Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Aṭṭhakanipātapāḷi
Aṭṭhakanipātapāḷi

4. Khettasuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတေ၊ ရှစ်ပါးသော အကြောင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော။ ခေတ္တေ၊ လယ်၌။ ဝုတ္တံ၊ ကြဲချစိုက်ပျိုးအပ်သော။ ဗီဇံ၊ မျိုးစေ့သည်။ မဟပ္ဖလံ၊ များသော စပါးအသီးဟူသော အကျိုးရှိသည်။ နဟောတိ၊ မဖြစ်။ မဟဿာဒံ၊ များသော သာယာဖွယ်ရာ ချိုဆိမ့်အရသာရှိသည်။ နဟောတိ၊ မဖြစ်။ **ဖာတိသေယျံ**၊ စည်ပင်တိုးပွားသော ကိန်းရာတည်ရာ စပါးခြုံ စပါးဖုတ်ရှိသည်။ ဖာတိသေယျံ။ ။ ဖာတိ(ဝုဍ္ဎိ)- စည်ပင်တိုးပွားသော။ သေယျာ- ကိန်းရာတည်ရာ။ ဤ၌ စပါးမျိုးစေ့(ဗီဇ)သည် ဝီဟိထမ္ဗ (စပါးခြုံ စပါးရုံ စပါးဖုတ်)၌ ကိန်းရတည်ရမှီရ၏။ ထို့ကြောင့် ဝီဟိထမ္ဗကို သေယျာ (ဗီဇ၏ ကိန်းရာတည်ရာ)ဟု ဟောတော်မူသည်။ သန္နိဝေသပုဒ်နှင့်တွဲ၍ "ဝီဟိထမ္ဗသန္နိဝေသ"ဟု အဋ္ဌကထာ၌ သုံးနှုန်းထား၏။ [သန္နိဝေသ- စုဝေးနေသော။ ဝီဟိထမ္ဗ- စပါးဖုတ်။ ဝီဟိထမ္ဗသန္နိဝေသ- စပါးဖုတ်အစုအဝေး] ဤ၌ "ထမ္မော ဂုမ္ဗော တီဏာဒီနံ"ဟူသော အဘိဓာန် (၄၅၄)ဂါထာနှင့်အညီ ထမ္ဗသဒ္ဒါသည် ဂုမ္ဗ(ခြုံဖုတ်)ဂုစ္ဆ, ဂေါစ္ဆက(အပြွတ်)တို့၏ ပရိယာယ်တည်း။ တိုင်ဟော ထမ္ဘသဒ္ဒါဖြင့် "ဝီဟိထမ္ဘ"ဟု ပါဌ်ပျက်နေ၏။ ဖာတိ ဝုဍ္ဎိ သေယျာယဿ ဗီဇဿာတိ ဖာတိသေယျံ- စည်ပင်တိုးပွားသော ကိန်းရာတည်ရာ (စပါးရုံ) ရှိသောမျိုးစေ့။ န ဖာတိသေယျန္တိ သေယျာပိဿ န ဟောတိ ဝုဍ္ဎိ၊ တဿ မဟန္တံ ဝီဟိထမ္ဗသန္နိ ဝေသံ န ဟောတိ။ အဋ္ဌကထာ။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ကထံ၊ အဘယ်သို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဝါ၊ အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်။ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတေ၊ သော။ (ခေတ္တေ၊ ၌။ ဝုတ္တံ၊ သော။ ဗီဇံ၊ သည်။ မဟပ္ဖလံ၊ သည်။ နဟောတိ၊ မဖြစ်သနည်း။ မဟဿာဒံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ နည်း။ ဖာတိသေယျံ၊ သည်။ နဟောတိ၊ မဖြစ်သနည်းဟူမူ)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤလူ့လောက၌။ ခေတ္တံ၊ လယ်သည်။ ဥန္နာမ+နိန္နာမိ စ၊ မြင့်သောနေရာ+ နိမ့်သောနေရာရှိသည်လည်း။ ဝါ၊ မြင့်ချည်, နိမ့်ချည် မပြေညီသော မြေပြင်ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ [ဥန္နမတီတိ ဥန္နာမော၊ မြင့်သောနေရာ၊ကုန်းမြင့်။ နိန္နမတီတိ နိန္နာမော၊ နိမ့်သောနေရာ။ ချိုင့်ခွက်ချိုင့်ဝှမ်း။ ဥန္နာမော စ နိန္နာမော စ ဥန္နာမနိန္နာမာ၊ ဥန္နာမနိန္နာမာ ဧတဿ ခေတ္တဿ သန္တီတိ ဥန္နာမနိန္နာမိ။ ဒဏ္ဍီကဲ့သို့ ဤပစ္စည်းတည်း။ နပုလ္လိင်ဖြစ်သောကြောင့် "ဥန္နာမနိန္နာမိ"ဟု ဣရဿပြုထားသည်] ပါသာဏသက္ခရိကဉ္စ၊ ကျောက်ဖျာကြီးကျယ်, သေးငယ်ကျောက်ခဲ, အိုးခြမ်းကွဲရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ [သက္ခရာ(ကဌလ)၊ အိုးခြမ်းကွဲ။ သက္ခရာ ဂုဠဘေဒေစ ကဌလေပိ စ ဒိဿတိ။ အဘိဓာန် ၉၂၅-ဂါထာ]။ ဦသရဉ္စ၊ ပေါက်သော ဆပ်ပြာမြေငံရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ [ဦသ၊ ဆားဆပ်ပြာမြေငံ၊ ဦသော ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ဦသရံ ခေတ္တံ] ဂမ္ဘီရသီတဉ္စ၊ နက်သောထွန်ကြောင်းထွန်ရေးရှိသည်လည်း။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ [သီတာ (နင်္ဂလမဂ္ဂ)၊ ထွန်ကြောင်းထွန်းရေး။ သီတာ တု ဟလပဒ္ဓတိ။ အဘိဓာန်၊ ၄၄၉-ဂါထာ]။ အာယသမ္ပန္နံ၊ ရေထွက်လမ်း (ရေထွက်ပေါက်)နှင့် ပြည့်စုံသည်။ပ။ မာတိကာသမ္ပန္နံ၊ မြောင်းငယ်, မြောင်းကြီးနှင့် ပြည့်စုံသည်။ပ။ မရိယာဒသမ္ပန္နံ၊ ကံသင်းရိုးနှင့် ပြည့်စုံသည်။ ဝါ၊ အပိုင်းအခြား အကန့်အသတ်နှင့် ပြည့်စုံသည်။ န ဟောတိ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤသို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတေသု၊ ရှစ်ပါးသောအကြောင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော။ သမဏဗြာဟ္မဏေသု၊ သမဏ, ဗြာဟ္မဏပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။ ဒိန္နံ၊ ပေးလှူအပ်သော။ ဒါနံ၊ အလှူဒါနသည်။ မဟပ္ဖလံ၊ များသော ကံတူမူရင်းအကျိုးရှိသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ မဟာနိသံသံ၊ များသော ဆင့်ပွားအကျိုးအာနိသင်ရှိသည်။ ဝါ၊ များသော ထပ်ဆင့်တိုးတက် အကျိုးဆက်ရှိသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်၊ မဟာဇုတိကံ၊ များသော တောက်ပြောင်သော အကျိုးရှိသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ မဟာဝိပ္ဖာရံ၊ များသောကျယ်ပြန့်သော အကျိုးရှိသည်။ နဟောတိ၊ မဖြစ်။
ကထံ၊ ဖြင့်။ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတေသု၊ ကုန်သော။ (သမဏ ဗြာဟ္မဏေသု၊ တို့၌။ ဒိန္နံ၊ သော။ ဒါနံ၊ သည်။ မဟပ္ဖလံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ နည်း။ပ။ မဟာဝိပ္ဖါရံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်သနည်းဟူမူ။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ သမဏဗြာဟ္မဏာ၊ သမဏဗြာဟ္မဏပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ ဝါ၊ ရဟန်းသူတော်ကောင်းမည်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ၊ မှားယွင်းသောအယူရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါ၊ မှားယွင်းသော အကြံအစည်ရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာဝါစာ၊ မှားယွင်းသောပြုလုပ်ကြောင်း သဘောတရားရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာကမ္မန္တာ၊ မှားယွင်းသောပြုလုပ်ကြောင်းသဘောတရား ရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာအာဇီဝါ၊ မှားယွင်းသော အသက်မွေးကြောင်းသဘောတရားရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာဝါယာမာ၊ မှားယွင်းသော လုံ့လဝီရိယရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာသတိနော၊ မှားယွင်းသော အမှတ်ရမှု သတိရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ မိစ္ဆာသမာဓိနော၊ မှားယွင်းသော တည်ကြည်ခြင်းသဘော ရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ၌။ ခေတ္တံ၊ သည်။ အနုန္နာမာနိန္နာမိ စ၊ မြင့်မောက်သောနေရာလည်းမရှိ, နိမ့်သောနေရာလည်း မရှိသည်လည်း။ ဝါ၊ မြင့်နိမ့်မရော, ညီညာသောမြေပြင်ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ [န+ ဥန္နာမ။ အ+နိန္နာမ+ ဤ] အပါသာဏသက္ခရိကဉ္စ၊ ကျောက်ဖျာကြီးကျယ်, သေးငယ်ကျောက်ခဲ၊ အိုးခြမ်းကွဲ မရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ အနူသရဉ္စ၊ ပေါက်သောဆပ်ပြာ မြေငံမရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ဂမ္ဘီရသိတံ၊ နက်သော ထွန်ကြောင်းထွန်းရေးရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ပ။ သမဏဗြာဟ္မဏေသု၊ ရဟန်းသူတော်ကောင်းတို့၌။ ဒိန္နံ၊ သော။ ဒါနံ၊ သည်။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ၌။ သမဏဗြာဟ္မဏာ၊ ရဟန်းသူတော်ကောင်းတို့သည်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ၊ မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ သမ္မာသင်္ကပ္ပါ၊ မှန်ကန်သော အကြံအစည် ရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ သမ္မာဝါစာ၊ မှန်ကန်သော ပြောဆိုကြောင်းသဘောတရားရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ သမ္မာကမ္မန္တာ၊ မှန်ကန်သော ပြုလုပ်ကြောင်းသဘောတရားရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ သမ္မာအာဇီဝါ၊ မှန်ကန်သော အသက်မွေးကြောင်းသဘောတရားရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ သမ္မာဝါယာမာ၊ မှန်ကန်သောလုံ့လဝီရိယရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ သမ္မာသတိနော၊ မှန်ကန်သော အမှတ်ရမှုသတိရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ သမ္မာသမာဓိနော၊ မှန်ကန်သော တည်ကြည်ခြင်းသဘောရှိကုန်သည်လည်းကောင်း။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤသို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ (ဤဆိုအပ်ပြီးသော မှန်ကန်သောဉာဏ်အမြင်အစရှိသည်တို့နှင့် ပြည့်စုံခြင်းအားဖြင့်)။ပ။ မဟာဝိပ္ဖာရံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ(အဝေါစ၊ မိန့်)။
[ဂါထာ]ယထာပိ၊ ဥပမာပြရသော်ကား။ သမ္ပန္နေ၊ ပြည့်စုံကောင်းမွန်သော။ ခေတ္တေ၊ လယ်၌။ ဗီဇသမ္ပဒါ၊ ပြည့်စုံအောင်မြင်သော မျိုးစေ့သည်။ ပဝုတ္တာ၊ ကြဲချစိုက်ပျိုးအပ်သည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်အံ့)။
ဒေဝေ၊ မိုးသည်။ သမ္ပါဒယန္တမှိ၊ ကောင်းစွာ ပြီးစီးစေလသော်။ ဝါ၊ ကောင်းစွာ ရွာသွန်းလသော်။ ဓညဿ၊ စပါးသီးနှံ၏။ သမ္ပဒါ၊ ပြည့်စုံအောင်မြင်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အနီတိသမ္ပဒါ၊ (အဖျက်ပိုးကောင်ဟူသော) ဘေးရန်မရှိခြင်းဟူသော ပြည့်စုံခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ပဌမပြည့်စုံမှုဖြစ်၏။ ဝိရူဠှီ၊ စည်ပင်ပေါက်ရောက်မှုသည်။ သမ္ပဒါ၊ ဒုတိယပြည့်စုံမှုသည်။ ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေပုလ္လသမ္ပဒါ၊ ပြန့်ပွားများပြားသည်အဖြစ်ဟူသော ပြည့်စုံမှုသည်။ ဟောတိ၊ တတိယပြည့်စုံမှုဖြစ်၏။ ဖလံ၊ ပြည့်စုံသောအသီးသည်။ ဝေ၊ စင်စစ်ဧကန် အမှန်ပင်။ သမ္ပဒါ၊ စတုတ္ထပြည့်စုံမှုသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ [ဤတိယာ အဘာဝေါ အနီတိ၊ ဘေးရန်မရှိခြင်း။ အဘာဝအဗျဘီဘောသမာသ်တည်း။ အနီတိ စ တံ သမ္ပဒါစာတိ အနီတိသမ္ပဒါ-ဟု ဝစနတ္ထပြု]။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။ သမ္ပန္နသီလေသု၊ ပြည့်စုံသောသီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။ ဒိန္နာ၊ ပေးလှူအပ်သော။ ဘောဇနသမ္ပဒါ၊ ပြည့်စုံသော ဘောဇဉ်အမျိုးမျိုးသည်။
**သမ္ပဒါနံ**၊ ကုသိုလ်၏ပြည့်စုံခြင်းသို့။ (ကာမ, မဟဂ္ဂုတ်, လောကုတ္တရာ သုံးဖြာသော ကုသိုလ်၏ပြည့်စုံခြင်းသို့) သမ္ပဒါနံပုဒ် ရုပ်အနေအထား။ ။ ဤပုဒ်သည် ဒါဓါတ် ယုပစ္စည်းဖြင့် ပြီးသောပုဒ်မဟုတ်။ ပဒဓာတ် အပစ္စည်းဖြင့်ပြီးသော ပုဒ်သာတည်း။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ "သမ္ပဒါနန္တိ တိဝိဓံ ကုသလသမ္ပဒံ"ဟုဖွင့်သည်။ သို့သော် တညာဒိဂိုဏ်းဝင် သမ္ပဒါပုဒ်၌ အံဝိဘတ်ဖြင့် "သမ္ပဒါနံဂဟု ရုပ်စီရင်ရိုးမရှိ။ ထို့ကြောင့် နံဝိဘတ်ကို ဒုတိယ ဧကဝုစ် အံဝိဘတ်၏ ကံအနက်၌ သက်ဟု ကြံရာ၏။ သို့မဟုတ် ဧကဝုစ် အံဝိဘတ်ဖြင့် သမ္ပဒံ-ဟု ဆိုလိုလျက် ဝစနတိပလ္လာသ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသနည်းအားဖြင့် အံဝိဘတ်ကို နံဝိဘတ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သမ္ပဒါနံ"ဟု ရုပ်ပြီးသည်ဟုသော်လည်း ကြံရာ၏။ ဥပနေတိ၊ ပို့ဆောင်၏။ (ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်၊ သမ္ပဒါနံ၊ သို့။ ဥပနေတိ၊ ပို့ဆောင်သနည်းဟူမူ) ဟိ(ယသ္မာ)၊ အကြင်ကြောင့်။ အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ကတံ၊ ပြုလုပ်အပ်သော။ တံ ကမ္မံ၊ ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုသည်။ သမ္ပန္နံ၊ ပြည့်စုံလုံလောက်၏။ (တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ သမ္ပဒါနံ၊ သို့။ ဥပနေတိ၊ ပို့ဆောင်၏။)
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ သမ္ပဒံ၊ ကုသိုလ်၏ပြည့်စုံခြင်းကို။ ဝါ၊ ပြည့်စုံသောကုသိုလ်ကို။ အာကင်္ခီ၊ အလိုရှိသောသူသည်။ သမ္ပန္နော၊ ပြည့်စုံသော။ ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အတ္ထု၊ ဖြစ်ပါစေလော။ [သမ္ပန္နတ္ထူဓာတိ သမ္ပန္နာ အတ္ထု ဣဓ။ အဋ္ဌကထာ။ အဘယ်တို့နှင့် ပြည့်စုံရမည်နည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ သမ္ပန္နပညေ စသည်ကို မိန့်တော်မူ၏။]
သမ္ပန္နပညေ၊ ပြည့်စုံသော ပညာရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။ သေဝေထ၊ မှီဝဲဆည်းကပ်သင့်၏။ ဝါ၊ မှီဝဲဆည်းကပ်ရမည်။ ဧဝံ၊ ဤသို့ မှီဝဲဆည်းကပ်လသော်။ သမ္ပဒါ၊ ကုသိုလ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းတို့သည်။ ဣဇ္ဈန္တိ၊ ပြီးစီးထမြောက်ကုန်၏။
ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နေ၊ သုံးပါးသော အဘိဉာဏ်ဝိဇ္ဇာ, (၁၅)ပါးသောအကျင့်စရဏတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်၌။ စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။ သမ္ပဒံ၊ ချို့တဲ့မှုကင်း, ပြည့်စုံခြင်းကို။ လဒ္ဓါ၊ ရ၍။
ကမ္မသမ္ပဒံ၊ ပြည့်စုံလုံလောက်သော ကုသိုလ်ကံကို၊ ကရောတိ၊ ပြု၏။ အတ္ထသမ္ပဒံ စ၊ အကျိုးစီးပွား၏ ပြည့်စုံခြင်းကိုလည်း။ ဝါ၊ ပြည့်စုံသောအကျိုးစီးပွားကိုလည်း။ လဘတိ၊ ရ၏။
လောကံ၊ ခန္ဓာငါးပါးဟူသော လောကကို။ ဝါ၊ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို။ ယထာဘူတံ၊ မမြဲခြင်းစသော အဖြစ်မှန်သဘောအတိုင်း။ ဉတွာ၊ သိ၍။ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒံ၊ ပြည့်စုံသော ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိသို့။ ပပ္ပုယျ၊ ရောက်၍။
မဂ္ဂသမ္ပဒံ၊ ပြည့်စုံသော သောတာပတ္တိမဂ်သို့။ ဝါ၊ သောတာပတ္တိမဂ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းသို့။ အာဂမ္မ၊ ရောက်၍။ သမ္ပန္နမာနသော၊ ပြည့်စုံသောစိတ်ရှိသည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။ အရဟတ္တံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့) ယာတိ၊ ရောက်၏။
သဗ္ဗံ၊ အားလုံးစုံသော။ မလံ၊ ကိလေသာအညစ်အကြေးကို။ ဩဓုနိတွာ၊ ခါတွက်ဖျက်ဆီး၍။ နိဗ္ဗာနသမ္ပဒံ၊ ပြည့်စုံသော နိဗ္ဗာန်သို့။ ပတွာ၊ ရောက်၍။
သဗ္ဗဒုက္ခေဟိ၊ အားလုံးသော ဝဋ်ဒုက္ခတို့မှ။ မုစ္စတိ၊ လွတ်မြောက်၏။ သာ၊ ထိုဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ခြင်းသည်။ သဗ္ဗသမ္ပဒါ၊ မဟုတ်ကုံလုံ အားလုံးစုံတို့ ပြည့်စုံခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
စတုတ္ထံ။