ္ဇိ၊ (မဝင်စားတော့အံ့ဟု) စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။ (တနည်း) အာယုသင်္ခါရံ၊ ဖလသမာသတ်သည် ပြုလုပ်စီမံအပ်သော အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေကို။ ဩဿဇ္ဇိ၊ စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။ (ဖလသမာသတ်ဖြင့် တည်တံ့စေမှု မပြုတော့အံ့ဟု စိတ်ဆုံးဖြတ်တော်မူပြီ)။
စ၊ ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ဖြစ်ရပ်ကား။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
အာယုသင်္ခါရေ၊ အာယုသင်္ခါရကို။
ဩဿဋ္ဌေ၊ စွန့်လွှတ်တော်မူအပ်ပြီးလသော်။
ဘိံသနကော၊ (ရာဂမကင်းသူတို့ကို) ကြောက်လန့်စေနိုင်သော။
[ဘိသိ+ဏေ+ယု+က။ အဝီတရာဂေ ဘိံသေတီတိ ဘိံသနော။ သော ဧဝ ဘိံသနကော]
သလောမဟံသော၊ အမွေးရွှင်ပျ, ကြက်သီးထခြင်းနှင့်တကွဖြစ်သော။
ဝါ၊ ကြက်သီးမွှေးညင်းထစေနိုင်လောက်သော။
မဟာဘူမိစာလော၊ ကြီးစွာသော မြေတုန်လှုပ်ခြင်းသည်။ (ဇာတိခေတ်ဖြစ်သော တသောင်းသော လောကဓာတ်အရပ်ဌာန အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ကြီးစွာသော မြေတုန်လှုပ်ခြင်းသည်)
အဟောသိ၊ ဖြစ်လေပြီ။
ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော၊ မိုးစည်ကြီးတို့သည်လည်း။
ဝါ၊ မိုးတိမ်ကင်းပျောက်, အခြောက်တိုက် မိုးခြိမ်းသံတို့သည်လည်း။
ဖလိံသု၊ ထစ်ချုန်းမြည်ဟီးကုန်ပြီ။
အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ (အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူပြီးရာ ထိုအခါ၌)
ဘဂဝါ၊ သည်။
**ဧတမတ္ထံ**၊ ဤအနက်သဘောကို။ (ဤသင်္ခါရနှင့် ဝိသင်္ခါရတို့၏ ထူးခြားချက်အနက်သဘောကို)
ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ။ ။ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ သင်္ခါရဝိသင်္ခါရာနံ ဝိသေသသင်္ခါတံ အတ္ထံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ။ ၎င်း-၂၉၈။
ဝိဒိတွာ၊ အကြွင်းမဲ့သိမြင်တော်မူ၍။
တာယံ ဝေလာယံ၊ (အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူပြီးရာ) ထိုအခါ၌။
ဣမံ ဥဒါနံ၊ ပီတိအဟုန်တွက်, ပေါ်ထွက်ရွှင်လန်း, ဤဥဒါန်းဂါထာကို။ (ကြွင်းမဲ့ဥသုံ အားလုံးစံဒသော သင်္ခါရတို့ကို စွန့်လွှတ်တော်မူ၍ သင်္ခါရကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ကိုယ်တော်မြတ် ကြွသွားတော်မူခြင်းကို ဖော်ပြသော ဤဥဒါန်းဂါထာကို)
**ဥဒါနေသိ**၊ ကျူးရင့်တော်မူပြီ။
ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ။ ။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ် ကိုယ်တော်တိုင် ဆုံးမရမည်ဖြစ်သော ဝေနေယျသတ္တဝါတို့ကို ဟောပြဆုံးမမှု ဗုဒ္ဓကိစ္စအားလုံး ပြီးဆုံးရန် သုံးလမျှသာ လိုတော့သော ဤနေ့၌ "ငါဘုရားသည် ဘဝသံသရာ ကြာမြင့်စွာ ထမ်းရွက်လာခဲ့သော ဤခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောတည်းဟူသော ဒုက္ခဝန်ထုပ် ဝန်ပိုးကြီးကို မကြာမီ ပစ်ချထားခဲ့တော့မည်"ဟူ၍ ကောင်းစွာ ဆင်ခြင် သိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားမှာ ထိုခန္ဓာဒုက္ခဝန်ထုပ်ကြီးမရှိရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ၏ ဂုဏ်ကို အထပ်ထပ် ဆင်ခြင်စဉ်းစားတော်မူသောအခါ အလွန်မွန်မြတ်သော နှစ်သက်ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်မှု ပီတိသောမနဿများ ဖြစ်ပွားလာ၏။ ယင်းသို့ ဖြစ်ပွားလာသော ပီတိသောမနဿ အရှိန်အဟုန်ကြောင့် "တုလမတုလဉ္စ"အစရှိသော ဥဒါန်းဂါထာကို ကျူးရင့်တော်မူသည်။ ဣမံ ဥဒါနန္တိ အနဝသေသသင်္ခါရေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အတ္တနော ဝိသင်္ခါရဂမနဒီပကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ၊ ကသ္မာ ဥဒါနေသိ။ပ။ တေန ပီတိဝေဂေန ဥဒါနေသိ။ ဥဒါန်း အဋ္ဌကထာနည်း။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။
ဥဒါနေသိ၊ ကျူးရင့်တော်မူသနည်းဟူမူ)။
မုနိ၊ သိဖွယ်အားလုံး,စဆုံးမကျန်, အမှန်သိမြင် ဘုရားရှင်သည်။
သမ္ဘဝံ၊ အကျိုးဝိပါက် ဖြစ်ပေါ်လာရာ ဖြစ်သော။
ဘဝသင်္ခါရံ၊ ဘဝအသစ် စီမံပြုလုပ်တတ်သော။
တုလံ စ၊ နှိုင်းချိန် သတ်မှတ် ပိုင်းဖြတ်အပ်သော ကာမာဝစရကံကိုလည်းကောင်း။ (အစွမ်း, အာနုဘော်နည်းပါးခြင်းကြောင့် တိုင်းတာ သတ်မှတ်ပိုင်းဖြတ်၍ ရစကောင်းသော ကာမာဝစရကံကိုလည်းကောင်း)
**အတုလံ စ**၊ မပိုင်းဖြတ်အပ်သော မဟဂ္ဂုတ်ကံကိုလည်းကောင်း။တုလ အတုလမည်သော ကံများ။ ။ သဗ္ဗေသံ သောဏသိင်္ဂါလာဒီနမ္ပိ ပစ္စက္ခဘာဝတော တုလိကံ ပရိစ္ဆိန္နန္တိ တုလံ- ကာမာဝစရကံသည် အိမ်ခွေး တောခွေးများပါမကျန် အားလုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်များပင် ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် ပစ္စက္ခဖြစ်သောကြောင့် ပိုင်းဖြတ်အပ်သောတရားဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကာမာဝစရကံကို တုလခေါ်သည်ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်၏။ ထိုအဖွင့်၌ အိမ်ခွေး, တောခွေးများမှာပင် ပစ္စက္ခဖြစ်သည်ဟူသော စကား၏ဆိုလိုရင်းမှာ ထိုခွေးများသည်ပင် ကာမာဝစရကံ အကောင်းအဆိုးကို ခွဲခြားသိနိုင်သည်။ (သို့မဟုတ်) ထိုခွေးများမှာပင် ကာမာဝစရကံ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မဟဂ္ဂုတ်ကံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကာမာဝစရကံသည် ဂုဏ်အရည်အချင်းအားဖြင့် နိမ့်ကျသေးငယ်၍ တိုင်းတာပိုင်းဖြတ်အပ် ပိုင်းဖြတ်နိုင်သည်ဟူ၍ ဆိုလိုရင်း စဉ်းစားမိ၏။ ဋီကာ၌ "အပ္ပါနုဘာဝတာယ ပရိစ္ဆိန္နံ"ဟု ဖွင့်၏။ ထိုအဖွင့်၏ ဆိုလိုရင်းမှာ-
ကာမာဝစရကံသည် တန်ခိုးအရှိန်အဝါ အာနုဘော် အစွမ်းနည်းပါး၏။ မဟဂ္ဂုတ်ကံများကဲ့သို့ အစွမ်းမထက်မြက်။ မဟဂ္ဂုတ် ဈာန်ဇောအစဉ်များလောက် အချိန်ကြာရှည်စွာ မဖြစ်နိုင်။ ကြာရှည်စွာလည်း အကျိုးမ ပေးနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကာမာဝစရကံသည် သေးငယ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကဲ့သို့ တိုင်းတာအပ်, ပိုင်းဖြတ်အပ်သည်။ တိုင်းတာပိုင်းဖြတ်၍ ရစကောင်းသည်ဟု ဆိုလို၏။ တုလီယတီတိ တုလံ- ပိုင်းဖြတ်အပ်သော ကံ (ကာမာဝစရ ကံ)။
မဟဂ္ဂုတ်ကံများကား ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတို့ကို ပယ်ခွာနိုင်၏။ ဈာန်ဇောအစဉ် အနေအားဖြင့်လည်း အချိန်ကြာရှည်စွာ ဖြစ်နိုင်၏။ မဟာကပ်ပေါင်းများစွာ ရှည်မြင့်ကြာအောင် ကျယ်ပြန့်ကြီးမားသော အကျိုးကိုလည်း ပေးနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် န တုလံ အတုလံ- မပိုင်းဖြတ်အပ်သော ကံ။ (ဂုဏ်အရည်အချင်းအားဖြင့် ကာမာဝစရကံများနှင့် နှိုင်းချိန်တိုင်းတာမှု ပိုင်းဖြတ်မှု မပြုအပ်သောကံ)ဟု ဝစနတ္ထပြု။ တနည်းအားဖြင့် နတ္ထိ တုလံ သဒိသံ ယဿာတိ အတုလံ- နှိုင်းချိန်တိုင်းတာဖွယ်ရာ အလားတူ အခြားသော လောကီကံမရှိသောကံ (မဟဂ္ဂုတ်ကံ)။ အခြားသော တုလကံ, အတုလကံ နှစ်မျိုးခွဲခြား အရကောက်ပုံအမျိုးမျိုး နိဿယခန်း အနက်ပေးနည်းများအတိုင်း သိလေ။
"သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာတိ သမ္ဘဝေါ- အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာရာ ကံတရား"ဟု ဋီကာ ဝစနတ္ထပြု၏။ အဋ္ဌကထာ၌ ထိုပုဒ်ကို "ရာသိကာရဥံ ပီဏ္ဍကာရကံ- အကျိုးတရားအစုအဝေးကို ပြုလုပ်တတ်သော ကံ"ဟူ၍ ဖွင့်သည်။ အဋ္ဌကထာ၌ နောက်ထပ် ဂါထာအနက် တနည်းဖွင့်ထားသေး၏။ ထိုအဖွင့်အနက်မှာ-
နောက်တနည်း ဂါထာအနက်။ ။ မုနိ- မြတ်စွာဘုရားသည်။ အတုလဉ္စ- တန်းတူရည်တူ တရားမရှိသော နိဗ္ဗာန်ကိုလည်းကောင်း။ သမ္ဘဝဉ္စ- ဘဝဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို လည်းကောင်း။ တုလံ (တုလေန္တော)- စူးစမ်းဆင်ခြင်တော်မူလျက်။ (ခန္ဓာငါးပါးကား အနိစ္စ၊ ခန္ဓာချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကား နိစ္စဟူ၍ နိဗ္ဗာန်၏အကျိုး, ခန္ဓာ၏အပြစ်ကို စိစစ်သောအားဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်တော်မူလျက်။ ဝါ- ခန္ဓာဖြစ်လာခြင်းကား ဘယ။ ခန္ဓာမဖြစ်ခြင်းကား ခေမဟူ၍ အကျိုးအပြစ်ကို စိစစ်သောအားဖြင့် စူးစမ်း ဆင်ခြင်တော်မူလျက်) ဘဝေ- ဘဝခန္ဓာ၌။ အာဒီနဝံစ- အပြစ်ကိုလည်းကောင်း။ နိဗ္ဗာနေ- နိဗ္ဗာန်၌။ အာနိသံသံ- ဘဝခန္ဓာကို စီမံပြုလုပ်တတ်သော ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံကို။ အဝဿဇိ- (ထိုကံကုန်စေတတ်သော အရိယမဂ်ဖြင့်) ပယ်စွန့်တော်မူပြီ။ (ကထံ- အဘယ်သို့။ အဝဿဇိ- ပယ်စွန့်တော်မူသနည်းဟူမူ)
(သင်္ဂါမသီသေ- ရှေ့တန်း စစ်မြေပြင်စခန်း၌၊ မဟာယောဓော- စစ်ဗိုလ်ကြီးသည်) ကဝစံ- ခန္ဓာကိုယ်ကို ရစ်ပတ်ဝတ်ထားသော ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို။ ဘိန္ဒတိ ဣဝ- ဆုတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးပစ်သကဲ့သို့။ တထာ- ထို့အတူ၊ မုနိ- မြတ်စွာဘုရားသည်။ အဇ္ဈတ္တရတော- မိမိခန္ဓာအစဉ်၌ ဝိပဿနာရှုသောအားဖြင့် ပျော်မွေ့တော်မူသည်။ သမာဟိတော- သမထဖြင့် တည်ကြည်တော်မူသည်။ ဝါ- သမထဖြင့် စိတ်ကို အာရုံ၌ ကောင်းမွန်တည်ငြိမ်စွာ ထားတော်မူသည်။ (ဟုတွာ- ဖြစ်၍) အတ္တသမ္ဘဝံ- မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်သော ကိလေသာပိုက်ကွန်ကိုလည်း။ အဘိန္ဒိ- ဖောက်ဖြတ်ဖျက်ဆီးတော်မူပြီ။ဣတိ- ဤသို့၊။ (ဥဒါနေသိ- ကျူးရင့် မိန့်မြွက်တော်မူပြီ) ဝါ၊ နှိုင်းချိန်ပိုင်းဖြတ်ဖွယ်ရာ အလားတူ အခြားသော လောကီကံမရှိသော မဟဂ္ဂုတ်ကံကိုလည်းကောင်း။ အဝဿဇိ၊ အရိယမဂ်ဖြင့် စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။ (တနည်း) တုလံ စ၊ နှိုင်းချိန် ပိုင်းဖြတ်အပ်သော ကာမာဝစရ, ရူပါဝစရကံကိုလည်းကောင်း။ အတုလံ စ၊ မနှိုင်းချိန် မပိုင်းဖြတ်အပ်သော အရူပါဝစရကံကိုလည်းကောင်း။ (တနည်း) တုလံ စ၊ ဤရွေ့ ဤမျှဟု နှိုင်းချိန်ပိုင်းဖြတ်နိုင်၍ နည်းသော အကျိုးရှိသော ကာမာဝစရ, ရူပါဝစရ, အရူပါဝစရကံကို လည်းကောင်း။ အတုလံ စ၊ ဤရွေ့ ဤမျှဟု မနှိုင်းချိန် မပိုင်းဖြတ်နိုင်အောင်များသော အကျိုးရှိသော ကာမာဝစရ,ရူပါဝစရ, အရူပါဝစရကံကိုလည်းကောင်း။ အဝဿဇိ၊ အရိယမဂ်ဖြင့် စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။
ကာမာဝစရကံသည် တန်ခိုးအရှိန်အဝါ အာနုဘော် အစွမ်းနည်းပါး၏။ မဟဂ္ဂုတ်ကံများကဲ့သို့ အစွမ်းမထက်မြက်။ မဟဂ္ဂုတ် ဈာန်ဇောအစဉ်များလောက် အချိန်ကြာရှည်စွာ မဖြစ်နိုင်။ ကြာရှည်စွာလည်း အကျိုးမ ပေးနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကာမာဝစရကံသည် သေးငယ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကဲ့သို့ တိုင်းတာအပ်, ပိုင်းဖြတ်အပ်သည်။ တိုင်းတာပိုင်းဖြတ်၍ ရစကောင်းသည်ဟု ဆိုလို၏။ တုလီယတီတိ တုလံ- ပိုင်းဖြတ်အပ်သော ကံ (ကာမာဝစရ ကံ)။
မဟဂ္ဂုတ်ကံများကား ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတို့ကို ပယ်ခွာနိုင်၏။ ဈာန်ဇောအစဉ် အနေအားဖြင့်လည်း အချိန်ကြာရှည်စွာ ဖြစ်နိုင်၏။ မဟာကပ်ပေါင်းများစွာ ရှည်မြင့်ကြာအောင် ကျယ်ပြန့်ကြီးမားသော အကျိုးကိုလည်း ပေးနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် န တုလံ အတုလံ- မပိုင်းဖြတ်အပ်သော ကံ။ (ဂုဏ်အရည်အချင်းအားဖြင့် ကာမာဝစရကံများနှင့် နှိုင်းချိန်တိုင်းတာမှု ပိုင်းဖြတ်မှု မပြုအပ်သောကံ)ဟု ဝစနတ္ထပြု။ တနည်းအားဖြင့် နတ္ထိ တုလံ သဒိသံ ယဿာတိ အတုလံ- နှိုင်းချိန်တိုင်းတာဖွယ်ရာ အလားတူ အခြားသော လောကီကံမရှိသောကံ (မဟဂ္ဂုတ်ကံ)။ အခြားသော တုလကံ, အတုလကံ နှစ်မျိုးခွဲခြား အရကောက်ပုံအမျိုးမျိုး နိဿယခန်း အနက်ပေးနည်းများအတိုင်း သိလေ။
"သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာတိ သမ္ဘဝေါ- အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာရာ ကံတရား"ဟု ဋီကာ ဝစနတ္ထပြု၏။ အဋ္ဌကထာ၌ ထိုပုဒ်ကို "ရာသိကာရဥံ ပီဏ္ဍကာရကံ- အကျိုးတရားအစုအဝေးကို ပြုလုပ်တတ်သော ကံ"ဟူ၍ ဖွင့်သည်။ အဋ္ဌကထာ၌ နောက်ထပ် ဂါထာအနက် တနည်းဖွင့်ထားသေး၏။ ထိုအဖွင့်အနက်မှာ-
နောက်တနည်း ဂါထာအနက်။ ။ မုနိ- မြတ်စွာဘုရားသည်။ အတုလဉ္စ- တန်းတူရည်တူ တရားမရှိသော နိဗ္ဗာန်ကိုလည်းကောင်း။ သမ္ဘဝဉ္စ- ဘဝဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို လည်းကောင်း။ တုလံ (တုလေန္တော)- စူးစမ်းဆင်ခြင်တော်မူလျက်။ (ခန္ဓာငါးပါးကား အနိစ္စ၊ ခန္ဓာချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကား နိစ္စဟူ၍ နိဗ္ဗာန်၏အကျိုး, ခန္ဓာ၏အပြစ်ကို စိစစ်သောအားဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်တော်မူလျက်။ ဝါ- ခန္ဓာဖြစ်လာခြင်းကား ဘယ။ ခန္ဓာမဖြစ်ခြင်းကား ခေမဟူ၍ အကျိုးအပြစ်ကို စိစစ်သောအားဖြင့် စူးစမ်း ဆင်ခြင်တော်မူလျက်) ဘဝေ- ဘဝခန္ဓာ၌။ အာဒီနဝံစ- အပြစ်ကိုလည်းကောင်း။ နိဗ္ဗာနေ- နိဗ္ဗာန်၌။ အာနိသံသံ- ဘဝခန္ဓာကို စီမံပြုလုပ်တတ်သော ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံကို။ အဝဿဇိ- (ထိုကံကုန်စေတတ်သော အရိယမဂ်ဖြင့်) ပယ်စွန့်တော်မူပြီ။ (ကထံ- အဘယ်သို့။ အဝဿဇိ- ပယ်စွန့်တော်မူသနည်းဟူမူ)
(သင်္ဂါမသီသေ- ရှေ့တန်း စစ်မြေပြင်စခန်း၌၊ မဟာယောဓော- စစ်ဗိုလ်ကြီးသည်) ကဝစံ- ခန္ဓာကိုယ်ကို ရစ်ပတ်ဝတ်ထားသော ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို။ ဘိန္ဒတိ ဣဝ- ဆုတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးပစ်သကဲ့သို့။ တထာ- ထို့အတူ၊ မုနိ- မြတ်စွာဘုရားသည်။ အဇ္ဈတ္တရတော- မိမိခန္ဓာအစဉ်၌ ဝိပဿနာရှုသောအားဖြင့် ပျော်မွေ့တော်မူသည်။ သမာဟိတော- သမထဖြင့် တည်ကြည်တော်မူသည်။ ဝါ- သမထဖြင့် စိတ်ကို အာရုံ၌ ကောင်းမွန်တည်ငြိမ်စွာ ထားတော်မူသည်။ (ဟုတွာ- ဖြစ်၍) အတ္တသမ္ဘဝံ- မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်သော ကိလေသာပိုက်ကွန်ကိုလည်း။ အဘိန္ဒိ- ဖောက်ဖြတ်ဖျက်ဆီးတော်မူပြီ။ဣတိ- ဤသို့၊။ (ဥဒါနေသိ- ကျူးရင့် မိန့်မြွက်တော်မူပြီ) ဝါ၊ နှိုင်းချိန်ပိုင်းဖြတ်ဖွယ်ရာ အလားတူ အခြားသော လောကီကံမရှိသော မဟဂ္ဂုတ်ကံကိုလည်းကောင်း။ အဝဿဇိ၊ အရိယမဂ်ဖြင့် စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။ (တနည်း) တုလံ စ၊ နှိုင်းချိန် ပိုင်းဖြတ်အပ်သော ကာမာဝစရ, ရူပါဝစရကံကိုလည်းကောင်း။ အတုလံ စ၊ မနှိုင်းချိန် မပိုင်းဖြတ်အပ်သော အရူပါဝစရကံကိုလည်းကောင်း။ (တနည်း) တုလံ စ၊ ဤရွေ့ ဤမျှဟု နှိုင်းချိန်ပိုင်းဖြတ်နိုင်၍ နည်းသော အကျိုးရှိသော ကာမာဝစရ, ရူပါဝစရ, အရူပါဝစရကံကို လည်းကောင်း။ အတုလံ စ၊ ဤရွေ့ ဤမျှဟု မနှိုင်းချိန် မပိုင်းဖြတ်နိုင်အောင်များသော အကျိုးရှိသော ကာမာဝစရ,ရူပါဝစရ, အရူပါဝစရကံကိုလည်းကောင်း။ အဝဿဇိ၊ အရိယမဂ်ဖြင့် စွန့်လွှတ်တော်မူပြီ။
(သင်္ဂါမသီသေ၊ ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်စခန်း၌၊
မဟာယောဓော၊ စစ်ဗိုလ်ကြီးသည်)
ကဝစံ၊ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို။
ဘိန္ဒတိ ဣဝ၊ ဆုတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးပစ် သကဲ့သို့။
တထာ၊ ထို့အတူ။
မုနိ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
အဇ္ဈတ္တရတော၊ မိမိခန္ဓာအစဉ်တရားတို့၌ ပျော်မွေ့တော်မူသည်။ (မိမိခန္ဓာအစဉ်တရားတို့၌ ဝိပဿနာရှူသောအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အာရုံပြုဆင်ခြင် စဉ်းစားသောအားဖြင့် လည်းကောင်း ပျော်မွေ့တော်မူသည်)
သမာဟိတော၊ (ဥပစာရ, အပ္ပနာ၊ နှစ်ဖြာသော သမာဓိဖြင့်) စိတ်ကို အာရုံ၌ ကောင်းမွန်တည်ငြိမ်စွာ ထားတော်မူသည်။
ဝါ၊ တည်ကြည်တော်မူသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
အတ္တသမ္ဘဝံ၊ မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်သော ကိလေသာကိုလည်း၊
အဘိန္ဒိ၊ ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးတော်မူပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(ဥဒါနေသိ၊ ကျူးရင့်မိန့်မြွက်တော်မူပြီ)
[နောက်တနည်း ဂါထာအနက်ကို အောက်ခြေအဓိပ္ပါယ်ခန်း၌ ရေးထားပြီ]
အထခေါ၊ မဟာဘူမိစာလဖြစ်ရာ ထိုအခါ၌။
အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ၊ အရှင်အာနန္ဒာမှာ။
ဧတံ၊ ဤသို့ လွန်စွာအံ့ဩ, သိလိုသော ဆန္ဒသည်။
အဟောသိ၊ ဖြစ်ပြီ။
(ကိန္တိ၊ သို့။
အဟောသိ၊ နည်းဟူမူ)
အယံ ဘူမိစာလော၊ ဤမြေတုန်လှုပ်ခြင်းသည်။
မဟာ ဝတ၊ ကြီးမားလှပါပေစွာ့တကား။
အယံ ဘူမိစာလော၊ သည်။
ဘိံသနကော၊ ကြောက်လန့်စေနိုင်သည်။
သလောမဟံသော၊ အမွေးရွင်ပျ ကြက်သီးထခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သည်။
ဝါ၊ ကြက်သီးမွေးညင်း ထစေနိုင်လောက်သည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
သုမဟာ ဝတ၊ အလွန်ကြီးမားလှပါပေစွာ့တကား။
ဒေဝဒုန္ဒုဘိယော စ၊ လည်း။
ဖလိံသု၊ ကုန်ပြီ။
မဟတော၊ ကြီးမားလှစွာသော။
ဘူမိစာလဿ၊ မြေတုန်လှုပ်ခြင်း၏။
ပါတုဘာဝါယ၊ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းငှာ။
ဟေတု၊ အကြောင်းဟိတ်ကား။
ကော နုခေါ၊ အဘယ်နည်း။
ပစ္စယော၊ အကြောင်းပစ္စည်းကား။
ကော နုခေါ၊ နည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝါ၊ ဤသို့လွန်စွာအံ့ဩ, သိလိုသော ဆန္ဒသည်။
(အဟောသိ၊ ပြီ)
အထခေါ၊ (လွန်စွာအံ့ဩ, သိလိုသောဆန္ဒဖြစ်ရာ) ထိုအခါ၌။
အာယသ္မာ အာနန္ဒော၊ သည်။ပ။
ဘန္တေ၊ ရား။
အယံ ဘူမိစာလော၊ သည်။ပ။
ပစ္စယော၊ သည်။
ကော နုခေါ၊ နည်း။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ မေးလျှောက်ပြီ)။
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
မဟတော၊ သော။
ဘူမိစာလဿ၊ ၏။
ပါတုဘာဝါယ၊ ငှာ။
ဟေတူ၊ အကြောင်းဟိတ်တို့သည်။
ဣမေ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်မျိုးတို့ပေတည်း။
ပစ္စယာ၊ တို့သည်။
ဣမေ အဋ္ဌ၊ တည်း။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်မျိုးတို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ မဟာပထဝီ၊ ဤမြေကြီးသည်။ (ယူဇနာ နှစ်သိန်းလေးသောင်း ထုတည်ရှိသော ဤမြေကြီးသည်)
ဥဒကေ၊ (ယူဇနာ လေးသိန်း ရှစ်သောင်းထုထည်ရှိသော) ရေပြင်၌။
ပတိဋ္ဌိတာ၊ တည်၏။
ဥဒကံ၊ (ယူဇနာလေးသိန်းရှစ်သောင်းထုထည် ရှိသော) ရေသည်။
ဝါတေ၊ လေထု၌။ (ယူဇာနာ ကိုးသိန်းခြောက်သောင်း ထုထည်ရှိသော လေ၌)
ပတိဋ္ဌိတံ၊ တည်၏။
ဝါတော၊ လေထုသည်။
အာကာသဋ္ဌော၊ ဟင်းလင်းပြင်၌ တည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ယံ(ယသ္မိံ သမယေ)၊ အကြင်အခါ၌။
[တနည်း- ယံ ယေန သမယေန၊ အကြင်အခါဖြင့်]
မဟာဝါတာ၊ (ဥက္ခေပကမည်သော) ကြီးမားပြင်းထန်သော လေတို့သည်။ (ရေထုကို ဆောင်ထားသော လေထုကို ဖောက်ဖြတ်၍ ထိုလေထုကို တည်နေရာဌာနမှ ပစ်လွှင့် ဖယ်ရှားတတ်သော ကြီးမားပြင်းထန်သော လေတို့သည်။)
ဝါယန္တိ၊ တိုက်ခတ်ကုန်၏။
[ဥက္ခေပက၊ လေထုကို တည်ရာဌာနမှ ပစ်လွှင့်ဖယ်ရှားတတ်သောလေ]
မဟာဝါတာ၊ (ဥက္ခေပကမည်သော) ကြီးမားပြင်းထန်သောလေတို့သည်။
ဝါယန္တာ၊ တိုက်ခတ်ကုန်လသော်။
ဥဒကံ၊ ရေထုကို။
ကမ္ပေန္တိ၊ လှုပ်ရှားစေကုန်၏။
ဥဒကံ၊ ရေထုသည်။
ကမ္ပိတံ၊ (လေထုက) လှုပ်ရှားစေအပ်သည်။
ဝါ- (လေထုကြောင့်) လှုပ်ရှားသည်။
(သမာနံ၊ ဖြစ်လသော်)
[တနည်း- ကမ္ပိတံ၊ လေထုက လှုပ်ရှားစေအပ်သော၊
ဝါ၊ လေထုကြောင့် လှုပ်ရှားသော။
ဥဒကံ၊ ရေထုသည်။]
ပထဝိံ၊ မြေထုကို။
ကမ္ပေတိ၊ တုန်လှုပ်စေ၏။
သော သမယော၊ ထိုအခါသည်။ (ဥက္ခေပကမည်သော ပြင်းထန်သောလေတို့ တိုက်ခတ်ခြင်းကြောင့် ရေထုလှုပ်ရှားသဖြင့် မြေထုတုန်လှုပ်ရာ ထိုအခါသည်)
ဟောတိ၊ တရံတခါ ဖြစ်တတ်ပေ၏။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (ဥက္ခေပကမည်သော လေပြင်းတိုက်ခတ်ခြင်းကြောင့် ရေထုတုန်လှုပ်ရွေ့လျားခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်။
ဝါ၊ ဥက္ခေပကမည်သော ဝါယောဓာတ် ဖောက်ပြန်ခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်) [အဋ္ဌကထာ၌ ထိုအကြောင်းကို "ပဌမော ဓာတုကောပေန"ဟု ဖွင့်သည်]
မဟတော၊ သော။
ဘူမိစာလဿ၊ ၏။
ပါတုဘာဝါယ၊ ငှာ။
ပဌမော၊ ရှေးဦးစွာသော။
ဟေတု၊ အကြောင်းဟိတ်တည်း။
ပဌမော၊ သော။
ပစ္စယော၊ အကြောင်းပစ္စည်းတည်း။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုနစပရံ၊ နောက်ထပ်အခြားသော အကြောင်းတမျိုးကား။
[တနည်း- အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုန၊ နောက်ထပ်တဖန်။
အပရံစ၊ အခြားသောအကြောင်းကိုလည်း။
အဟံ၊ ငါသည်။
ဘာသိဿာမိ၊ ဟောတော်မူအံ့]
ဣဒ္ဓိမာ၊ ကြီးသောတန်ခိုးရှိသော။
စေတောဝသိပ္ပတ္တော၊ စိတ်၏ဝသီဘော်သို့ရောက်သော။
ဝါ၊ စိတ်၏ လိုတိုင်းပြီးမြောက် သိဒ္ဓိပေါက်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်သော။ [ပုဒ်နက်ရှင်းလင်းချက်ကို ဒုတိယအကြိမ်ရိုက် ဒုတိယတွဲ နိဿယ စာမျက်နှာ(၁၄)စတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၅) အနုသောတသုတ်ကြည့်]
သမဏော ဝါ၊ ရဟန်းသည်သော်လည်းကောင်း။
ဗြာဟ္မဏော ဝါ၊ ဗြာဟ္မဏ သူတော်ကောင်းသည် သော်လည်းကောင်း။
မဟိဒ္ဓိကာ၊ ကြီးသော တန်ခိုးရှိသော။ (အလိုရှိအပ်သော အကျိုး၏ အကြီးအကျယ် ပြီးစီးထမြောက်မှုရှိသော)
မဟာနုဘာဝါ၊ ကြီးသော အာနုဘော်ရှိသော။ (ကြီးမာများပြားသော ခံစားဖွယ် ဣဿရိယသမ္ပတ္တိ စသည်ရှိသော)
ဒေဝတာ ဝါ၊ နတ်သည်သော်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ရှိတတ်၏။
တဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဝါ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်မှာ။ (ထိုတန်ခိုးကြီးသော သမဏဗြာဟ္မဏ ဒေဝတာပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဝါ၊ မှာ)။
ပရိတ္တာ၊ အားနည်းသော။ (ရပြီးခါစမျှဖြစ်၍ အလွန်ကောင်းမွန်ကြေညက်စွာ မပွားစေအပ် မလေ့ကျက်အပ်သေး၍ အားနည်းသော)
ပထဝီသညာ၊ မြေဟူ၍ရှုမှတ်သော သညာသည်။
ဝါ၊ ပထဝီကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံပြု ရှုမှတ်ပွားများအပ်သော သညာအမှူးပြုသော ဘာဝနာသည်။
ဝါ၊ အတိုင်းအဆပမာဏမရှိအောင် အဖန်ဖန်ကြေညက်စွာ လေ့ကျက်ဖြစ်ပွားစေအပ်သည်ဖြစ်၍ အားကောင်းသော။
အာပေါသညာ၊ ရေဟူ၍ ရှုမှတ်သော သညာကို။
ဝါ၊ အာပေါကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံပြုရှုမှတ်ပွားများသော သညာအမှူးပြုသော ဘာဝနာသည်။
ဘာဝိတာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဣမံ ပထဝိံ၊ ဤမြေကြီးကို။
ကမ္ပေတိ၊ တုန်လှုပ်စေ၏။
သင်္ကမ္ပေတိ၊ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တုန်လှုပ်စေ၏။
သမ္ပကမ္ပေတိ၊ ဝန်းကျင်ပတ်လည် အမျိုးမျိုးတုန်လှုပ်စေ၏။
သမ္ပဝေဓေတိ၊ ဝန်းကျင်ပတ်လည် အမျိုးမျိုးလှုပ်ခါ၏။ [သင်္ကမ္ပေတိ-စသည်တို့မှာ ဝေဝုစ်ပရိယာယ် စကားလှယ်များဖြစ်သည်ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်သည်။ ထို့ကြောင့် တပုဒ်နှင့်တပုဒ် အလွန်ထူးခြားအောင် အနက်ပြန်ဆိုဖွယ် မလိုတော့ပေ]။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားသော သမဏ ဗြာဟ္မဏ နတ်ဗြဟ္မာ၏။ ပရိတ္တာ ပထဝီသညာနှင့် အပ္ပမာဏာ အာပေါသညာ ဖြစ်ပွားစေခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်။
ဝါ၊ ဤဉာဏိဒ္ဓိ, ကမ္မဝိပါကဇိဒ္ဓိ၏ အစွမ်းအာနုဘော်ဟူသော အကြောင်းသည်)။ပ။
**ဒုတိယော**၊ သော။
အယံ ဒုတိယော ဟေတု။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "ဒုတိယော ဝဒ္ဓါနုဘာဝေန"ဟုဖွင့်၍ ဋီကာ၌ "ဣဒ္ဓါဘာဝေနာတိ ဉာဏိဒ္ဓိယာ ကမ္မဝိပါကဇိဒ္ဓိယာ ပဘာဝေန တေဇေနာတိ အတ္ထော"ဟု ဖွင့်၏။ ထို၌ ဉာဏိဒ္ဓိဟူသည် "သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော"ဟူသော ပါဠိတော်နှင့်အညီ သမာဗြာဟ္မဏတို့၏ အဘိညာဉ်တန်ခိုးတည်း။ ကမ္မဝိပါကဇိဒ္ဓိဟူသည် "ဒေဝတာ ဝါ မဟိဒ္ဓိကာ မဟာနုဘာဝါ"ဟူသော ပါဠိတော်နှင့် အညီ နတ်၏ကမ္မဝိပါကအနေအားဖြင့် ဖြစ်သော တန်ခိုးတည်း။
ဟေတု။ပ။ ပစ္စယော။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ယဒါ၊ အကြင်အခါ၌။
ဗောဓိသတ္တော၊ ဘုရားအလောင်းတော်သည်။
တုသိတာ၊ တုသိတာမည်သော။
ကာယာ၊ နတ်အပေါင်းမှ။
ဝါ၊ နတ်ပြည်မှ။
စဝိတွာ၊ စုတေ၍။
ဝါ၊ ကွယ်လွန်ခဲ့၍။
သတော၊ သတိမလပ်အမှတ်ရလျက်။ (စုတေသည်, ပဋိသန္ဓေနေသည်ကို သတိမလပ် အမှတ်ရလျက်)
**သမ္ပဇာနော**၊ ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားသိလျက်။ (စုတေသည်, ပဋိသန္ဓေနေသည်ကိုခွဲခြားတတ်သောဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားသိလျက်)သတော သမ္ပဇာနော။ ။ ဘုရားအလောင်းတော်သည် စုတိစိိတ်မဖြစ်မီ အနည်းငယ်သော စိတ်ဝါရ (စိတ်အလှည့်အကြိမ်- စိတ်အသိုင်းအဝိုင်း)မှ စ၍ "ငါစုတေခါနီပြီ။ ငါစုတေနေသည်"ဟုသိ၏။ အမှတ်သတိရ၏။ (အခြားသာမာန်နတ်တို့ကဲ့သို့ ကြောက်လန့်ပြီး သတိလက်လွတ်ဖြစ်သွားသည် မဟုတ်)။ မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေနေပြီးလျှင်လည်း "ငါသည် မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေနေပြီ"ဟု သိ၏။ အမှတ်သတိရ၏။ ယင်းသို့ စုတေမှန်း, ပဋိသန္ဓေနေမှန်းသိသည်, သတိရသည်ကို "သတောသမ္ပဇာနော"ဟု ဆိုလို၏။ အတိအကျဆိုရသော်-
စုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်နေတုန်း အချိန်၌ကား "ငါ့မှာ စုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်နေသည်ဟု ချက်ချင်းမသိနိုင်၊ မသိစကောင်း။ စိတ်ဖြစ်ပုံက အလွန်တိုတောင်းသောကြောင့် မသိနိုင်ခြင်းဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ထိုစုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြင့်ပင် ထိုစုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ကို ပြန်၍ သိနိုင်ရိုးထုံးစံမရှိသည်သာမက စုတူပပါတဉာဏ်ဖြင့်ပင် ထိုစုတိပဋိသနေ်ဓစိတ်ကို မသိစကောင်း၊ သိနိုင်သော အရာမဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် မရဏာသန္နဝီထိမဖြစ်မီ အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်သော ကာမဇောမနောဒွါရဝီထိ တခုခု၌ပါသော သတိဉာဏ်ဖြင့် "ငါ စုတေသေလွန်နေသည်"ဟု အမှတ်သတိရခြင်း သိခြင်းဖြစ်၏။
ထို့အတူ ပဋိသန္ဓေဝီထိဖြစ်တုန်းအချိန်နှင့် ဘဝနိကန္တိကဝီတိ ဖြစ်တုန်းမှာလည်း အဝိသယဖြစ်၍ (သိလို့ဖြစ်နိုင်သောအရာမဟုတ်၍) ပဋိသန္ဓေနေမှန်း မသိနိုင်သေး။ ထိုဝီထိများဖြစ်ပြီး၍ အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်သော ကာမဇောမနောဒွါရဝီထိ တခုခု၌ပါသော သတိဉာဏ်ဖြင့် "ငါသည် မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေနေပြီ"ဟု သိ၏။ အမှတ်သတိဖြစ်လာ၏။ ယင်းသို့ သတိဉာဏ်ဖြစ်သည်ကို "သတော သမ္ပဇာနော"ဟု ဟောတော်မူသည်ဟု အတိအကျဆိုရာ၏။ သာဓကပါဠိကား-
စုတော စ စဝါမီတိ ဇာနာတိ၊ စုတိစိတ္တံ န ဇာနာတိ၊ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာပိ ဇာနာတိ၊ ပဋိသန္ဓိစိတ္တမေဝ န ဇာနာတိ၊ ဣမသ္မိံ မေ ဌာနေ ၌ဋိသန္ဓိ ဂဟိတာတိ ဧဝံ ပန ဇာနာတိ။ပ။ စုတိက္ခဏေပိ စဝါမီတိ ဇာနာတိ။ ဒီ, မဟာဝဂ်၊ မဟာပဒါနသုတ် အဋ္ဌကထာ၊ ၂၃။
စဝါမီတိ ဇာနာတိ၊ စုတိအာသန္နဇဝနေဟိ ဉာဏ သဟိတေဟိ စုတိယာ ဥပဋ္ဌိတ ဘာဝဿ ပဋိသံဝိဒိတတ္တာ၊ စုတိစိတ္တံ န ဇာနာတိ စုတိစိတ္တက္ခဏဿ ဣတ္တရဘာဝတော၊ တထာ ဟိ တံ စုတူပပါတဉာဏဿပိ အဝိသယော၊ ပဋိသန္ဓိစိတ္တေပိ ဧသေဝ နယော။ပ။ နိကန္တိယာ ဥပ္ပတ္တိတော ပရတော "အသုကသ္မိံ မေ ဌာနေ ပဋိသန္ဓိ ဂဟိတာ"တိ ဇာနာတိ။ ၎င်းးမဟာပဒါနသုတ် ဋီကာ။ ၂၄။ မာတုကုစ္ဆိံ၊ မယ်တော်ဝမ်းတိုက်သို့။ ဩက္ကမတိ၊ သက်ရောက်တော်မူ၏။ တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ (မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေသက်ရောက်ရာ ထိုအခါ၌) အယံ ပထဝီ၊ ဤမြေကြီးသည်။ ကမ္ပတိ၊ ၏။ပ။
စုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်နေတုန်း အချိန်၌ကား "ငါ့မှာ စုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်နေသည်ဟု ချက်ချင်းမသိနိုင်၊ မသိစကောင်း။ စိတ်ဖြစ်ပုံက အလွန်တိုတောင်းသောကြောင့် မသိနိုင်ခြင်းဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ထိုစုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြင့်ပင် ထိုစုတိစိတ် ပဋိသန္ဓေစိတ်ကို ပြန်၍ သိနိုင်ရိုးထုံးစံမရှိသည်သာမက စုတူပပါတဉာဏ်ဖြင့်ပင် ထိုစုတိပဋိသနေ်ဓစိတ်ကို မသိစကောင်း၊ သိနိုင်သော အရာမဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် မရဏာသန္နဝီထိမဖြစ်မီ အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်သော ကာမဇောမနောဒွါရဝီထိ တခုခု၌ပါသော သတိဉာဏ်ဖြင့် "ငါ စုတေသေလွန်နေသည်"ဟု အမှတ်သတိရခြင်း သိခြင်းဖြစ်၏။
ထို့အတူ ပဋိသန္ဓေဝီထိဖြစ်တုန်းအချိန်နှင့် ဘဝနိကန္တိကဝီတိ ဖြစ်တုန်းမှာလည်း အဝိသယဖြစ်၍ (သိလို့ဖြစ်နိုင်သောအရာမဟုတ်၍) ပဋိသန္ဓေနေမှန်း မသိနိုင်သေး။ ထိုဝီထိများဖြစ်ပြီး၍ အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်သော ကာမဇောမနောဒွါရဝီထိ တခုခု၌ပါသော သတိဉာဏ်ဖြင့် "ငါသည် မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေနေပြီ"ဟု သိ၏။ အမှတ်သတိဖြစ်လာ၏။ ယင်းသို့ သတိဉာဏ်ဖြစ်သည်ကို "သတော သမ္ပဇာနော"ဟု ဟောတော်မူသည်ဟု အတိအကျဆိုရာ၏။ သာဓကပါဠိကား-
စုတော စ စဝါမီတိ ဇာနာတိ၊ စုတိစိတ္တံ န ဇာနာတိ၊ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာပိ ဇာနာတိ၊ ပဋိသန္ဓိစိတ္တမေဝ န ဇာနာတိ၊ ဣမသ္မိံ မေ ဌာနေ ၌ဋိသန္ဓိ ဂဟိတာတိ ဧဝံ ပန ဇာနာတိ။ပ။ စုတိက္ခဏေပိ စဝါမီတိ ဇာနာတိ။ ဒီ, မဟာဝဂ်၊ မဟာပဒါနသုတ် အဋ္ဌကထာ၊ ၂၃။
စဝါမီတိ ဇာနာတိ၊ စုတိအာသန္နဇဝနေဟိ ဉာဏ သဟိတေဟိ စုတိယာ ဥပဋ္ဌိတ ဘာဝဿ ပဋိသံဝိဒိတတ္တာ၊ စုတိစိတ္တံ န ဇာနာတိ စုတိစိတ္တက္ခဏဿ ဣတ္တရဘာဝတော၊ တထာ ဟိ တံ စုတူပပါတဉာဏဿပိ အဝိသယော၊ ပဋိသန္ဓိစိတ္တေပိ ဧသေဝ နယော။ပ။ နိကန္တိယာ ဥပ္ပတ္တိတော ပရတော "အသုကသ္မိံ မေ ဌာနေ ပဋိသန္ဓိ ဂဟိတာ"တိ ဇာနာတိ။ ၎င်းးမဟာပဒါနသုတ် ဋီကာ။ ၂၄။ မာတုကုစ္ဆိံ၊ မယ်တော်ဝမ်းတိုက်သို့။ ဩက္ကမတိ၊ သက်ရောက်တော်မူ၏။ တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ (မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေသက်ရောက်ရာ ထိုအခါ၌) အယံ ပထဝီ၊ ဤမြေကြီးသည်။ ကမ္ပတိ၊ ၏။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ဘုရားအလောင်းတော် ပဋိသန္ဓေ တည်နေခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်၊
ဝါ၊ မယ်တော်ဝမ်းတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေသော ဘုရားအလောင်းတော်၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ တန်ခိုးရှိန်စော် အာနုဘော်ဟူသော ဤအကြောင်းသည်)။ [၎င်းကို ပုညတေဇေန- ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်သည်]
မဟတော၊ သော။
ဘူမိစာလဿ၊ ၏။
ပါတုဘာဝါယ၊ ငှာ။
တတိယော၊ သော။
ဟေတု၊ အကြောင်းပေတည်း။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ယဒါ၊ အကြင်အခါ၌။
ဗောဓိသတ္တော၊ သည်။
သတော၊ သတိမလပ် အမှတ်ရသည်။ (မယ်တော်ဝမ်းတိုက်မှ ဖွားမြင် နေသည်ကို သတိမလပ် အမှတ်ရသည်)
သမ္ပဇာနော၊ (ဖွားမြင်နေသည်ကို) ကောင်းစွာသိသည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
မာတုကုစ္ဆိသ္မာ၊ မယ်တော် ဝမ်းတိုက်မှ။
နိက္ခမတိ၊ ထွက်တော်မူ၏။
ဝါ၊ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူ၏။
တဒါ၊ (ဘုရားအလောင်းတော် မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူရာ) ထိုအခါ၌။
အယံ ပထဝီ၊ သည်။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (မယ်တော်ဝမ်းတိုက်မှ ဘုရားအလာင်းတော် ဖွားမြင်တော်မူခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်။
ဝါ၊ မယ်တော်ဝမ်းတိုက်မှ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူသော ဘုရားအလောင်းတော်၏ ကောင်းမှုအကုသိုလ်၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ဟူသော ဤအကြောင်းသည်)။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ယဒါ၊ ၌။
တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
အနုတ္တရံ၊ သူ့ထက် သာလွန်မွန်မြတ်သော တရားမရှိသော။
ဝါ၊ သာလွန်မွန်မြတ်ဆုံး တရားဖြစ်သော။
သမ္မာသမ္ဗောဓိံ၊ (မမှားဧကန် အမှန် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော) အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်, သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို။
အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်းသိတော်မူ၏။
ဝါ၊ ရရှိတော်မူ၏။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ (အနုတ္တရသမ္မာ သမ္ဗောဓိကို ထိုးထွင်းမြင်သိ၇ရှိတော်မူရာ ထိုအခါ၌)။
အယံ မဟာပထဝီ၊ သည်။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (အနုတ္တရသမ္မာသမ္ဗောဓိ ဉာဏ်၏ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်ဟူသော ဤအကြောင်းသည်)။
မဟတော။ပ။
ပဉ္စမော၊ သော။
ပစ္စယော၊ တည်း။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ယဒါ၊ ၌။
တထာဂတော၊ သည်။
အနုတ္တရံ၊ သော။
ဓမ္မစက္ကံ၊ ဓမ္မစကြာကို။
ဝါ၊ ပဋိဝေဓဉာဏ်, ဒေသနာဉာဏ်တည်းဟူသော တရားစက်ဝန်းကို။
ပဝတ္တေတိ၊ လည်စေတော်မူ၏။
တဒါ၊ ဓမ္မစကြာကို လည်စေတော်မူရာ ထိုအခါ၌။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (အနုတ္တရဓမ္မစက်ကို လည်စေတော်မူခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်။
ဝါ၊ မဟာပထဝီမြေကြီး၏ ကောင်းချီးနုမော် သာဓုခေါ်ရေး ဩဘာပေးခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်)
[ဆဋ္ဌော သာဓုကာရဒါနဝသေန- ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်သည်]။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ယဒါ၊ ၌။
တထာဂတော၊ သည်။ပ။
ဩဿဇ္ဇတိ၊ စွန့်လွှတ်တော်မူ၏။ [စာပါလေ စေတိယေ သတော သမ္ပဇာနော အာယုသင်္ခါရံ ဩဿဇိ-ဟူသော ရှေးယခင် ဝါကျအတိုင်း "သတော သမ္ပဇာနော"ကို အနက်ပြန်ဆိုပါ]။
တဒါ၊ အာယုသင်္ခါရလွှတ်တော်မူရာ ထိုအခါ၌။
အယံ ပထဝီ၊ သည်။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူခြင်း ဟူသော ဤအကြောင်းသည်။
ဝါ၊ အာယုသင်္ခါရလွှတ် ခြင်းကြောင့် မဟာပထဝီမြေကြီးက သနားကြင်နာသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်)
[သတ္တမော ကာရုညဘာဝေန၊ အဋ္ဌကထာ]။ပ။
သတ္တမော၊ (၇)ခုမြောက်သော။
ပစ္စယော။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
ပုနစပရံ၊ ကား။
ယဒါ၊ ၌။
တထာဂတော၊ သည်။
**အနုပါဒိသေသာယ**၊ (ကံကိလေသာတို့သည် ပြင်းထန်မြဲမြံစွာ စွဲလမ်းဖမ်းယူအပ်သော) ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာကဋတ္တာရုပ် အကြွင်းအကျန်မရှိသော။အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ။ ။ အနုပါဒိသေသပုဒ်ကို "န+ဥပါဒိ+သေသ"ဟု ပုဒ်ဖြတ်၊ ထိုတွင် ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာနှင့် ကဋတ္တာရုပ်ဟူသော အကျိုးခန္ဓာတို့ကို ဥပါဒိဟု ခေါ်၏။ ကမ္မကိလေသေဟိ ဥပါဒီယတီတိ ဥပါဒိ (ကံကိလေသာတို့က "ငါ့ဟာ, ငါ့ဥစ္စာ, ငါ့အကျိုးတရားများ"ဟူ၍ ပြင်းထန်စွာ စွဲလမ်းဖမ်းယူအပ်သော ထိုအကျိုးခန္ဓာတရား)။ အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းပြရသော်-
မြတ်စွာဘုရားသည် ကုသိုလ်ကံ, အကုသိုလ်ကံဟူသော အဘိသင်္ခါရမာရ်နှင့် ကိလေသမာရ်ဟူသော မာရ်နှစ်မျိုးကို ချေမှုန်းဖျက်ဆီး၍ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို ရတော်မူသောအခါ ထိုကံနှင့် ကိလေသာဟူသော မာရ်နှစ်မျိုးကား ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးသွား၏။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ ထိုအကျိုးခန္ဓာများကား ကျန်ရစ်နေခဲ့သေး၏။ ထိုကျန်ရစ်ခဲ့သော ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကဋတ္တာရုပ် ဟူသော အကျိုးခန္ဓာတို့ကိုပင် သေသ(အကြွင်းအကျန်)ဟုခေါ်၏။ [သေသ- (ကံကိလေသမာရ် နှစ်မျိုးတို့မှ) ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သော အကျိုးခန္ဓာတရား။ ဝါ- ကံကိလေသာတို့က ခွဲခွာချန်ထားခဲ့သော အကျိုးခန္ဓာတရား]ဥပါဒိ စ သော သေသော စာတိ ဥပါဒိသေသော (ကံကိလေသာတို့မှ ကြွင်းကျန်ခဲ့သော ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကဋတ္တာရုပ်တရား)။
တဖန် ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ခန္ဓမာရ်နှင့် မစ္စုမာရ်တို့ကို ချေမှုန်းဖျက်ဆီး၍ အနုပါဒိသေသပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ၌ကား ဥပါဒိသေသဟုခေါ်သော ထိုအကျိုးခန္ဓာများပင် မကျန်ရစ်အောင် ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးသွား၏။ ယင်းသို့ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးသွားသောကြောင့် ဥပါဒိသေသခေါ် ထိုအကျိုးခန္ဓာများပင် မရှိတော့သော နိဗ္ဗာနဓာတ်ကို "အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်"ဟု ခေါ်၏။ ထို့ကြောင့် "နတ္ထိ ဥပါဒိသေသော ဧတိဿာ နိဗ္ဗာနဓာတုယာတိ အနုပါဒိသေသာ- ထိပါက်နာမက္ခန္ဓာကဋတ္တာရုပ်ဟူသော အကြွင်းအကျန်မရှိသော နိဗ္ဗာနဓာတ် (အနုပါဒိ သေသနိဗ္ဗာန်)ဟု ဝစနတ္ထပြု။ သာရတ္ထဋီကာ (ပ-၂၈)နှင့် ဝိမတီဋကာ (ပ-၁၀)ကို နည်းမှီး၍ ရေးသည်။ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ၊ ခန္ဓာဇာတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဓာတ်သဘောဖြင့်။ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ ချုပ်ငြိမ်းတော်မူ၏။ ဝါ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။ တဒါ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူရာ ထိုအခါ၌။ပ။
မြတ်စွာဘုရားသည် ကုသိုလ်ကံ, အကုသိုလ်ကံဟူသော အဘိသင်္ခါရမာရ်နှင့် ကိလေသမာရ်ဟူသော မာရ်နှစ်မျိုးကို ချေမှုန်းဖျက်ဆီး၍ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို ရတော်မူသောအခါ ထိုကံနှင့် ကိလေသာဟူသော မာရ်နှစ်မျိုးကား ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးသွား၏။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ ထိုအကျိုးခန္ဓာများကား ကျန်ရစ်နေခဲ့သေး၏။ ထိုကျန်ရစ်ခဲ့သော ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကဋတ္တာရုပ် ဟူသော အကျိုးခန္ဓာတို့ကိုပင် သေသ(အကြွင်းအကျန်)ဟုခေါ်၏။ [သေသ- (ကံကိလေသမာရ် နှစ်မျိုးတို့မှ) ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သော အကျိုးခန္ဓာတရား။ ဝါ- ကံကိလေသာတို့က ခွဲခွာချန်ထားခဲ့သော အကျိုးခန္ဓာတရား]ဥပါဒိ စ သော သေသော စာတိ ဥပါဒိသေသော (ကံကိလေသာတို့မှ ကြွင်းကျန်ခဲ့သော ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကဋတ္တာရုပ်တရား)။
တဖန် ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ခန္ဓမာရ်နှင့် မစ္စုမာရ်တို့ကို ချေမှုန်းဖျက်ဆီး၍ အနုပါဒိသေသပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသောအခါ၌ကား ဥပါဒိသေသဟုခေါ်သော ထိုအကျိုးခန္ဓာများပင် မကျန်ရစ်အောင် ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးသွား၏။ ယင်းသို့ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးသွားသောကြောင့် ဥပါဒိသေသခေါ် ထိုအကျိုးခန္ဓာများပင် မရှိတော့သော နိဗ္ဗာနဓာတ်ကို "အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်"ဟု ခေါ်၏။ ထို့ကြောင့် "နတ္ထိ ဥပါဒိသေသော ဧတိဿာ နိဗ္ဗာနဓာတုယာတိ အနုပါဒိသေသာ- ထိပါက်နာမက္ခန္ဓာကဋတ္တာရုပ်ဟူသော အကြွင်းအကျန်မရှိသော နိဗ္ဗာနဓာတ် (အနုပါဒိ သေသနိဗ္ဗာန်)ဟု ဝစနတ္ထပြု။ သာရတ္ထဋီကာ (ပ-၂၈)နှင့် ဝိမတီဋကာ (ပ-၁၀)ကို နည်းမှီး၍ ရေးသည်။ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ၊ ခန္ဓာဇာတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဓာတ်သဘောဖြင့်။ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ ချုပ်ငြိမ်းတော်မူ၏။ ဝါ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။ တဒါ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူရာ ထိုအခါ၌။ပ။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
အယံ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်။
ဝါ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခြင်းကြောင့် မဟာပထဝီမြေကြီး၏ ငိုကြွေးသကဲံသို့ ဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်။
အဋ္ဌမော အာရောဒနေန-ဟု ဖွင့်သည်)။
မဟတော၊ သော။
ဘူမိစာလဿ၊ ၏။
ပါတုဘာဝါယ၊ ငှာ။
အဋ္ဌမော၊ ရှစ်ခုမြောက်သော။
ဟေတု၊ အကြောင်းဟိတ်တည်း။
အဋ္ဌမော၊ သော။
ပစ္စယော၊ တည်း။
အာနန္ဒ၊ န္ဒာ။
မဟတော၊ သော။
ဘူမိစာလဿ၊ ၏။
ပါတုဘာဝါယ၊ ငှာ။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်မျိုးကုန်သော။
ဟေတူ၊ အကြောင်းဟိတ်တို့ဟူသည်။
ဣမေ၊ ဤသည်တို့ပင်တည်း။
အဋ္ဌ၊ ကုန်သော။
ပစ္စယာ၊ ဟူသည်။
ဣမေ၊ ပင်တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)၊
ဒသမံ။
ဒုတိယော၊ နှစ်ခုမြောက်သော။
ဘူမိစာလဝဂ္ဂေါ၊ ဘူမိစာလဝဂ်တည်း။