Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Aṭṭhakanipātapāḷi
Aṭṭhakanipātapāḷi

9. Pahārādasuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

[စာပိုဒ် (၁၁) ဝေရဉ္ဇသုတ် စာမျက်နှာ (၃၄၂) လည်းကြည့်] အထ ခေါ၊ ၌။ ပဟာရာဒေါ၊ ပဟာရာဒမည်သော။ အသုရိန္ဒော၊ အသုရိန်သည်။ ဝါ၊ အသုရာတို့၏ အကြီးအမှူးသည်။ပ။
အဘိဝါဒေတွာ၊ ရိုသေစွာရှိခိုးပြီး၍။ ဧကမန္တံ၊ ၌။ အဋ္ဌာသိ၊ ရပ်နေပြီ။
ဧကမန္တံ၊ ၌။ ဌိတံ၊ ရပ်နေသော။ ပဟာရာဒံ၊ ပဟာရာဒမည်သော။ အသုရိန္ဒံ၊ အသုရိန်ကို။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဧတံ၊ ဤအကြောင်းအရာကို။ အဝေါစ၊ မေးတော်မူပြီ။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ အဝေါစ၊ မေးတော်မူသနည်းဟူမူ)။
ပဟာရာဒ၊ ပဟာရာဒ။ **အသုရာ**၊ အသုရာတို့သည်။ အသုရပုဒ်၏ဝစနတ္ထ။ ။ ပကတိဒေဝါ ဝိယ န သုရန္တိ န ဤသန္တိ န ဝိရောစန္တီတိ အသုရာ- ပကတိ ရိုးရိုးနတ်တို့ကဲ့သို့ မအုပ်စိုးနိုင် မတင့်တယ် မတောက်ပြောင်နိုင်သော နတ်များ။ (တနည်း) ပကတိရိုးရိုးနတ်တို့ကို သုရဟု ခေါ်၏။ သုရာနံ ပဋိပက္ခာတိ အသုရာ- ထိုသုရမည်သော ပကတိရိုးရိုးနတ်တို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ကြသောကြောင့် ဝေပစိတ္တိနှင့် ပဟာရာဒစသူတို့ကို အသုရဟု ခေါ်၏။ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၊ ၂၇၁။ စူဠဝါပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓက သာရတ္ထဋီကာ၊ ၄၂၈။ ဤ၌ သုရဓာတ်သည် ဒိတ္တိအနက်, ဣသာရိယ (စိုးမိုး အုပ်စီးခြင်း) အနက်တို့ကို ဟော၏။ ထို့ကြောင့် န ဤသန္တိ(မစိုးမိုးနိုင်ကုန်)။ န ဝိရောစန္တိ (မထွန်းတောက်နိုင်ကုန်) ဟုဖွင့်သည်။ ဤသုတ်ဋီကာ၌မူ ဤသန္တိ နေရာ၌ ကီဠန္တိဟုရှိ၏။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ မဟာသမုဒြာ၌။ အပိ ပန အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်၏လော။ ဝါ၊ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေထိုင်ကြပါကုန်၏လော။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မေးမြန်းတော်မူပြီ)။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။ အသုရာ၊ တို့သည်။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ ဖြေကြား လျှောက်ထားပြီ)။
ပဟာရာဒ၊ ပဟာရာဒ။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ အစ္ဆရိယာ၊ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းကုန်သော။ (လက်ဖျစ်ခတ်တီး အံ့ချီးထိုက်ကုန်သော)။ အဗ္ဘုတာ၊ မဖြစ်စဖူး အသစ်အထူးဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ သဘောတရားတို့သည်။ ကတိ ပန၊ အဘယ်မျှရှိပါကုန်သနည်း။ (ကတိ၊ အဘယ်မျှရှိကုန်သော)။ ယေ၊ ယင်းသို့သော အံ့ဩဖွယ်တရားသဘောတို့ကို။ ဒိသွာ ဒိတွာ၊ မြင်ကြကုန်၍ မြင်ကြကုန်၍။ အသုရာ၊ တို့သည်။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြကုန်သနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ မေးတော်မူပြီ)။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ အစ္ဆရိယာ၊ ကုန်သော။ အဗ္ဘုတာ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တို့သည်။ အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးတို့ပါတည်း။ (အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးကုန်သော)။ ယေ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်တရားသဘောတို့ကို။ ဒိသွာ ဒိတွာ၊ ၍။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်၏။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ မဟာသမုဒြာသည်။ အနုပုဗ္ဗနိန္နော၊ အစဉ်အတိုင်းနိမ့်မည်။ အနုပုဗ္ဗပေါဏော၊ အစဉ်အတိုင်းကိုင်းသည်။ အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော၊ အစဉ်အတိုင်း ရှိုင်းသည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏)။ အာယတကေနေဝ၊ လက်ဦးပဌမအစအားဖြင့်ပင်။ ဝါ၊ လက်ဦးပဌမ ကမ်းစပ်ဒေသ စလျှင်စချင်းပင်။ ပပါတော၊ နက်ရှိုင်းသည်။ (ကမ်းပါးပြတ် ကမ်းပါးစောက်သကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းသည်)။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဝါ၊ မဟုတ်။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ အနုပုဗ္ဗနိန္နော၊ သည်။ပ။ အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော၊ သည်။ ယံ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။ အာယတကေနေဝ၊ ပင်။ ပပါတော၊ သည်။ ယံ န ဟောတိ၊ အကြင်မဖြစ်။
ဘန္တေ၊ ရား။ အယမ္ပိ၊ ဤသဘောတရားသည်လည်း။ (စလျှင် စချင်း နက်သည်မဟုတ်ဘဲ အစဉ်အတိုင်း နက်သည်အဖြစ်ဟူသော ဤသဘောတရားသည်လည်း)။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ ပဌမော၊ ရှေးဦးစွာ။ အစ္ဆရိယော၊ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော။ အဗ္ဘုတော၊ မဖြစ်ဖူးမြဲ ထူးကဲစွာဖြစ်သော။ ဓမ္မော၊ သဘောတရားပါတည်း။ ယံ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်တရားသဘောကို။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ ပုနစ၊ နောက်ထပ်လဲပဲ။ အပရံ၊ အခြားသော အံံဩဖွယ်တရားသဘောကို။ (အဟံ၊ တပည့်တော်သည်။ ဘာသိဿာမိ၊ လျှောက်ပါအံ့)။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဌိတဓမ္မော၊ စည်းကမ်းမလွဲ ခိုင်မြဲတည်တံ့ခြင်း သဘောရှိသည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍) ဝေလံ၊ (စည်းကမ်းဘောင်ဟူသော)ကမ်းကို။ နာတိဝတ္တတိ၊ မကျော်လွန်ပါ။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဌိတဓမ္မော၊ သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍)။ ဝေလံ၊ ကို။ ယံ နာတိဝတ္တတိ၊ အကြင်မကျော်လွန်ပါ။
ဘန္တေ၊ ရား။ အယမ္ပိ၊ (ကမ်းကို မကျော်လွန်ခြင်းဟူသော) ဤသဘောတရားသည်လည်း။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ပ။
ဘန္တေ၊ ရား။ ပုနစ၊ ပဲ။ အပရံ၊ ကို။ (အဟံ၊ သည်။ ဘာသိဿာမိ၊ အံ့)။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ မတေန၊ သေပြီးသော။ ကုဏပေန၊ (ဆင် မြင်းစသည်တို့၏) အကောင်ပုဒ်နှင့်။ န သံဝသတိ၊ အတူမနေ။
မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ မတံ၊ သေပြီးသော။ ယံ ကုဏပံ၊ အကြင်အကောင်ပုပ်သည်။ ဟောတိ၊ ရှိ၏။ တံ၊ အသေကောင်ပုပ်ကို။ ခိပ္ပမေဝ၊ လျင်မြန်စွာသာလျှင်။ တီရံ၊ ကမ်းသို့။ ဝါဟေတိ၊ ‌(ရေကို)ဆောင်ပို့စေ၏။ [ယင်းအကောင်ပုပ်ကို ရိုက်ခတ်သယ်ဆောင်သွားရန် သမုဒြာက ရေကိုစေခိုင်း၏ဟူလို]။ ထလံ၊ ကြည်းကုန်းထက်သို့။ ဥဿာရေတိ၊ ရောက်စေ၏။ ဝါ၊ တင်ပို့၏။ (လက်ဖြင့်ဆွဲ၍ ပစ်တင်လိုက်သကဲ့သို့ လျိုင်းဖြင့် ရိုက်ခတ်ပစ်တင်လိုက်၏)။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ မတေန၊ သော။ ကုဏပေန၊ နှင့်။ ယံ န သံဝသတိ၊ အကြင်အတူမနေ။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ မတံ၊ သော။ ယံ ကုဏပံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ တံ၊ ကို။ ခိပ္ပမေဝ၊ လျှင်။ တီရံ၊ သို့။ ယံ ဝါဟေတိ၊ အကြင်ဆောင်ပို့စေ၏။ ထလံ၊ သို့။ ယံ ဥဿာရေတိ၊ အကြင်ရောက်စေ၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ အယမ္ပိ၊ ဤသဘောတရားသည်လည်း။ (ဤအသေကောင်ပုပ်ကို ကုန်းပေါ်သို့ ပစ်တင်ခြင်း သဘောတရားသည်လည်း)။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ တတိယော၊ သော။ပ။ ယံ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်ကို။ ဒိသွာ ဒိသွာ၊ ၍။ပ။
ယာ ကာစိ၊ အားလုံးစုံကုန်သော။ မဟာနဒိယော၊ မြစ်ကြီးတို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။ သေယျထိဒံ၊ ထိုမြစ်ကြီးတို့ဟူသည် အဘယ်နည်း။ [တနည်း- ဣဒံ(ဣမာ နဒိယာ)၊ ဤမြစ်ကြီးတို့ဟူသည်။ သေယျထာ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ]။ ဂင်္ဂါ၊ ဂင်္ဂါမြစ်လည်းကောင်း။ ယမုနာ၊ ယမုနာမြစ်လည်းကောင်း။ အစိရဝတီ၊ အစိရဝတီမြစ်လည်းကောင်း။ သရဘူ၊ သရဘူမြစ်လည်းကောင်း။ မဟီ၊ မဟီမြစ်လည်းကောင်းတည်း။ တာ၊ ထိုမြစ်အားလုံးတို့သည်။ မဟာသမုဒ္ဒံ၊ မဟာသမုဒြာသို့။ ပတွာ၊ ရောက်ကြ၍။ ဝါ၊ ရောက်ကြလျှင်။ ပုရိမာနိ၊ ရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော။ နာမဂေါတ္တာနိ၊ အမည်အနွယ်တို့ကို။ (ဂင်္ဂါ ယမုနာ စသောအမည်၊ နဒီ နိန္နဂါ စသောအနွယ်တို့ကို)။ ဇဟန္တိ၊ စွန့်ကြကုန်၏။ မဟာသမုဒ္ဒေါတွေဝ၊ မဟာသမုဒြာဟူ၍သာလျှင်။ သင်္ခံ၊ ခေါ်ဝေါ်အပ်ကုန်သည်အဖြစ်သို့။ ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ ယာကာစိ၊ ကုန်သော။ မဟာနဒိယော၊ တို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။ပ။ ပတွာ၊ ၍။ ပုရိမာနိ၊ ကုန်သော။ နာမဂေါတ္တာနိ၊ တို့ကို။ ယံ ဇဟန္တိ၊ အကြင်ရောက်ကုန်၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ အယံပိ၊ ဤတရားသဘောသည်လည်း။ (မြစ်ကြီးငါးသွယ်တို့သည် မဟာသမုဒြာသို့ရောက်လျှင် မိမိတို့၏ရှေးနာမည် အနွယ်ဟောင်းကိုစွန့်၍ မဟာသမုဒြာဟုသာ ခေါ်ဝေါ်အပ်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းဟူသော ဤတရားသဘောသည်လည်း)။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ စတုတ္ထော၊ လေးခုမြောက်သော။ပ။ ယံ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်ကို။ ဒိသွာ ဒိသွာ၊ ၍။ပ။
လောကေ၊ လောက၌။ ယာ စ သဝန္တိယော၊ အကြင်စီးသွားသောမြစ်ကြီး မြစ်ငယ်တို့သည်လည်း။ မဟာသမုဒ္ဒံ၊ သို့။ အပ္ပေန္တိ၊ စီးဝင်သက်ရောက်ကုန်၏။ အန္တလိက္ခာ၊ ကောင်းကင်မှ။ ယာ စ ဓာရာ၊ အကြင်မိုးရေ အယဉ်တို့သည်လည်း။ ပပတန္တိ၊ ကျကုန်၏။ တေန၊ ထိုစီးဝင်သော မြစ်ကြီးမြစ်ငယ်နှင့် ကောင်းကင်မှကျသော မိုးရေကြောင့်။ မဟာသမုဒ္ဒဿ၊ မဟာသမုဒြာ၏။ ဦနတ္တံ ဝါ၊ ယုတ်လျော့သည်အဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ ပူရတ္တံ ဝါ၊ ပြည့်သည်အဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ န ပညာယတိ၊ မထင်ရှား။
ဘန္တေ၊ ရား။ လောကေ၊ ၌။ ယာ စ သဝန္တိယော၊ လည်း။ပ။ အပ္ပေန္တိ၊ ကုန်၏။ပ။ ပပတန္တိ၊ ကျကုန်၏။ပ။ ယံ န ပညာယတိ၊ အကြင်မထင်ရှား။
ဘန္တေ၊ ရား။ အယမ္ပိ၊ ဤတရားသဘောသည်လည်း။ (ထိုမြစ်ရေနှင့် မိုးရေအယဉ်ကြောင့် မဟာသမုဒြာ၏ ယုတ်လျော့မှု ပြည့်မှု မထင်ရှားခြင်းဟူသော ဤတရားသဘောသည်လည်း)။ပ။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဧကရသော၊ (အခြားအရသာမပါ) တခုတည်းသာ ဖြစ်သော အရသာရှိ၏။ လောဏရသော၊ ငံသောအရသာရှိ၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဧကရသော၊ ရှိသည်။ လောဏရသော၊ ရှိသည်။ ယံ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ အယမ္ပိ၊ ဤငံသောအရသာတခုတည်းသာရှိခြင်း သဘောတရားသည်လည်း။ပ။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဗဟုရတနေ၊ များသောရတနာရှိ၏။ အနေကရတနော၊ တပါးမကများသော ရတနာရှိ၏။
တတြ၊ ထိုမဟာသမုဒြာ၌။ ဣမာနိ ရတနာနိ၊ ဤရတနာတို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။ သေယျထိဒံ၊ ထိုရတနာတို့ဟူသည် အဘယ်နည်း။ မုတ္တာ၊ ပုလဲလည်းကောင်း။ မဏိ၊ ပတ္တမြားလည်းကောင်း။ ဝေဠုရိယော၊ ကြောင်မျက်ရွဲလည်းကောင်း။ သင်္ခေါ၊ ခရုသင်းလည်းကောင်း။ သိလာ၊ ကျောက်သလင်းလည်းကောင်း။ ပဝါဠံ၊ သန္တာလည်းကောင်း။ ရဇတံ၊ ငွေလည်းကောင်း။ ဇာတရူပံ၊ ရွှေလည်းကောင်း။ လောဟိတကော၊ ပတ္တမြားနီလည်းကောင်း။ မသာရဂလ္လံ၊ ပတ္တမြားပြောက် (ဝါ-မြ)လည်းကောင်းတည်း။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဗဟုရတနော၊ များသော ရတနာရှိသည်။ အနေကရတနော၊ ရှိသည်။ ယံ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
တတြ၊ ထိုမဟာသမုဒြာ၌။ပ။ မသာရဂလ္လံ၊ လည်းကောင်းတည်း။
ဘန္တေ၊ ရား။ အယံပိ၊ ဤတရားသဘောသည်လည်း။ (ဤများသောရတနာရှိခြင်း သဘောတရားသည်လည်း)။ပ။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ မဟတံ၊ ကြီးမာကုန်သော။ ဘူတာနံ၊ သတ္တဝါတို့၏။ အာဝါသော၊ နေရာသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတြ၊ ထိုမဟာသမုဒြာ၌။ ဣမေ ဘူတာ၊ ဤသတ္တဝါတို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။ တိမိ၊ တိမိမည်သောငါးကြီးသည်လည်းကောင်း။ တိမိင်္ဂလော၊ တိမိင်္ဂလမည်သော ငါးကြီးသည်လည်းကောင်း။ တိမိရပိင်္ဂလော၊ တိမိရပိင်္ဂလမည်သော ငါးကြီးသည်လည်းကောင်း။ အသုရာ၊ အသုရာတို့သည်လည်းကောင်း။ နာဂါ၊ နဂါးတို့သည်လည်းကောင်း။ ဂန္ဓဗ္ဗာ၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့သည်လည်းကောင်း။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။
မဟာသမုဒ္ဒေ၊ မဟာသမုဒြာ၌။ ယောဇနသတိကာ၊ ယူဇနာတရားရှိကုန်သော။ အတ္တဘာဝါပိ၊ အတ္တဘောတို့သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အတ္တဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည်လည်းကောင်း။ ဒွိယောဇနသတိကာ၊ ယူဇနာနှစ်ရာရှိကုန်သော။ အတ္တဘာဝါပိ၊ လည်းကောင်း။ တိယောဇနသတိကာ၊ ယူဇနာသုံးရာရှိကုန်သော။ အတ္တဘာဝါပိ၊ ကောင်း။ စတုယောဇနသတိကာ၊ ယူဇနာလေးရာရှိကုန်သော။ အတ္တဘာဝါပိ၊ ကောင်း။ ပဉ္စယောဇနသတိကာ၊ ယူဇနာငါးရာရှိကုန်သော။ အတ္တဘာဝါပိ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ မဟတံ၊ ကုန်သော။ ဘူတာနံ၊ တို့၏။ အာဝါသော၊ သည်။ ယံ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
တတြ၊ ထိုမဟာသမုဒြာ၌။ပ။ ဘန္တေ၊ ရား။ အယမ္ပိ၊ ဤသဘောတရားသည်လည်း။ (ဤကြီးမားသော သတ္တဝါတို့၏ နေရာဖြစ်ခြင်း သဘောတရားသည်လည်း)။ပ။
ဘန္တေ၊ ရား။ မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ အဋ္ဌ၊ ကုန်သော။ အစ္ဆရိယော၊ ကုန်သော။ အဗ္ဘုတော၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားသဘောတို့ဟူသည်။ ဣမေ ခေါ၊ ဤသည်တို့ပါတည်း။ ယေ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်တရားရှစ်ပါးတို့ကို။ ဒိသွာ ဒိသွာ၊ ၍။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ)။
ဘန္တေ၊ ရား။ ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့သည်။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ဤတရားဖြင့် ဆုံးမရာမြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌။ အပိ ပန အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်၏လော။ ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ မေးလျှောက်ပြီ)
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ ဖြေကြားတော်မူပြီ)
ဘန္တေ၊ ရား။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ+ ၌။ အစ္ဆရိယာ၊ ကုန်သော။ အဗ္ဘုတာ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားသဘောတို့သည်။ ကတိ ပန၊ အဘယ်မျှရှိပါကုန်သနည်း။ (ကတိ၊ အဘယ်မျှရှိကုန်သော) ယေ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်တရားတို့ကို။ ဒိသွာ ဒိသွာ။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြပါကုန်သနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ မေးလျှောက်ပြီ)။ပ။
အဋ္ဌ၊ တို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ နည်းဟူမူ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ အနုပုဗ္ဗနိန္နော၊ သည်။ အနုပုဗ္ဗပေါဏော၊ သည်။ အနုပုဗ္ဗပဗ္ဘာရော၊ သည်။ ဟောတိ သေယျထာပိ၊ ဖြစ်သကဲ့သို့။ အာယတကေနေဝ၊ ပင်။ ပပါတော၊ သည်။ န ဟောတိ သေယျထာပိ၊ မဖြစ်သကဲ့သို့။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ၊ အစဉ်အတိုင်းဖြည့်ကျင့်ရသော သိက္ခာသုံးပါးသည်လည်းကောင်း။ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ၊ အစဉ်အတိုင်း ဆောက်တည်မှုပြုရသော ဓုတင်(၁၃)ပါးသည်လည်းကောင်း။ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ၊ အစဉ်အတိုင်း ကျင့်ရသော အနုပဿနာ(၇)ပါးစသည်သည်လည်းကောင်း။ (ဟောတိ၊ ရှိရ၏။) အာယတကေနေဝ၊ ဦးစွာပဌမစလျှင် စချင်းကပင်လျှင်။ (သီလဖြည့်ကျင့်မှု စသည်ကိုမပြုဘဲ အဦးအစ ပဌမကတည်းကပင်လျှင်) အညာပဋိဝေဓော၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ထိုးသွင်းသိခြင်းသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ+ ၌။ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ၊ ကောင်း။ပ။ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ၊ ကောင်း။ ယံ ဟောတိ၊ အကြင်ရှိရ၏။ အာယတကေနေဝ၊ ပင်လျှင်။ အညာပဋိဝေဓော၊ သည်။ ယံ န ဟောတိ၊ အကြင်မဖြစ်။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ ဤတရားသဘောသည်လည်း။ (ဤအနုပုဗ္ဗသိက္ခာ စသည်ရှိရခြင်းနှင့် စလျှင်စချင်းပင် အညာပဋိဝေဓ မဖြစိနိုင်ခြင်း သဘောသည်လည်း) ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ပ။ ယံ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်တရားသဘောကို။ ဒိသွာ ဒိသွာ။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ကုန်၏။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဌိတဓမ္မော၊ သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍) ဝေလံ၊ ကို။ နာတိဝတ္တတိ သေယျထာပိ၊ မကျော်လွန်သကဲ့သို့။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။ မယာ၊ ငါသည်။ သာဝကာနံ၊ တပည့်တို့အား။ ယံ သိက္ခာပဒံ၊ အကြင်သိက္ခာပုဒ်ကို။ ပညတ္တံ၊ ပညတ်တော်မူအပ်ပြီ။ တံ(သိက္ခာ ပဒံ)၊ ထိုပညတ်အပ်ပြီးသော သိက္ခာပုဒ်ကို။ မမ၊ ငါ၏။ သာဝကာ၊ (သောတာပန် စသော) တပည့်တို့သည်။ ဇီဝိတဟေတုပိ၊ အသက်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်သော်မှလည်း။ နာတိက္ကမန္တိ၊ မကျူးလွန်ကုန်။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ မယာ၊ သည်။ သာဝကာနံ၊ တို့အား။ ယံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။ ပညတ္တံ၊ ပြီ။ တံ(သိက္ခာပဒံ)၊ ကို။ပ။ ယံ နာတိက္ကမန္တိ၊ အကြင် မကျူးလွန်ကြကုန်။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ (သိက္ခာပုဒ်ကို မကျူးလွန်ခြင်းဟူသော) ဤသဘောတရားသည်လည်း။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ကုန်၏။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ မတေန၊ သော။ ကုဏပေန၊ နှင့်။ န သံဝသတိ သေယျထာပိ၊ အတူမနေသကဲ့သို့။ပ။
တီရံ၊ သို့။ ဝါဟေတိ သေယျထာပိ၊ ဆောင်ပို့စေသကဲ့သို့။ ထလံ၊ သို့။ ဥဿာရေတိ သေယျထာပိ၊ ရောက်စေသကဲ့သို့။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ ယော သော ပုဂ္ဂလော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဒုဿီလော၊ သီလမရှိ။ ပါပဓမ္မော၊ ယုတ်မာသော သဘောရှိ၏။ အသုစိသင်္ကဿရသမာစာရော၊ .....ကျင့်ရှိ၏။ [သတ္တကနိပါတ် စာပိုဒ်(၇၂)၊ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောပမသုတ် စာမျက်နှာ(၂၅၄)ကြည့်] ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော၊ မှုရှိ၏။ အဿမဏော၊ ဘဲလျက်။ သမဏပဋိညော၊ ခြင်းရှိ၏။ အဗြဟ္မစာရီ၊ လျက်။ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော၊ ရှိ၏။ အန္တောပူတိ၊ ရှိ၏။ အဝဿုတော၊ စို၏။ ကသမ္ဗုဇာတော၊ ရှိ၏။ တေန၊ ထိုဒဿီလပုဂ္ဂိုလ်နှင့်။ သံဃော၊ သံဃာသည်။ န သံဝသတိ၊ (ဥပုသ် ကံဆောင်မှု စသည်ဖြင့်) မပေါင်းသင်း မဆက်ဆံ။
ခိပ္ပမေဝ၊ လျင်မြန်စွာသာလျှင်။ သန္နိပတိတွာ၊ စည်းဝေး၍။ နံ၊ ထိုဒဿီလပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဥက္ခိပတိ၊ ထုတ်ပယ်၏။
သော၊ ထိုဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဘိက္ခုသံဃဿ၊ ရဟန်းသံဃာ၏။ မဇ္ဈေ၊ အလယ်၌။ သန္နိသိန္နော၊ ရောနှောနေထိုင်နေသည်။ ကိဉ္စာပိ ဟောတိ၊ အကယ်၍ကား ဖြစ်နေပေ၏။ အထခေါ၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်နေပါသော်လည်း။ သော၊ ထိုဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သံဃမှာ၊ ရဟန်းသံဃာမှ။ အာရကာဝ၊ ဝေးကွာတော့သည်သာ။ သံဃော စ၊ ရဟန်းသံဃာသည်လည်း။ တေန၊ ထိုဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်မှ။ အာရကာဝ၊ ဝေးကွာတော့သည်သာ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ယော သော ပုဂ္ဂလော၊ သည်။ ဒုဿီလော၊ သီလမရှိ။ပ။ ကသမ္ဗုဇာတော၊ ၏။ တေန၊ နှင့်။ သံဃော၊ သည်။ ယံ န သံဝသတိ၊ အကြင်မပေါင်းသင်း မဆက်ဆံ။ပ။
ယံ ဥက္ခိပတိ၊ အကြင်ထုတ်ပယ်၏။ပ။
သံဃော စ၊ လည်း။ တေန၊ မှ။ အာရကာဝ၊ သည်သာ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ ဤတရားသဘောသည်လည်း။ (သံဃာသည် ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်ကို အပေါင်းအသင်း မလုပ်ကြဉ်ဖယ်ထုတ်ခြင်းဟူသော ဤတရားသဘောသည်လည်း) ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ပ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ယာ ကာစိ၊ ကုန်သော။ မဟာနဒိယော၊ တို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏)။ပ။ နာမဂေါတ္တာနိ၊ တို့ကို။ ဇဟန္တိ သေယျထာပိ၊ စွန့်ကုန်သကဲ့သို့။ပ။ သင်္ခံ၊ သို့။ ဂစ္ဆန္တိ သေယျထာပိ၊ ရောက်ကုန်သကဲ့သို့။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ ခတ္တိယာ၊ မင်းမျိုးတို့လည်းကောင်း။ ဗြာဟ္မဏာ၊ ပုဏ္ဏားမျိုးတို့လည်းကောင်း။ ဝေဿာ၊ ကုန်သွယ်လယ်လုပ် လူတန်းစားမျိုးတို့လည်းကောင်း။ သုဒ္ဒါ၊ သူဆင်းရဲမျိုးတို့လည်းကောင်း။ (ဣတိ၊ ဤသို့) စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။ ဣမေ ဝဏ္ဏာ၊ ဤအမျိုးတို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏) တေ၊ ထိုအမျိုးလေးပါးတို့သည်။ တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသိစေတော်မူအပ်သော။ ဓမ္မဝိနယေ၊ သုတ်, အဘိဓမ္မာ, ဝိနယာပိဋကတ် ဤသာသနာတော်မြတ်၌။ အဂါရသ္မာ၊ အိမ်မှ။ (နိက္ခမိတွာ၊ ထွက်ခွာခဲ့ကြ၍) အနဂါရိယံ၊ ရဟန်းအဖြစ်သို့။ (အိမ်၌နေထိုင်မှု, လူ့အဆင့်အတန်း မြင့်မားကြီးပွားရေးကို ဆောင်နိုင်သော လယ်လုပ်နွားမွေး ကုန်သွယ်ရေးမရှိရာ ရဟန်းအဖြစ်သို့) [ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၂) ပဓာနသုတ်လည်းကြည့်] ပဗ္ဗဇိတွာ၊ ဝင်ရောက်ကြပြီး၍။ ဝါ၊ ဝင်ရောက်ကြပြီးလသော်။ ပုရိမာနိ၊ ရှေးလူ့ဘဝ၌ ဖြစ်ကုန်သော။ နာမဂေါတ္တာနိ၊ အမည်အနွယ်တို့ကို။ ဇဟန္တိ၊ စွန့်ကြကုန်၏။ သကျပုတ္တိယာ၊ သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်ဖြစ်ကြကုန်သော။ သမဏာတွေဝ၊ ရဟန်းတော်တို့ဟူ၍သာလျှင်။ သင်္ခံ၊ ခေါ်ဝေါ်အပ်ကုန်သည်အဖြစ်သို့။ ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ခတ္တိယာ၊ ကောင်း။ ဗြာဟ္မဏာ၊ ကောင်း။ပ။ ယံ ဇဟန္တိ၊ အကြင်စွန့်ကုန်၏။ပ။ သင်္ခံ၊ သို့။ ယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ အကြင်ရောက်ကုန်၏။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ ဤတရားသဘောသည်လည်း။ (အမျိုးလေးပါးတို့ ရဟန်းပြုကြပြီးလသော် ခတ္တိယ ဗြာဟ္မဏစသော ရှေးနာမည် အနွယ်ဟောင်းကို စွန့်၍ သမဏသကျပုတ္တိယဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းဟူသော ဤတရားသဘောသည်လည်း) ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ပ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ လောကေ၊ ၌။ ယာ စ သဝန္တိယော၊ တို့သည်လည်း။ မဟာသမုဒ္ဒံ၊ သို့။ အပ္ပေန္တိ၊ ကုန်၏။ပ။ န ပညာယတိ သေယျထာပိ၊ မထင်ရှားသကဲ့သို့။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ ဗဟူ၊ များစွာကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ ရဟန်းတို့သည်။ အနုပါဒိသေသာယ၊ ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်အကြွင်းအကျန်မရှိသော။ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ၊ ခန္ဓာဇာတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဓာတ်သဘောဖြင့်။ ဝါ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံခြင်းသဘောဖြင့်။ စေပိ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ၊ အကယ်၍ပင် ချုပ်ငြိမ်းကြစေကုန်ဦး။ ဝါ၊ အကယ်၍ပင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံကြစေကုန်ဦး။ တေန၊ ထိုများစွာသော ရဟန်းတို့ ခန္ဓာဇာတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းကြခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ထိုပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူကြခြင်းကြောင့်။ နိဗ္ဗာန ဓာတုယာ၊ အငြိမ်းဓာတ်သဘော၏။ ဦနတ္တံ ဝါ၊ ယုတ်လျော့သည်အဖြစ်သည်လည်းကောင်း။ ပူရတ္တံ ဝါ၊ ကောင်း။ န ပညာယတိ၊ မထင်ရှား။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဗဟူ၊ ကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ပ။ ပူရတ္တံ ဝါ၊ ကောင်း။ ယံ န ပညာယတိ၊ အကြင်မထင်ရှာ။း
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ ဤမထင်ရှားခြင်း သဘောတရားသည်လည်း။ပ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဧကရသော၊ သည်။ လောဏရသော၊ သည်။ ဟောတိ သေယျထာပိ၊ ဖြစ်သကဲ့သို့။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ အယံ ဓမ္မဝိနယော၊ ဤသုတ်, အဘိဓမ္မာ, ဝိနယာပိဋကတ်၊ သာသနာတော်မြတ်သည်။ ဧကရသော၊ တခုတည်းသော အရသာရှိ၏။ **ဝိမုတ္တိရသော**၊ အရဟတ္တဖိုလ်ဝိမုတ္တိဟူသော အရသာရှိ၏။ဧကရသော ဝိမုတ္တိရသော။ ။ ဝိမုတ္တိရသန္တိ ဝိမုတ္တိဂုဏံ၊ ဝိမုတ္တိသမ္ပတ္တိကံ ဝါ အဂ္ဂဖလနိပ္ဖါဒနတော၊ ဝိမုတ္တိကိစ္စံ ဝါ ကိလေသာနံ အစ္စန္တံ ဝိမုတ္တိသမ္ပာဒနတော၊ ကေစိ ပန "ဝိမုတ္တိအဿာဒ"န္တိ ဝဒန္တိ။ (သီလက္ခန်ဋီကာဟောင်း ၂၄)။ ဝိမုတ္တိရသန္တိ အရဟတ္တဖလဿာဒံ။ စသည်။ သာရတ္ထဋီကာ။ ပ-၆၄) ဤသာရတ္ထဋီကာ၌ သီလက္ခန်ဋီကာဟောင်း၏ ကေစိဝါဒကို ပဌမဖွင့်၏။
ကိလေသေဟိ ဝိမုစ္စိတ္ထာတိ ဝိမုတ္တိ- ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်။ ထို့နောက် (၁) အကျိုးဂုဏ်၊ (၂) သမ္ပတ္တိ- ပြည့်စုံခြင်း။ (၃) သာယာဖွယ်အရသာ-ဟူ၍ အနက်သုံးမျိုးကို ဟောသော ရသသဒ္ဒါဖြင့် "ဝိမုတ္တိသင်္ခါတော ရသောယဿ ဓမ္မဝိနယဿာတိ ဝိမုတ္တိရသော"ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ "ဝိမုတ္တိရသော- ကိလေဿာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်ဟူသော အကျိုးဂုဏ်အာနိသင်ရှိသောဓမ္မဝိနယ၊ ဝါ- ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်ဟူသော ပြည့်စုံမှုရှိသော ဓမ္မ ဝိနယ။ ဝါ- ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်ဟူသော သာယာဖွယ် အရသာရှိသော ဓမ္မဝိနယ"ဟူ၍ ဝိဂြိုဟ်နက်ဆိုပါ။
သီလက္ခန်ဋီကာသစ်။ (ပ-၈၄၊၈၅)၌ကား ရသသဒ္ဒါကိုဂုဏ်နှင့် သမ္ပတ္တိအနက် ဟောယူခိုက်၌ "ဝိမုစ္စတီတိ ဝိမုတ္တိ- ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ဆဲ အရိယမဂ်။ ဝိမုစ္စိတ္ထာတိ ဝိမုတ္တိ- ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော အရိယဖိုလ်"ဟူ၍ ဝိမုတ္တိပုဒ်အရ မဂ်ဖိုလ်နှစ်မျိုးလုံးကို ယူထား၏။ "အဂ္ဂဖလနိပ္ဖါဒနတော"ဟူသော ပါဌ်နေရာ၌ "မဂ္ဂဖလနိပ္ဖါဒနတော"ဟူ၍ တွေ့ရဟန် တူ၏။ သို့သော် သာရတ္ထဋီကာ၌လည်း သီလက္ခန်ဋီကာဟောင်းကဲ့သို့ပင် အရဟတ္တဖိုလ် အနက်ဟော "အဂ္ဂဖလ"ပါဌ်ကိုသာ တွေ့ရပါ၏။
ရသသဒ္ဒါကို ကိစ္စအနက်ဟောယူခိုက်၌ "ကိလေသေဟိ ဝိမုစ္စနံ ဝိမုတ္တိ- ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း။ ဝိမုတ္တိယာ သမ္ပာဒနံ ရသော ယဿာတိ ဝိမုတ္တိရသော- ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှုကို ပြီးစီးစေခြင်းကိစ္စရှိသော ဓမ္မဝိနယ"ဟု ဝစနတ္ထပြု။ သမ္မာဒနပုဒ် အကျေကြံ။
ဤသုတ်ဋီကာ၌မူ "ဝိမုတ္တိရသောတိ ကိလေသေဟိ ဝိမုစ္စနရသော၊ သဗ္ဗာ ဟိ သာသနသမ္ပတ္တိ ယာဝဒေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တဿ ဝိမုတ္တိအတ္ထာ"ဟူ၍ ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ(၂၇၅)အတိုင်း ဖွင့်ထား၏။ ထိုအဖွင့်အလို ရသသဒ္ဒါကို ယခင်ပဌမ အနက်(၃)မျိုးဟော ကြံ၍ "ဝိမုတ္တိရသော- ကိလေသာတို့မှ စိတ်၏ လွတ်မြောက်ခြင်းဟူသော အရသာရှိ၏။ ဝါ- ....ခြင်းဟူသော၊ အရသာကို ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်၏။ ဝါ- ကိလေသာတို့မှ စိတ်၏လွတ်မြောက်ခြင်းဟူသော အကျိုးဂုဏ် အာနိသင် ရှိ၏။ ဝါ- ....ခြင်းဟူသော အကျိုးဂုဏ်အာနိသင်ကို ရရှိစေနိုင်၏။ ဝါ- ....ခြင်းဟူသော ပြည့်စုံမှုရှိ၏။ ဝါ- .....ခြင်းဟူသော ပြည့်စုံမှုကို ရရှိစေနိုင်၏" ဟု အနက်ပေးသင့်သည်ဟု ယူဆ၏။
ပါဠိတော်နှင့် ထပ်တူကျ ရသအနက်။ ။ ဤသို့အားဖြင့် ထိုအဖွင့်ဋီကာများအတိုင်း ရသသဒ္ဒါ၌ ကိစ္စအနက်နှင့်တကွ အနက်လေးမျိုးပြရသော်လည်း ဤသုတ်အင်္ဂုတ္တိုရ် ပါဠိတော်၌ "ဧကရသော လောဏရသော"ဟူ၍ သမုဒြာ၏ ငံသောအရသာနှင့် နှိုင်းခိုင်း ဟောထားတော်မူသောကြောင့် ဝိမုတ္တိရသော၌ ရသသဒ္ဒါကို အရသာအနက်ဟောယူခြင်းသည်သာ ပါဠိတော်၌ တထပ်တည်း တူညီပါသည်။
ဝိမုတ္တိရသတမျိုး။ ။ အင်္ဂုတ္တိိုရ်ပါဠိတော် ဧကကနိပါတ်(၃၃၅)သုတ်၌ အတ္ထရသ, ဓမ္မရသ, ဝိမုတ္တိရသဟူ၍ ရသ(၃)မျိုး ဟောထားတော်မူရာ၌ကား "ဝိမုတ္တိရသော နာမ အမတနိဗ္ဗာနံ"ဟူ၍ သင်္ခါရအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ရာ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ဟူသော အရသာကို ဝိမုတ္တိရသ အဖြစ်ဖြင့် ထိုသုတ်အဋ္ဌကထာ (၃၈၀)၌ ဖွင့်ထားတော်မူ၏။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း အကျိုးငှာ။ (တနည်း) ဧကရသော၊ တခုတည်းသော အကျိုးဂုဏ် အာနိသင်ရှိ၏။ ဝိမုတ္တိရသော၊ အရဟတ္တဖိုလ် ဝိမုတ္တိဟူသော အကျိုးဂုဏ် အာနိသင်ရှိ၏။ (တနည်း) ဧကရသော၊ တခုတည်းသော ပြည့်စုံမှုရှိ၏။ ဝိမုတ္တိ ရသော၊ အရဟတ္တဖိုလ်ဝိမုတ္တိဟူသော ပြည့်စုံမှုရှိ၏။ (တနည်း) ဧကရသော၊ တခုတည်းသော ကိစ္စရှိ၏။ ဝိမုတ္တိရသော၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်မှုကို ပြီးစီးစေခြင်းကိစ္စရှိ၏။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယံ ဓမ္မဝိနယော၊ သည်။ ဧကရသော၊ ရှိသည်။ ဝိမုတ္တိရသော၊ ရှိသည်။ ယံ ဟောတိ၊ အကြင်ဖြစ်၏။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ ဤတခုတည်းသော ဝိမုတ္တိရသ ရှိခြင်းသဘောသည်လည်း။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ။ပ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဗဟုရတနော၊ ရှိသည်။ အနေကရတနော၊ ရှိသည်။ ဟောတိ သေယျထာပိ၊ ကဲ့သို့။
တတြ၊ ထိုမဟာသမုဒြာ၌။ပ။ မသာရဂလ္လံ၊ တည်း။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ အယံ ဓမ္မဝိနယော၊ သည်။ ဗဟုရတနော၊ သည်။ အနေကရတနော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တတြ၊ ထိုဓမ္မဝိနယ၌။ ဣမာနိ ရတနာနိ၊ ဤရတနာတို့သည်။ ဝါ၊ ဤများစွာသော နှစ်သက်မှု ပီတိပါမောဇ္ဇကို ဖြစ်စေတတ်သော တရားတို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။) သေယျထိဒံ၊ နည်း။ စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။ သတိပဋ္ဌာနာ၊ သတိပဋ္ဌာန်တို့လည်းကောင်း။ ဝါ၊ သတိသာလျှင်ဖြစ်သော လွန်စွာ အာရုံ၌သက်ဝင်၍ တည်တတ်ဖြစ်တတ်သော တရားတို့လည်းကောင်း။ စတ္တာရော၊ ကုန်သော။ သမ္မပ္ပဓာနာ၊ သမ္မပ္ပဓာန်တို့လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ကောင်းစွာ အားထုတ်ကြောင်း ဝီရိယတရားတို့လည်းကောင်း။ စတ္တာရော၊ ကုန်သော။ ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ပြီးစီးထမြောက်သောကုသိုလ် တရားအစုတို့လည်းကောင်း။ [ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ်(၃၉၈)သုတ် ဒုတိယအကြိမ်ရိုက် ပထမတွဲ နိဿယ စာမျက်နှာ (၉၇၊၉၈)လည်း ကြည့်]။ ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။ ဣန္ဒြိယာနိ၊ ဣန္ဒြေတို့လည်းကောင်း။ ဝါ၊ စိုးမိုးအုပ်စီး အကြီးအကဲဖြစ်သော တရားတို့လည်းကောင်း။ ပဉ္စ၊ ကုန်သော။ ဗလာနိ၊ ဗိုလ်တို့လည်းကောင်း။ ဝါ၊ (ဆန့်ကျင်ဘက်အကုသိုလ်တို့ကြောင့်) မလှုပ်မယိုင် မြဲခိုင်သော စွမ်းအားသတ္တိတို့လည်းကောင်း။ သတ္တ၊ (၇)ပါးကုန်သော။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ ဗောဇ္ဈင်တို့လည်းကောင်း။ ဝါ၊ သစ္စာလေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိတတ်သော အရိယသာဝက၏ အကြောင်းတရားတို့လည်းကောင်း။ အရိယော၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော။ ဝါ၊ ထိုထိုမဂ်ဖြင့် ပယ်သတ်အပ်ပြီးသော ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာသော။ အဋ္ဌင်္ဂိကော၊ ရှစ်ပါးသော အစိတ်အပိုင်းရှိသော။ မဂ္ဂေါ၊ မဂ်လည်းကောင်းတည်း။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယံ ဓမ္မဝိနယော၊ သည်။ ဗဟုရတနော၊ ရှိသည်။ အနေကရတနော၊ ရှိသည်။ ယံ ဟောတိ၊ ၏။ပ။
မဂ္ဂေါ၊ တည်း။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ (များစွာသော ရတနာရှိခြင်းတည်းဟူသော) ဤတရားသဘောသည်လည်း။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ။ပ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ သည်။ မဟတံ၊ ကြီးမားကုန်သော။ ဘူတာနံ၊ တို့၏။ အာဝါသော၊ နေရာဌာနသည်။ ဟောတိ သေယျထာပိ၊ သို့။
တတြ၊ ထိုမဟာသမုဒြာ၌။ တိမိ၊ တိမိမည်သော ငါးကြီးလည်းကောင်း။ပ။ ဂန္ဓဗ္ဗာ၊ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့လည်းကောင်း။ (ဣတိ၊ ဤသို့သော)။ ဣမေ ဘူတာ၊ ဤသတ္တဝါကြီးတို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။)
မဟာသမုဒ္ဒေ၊ ၌။ ယောဇနသတိကာ၊ ကုန်သော။ပ။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ အယံ ဓမ္မဝိနယော၊ သည်။ မဟတံ၊ (ဂုဏ်အားဖြင့်) မြင့်မြတ်ကုန်သော။ ဘူတာနံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ အာဝါသော၊ နေရာဌာနသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တတြ၊ ထို"မဟတံ ဘူတာနံ"ဟူသော စကား၌။ ဣမေ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့သောအရာတို့ကား။ ဘူတာ၊ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ပေတည်း။ သောတာပန္နော၊ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အရိယမဂ်ဟူသော ရေအလျဉ်သို့ ရောက်ပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ **သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိ ကိရိယာယ**၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ။သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော။ ။ အောက်ထစ်ဆုံးအားဖြင့် သရဏဂုံသုံးရပ် ဆည်းကပ်သော ဥပါသကာသည်လည်းကောင်း, အထက်တန်းကျဆုံး (အမြင့်မြတ်ဆုံး)အားဖြင့် သောတာပတ္တိမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း သောတာပတ္တိ ဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ်မည်၏- စသည်ဖြင့် ဥပရိပဏ္ဏာသ ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ်အဋ္ဌကထာ (၂၂၃)နှင့် ၎င်းဋီကာ(၄၁၀)တို့၌ ဖွင့်၏။ ယင်းသို့ဖွင့်ခြင်း၏ အကြောင်းကား-
ထိုဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ်၌ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် တကျိပ်လေးယောက်ရှိရာတွင် မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်သည် မည်သည့်အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ထိုက်သည်ဟု သင့်လျော်သလို ခွဲပြဖို့လို၏။ ထို့ကြောင့် အောက်ထစ်ဆုံးနှင့် အထက်တန်းအကျဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍ သောတာပတ္တိဖလ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ် နှစ်မျိုးခွဲပြခြင်း ဖြစ်၏။ ဤပဟာရာဒသုတ်၌ကား "တတြိမေ ဘူတာ"၌ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို မဆိုလို၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် အောက်ထစ်ဆုံးနှင့် အထက်တန်းအကျဆုံးဟု နှစ်မျိုးခွဲရန် မလိုရကား သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယပဋိပန္နပုဒ်အရ သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ ယူရ၏။ ထို့အတူပင် ပုဂ္ဂလပညတ်ပါဠိတော်(၁၁၈)ဓမ္မာနုသာရီ, သဒ္ဓါနုသာရီ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ပြရာ၌လည်း သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယပဋိပန္နဟူ၍ ဟောတော်မူ၏။ စာပိုဒ် (၅၉) (၆၀) ပုဂ္ဂလသုတ်တို့နှင့် နဝကနိပါတ် စာပိုဒ်(၉) ပုဂ္ဂလသုတ်လည်းကြည့်။
သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နောတိ သောတာပတ္တိဖလဿ အတ္တပစ္စက္ခ ကရဏာယ ပဋိပဇ္ဇမာနော ပဌမမဂ္ဂဋ္ဌော၊ ယော အဋ္ဌမကောတိပိ ဝုစ္စတိ။ ဋီကာ။
ပဋိပန္နော၊ ကျင့်ဆဲဖြစ်သော သောတာပတ္တိမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ သကဒါဂါမီ၊ သကဒါဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ တကြိမ်သာလျှင် ဤရွာသို့ ပဋိသန္ဓေတည်နေလာရောက်လေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ။ ပဋိပန္နော၊ ကျင့်ဆဲဖြစ်သော သကဒါဂါမိမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ အနာဂါမီ၊ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ဤကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေ တည်နေရာလာရောက်လေ့မရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ အနာဂါမိဖလ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ အနာဂါမိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ။ ပဋိပန္နော၊ ကျင့်ဆဲဖြစ်သော အနာဂါမိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ အရဟာ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ အရဟတ္တာယ၊ အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးငှာ။ ပဋိပန္နော၊ ကျင့်ဆဲဖြစ်သော အရဟတ္တမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်းတည်း။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယံ ဓမ္မဝိနယော၊ သည်။ မဟတံ၊ ကုန်သော။ ဘူတာနံ၊ တို့၏။ အာဝါသော၊ သည်။ ယံ ဟောတိ၊ ၏။
တတြ၊ ၌။ ဣမေ၊ ကား။ ဘူတာ၊ တည်း။ပ။ အရဟတ္တာယ၊ ငှာ။ ပဋိပန္နော၊ ကောင်းတည်း။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ အယမ္ပိ၊ (မြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ နေရာဌာနဖြစ်ခြင်းဟူသော) ဤတရားသဘောသည်လည်း။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ အဋ္ဌမော၊ ရှစ်ခုမြောက်သော၊ အစ္ဆရိယော၊ သော။ အဗ္ဘုတော၊ သော။ ဓမ္မော၊ တည်း။ ယံ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်တရားသဘောကို၊ ဒိသွာ ဒိသွာ။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြကုန်၏။
ပဟာရာဒ၊ ဒ။ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ အဋ္ဌ၊ ကုန်သော။ အစ္ဆရိယာ၊ ကုန်သော။ အဗ္ဘုတာ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားသဘောတို့ဟူသည်။ ဣမေ၊ ဤသည်တို့ပင်တည်း။ ယေ၊ ယင်းအံ့ဩဖွယ်တရား ရှစ်ပါးတို့ကို။ ဒိသွာ ဒိသွာ။ပ။ အဘိရမန္တိ၊ ပျော်မွေ့ကြကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
နဝမံ။