Issues
Select Version
Paṭisambhidāmaggapāḷi
Paṭisambhidāmaggapāḷi

1. Ñāṇakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Ñāṇakathā

1. Sutamayañāṇaniddeso

1. KathaṃT1.5V0.5P1.4 sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
‘‘ Ime dhammā abhiññeyyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā pariññeyyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā pahātabbā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā bhāvetabbā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā sacchikātabbā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā hānabhāgiyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā ṭhitibhāgiyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā visesabhāgiyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Ime dhammā nibbedhabhāgiyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ SabbeM0.6 saṅkhārā aniccā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Sabbe saṅkhārā dukkhā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Sabbe dhammā anattā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Idaṃ dukkhaṃ ariyasaccan ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Idaṃ dukkhasamudayaṃT1.6 [ dukkhasamudayo ( syā .)] ariyasaccan ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Idaṃ dukkhanirodhaṃ [ dukkhanirodho ( syā .) aṭṭhakathā oloketabbā ] ariyasaccan ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan ’’ tiP1.5 sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
2. KathaṃV0.6 ‘‘ ime dhammā abhiññeyyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
Eko dhammo abhiññeyyo – sabbe sattā āhāraṭṭhitikā .
Dve dhammā abhiññeyyā – dve dhātuyo .
Tayo dhammā abhiññeyyā – tisso dhātuyo .
Cattāro dhammā abhiññeyyā – cattāri ariyasaccāni .
Pañca dhammā abhiññeyyā – pañca vimuttāyatanāni .
Cha dhammā abhiññeyyā – cha anuttariyāni .
Satta dhammā abhiññeyyā – satta niddasavatthūni .
Aṭṭha dhammā abhiññeyyā – aṭṭha abhibhāyatanāni .
Nava dhammā abhiññeyyā – nava anupubbavihārā .
Dasa dhammā abhiññeyyā – dasa nijjaravatthūni .
3.‘‘ Sabbaṃ , bhikkhave , abhiññeyyaṃ .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ abhiññeyyaṃ ?
Cakkhu [ cakkhuṃ ( syā . ka .)], bhikkhave , abhiññeyyaṃ ;
rūpā abhiññeyyā ;
cakkhuviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
cakkhusamphasso abhiññeyyo ;
yampidaṃ [ yamidaṃ ( ka .) saṃ . ni .4.52 passitabbo ] cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , tampi abhiññeyyaṃ .
Sotaṃ abhiññeyyaṃ ;
saddāM0.7 abhiññeyyā … pe … ghānaṃ abhiññeyyaṃ ;
gandhā abhiññeyyā … jivhā abhiññeyyā ;
rasā abhiññeyyā … kāyo abhiññeyyo ;
phoṭṭhabbā abhiññeyyā … manoT1.7 abhiññeyyo ;
dhammā abhiññeyyā ;
manoviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ , manosamphasso abhiññeyyo ;
yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , tampi abhiññeyyaṃ .
’’
Rūpaṃ abhiññeyyaṃ ;
vedanā abhiññeyyā ;
saññā abhiññeyyā ;
saṅkhārā abhiññeyyā ;
viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Cakkhu abhiññeyyaṃ ;
sotaṃ abhiññeyyaṃ ;
ghānaṃ abhiññeyyaṃ ;
jivhā abhiññeyyā ;
kāyo abhiññeyyo ;
mano abhiññeyyo .
Rūpā abhiññeyyā ;
saddā abhiññeyyā ;
gandhā abhiññeyyā ;
rasā abhiññeyyā ;
phoṭṭhabbā abhiññeyyā ;
dhammā abhiññeyyā .
Cakkhuvttññāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
sotaviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
ghānaviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
jivhāviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
kāyaviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
manoviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Cakkhusamphasso abhiññeyyoP1.6 ;
sotasamphasso abhiññeyyo ;
ghānasamphasso abhiññeyyo ;
jivhāsamphasso abhiññeyyo ;
kāyasamphasso abhiññeyyo ;
manosamphasso abhiññeyyo ;
cakkhusamphassajā vedanā abhiññeyyā ;
sotasamphassajā vedanā abhiññeyyā ;
ghānasamphassajā vedanā abhiññeyyāV0.7 ;
jivhāsamphassajā vedanā abhiññeyyā ;
kāyasamphassajā vedanā abhiññeyyā ;
manosamphassajā vedanā abhiññeyyā .
Rūpasaññā abhiññeyyā ;
saddasaññā abhiññeyyā ;
gandhasaññā abhiññeyyāT1.8 ;
rasasaññā abhiññeyyā ;
phoṭṭhabbasaññā abhiññeyyā ;
dhammasaññā abhiññeyyā .
Rūpasañcetanā abhiññeyyā ;
saddasañcetanā abhiññeyyā ;
gandhasañcetanā abhiññeyyā ;
rasasañcetanā abhiññeyyā ;
phoṭṭhabbasañcetanā abhiññeyyā ;
dhammasañcetanā abhiññeyyā .
Rūpataṇhā abhiññeyyā ;
saddataṇhā abhiññeyyā ;
gandhataṇhā abhiññeyyā ;
rasataṇhā abhiññeyyā ;
phoṭṭhabbataṇhā abhiññeyyā ;
dhammataṇhā abhiññeyyā .
Rūpavitakko abhiññeyyo ;
saddavitakko abhiññeyyo ;
gandhavitakko abhiññeyyo ;
rasavitakko abhiññeyyo ;
phoṭṭhabbavitakko abhiññeyyo ;
dhammavitakko abhiññeyyo .
Rūpavicāro abhiññeyyo ;
saddavicāro abhiññeyyoM0.8 ;
gandhavicāro abhiññeyyo ;
rasavicāro abhiññeyyo ;
phoṭṭhabbavicāro abhiññeyyo ;
dhammavicāro abhiññeyyo .
4. Pathavīdhātu abhiññeyyā ;
āpodhātu abhiññeyyā ;
tejodhātu abhiññeyyā ;
vāyodhātu abhiññeyyā ;
ākāsadhātu abhiññeyyā ;
viññāṇadhātu abhiññeyyā .
Pathavīkasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
āpokasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
tejokasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
vāyokasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
nīlakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
pītakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
lohitakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
odātakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
ākāsakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
viññāṇakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ .
KesāT1.9 abhiññeyyā ;
lomā abhiññeyyā ;
nakhā abhiññeyyā ;
dantā abhiññeyyā ;
taco abhiññeyyo , maṃsaṃ abhiññeyyaṃ ;
nhārū [ nahārū ( syā .)] abhiññeyyā ;
aṭṭhī abhiññeyyā ;
aṭṭhimiñjā abhiññeyyā [ aṭṭhimañjaṃ abhiññeyyaṃ ( syā . ka .)];
vakkaṃ abhiññeyyaṃ ;
hadayaṃ abhiññeyyaṃ ;
yakanaṃ abhiññeyyaṃ ;
kilomakaṃ abhiññeyyaṃ ;
pihakaṃ abhiññeyyaṃ ;
papphāsaṃ abhiññeyyaṃ ;
antaṃP1.7 abhiññeyyaṃ antaguṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
udariyaṃ abhiññeyyaṃ ;
karīsaṃ abhiññeyyaṃ ;
pittaṃ abhiññeyyaṃ ;
semhaṃ abhiññeyyaṃ ;
pubbo abhiññeyyo ;
lohitaṃ abhiññeyyaṃ ;
sedo abhiññeyyo ;
medo abhiññeyyo ;
assu abhiññeyyaṃ ;
vasā abhiññeyyā ;
kheḷo abhiññeyyo ;
siṅghāṇikā abhiññeyyā ;
lasikā abhiññeyyā ;
muttaṃ abhiññeyyaṃ ;
matthaluṅgaṃ abhiññeyyaṃ .
Cakkhāyatanaṃ abhiññeyyaṃ ;
rūpāyatanaṃ abhiññeyyaṃ .
Sotāyatanaṃ abhiññeyyaṃ ;
saddāyatanaṃ abhiññeyyaṃV0.8 .
Ghānāyatanaṃ abhiññeyyaṃ ;
gandhāyatanaṃ abhiññeyyaṃ .
Jivhāyatanaṃ abhiññeyyaṃ ;
rasāyatanaṃ abhiññeyyaṃ .
Kāyāyatanaṃ abhiññeyyaṃ ;
phoṭṭhabbāyatanaṃ abhiññeyyaṃ .
Manāyatanaṃ abhiññeyyaṃ ;
dhammāyatanaṃ abhiññeyyaṃ .
Cakkhudhātu abhiññeyyā ;
rūpadhātu abhiññeyyā ;
cakkhuviññāṇadhātu abhiññeyyā .
Sotadhātu abhiññeyyā ;
saddadhātu abhiññeyyā ;
sotaviññāṇadhātu abhiññeyyā .
Ghānadhātu abhiññeyyā ;
gandhadhātu abhiññeyyā ;
ghānaviññāṇadhātu abhiññeyyā .
Jivhādhātu abhiññeyyāT1.10 ;
rasadhātuM0.9 abhiññeyyā ;
jivhāviññāṇadhātu abhiññeyyā .
Kāyadhātu abhiññeyyā ;
phoṭṭhabbadhātu abhiññeyyā ;
kāyaviññāṇadhātu abhiññeyyā .
Manodhātu abhiññeyyā ;
dhammadhātu abhiññeyyā ;
manoviññāṇadhātu abhiññeyyā .
Cakkhundriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
sotindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
ghānindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
jivhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
kāyindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
manindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
jīvitindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
itthindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
purisindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
sukhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
dukkhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
somanassindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
domanassindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
upekkhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
saddhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
vīriyindriyaṃ [ viriyindriyaṃ ( syā .)] abhiññeyyaṃ ;
satindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
samādhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
paññindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
anaññātaññassāmītindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
aññindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
aññātāvindriyaṃ abhiññeyyaṃ .
5. Kāmadhātu abhiññeyyā ;
rūpadhātu abhiññeyyā ;
arūpadhātu abhiññeyyā .
Kāmabhavo abhiññeyyo ;
rūpabhavo abhiññeyyoP1.8 ;
arūpabhavo abhiññeyyo .
Saññābhavo abhiññeyyo ;
asaññābhavo abhiññeyyo ;
nevasaññānāsaññābhavo abhiññeyyo .
Ekavokārabhavo abhiññeyyo ;
catuvokārabhavo abhiññeyyo ;
pañcavokārabhavo abhiññeyyo .
6. Paṭhamaṃ jhānaṃ [ paṭhamajjhānaṃ ( syā .) evamīdisesu ṭhānesu ] abhiññeyyaṃ ;
dutiyaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ ;
tatiyaṃT1.11 jhānaṃ abhiññeyyaṃ ;
catutthaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ .
Mettācetovimutti abhiññeyyā ;
karuṇācetovimutti abhiññeyyā ;
muditācetovimutti abhiññeyyā ;
upekkhācetovimutti abhiññeyyā .
Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā ;
viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā ;
ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā ;
nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā .
AvijjāV0.9 abhiññeyyā ;
saṅkhārā abhiññeyyā ;
viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
nāmarūpaṃ abhiññeyyaṃ ;
saḷāyatanaṃ abhiññeyyaṃ ;
phasso abhiññeyyo ;
vedanā abhiññeyyā ;
taṇhā abhiññeyyā ;
upādānaṃ abhiññeyyaṃ ;
bhavo abhiññeyyo ;
jāti abhiññeyyā ;
jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ .
7. DukkhaṃM0.10 abhiññeyyaṃ ;
dukkhasamudayo abhiññeyyo ;
dukkhanirodho abhiññeyyo ;
dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā .
Rūpaṃ abhiññeyyaṃ ;
rūpasamudayo abhiññeyyo ;
rūpanirodho abhiññeyyo ;
rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā .
Vedanā abhiññeyyā … pe … saññā abhiññeyyā … pe … saṅkhārā abhiññeyyā … pe … viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Cakkhu abhiññeyyaṃ … pe … jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā .
Dukkhassa pariññaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhasamudayassa pahānaṭṭhoT1.12 abhiññeyyo ;
dukkhanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo .
Rūpassa pariññaṭṭho abhiññeyyo ;
rūpasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo ;
rūpanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo ;
rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo .
Vedanāya … pe … saññāya … saṅkhārānaṃ … viññāṇassa … cakkhussa … pe … jarāmaraṇassaP1.9 pariññaṭṭho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo .
Dukkhassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo .
Rūpassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
rūpasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
rūpanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo .
Vedanāya … pe … saññāya … saṅkhārānaṃ … viññāṇassa … cakkhussa … pe … jarāmaraṇassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo .
8. DukkhaṃT1.13V0.10 abhiññeyyaṃ ;
dukkhasamudayo abhiññeyyo ;
dukkhanirodho abhiññeyyo ;
dukkhassa samudayanirodho abhiññeyyo ;
dukkhassa chandarāganirodho abhiññeyyo ;
dukkhassa assādo abhiññeyyo ;
dukkhassa ādīnavoM0.11 abhiññeyyo ;
dukkhassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Rūpaṃ abhiññeyyaṃ ;
rūpasamudayo abhiññeyyo ;
rūpanirodho abhiññeyyo ;
rūpassa samudayanirodho abhiññeyyo ;
rūpassa chandarāganirodho abhiññeyyo ;
rūpassa assādo abhiññeyyo ;
rūpassa ādīnavo abhiññeyyo ;
rūpassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Vedanā abhiññeyyā … pe … saññā abhiññeyyā … saṅkhārā abhiññeyyā … viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ … cakkhu abhiññeyyaṃ … pe … jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇassa samudayanirodho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇassa chandarāganirodho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo ;
jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo ;
jarāmaraṇassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Dukkhaṃ abhiññeyyaṃ ;
dukkhasamudayo abhiññeyyoP1.10 ;
dukkhanirodho abhiññeyyo ;
dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā ;
dukkhassa assādo abhiññeyyo ;
dukkhassa ādīnavo abhiññeyyo ;
dukkhassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Rūpaṃ abhiññeyyaṃ ;
rūpasamudayo abhiññeyyo ;
rūpanirodho abhiññeyyo ;
rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā ;
rūpassaT1.14 assādo abhiññeyyo ;
rūpassa ādīnavo abhiññeyyo ;
rūpassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ .
Vedanā abhiññeyyā … pe … saññā abhiññeyyā … saṅkhārā abhiññeyyā … viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ … cakkhu abhiññeyyaṃ … pe … jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo ;
jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā ;
jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo ;
jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo ;
jarāmaraṇassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ .
9. Aniccānupassanā abhiññeyyā ;
dukkhānupassanā abhiññeyyā ;
anattānupassanā abhiññeyyā ;
nibbidānupassanā abhiññeyyā ;
virāgānupassanā abhiññeyyā ;
nirodhānupassanā abhiññeyyā ;
paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā .
Rūpe aniccānupassanā abhiññeyyā ;
rūpe dukkhānupassanā abhiññeyyā ;
rūpe anattānupassanā abhiññeyyā ;
rūpe nibbidānupassanā abhiññeyyā ;
rūpe virāgānupassanā abhiññeyyā ;
rūpe nirodhānupassanā abhiññeyyā ;
rūpe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā .
Vedanāya … pe … saññāya … saṅkhāresu … viññāṇe … cakkhusmiṃ … pe … jarāmaraṇe aniccānupassanāM0.12 abhiññeyyā ;
jarāmaraṇe dukkhānupassanā abhiññeyyā ;
V0.11 jarāmaraṇe anattānupassanā abhiññeyyā ;
jarāmaraṇe nibbidānupassanā abhiññeyyā ;
jarāmaraṇe virāgānupassanā abhiññeyyāT1.15 ;
jarāmaraṇe nirodhānupassanā abhiññeyyā ;
jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā .
10. Uppādo abhiññeyyo ;
pavattaṃ abhiññeyyaṃ ;
nimittaṃ abhiññeyyaṃ ;
āyūhanā [ āyuhanā ( syā .) evamuparipi ] abhiññeyyā ;
paṭisandhi abhiññeyyā ;
gati abhiññeyyā ;
nibbatti abhiññeyyā ;
upapatti abhiññeyyā ;
jāti abhiññeyyā ;
jarā abhiññeyyā ;
byādhi abhiññeyyoP1.11 , maraṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
soko abhiññeyyo ;
paridevo abhiññeyyo ;
upāyāso abhiññeyyo .
Anuppādo abhiññeyyo ;
appavattaṃ abhiññeyyaṃ ;
animittaṃ abhiññeyyaṃ ;
anāyūhanā [ anāyuhanā ( syā .) evamuparipi ] abhiññeyyā ;
appaṭisandhi abhiññeyyā ;
agati abhiññeyyā ;
anibbatti abhiññeyyā ;
anupapatti abhiññeyyā ;
ajāti abhiññeyyā ;
ajarā abhiññeyyā ;
abyādhi abhiññeyyo ;
amataṃ abhiññeyyaṃ ;
asoko abhiññeyyo ;
aparidevo abhiññeyyo ;
anupāyāso abhiññeyyo .
Uppādo abhiññeyyo ;
anuppādo abhiññeyyo ;
pavattaṃ abhiññeyyaṃ ;
appavattaṃ abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ abhiññeyyaṃ ;
animittaṃ abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā abhiññeyyā ;
anāyūhanā abhiññeyyā .
Paṭisandhi abhiññeyyā ;
appaṭisandhi abhiññeyyā .
Gati abhiññeyyā ;
agati abhiññeyyā .
Nibbatti abhiññeyyā ;
anibbatti abhiññeyyā .
Upapatti abhiññeyyā ;
anupapatti abhiññeyyāT1.16 .
Jāti abhiññeyyā ;
ajāti abhiññeyyā .
Jarā abhiññeyyā ;
ajarā abhiññeyyā .
Byādhi abhiññeyyo ;
abyādhi abhiññeyyo .
Maraṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
amataṃ abhiññeyyaṃ .
Soko abhiññeyyo ;
asoko abhiññeyyo .
Paridevo abhiññeyyo ;
aparidevo abhiññeyyo .
Upāyāso abhiññeyyo ;
anupāyāso abhiññeyyo .
Uppādo dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi dukkhanti abhiññeyyaṃ .
GatiM0.13 dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Upapatti dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Jāti dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Jarā dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Byādhi dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Soko dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Paridevo dukkhanti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso dukkhanti abhiññeyyaṃ .
AnuppādoV0.12 sukhanti abhiññeyyaṃ .
Appavattaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ .
Animittaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ .
Anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṃ .
Appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṃ .
Agati sukhanti abhiññeyyaṃ .
Anibbatti sukhanti abhiññeyyaṃ .
Anupapatti sukhanti abhiññeyyaṃ .
Ajāti sukhanti abhiññeyyaṃ .
AjarāP1.12 sukhanti abhiññeyyaṃ .
Abyādhi sukhanti abhiññeyyaṃ .
Amataṃ sukhanti abhiññeyyaṃ .
AsokoT1.17 sukhanti abhiññeyyaṃ .
Aparidevo sukhanti abhiññeyyaṃ .
Anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṃ .
Uppādo dukkhaṃ , anuppādo sukhanti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ dukkhaṃ , appavattaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ dukkhaṃ , animittaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā dukkhaṃ , anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi dukkhaṃ , appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṃ .
Gati dukkhaṃ , agati sukhanti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti dukkhaṃ , anibbatti sukhanti abhiññeyyaṃ .
Upapatti dukkhaṃ , anupapatti sukhanti abhiññeyyaṃ .
Jāti dukkhaṃ , ajāti sukhanti abhiññeyyaṃ .
Jarā dukkhaṃ , ajarā sukhanti abhiññeyyaṃ .
Byādhi dukkhaṃ , abyādhi sukhanti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ dukkhaṃ , amataṃ sukhanti abhiññeyyaṃ .
Soko dukkhaṃ , asoko sukhanti abhiññeyyaṃ .
Paridevo dukkhaṃ , aparidevo sukhanti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso dukkhaṃ , anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṃ .
Uppādo bhayanti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ bhayanti abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ bhayanti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā bhayanti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi bhayanti abhiññeyyaṃ .
Gati bhayanti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti bhayanti abhiññeyyaṃ .
Upapatti bhayanti abhiññeyyaṃ .
Jāti bhayanti abhiññeyyaṃ .
Jarā bhayanti abhiññeyyaṃ .
Byādhi bhayanti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ bhayanti abhiññeyyaṃ .
Soko bhayanti abhiññeyyaṃ .
Paridevo bhayanti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso bhayanti abhiññeyyaṃ .
AnuppādoT1.18 khemanti abhiññeyyaṃ .
Appavattaṃ khemanti abhiññeyyaṃ .
Animittaṃ khemanti abhiññeyyaṃ .
Anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṃ .
Appaṭisandhi khemantiM0.14 abhiññeyyaṃ .
Agati khemanti abhiññeyyaṃ .
Anibbatti khemanti abhiññeyyaṃ .
Anupapatti khemanti abhiññeyyaṃ .
Ajāti khemanti abhiññeyyaṃP1.13 .
Ajarā khemanti abhiññeyyaṃ .
Abyādhi khemanti abhiññeyyaṃ .
Amataṃ khemanti abhiññeyyaṃ .
Asoko khemanti abhiññeyyaṃ .
Aparidevo khemanti abhiññeyyaṃ .
Anupāyāso khemanti abhiññeyyaṃ .
UppādoV0.13 bhayaṃ , anuppādo khemanti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ bhayaṃ , appavattaṃ khemanti abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ bhayaṃ , animittaṃ khemanti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā bhayaṃ , anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi bhayaṃ , appaṭisandhi khemanti abhiññeyyaṃ .
Gati bhayaṃ , agati khemanti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti bhayaṃ , anibbatti khemanti abhiññeyyaṃ .
Upapatti bhayaṃ , anupapatti khemanti abhiññeyyaṃ .
Jāti bhayaṃ , ajāti khemanti abhiññeyyaṃ .
Jarā bhayaṃ , ajarā khemanti abhiññeyyaṃ .
Byādhi bhayaṃ , abyādhi khemanti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ bhayaṃ , amataṃ khemanti abhiññeyyaṃ .
Soko bhayaṃ , asoko khemanti abhiññeyyaṃ .
Paridevo bhayaṃ , aparidevo khemanti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso bhayaṃ , anupāyāso khemanti abhiññeyyaṃ .
Uppādo sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ sāmisanti abhiññeyyaṃT1.19 .
Nimittaṃ sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Gati sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Upapatti sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Jāti sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Jarā sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Byādhi sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Soko sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Paridevo sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso sāmisanti abhiññeyyaṃ .
Anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Appavattaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Animittaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Agati nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Ajarā nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Amataṃ nirāmisantiP1.14 abhiññeyyaṃ .
Asoko nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
UppādoM0.15 sāmisaṃ , anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ sāmisaṃ , appavattaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ sāmisaṃ , animittaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā sāmisaṃ , anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi sāmisaṃ , appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṃT1.20 .
Gati sāmisaṃ , agati nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti sāmisaṃ , anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Upapatti sāmisaṃ , anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Jāti sāmisaṃ , ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Jarā sāmisaṃ , ajarā nirāmisantiV0.14 abhiññeyyaṃ .
Byādhi sāmisaṃ , abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ sāmisaṃ , amataṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Soko sāmisaṃ , asoko nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Paridevo sāmisaṃ , aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso sāmisaṃ , anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṃ .
Uppādo saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Gati saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Upapatti saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Jāti saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Jarā saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Byādhi saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Soko saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Paridevo saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso saṅkhārāti abhiññeyyaṃ .
Anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Appavattaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Animittaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Agati nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṃ .
AnupapattiT1.21 nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Ajāti nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Ajaraṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Abyādhi nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Amataṃ nibbānanti abhiññeyyaṃP1.15 .
Asoko nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Uppādo saṅkhārā , anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Pavattaṃ saṅkhārā , appavattaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Nimittaṃ saṅkhārā , animittaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Āyūhanā saṅkhārā , anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Paṭisandhi saṅkhārā , appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Gati saṅkhārā , agati nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Nibbatti saṅkhārā , anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Upapatti saṅkhārā , anupapatti nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Jāti saṅkhārā , ajāti nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Jarā saṅkhārā , ajarā nibbānantiM0.16 abhiññeyyaṃ .
Byādhi saṅkhārā , abyādhi nibbānan ’’ ti abhiññeyyaṃ .
Maraṇaṃ saṅkhārā , amataṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Soko saṅkhārā , asoko nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Paridevo saṅkhārā , aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Upāyāso saṅkhārā , anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṃ .
Paṭhamabhāṇavāro .
11. PariggahaṭṭhoV0.15 abhiññeyyo ;
parivāraṭṭho abhiññeyyo ;
paripūraṭṭho [ paripūraṇaṭṭho ( ka .), paripūriṭṭho ( sī . aṭṭha .)] abhiññeyyo ;
ekaggaṭṭho abhiññeyyo ;
avikkhepaṭṭho abhiññeyyoT1.22 ;
paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
avisāraṭṭho abhiññeyyo ;
anāvilaṭṭho abhiññeyyo ;
aniñjanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitaṭṭho abhiññeyyo ;
ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo ;
gocaraṭṭho abhiññeyyo ;
pahānaṭṭho abhiññeyyo ;
pariccāgaṭṭho abhiññeyyo ;
vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
vivaṭṭanaṭṭho [ nivattanaṭṭho ( ka .)] abhiññeyyo ;
santaṭṭho abhiññeyyo ;
paṇītaṭṭho abhiññeyyo ;
vimuttaṭṭho abhiññeyyo ;
anāsavaṭṭho abhiññeyyo ;
taraṇaṭṭho abhiññeyyo ;
animittaṭṭho abhiññeyyo ;
appaṇihitaṭṭho abhiññeyyo ;
suññataṭṭho abhiññeyyo ;
ekarasaṭṭho abhiññeyyoP1.16 ;
anativattanaṭṭho abhiññeyyo ;
yuganaddhaṭṭho [ yuganandhanaṭṭho ( ka .)] abhiññeyyo ;
niyyānaṭṭho abhiññeyyo ;
hetuṭṭho [ hetaṭṭho ( syā .)] abhiññeyyo ;
dassanaṭṭho abhiññeyyo ;
ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo .
12. Samathassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo ;
vipassanāya anupassanaṭṭho abhiññeyyo ;
samathavipassanānaṃ ekarasaṭṭho abhiññeyyo ;
yuganaddhassa anativattanaṭṭho abhiññeyyo ;
sikkhāya samādānaṭṭho abhiññeyyo ;
ārammaṇassa gocaraṭṭho abhiññeyyo ;
līnassa cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
uddhatassa cittassa niggahaṭṭho abhiññeyyo ;
ubhovisuddhānaṃ ajjhupekkhanaṭṭho abhiññeyyo ;
visesādhigamaṭṭho abhiññeyyo ;
uttari paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
saccābhisamayaṭṭho abhiññeyyo ;
nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭho abhiññeyyoT1.23 .
SaddhindriyassaM0.17 adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyindriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
samādhindriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo ;
paññindriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo .
Saddhābalassa assaddhiye akampiyaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyabalassa kosajje akampiyaṭṭho abhiññeyyo ;
satibalassa pamāde akampiyaṭṭho abhiññeyyo ;
samādhibalassa uddhacce akampiyaṭṭho abhiññeyyo ;
paññābalassa avijjāya akampiyaṭṭho abhiññeyyo .
Satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
dhammavicayasambojjhaṅgassa pavicayaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyasambojjhaṅgassa paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
pītisambojjhaṅgassa pharaṇaṭṭho abhiññeyyo ;
passaddhisambojjhaṅgassa upasamaṭṭho abhiññeyyo ;
samādhisambojjhaṅgassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo ;
upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānaṭṭho abhiññeyyo .
SammādiṭṭhiyāV0.16 dassanaṭṭho abhiññeyyo ;
sammāsaṅkappassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo ;
sammāvācāya pariggahaṭṭho abhiññeyyo ;
sammākammantassa samuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
sammāājīvassaT1.24 vodānaṭṭho abhiññeyyoP1.17 ;
sammāvāyāmassa paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
sammāsatiyā upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
sammāsamādhissa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo .
13. Indriyānaṃ ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo ;
balānaṃ akampiyaṭṭho abhiññeyyo ;
bojjhaṅgānaṃ niyyānaṭṭho abhiññeyyo ;
maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo ;
satipaṭṭhānānaṃ upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
sammappadhānānaṃ padahanaṭṭho abhiññeyyo ;
iddhipādānaṃ ijjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
saccānaṃ tathaṭṭho abhiññeyyo ;
payogānaṃ [ maggānaṃ ( sabbattha ) aṭṭhakathā passitabbā ] paṭippassaddhaṭṭho abhiññeyyo ;
phalānaṃ sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo .
Vitakkassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo ;
vicārassa upavicāraṭṭho abhiññeyyo ;
pītiyā pharaṇaṭṭho abhiññeyyo ;
sukhassa abhisandanaṭṭho abhiññeyyo .
Cittassa ekaggaṭṭho abhiññeyyo .
Āvajjanaṭṭho abhiññeyyo ;
vijānanaṭṭho abhiññeyyo ;
pajānanaṭṭho abhiññeyyo ;
sañjānanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekodaṭṭho abhiññeyyoM0.18 .
Abhiññāya ñātaṭṭho abhiññeyyo ;
pariññāya tīraṇaṭṭho abhiññeyyo ;
pahānassa pariccāgaṭṭho abhiññeyyo ;
bhāvanāya ekarasaṭṭho abhiññeyyo ;
sacchikiriyāya phassanaṭṭho abhiññeyyo ;
khandhānaṃ khandhaṭṭho abhiññeyyo ;
dhātūnaṃ dhātuṭṭho [ dhātaṭṭho ( syā .)] abhiññeyyo ;
āyatanānaṃ āyatanaṭṭho abhiññeyyo ;
saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭhoT1.25 abhiññeyyo ;
asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo .
14. Cittaṭṭho abhiññeyyo ;
cittānantariyaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa vivaṭṭanaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa hetuṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa paccayaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa vatthuṭṭho [ vatthaṭṭho ( syā .)] abhiññeyyo ;
cittassa bhūmaṭṭho [ bhummaṭṭho ( syā . sī . aṭṭha .)( ekatte upanibandhanaṭṭho abhiññeyyo )( ka .) aṭṭhakathā passitabbā ] abhiññeyyo ;
cittassa ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa gocaraṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa cariyaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa gataṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa abhinīhāraṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo .
15. Ekatte āvajjanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte vijānanaṭṭho abhiññeyyoP1.18 ;
ekatte pajānanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte sañjānanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte ekadaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte upanibandhaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte pakkhandanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte pasīdanaṭṭho abhiññeyyoV0.17 ;
ekatte santiṭṭhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte vimuccanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte ‘‘ etaṃ santan ’’ ti passanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte yānīkataṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte vatthukataṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte anuṭṭhitaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte paricitaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte susamāraddhaṭṭho abhiññeyyoT1.26 ;
ekatte pariggahaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte parivāraṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte paripūraṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte samodhānaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte adhiṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte āsevanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte bhāvanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte bahulīkammaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte susamuggataṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte suvimuttaṭṭho abhiññeyyoM0.19 ;
ekatte bujjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte anubujjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte paṭibujjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte sambujjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte bodhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte anubodhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte paṭibodhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte sambodhanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte bodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte anubodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte paṭibodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte sambodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte jotanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte ujjotanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte anujotanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte paṭijotanaṭṭho abhiññeyyo ;
ekatte sañjotanaṭṭho abhiññeyyo .
16. Patāpanaṭṭho [ pakāsanaṭṭho ( ka .)] abhiññeyyo ;
virocanaṭṭho abhiññeyyo ;
kilesānaṃ santāpanaṭṭho abhiññeyyo ;
amalaṭṭho abhiññeyyo ;
vimalaṭṭho abhiññeyyo ;
nimmalaṭṭho abhiññeyyo ;
samaṭṭho abhiññeyyo ;
samayaṭṭho abhiññeyyo ;
vivekaṭṭho abhiññeyyo ;
vivekacariyaṭṭhoT1.27 abhiññeyyo ;
virāgaṭṭho abhiññeyyo ;
virāgacariyaṭṭho abhiññeyyo ;
nirodhaṭṭhoP1.19 abhiññeyyo ;
nirodhacariyaṭṭho abhiññeyyo ;
vosaggaṭṭho [ vossaggaṭṭho ( syā . ka .)] abhiññeyyo ;
vosaggacariyaṭṭho abhiññeyyo ;
vimuttaṭṭho abhiññeyyo ;
vimutticariyaṭṭho abhiññeyyo .
Chandaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa mūlaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa pādaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa padhānaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo ;
chandassa dassanaṭṭho abhiññeyyo .
Vīriyaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa mūlaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa pādaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa padhānaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassaV0.18 adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo ;
vīriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo .
CittaṭṭhoM0.20 abhiññeyyo ;
cittassa mūlaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa pādaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa padhānaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa adhimokkhaṭṭhoT1.28 abhiññeyyo ;
cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo ;
cittassa dassanaṭṭho abhiññeyyo .
Vīmaṃsaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya mūlaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya pādaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya padhānaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya ijjhanaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya paggahaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya avikkhepaṭṭho abhiññeyyo ;
vīmaṃsāya dassanaṭṭho abhiññeyyo .
17. Dukkhaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhassa pīḷanaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhassa saṅkhataṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhassa santāpaṭṭho abhiññeyyo ;
dukkhassa vipariṇāmaṭṭho abhiññeyyo .
Samudayaṭṭho abhiññeyyo ;
samudayassa āyūhanaṭṭho [ āyuhanaṭṭho ( syā .)] abhiññeyyo ;
samudayassa nidānaṭṭho abhiññeyyo ;
samudayassa saññogaṭṭho abhiññeyyo ;
samudayassa palibodhaṭṭho abhiññeyyo ;
nirodhaṭṭho abhiññeyyoP1.20 ;
nirodhassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo ;
nirodhassa vivekaṭṭho abhiññeyyo ;
nirodhassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo ;
nirodhassa amataṭṭho abhiññeyyo .
Maggaṭṭho abhiññeyyo ;
maggassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo ;
maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo ;
maggassa dassanaṭṭho abhiññeyyo ;
maggassa ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo .
TathaṭṭhoT1.29 abhiññeyyo ;
anattaṭṭho abhiññeyyo ;
saccaṭṭho abhiññeyyo ;
paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo ;
abhijānanaṭṭho abhiññeyyo ;
parijānanaṭṭho abhiññeyyo ;
dhammaṭṭho abhiññeyyo ;
dhātuṭṭho abhiññeyyo ;
ñātaṭṭho abhiññeyyo ;
sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo ;
phassanaṭṭho abhiññeyyo ;
abhisamayaṭṭho abhiññeyyo .
18. Nekkhammaṃ abhiññeyyaṃ ;
abyāpādo abhiññeyyo ;
ālokasaññā abhiññeyyā ;
avikkhepoV0.19 abhiññeyyo ;
dhammavavatthānaṃ abhiññeyyaṃ ;
ñāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
pāmojjaṃ [ pāmujjaṃ ( syā .)] abhiññeyyaṃ .
PaṭhamaṃM0.21 jhānaṃ abhiññeyyaṃ ;
dutiyaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ ;
tatiyaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ ;
catutthaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ .
Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā ;
viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā ;
ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā ;
nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā .
Aniccānupassanā abhiññeyyā ;
dukkhānupassanā abhiññeyyā ;
anattānupassanā abhiññeyyā ;
nibbidānupassanā abhiññeyyā ;
virāgānupassanā abhiññeyyā ;
nirodhānupassanā abhiññeyyā ;
paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā ;
khayānupassanā abhiññeyyā ;
vayānupassanā abhiññeyyā ;
vipariṇāmānupassanā abhiññeyyā ;
animittānupassanā abhiññeyyā ;
appaṇihitānupassanāT1.30 abhiññeyyā ;
suññatānupassanā abhiññeyyā ;
adhipaññādhammavipassanā abhiññeyyā ;
yathābhūtañāṇadassanaṃ abhiññeyyaṃ ;
ādīnavānupassanā abhiññeyyā ;
paṭisaṅkhānupassanā abhiññeyyā ;
vivaṭṭanānupassanā abhiññeyyā .
19. Sotāpattimaggo abhiññeyyo ;
sotāpattiphalasamāpatti abhiññeyyā ;
sakadāgāmimaggo abhiññeyyo ;
sakadāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā ;
anāgāmimaggo abhiññeyyoP1.21 ;
anāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā ;
arahattamaggo abhiññeyyo ;
arahattaphalasamāpatti abhiññeyyā .
Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
dassanaṭṭhena paññindriyaṃ abhiññeyyaṃ ;
assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ abhiññeyyaṃ ;
kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ abhiññeyyaṃ ;
pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ abhiññeyyaṃ ;
uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ abhiññeyyaṃ ;
avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ abhiññeyyaṃ ;
upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgo abhiññeyyo ;
pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññeyyo ;
paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgo abhiññeyyo ;
pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgo abhiññeyyoT1.31 ;
upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgo abhiññeyyo ;
avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgo abhiññeyyo ;
paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgo abhiññeyyo .
DassanaṭṭhenaV0.20M0.22 sammādiṭṭhi abhiññeyyā ;
abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo abhiññeyyo ;
pariggahaṭṭhena sammāvācā abhiññeyyā ;
samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto abhiññeyyo ;
vodānaṭṭhena sammāājīvo abhiññeyyo ;
paggahaṭṭhena sammāvāyāmo abhiññeyyo ;
upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati abhiññeyyā ;
avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi abhiññeyyo .
Ādhipateyyaṭṭhena indriyā abhiññeyyā ;
akampiyaṭṭhena balā abhiññeyyā ;
niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā abhiññeyyā ;
hetuṭṭhena maggo abhiññeyyo ;
upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā abhiññeyyā ;
padahanaṭṭhena sammappadhānā abhiññeyyā ;
ijjhanaṭṭhena iddhipādā abhiññeyyā ;
tathaṭṭhena saccā abhiññeyyā ;
avikkhepaṭṭhena samatho abhiññeyyo ;
anupassanaṭṭhena vipassanā abhiññeyyā ;
ekarasaṭṭhena samathavipassanā abhiññeyyā ;
anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ abhiññeyyaṃ .
Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi abhiññeyyā ;
avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi abhiññeyyā ;
dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhiP1.22 abhiññeyyā ;
muttaṭṭhena vimokkho abhiññeyyo ;
paṭivedhaṭṭhena vijjā abhiññeyyāT1.32 ;
pariccāgaṭṭhena vimutti abhiññeyyā ;
samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ abhiññeyyaṃ ;
paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ abhiññeyyaṃ .
20. Chando mūlaṭṭhena abhiññeyyo ;
manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena abhiññeyyo ;
phasso samodhānaṭṭhena abhiññeyyo ;
vedanā samosaraṇaṭṭhena abhiññeyyā ;
samādhi pamukhaṭṭhena abhiññeyyo ;
sati ādhipateyyaṭṭhena abhiññeyyā ;
paññā tatuttaraṭṭhena abhiññeyyā ;
vimutti sāraṭṭhena abhiññeyyā ;
amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena abhiññeyyaṃ .
Ye ye dhammā abhiññātā honti te te dhammā ñātā honti .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ ime dhammā abhiññeyyāti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇan ’’ ti .
Dutiyabhāṇavāro .
21. KathaṃM0.23 ‘‘ ime dhammā pariññeyyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
EkoV0.21 dhammo pariññeyyo – phasso sāsavo upādāniyo .
Dve dhammā pariññeyyā – nāmañca rūpañca .
Tayo dhammā pariññeyyā – tisso vedanā .
Cattāro dhammā pariññeyyā – cattāro āhārā .
Pañca dhammā pariññeyyā – pañcupādānakkhandhā .
Cha dhammā pariññeyyā – cha ajjhattikāni āyatanāni .
Satta dhammā pariññeyyā – satta viññāṇaṭṭhitiyo .
Aṭṭha dhammā pariññeyyāT1.33 – aṭṭha lokadhammā .
Nava dhammā pariññeyyā – nava sattāvāsā .
Dasa dhammā pariññeyyā – dasāyatanāni .
‘‘ Sabbaṃ , bhikkhave , pariññeyyaṃ .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ pariññeyyaṃ ?
Cakkhu , bhikkhave , pariññeyyaṃ ;
rūpā pariññeyyā ;
cakkhuviññāṇaṃ pariññeyyaṃ ;
cakkhusamphasso pariññeyyo ;
yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃP1.23 vā , tampi pariññeyyaṃ .
Sotaṃ pariññeyyaṃ ;
saddā pariññeyyā … pe … ghānaṃ pariññeyyaṃ , gandhā pariññeyyā … jivhā pariññeyyā ;
rasā pariññeyyā … kāyo pariññeyyo ;
phoṭṭhabbā pariññeyyā … pe … mano pariññeyyo ;
dhammā pariññeyyā … manoviññāṇaṃ pariññeyyaṃ ;
manosamphasso pariññeyyo ;
yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , tampi pariññeyyaṃ .
’’ Rūpaṃ pariññeyyaṃ … pe … vedanā pariññeyyā … saññā pariññeyyā … saṅkhārā pariññeyyā … viññāṇaṃ pariññeyyaṃ … cakkhu pariññeyyaṃ … pe … jarāmaraṇaṃ pariññeyyaṃ … amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena pariññeyyaṃ .
Yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti , evaṃ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca .
22. Nekkhammaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa nekkhammaṃ paṭiladdhaṃT1.34 hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Abyāpādaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa abyāpādo paṭiladdho hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Ālokasaññaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ālokasaññā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Avikkhepaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa avikkhepo paṭiladdho hoti .
Evaṃ so dhammoM0.24 pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Dhammavavatthānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa dhammavavatthānaṃ paṭiladdhaṃ hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Ñāṇaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ñāṇaṃ paṭiladdhaṃ hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Pāmojjaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa pāmojjaṃ paṭiladdhaṃ hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Paṭhamaṃ jhānaṃV0.22P1.24 paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭhamaṃ jhānaṃ paṭiladdhaṃ hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Dutiyaṃ jhānaṃ … pe … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa catutthaṃ jhānaṃ paṭiladdhaṃ hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākāsānañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
ViññāṇañcāyatanasamāpattiṃT1.35 paṭilābhatthāya vāyamantassa viññāṇañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākiñcaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Aniccānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa aniccānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Dukkhānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa dukkhānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Anattānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa anattānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Nibbidānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa nibbidānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Virāgānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa virāgānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
NirodhānupassanaṃM0.25 paṭilābhatthāya vāyamantassa nirodhānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto cevaT1.36 hoti tīrito ca .
Paṭinissaggānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭinissaggānupassanāP1.25 paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Khayānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa khayānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Vayānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa vayānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Vipariṇāmānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa vipariṇāmānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Animittānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa animittānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Appaṇihitānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa appaṇihitānupassanā paṭiladdhā hotiV0.23 .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Suññatānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa suññatānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Adhipaññādhammavipassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa adhipaññādhammavipassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Yathābhūtañāṇadassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa yathābhūtañāṇadassanaṃ paṭiladdhaṃ hoti .
Evaṃ so dhammo pariññātoT1.37 ceva hoti tīrito ca .
Ādīnavānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ādīnavānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Paṭisaṅkhānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭisaṅkhānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Vivaṭṭanānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa vivaṭṭanānupassanā paṭiladdhā hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Sotāpattimaggaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa sotāpattimaggo paṭiladdho hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
SakadāgāmimaggaṃP1.26 paṭilābhatthāya vāyamantassa sakadāgāmimaggo paṭiladdho hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
AnāgāmimaggaṃM0.26 paṭilābhatthāya vāyamantassa anāgāmimaggo paṭiladdho hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Arahattamaggaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa arahattamaggo paṭiladdho hoti .
Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca .
Yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti .
Evaṃ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ ime dhammā pariññeyyāti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇan ’’ ti .
23. KathaṃT1.38 ‘‘ ime dhammā pahātabbā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
Eko dhammo pahātabbo – asmimāno .
Dve dhammā pahātabbā – avijjā ca bhavataṇhā ca .
Tayo dhammā pahātabbā – tisso taṇhā .
Cattāro dhammā pahātabbā – cattāro oghā .
Pañca dhammā pahātabbā – pañca nīvaraṇāni .
Cha dhammā pahātabbā – chaV0.24 taṇhākāyā .
Satta dhammā pahātabbā – sattānusayā .
Aṭṭha dhammā pahātabbā – aṭṭha micchattā .
Nava dhammā pahātabbā – nava taṇhāmūlakā .
Dasa dhammā pahātabbā – dasa micchattā .
24. Dve pahānāni – samucchedappahānaṃ , paṭippassaddhippahānaṃ .
Samucchedappahānañca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato ;
paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe .
Tīṇi pahānāni – kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ ;
rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ āruppaṃ ;
yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ , nirodho tassa nissaraṇaṃ .
Nekkhammaṃ paṭiladdhassa kāmā pahīnā ceva honti pariccattā ca .
Āruppaṃ paṭiladdhassa rūpā pahīnā ceva honti pariccattā ca .
Nirodhaṃ paṭiladdhassa saṅkhārā pahīnā ceva honti pariccattā ca .
Cattāri pahānāni dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto pajahati ;
samudayasaccaṃP1.27 pahānapaṭivedhaṃ paṭivijjhanto pajahati ;
nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto pajahati ;
maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhantoT1.39 pajahati .
Pañca pahānāni – vikkhambhanappahānaṃ , tadaṅgappahānaṃ , samucchedappahānaṃ , paṭippassaddhippahānaṃ , nissaraṇappahānaṃ .
Vikkhambhanappahānañca nīvaraṇānaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ bhāvayato ;
tadaṅgappahānañca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃM0.27 samādhiṃ bhāvayato ;
samucchedappahānañca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato ;
paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe ;
nissaraṇappahānañca nirodho nibbānaṃ .
‘‘ Sabbaṃ , bhikkhave , pahātabbaṃ .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ pahātabbaṃ ?
Cakkhu , bhikkhave , pahātabbaṃ ;
rūpā pahātabbā ;
cakkhuviññāṇaṃ pahātabbaṃ ;
cakkhusamphasso pahātabbo ;
yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , tampi pahātabbaṃ .
Sotaṃ pahātabbaṃ ;
saddā pahātabbā … pe … ghānaṃ pahātabbaṃ ;
gandhā pahātabbā … jivhā pahātabbā ;
rasā pahātabbā … kāyo pahātabbo ;
phoṭṭhabbā pahātabbā … mano pahātabbo ;
dhammā pahātabbā … manoviññāṇaṃ pahātabbaṃ ;
… manosamphasso pahātabbo ;
yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , tampi pahātabbaṃ .
’’ Rūpaṃ passanto pajahati , vedanaṃ passanto pajahati , saññaṃ passanto pajahati , saṅkhāre passanto pajahati , viññāṇaṃ passanto pajahati .
Cakkhuṃ … pe … jarāmaraṇaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhenaT1.40 passanto pajahati .
Ye ye dhammā pahīnā honti te te dhammā pariccattā honti .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
TenaV0.25 vuccati –
‘‘ ime dhammā pahātabbāti sotāvadhānaṃ , taṃ pajānanā paññā sutamaye ñāṇan ’’ ti .
Tatiyabhāṇavāro .
25. KathaṃP1.28 ‘‘ ime dhammā bhāvetabbā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
Eko dhammo bhāvetabbo – kāyagatāsati sātasahagatā .
Dve dhammā bhāvetabbā – samatho ca vipassanā ca .
Tayo dhammā bhāvetabbā – tayo samādhī .
Cattāro dhammā bhāvetabbā – cattāro satipaṭṭhānā .
Pañca dhammā bhāvetabbā – pañcaṅgiko samādhi [ sammāsamādhī ( syā .)].
Cha dhammā bhāvetabbā – cha anussatiṭṭhānāni .
Satta dhammā bhāvetabbā – satta bojjhaṅgā .
Aṭṭha dhammā bhāvetabbā – ariyo aṭṭhaṅgiko maggo .
Nava dhammā bhāvetabbā – nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni .
Dasa dhammā bhāvetabbā – dasa kasiṇāyatanāni .
26. DveM0.28 bhāvanā – lokiyā ca bhāvanā , lokuttarā ca bhāvanā .
Tisso bhāvanā – rūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā , arūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā , apariyāpannakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā .
Rūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā atthi hīnā , atthi majjhimā , atthi paṇītā .
Arūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā atthi hīnāT1.41 , atthi majjhimā , atthi paṇītā .
Apariyāpannakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā paṇītā .
27. Catasso bhāvanā – dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti , samudayasaccaṃ pahānappaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti , nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti , maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti .
Imā catasso bhāvanā .
Aparāpi catasso bhāvanā – esanābhāvanā , paṭilābhābhāvanā , ekarasābhāvanā , āsevanābhāvanā .
Katamā esanābhāvanā ?
Sabbesaṃ samādhiṃ samāpajjantānaṃ tattha jātā dhammā ekarasā hontīti – ayaṃ esanābhāvanā .
Katamā paṭilābhābhāvanā ?
Sabbesaṃ samādhiṃ samāpannānaṃ tattha jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – ayaṃ paṭilābhābhāvanā .
Katamā ekarasābhāvanā ?
Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ bhāvayato saddhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ bhāvayatoV0.26 vīriyindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanāP1.29 .
Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ bhāvayato satindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ bhāvayato samādhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Dassanaṭṭhena paññindriyaṃ bhāvayato paññindriyassaT1.42 vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ bhāvayato saddhābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ bhāvayato vīriyabalassa vasena cattāriM0.29 balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ bhāvayato satibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ bhāvayato samādhibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ bhāvayato paññābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṃ bhāvayato satisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāvayato dhammavicayasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāvayato vīriyasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṃ bhāvayato pītisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
UpasamaṭṭhenaT1.43 passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāvayato passaddhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṃ bhāvayato samādhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃP1.30 ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāvayato upekkhāsambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṃ bhāvayato sammādiṭṭhiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṃ bhāvayato sammāsaṅkappassa vasena sattaV0.27 maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Pariggahaṭṭhena sammāvācaṃ bhāvayato sammāvācāya vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammantaṃ bhāvayato sammākammantassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Vodānaṭṭhena sammāājīvaṃ bhāvayato sammāājīvassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanāM0.30 .
Paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṃ bhāvayato sammāvāyāmassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṃ bhāvayato sammāsatiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃT1.44 ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṃ bhāvayato sammāsamādhissa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Ayaṃ ekarasābhāvanā .
Katamā āsevanābhāvanā ?
Idha bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ āsevati , majjhanhikasamayampi [ majjhantikasamayampi ( syā . ka .)] āsevati , sāyanhasamayampi āsevati , purebhattampi āsevati , pacchābhattampi āsevati , purimepi yāme āsevati , majjhimepi yāme āsevati , pacchimepi yāme āsevati , rattimpi āsevati , divāpi āsevati , rattindivāpi [ rattidivāpi ( ka .)] āsevati , kāḷepi āsevati , juṇhepi āsevati , vassepi āsevati , hemantepi āsevati , gimhepi āsevati , purimepi vayokhandhe āsevati , majjhimepi vayokhandhe āsevati , pacchimepi vayokhandhe āsevati – ayaṃ āsevanābhāvanā .
Imā catasso bhāvanā .
28. Aparāpi catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃP1.31 anativattanaṭṭhena bhāvanā , indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā , tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā , āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Kathaṃ tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā ?
Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Byāpādaṃ pajahato abyāpādavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
ThinamiddhaṃT1.45 [ thīnamiddhaṃ ( syā . sī . aṭṭha .)] pajahato ālokasaññāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Uddhaccaṃ pajahato avikkhepavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Vicikicchaṃ pajahato dhammavavatthānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Avijjaṃ pajahato ñāṇavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanāM0.31 .
Aratiṃ pajahato pāmojjavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantītiV0.28 – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Nīvaraṇe pajahato paṭhamajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Vitakkavicāre pajahato dutiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Pītiṃ pajahato tatiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Sukhadukkhe pajahato catutthajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Rūpasaññaṃ paṭighasaññaṃ nānattasaññaṃ pajahato ākāsānañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃP1.32 nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanāT1.46 .
Ākāsānañcāyatanasaññaṃ pajahato viññāṇañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Viññāṇañcāyatanasaññaṃ pajahato ākiñcaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Ākiñcaññāyatanasaññaṃ pajahato nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Niccasaññaṃ pajahato aniccānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Sukhasaññaṃ pajahato dukkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Attasaññaṃ pajahato anattānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Nandiṃ pajahato nibbidānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Rāgaṃ pajahato virāgānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhenaT1.47 bhāvanā .
Samudayaṃ pajahato nirodhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanāM0.32 .
Ādānaṃ pajahato paṭinissaggānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Ghanasaññaṃ pajahato khayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Āyūhanaṃ pajahato vayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantītiV0.29 – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Dhuvasaññaṃ pajahato vipariṇāmānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Nimittaṃ pajahato animittānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃP1.33 anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Paṇidhiṃ pajahato appaṇihitānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Abhinivesaṃ pajahato suññatānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Sārādānābhinivesaṃ pajahato adhipaññā dhammavipassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Sammohābhinivesaṃ pajahato yathābhūtañāṇadassanavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Ālayābhinivesaṃ pajahato ādīnavānupassanāvasenaT1.48 jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Appaṭisaṅkhaṃ pajahato paṭisaṅkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Saññogābhinivesaṃ pajahato vivaṭṭanānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Diṭṭhekaṭṭhe kilese pajahato sotāpattimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Oḷārike kilese pajahato sakadāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Anusahagate kilese pajahato anāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Sabbakilese pajahato arahattamaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantītiM0.33 – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Evaṃ tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā .
Kathaṃ indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā ?
Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Byāpādaṃ pajahato abyāpādavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā … pe …P1.34 sabbakileseT1.49 pajahato arahattamaggavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
Evaṃ indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā .
KathaṃV0.30 tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā ?
Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena vīriyaṃ vāhetīti – tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā .
Byāpādaṃ pajahato abyāpādavasena vīriyaṃ vāhetīti – tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā … pe … sabbakilese pajahato arahattamaggavasena vīriyaṃ vāhetīti – tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā .
Evaṃ tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā .
Kathaṃ āsevanaṭṭhena bhāvanā ?
Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammaṃ āsevatīti – āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Byāpādaṃ pajahanto abyāpādaṃ āsevatīti – āsevanaṭṭhena bhāvanā … pe … sabbakilese pajahanto arahattamaggaṃ āsevatīti – āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Evaṃ āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Imā catasso bhāvanā rūpaṃ passanto bhāveti , vedanaṃ passanto bhāveti , saññaṃ passanto bhāveti , saṅkhāre passanto bhāveti , viññāṇaṃ passanto bhāveti , cakkhuṃ … pe … jarāmaraṇaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena passanto bhāveti .
Ye ye dhammā bhāvitā honti te te dhammā ekarasā honti .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ ime dhammā bhāvetabbāti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññāT1.50 sutamaye ñāṇan ’’ ti .
Catutthabhāṇavāro .
29. KathaṃM0.34 ‘‘ ime dhammā sacchikātabbā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
Eko dhammo sacchikātabbo – akuppā cetovimutti .
Dve dhammā sacchikātabbā – vijjā ca vimutti ca .
Tayo dhammā sacchikātabbā – tisso vijjā .
Cattāro dhammā sacchikātabbā – cattāri sāmaññaphalāni .
Pañca dhammā sacchikātabbā – pañca dhammakkhandhā .
Cha dhammā sacchikātabbā – chaP1.35 abhiññā .
Satta dhammā sacchikātabbā – satta khīṇāsavabalāni .
Aṭṭha dhammā sacchikātabbā – aṭṭha vimokkhā .
Nava dhammā sacchikātabbā – nava anupubbanirodhā .
Dasa dhammā sacchikātabbā – dasa asekkhā dhammā .
‘‘ Sabbaṃ , bhikkhave , sacchikātabbaṃ .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ sacchikātabbaṃ ?
Cakkhu , bhikkhave , sacchikātabbaṃ ;
rūpā sacchikātabbā ;
cakkhuviññāṇaṃ sacchikātabbaṃ ;
cakkhusamphasso sacchikātabboV0.31 ;
yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , tampi sacchikātabbaṃ .
Sotaṃ sacchikātabbaṃ ;
saddā sacchikātabbā … pe … ghānaṃ sacchikātabbaṃ ;
gandhā sacchikātabbā … jivhā sacchikātabbā ;
rasā sacchikātabbā … kāyo sacchikātabbo ;
phoṭṭhabbā sacchikātabbā … mano sacchikātabbo ;
dhammā sacchikātabbā ;
manoviññāṇaṃ sacchikātabbaṃ ;
manosamphasso sacchikātabboT1.51 ;
yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , tampi sacchikātabbaṃ ’’.
Rūpaṃ passanto sacchikaroti , vedanaṃ passanto sacchikaroti , saññaṃ passanto sacchikaroti , saṅkhāre passanto sacchikaroti , viññāṇaṃ passanto sacchikaroti .
Cakkhuṃ … pe … jarāmaraṇaṃ … pe … amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena passanto sacchikaroti .
Ye ye dhammā sacchikatā honti te te dhammā phassitā [ phusitā ( syā .)] honti .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ ime dhammā sacchikātabbāti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇan ’’ ti .
30. Kathaṃ ‘‘ ime dhammā hānabhāgiyā , ime dhammā ṭhitibhāgiyā , ime dhammā visesabhāgiyā , ime dhammā nibbedhabhāgiyā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
PaṭhamassaM0.35 jhānassa lābhiṃ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo .
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo .
Avitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo .
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācarantiP1.36 virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo .
Dutiyassa jhānassa lābhiṃ vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo .
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo .
Upekkhāsukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyoT1.52 dhammo .
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo .
Tatiyassa jhānassa lābhiṃ pītisukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo .
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo .
Adukkhamasukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo .
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo .
CatutthassaV0.32 jhānassa lābhiṃ upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo .
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo .
Ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo .
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo .
Ākāsānañcāyatanassa lābhiṃ rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo .
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo .
Viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo .
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo .
Viññāṇañcāyatanassa lābhiṃ ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo .
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo .
Ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo .
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārāT1.53 samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo .
ĀkiñcaññāyatanassaM0.36 lābhiṃ viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo .
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo .
Nevasaññānāsaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo .
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyoP1.37 dhammo .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ ime dhammā hānabhāgiyā , ime dhammā ṭhitibhāgiyā , ime dhammā visesabhāgiyā , ime dhammā nibbedhabhāgiyāti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ’’.
31. Kathaṃ ‘‘ sabbe saṅkhārā aniccā , sabbe saṅkhārā dukkhā , sabbe dhammā anattā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
‘‘ Rūpaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena , dukkhaṃ bhayaṭṭhena , anattā asārakaṭṭhenā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
‘‘ Vedanā … pe … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ … cakkhu … pe … jarāmaraṇaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena , dukkhaṃ bhayaṭṭhena , anattā asārakaṭṭhenā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ sabbe saṅkhārā aniccā , sabbe saṅkhārā dukkhā , sabbe dhammā anattā ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
32. KathaṃT1.54V0.33 ‘‘ idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ , idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ , idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ , idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ ?
33. Tattha katamaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ ?
Jātipi dukkhā , jarāpi dukkhā , maraṇampi dukkhaṃ , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā , appiyehi sampayogo dukkho , piyehi vippayogo dukkho , yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ ;
saṅkhittena pañcupādānakkhandhā [ pañcupādānakkhandhāpi ( ka .) satipaṭṭhānasutte saccavibhaṅge ca passitabbaṃ ] dukkhā .
Tattha katamā jāti ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccati jāti .
TatthaM0.37 katamā jarā yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati jarā .
TatthaP1.38 katamaṃ maraṇaṃ ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā [ kālaṃkiriyā ( ka .)] khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccati maraṇaṃ .
Tattha katamo soko ?
Ñātibyasanena [ yo ñātibyasanena ( syā .) passa saccavibhaṅge ] vā phuṭṭhassa , bhogabyasanena vā phuṭṭhassa , rogabyasanena vā phuṭṭhassa , sīlabyasanena vā phuṭṭhassa , diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa , aññataraññatarena byasanenaT1.55 samannāgatassa , aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ – ayaṃ vuccati soko .
Tattha katamo paridevo ?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa , bhogabyasanena vā phuṭṭhassa , rogabyasanena vā phuṭṭhassa , sīlabyasanena vā phuṭṭhassa , diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa , aññataraññatarena byasanena samannāgatassa , aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā , paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṃ – ayaṃ vuccati paridevo .
TatthaV0.34 katamaṃ dukkhaṃ ?
Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ , kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati dukkhaṃ .
Tattha katamaṃ domanassaṃ ?
Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ , cetosamphassajaṃ asātaṃ vedayitaṃ , cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati domanassaṃ .
Tattha katamo upāyāso ?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa , bhogabyasanena vā phuṭṭhassa , rogabyasanena vā phuṭṭhassa , sīlabyasanena vā phuṭṭhassa , diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa , aññataraññatarena byasanena samannāgatassa , aññataraññatarenaM0.38 dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāsoT1.56 upāyāso āyāsanā upāyāsanā āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ – ayaṃ vuccati upāyāso .
Tattha katamo appiyehi sampayogo dukkho ?
Idha yassaP1.39 te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā , ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā , yā tehi saddhiṃ saṅgati samāgamo samodhānaṃ missībhāvo – ayaṃ vuccati appiyehi sampayogo dukkho .
Tattha katamo piyehi vippayogo dukkho ?
Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā , ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā , yā tehi saddhiṃ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṃ amissībhāvo – ayaṃ vuccati piyehi vippayogo dukkho .
Tattha katamaṃ yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ ?
Jātidhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati –
‘‘ aho vata mayaṃ na jātidhammā assāma , na ca vata no jāti āgaccheyyā ’’ ti .
Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ – idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ .
Jarādhammānaṃ sattānaṃ … pe … byādhidhammānaṃ sattānaṃ … maraṇadhammānaṃ sattānaṃ … sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjatiT1.57 –
‘‘ aho vata mayaṃ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma , na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun ’’ ti .
Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ – idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ .
TatthaV0.35 katame saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā ?
Seyyathidaṃ [ seyyathīdaṃ ( syā . sī . aṭṭha .)]– rūpupādānakkhandho ,[ rūpūpādānakkhandho ( syā .) evamuparipi ], vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho , saṅkhārupādānakkhandho , viññāṇupādānakkhandho – ime vuccanti saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā .
Idaṃ vuccati dukkhaṃ ariyasaccaṃ .
34. TatthaM0.39 katamaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ ?
Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā [ ponobbhavikā ( syā .)] nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī , seyyathidaṃ – kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhāP1.40 , sā kho panesā taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati , kattha nivisamānā nivisati ?
Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisati .
Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ ?
Cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisati .
Sotaṃ loke … pe … ghānaṃ loke … jivhā loke … kāyo loke … mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisati .
Rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhāT1.58 uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisati .
Saddā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ … pe … dhammā loke … cakkhuviññāṇaṃ loke … pe … manoviññāṇaṃ loke … cakkhusamphasso loke … pe … manosamphasso loke … cakkhusamphassajā vedanā loke … pe … manosamphassajā vedanā loke … rūpasaññā loke … pe … dhammasaññā loke … rūpasañcetanā loke … pe … dhammasañcetanā loke … rūpataṇhā loke … pe … dhammataṇhā loke … rūpavitakko loke … pe … dhammavitakko loke … rūpavicāro loke … pe … dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisati .
Idaṃ vuccati dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ .
35. Tattha katamaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ ?
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo , sā kho panesā taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati , kattha nirujjhamānā nirujjhati ?
Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati , ettha nirujjhamānā nirujjhati .
Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ ?
Cakkhuloke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati , ettha nirujjhamānā nirujjhati … pe … dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati , ettha nirujjhamānā nirujjhati .
Idaṃ vuccati dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ .
36. TatthaM0.40 katamaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ ?
Ayameva ariyoT1.59 aṭṭhaṅgikoV0.36 maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammantoP1.41 sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi .
Tattha katamā sammādiṭṭhi ?
Dukkhe ñāṇaṃ , dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati sammādiṭṭhi .
Tattha katamo sammāsaṅkappo ?
Nekkhammasaṅkappo , abyāpādasaṅkappo , avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati sammāsaṅkappo .
Tattha katamā sammāvācā ?
Musāvādā veramaṇī [ veramaṇi ( ka .)], pisuṇāya vācāya veramaṇī , pharusāya vācāya veramaṇī , samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati sammāvācā .
Tattha katamo sammākammanto ?
Pāṇātipātā veramaṇī , adinnādānā veramaṇī , kāmesumicchācārā veramaṇī – ayaṃ vuccati sammākammanto .
Tattha katamo sammāājīvo ?
Idha ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ [ jīvitaṃ ( ka .)] kappeti – ayaṃ vuccati sammāājīvo .
Tattha katamo sammāvāyāmo ?
Idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati , uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya … pe … anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāyaT1.60 … pe … uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati – ayaṃ vuccati sammāvāyāmo .
Tattha katamā sammāsati ?
Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
Vedanāsu … pe … citte … pe … dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ayaṃ vuccati sammāsati .
Tattha katamo sammāsamādhi ?
Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehiV0.37 savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajjaM0.41 viharati .
Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃP1.42 pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –
‘‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ vuccati sammāsamādhi .
Idaṃ vuccati dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhenaT1.61 paññā .
Tena vuccati –
‘‘ idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ , idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ , idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ , idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan ’’ ti sotāvadhānaṃ , taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ .
Evaṃ sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṃ .
Sutamayañāṇaniddeso paṭhamo .

2. Sīlamayañāṇaniddeso

37. Kathaṃ sutvāna saṃvare paññā sīlamaye ñāṇaṃ ?
Pañca sīlāni – pariyantapārisuddhisīlaṃ , apariyantapārisuddhisīlaṃ , paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ , aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ , paṭippassaddhipārisuddhisīlanti .
Tattha katamaṃ pariyantapārisuddhisīlaṃ ?
Anupasampannānaṃ pariyantasikkhāpadānaṃ – idaṃ pariyantapārisuddhisīlaṃ .
Katamaṃ apariyantapārisuddhisīlaṃ ?
Upasampannānaṃ apariyantasikkhāpadānaṃ – idaṃ apariyantapārisuddhisīlaṃ .
Katamaṃ paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ ?
Puthujjanakalyāṇakānaṃ kusaladhamme yuttānaṃ sekkhapariyante [ sekhapariyante ( ka .)] paripūrakārīnaṃ kāye ca jīvite ca anapekkhānaṃ pariccattajīvitānaṃ – idaṃ paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ .
Katamaṃ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ ?
Sattannaṃ sekkhānaṃ – idaṃ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ .
KatamaṃP1.43 paṭippassaddhipārisuddhisīlaṃ ?
Tathāgatasāvakānaṃ khīṇāsavānaṃ paccekabuddhānaṃ tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ – idaṃ paṭippassaddhipārisuddhisīlaṃ .
38. AtthiT1.62V0.38M0.42 sīlaṃ pariyantaṃ , atthi sīlaṃ apariyantaṃ .
Tattha katamaṃ taṃ sīlaṃ pariyantaṃ ?
Atthi sīlaṃ lābhapariyantaṃ , atthi sīlaṃ yasapariyantaṃ , atthi sīlaṃ ñātipariyantaṃ , atthi sīlaṃ aṅgapariyantaṃ , atthi sīlaṃ jīvitapariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ lābhapariyantaṃ ?
Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṃ [ yathāsamādiṇṇaṃ ( ka .)] sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ lābhapariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ yasapariyantaṃ ?
Idhekacco yasahetu yasapaccayā yasakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ yasapariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ ñātipariyantaṃ ?
Idhekacco ñātihetu ñātipaccayā ñātikāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ ñātipariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ aṅgapariyantaṃ ?
Idhekacco aṅgahetu aṅgapaccayā aṅgakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ aṅgapariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ jīvitapariyantaṃ ?
Idhekacco jīvitahetu jīvitapaccayā jīvitakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ jīvitapariyantaṃ .
Evarūpāni sīlāni khaṇḍāni chiddāni sabalāni kammāsāni na bhujissāni na viññuppasatthāni [ na viññūpasatthāni ( ka .)] parāmaṭṭhāni asamādhisaṃvattanikāniT1.63 [ na samādhisaṃvattanikāni ( ka .)] na avippaṭisāravatthukāni na pāmojjavatthukāni na pītivatthukāni na passaddhivatthukāni na sukhavatthukāni na samādhivatthukāni na yathābhūtañāṇadassanavatthukāni na ekantanibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti – idaṃ taṃ sīlaṃ pariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ apariyantaṃ ?
Atthi sīlaṃ na lābhapariyantaṃP1.44 , atthi sīlaṃ na yasapariyantaṃ , atthi sīlaṃ na ñātipariyantaṃ , atthi sīlaṃ na aṅgapariyantaṃ , atthi sīlaṃ na jīvitapariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ na lābhapariyantaṃ ?
Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti , kiṃ so vītikkamissati !
Idaṃ taṃ sīlaṃ na lābhapariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ na yasapariyantaṃ ?
Idhekacco yasahetu yasapaccayā yasakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādetiM0.43 , kiṃ so vītikkamissati !
Idaṃ taṃ sīlaṃ na yasapariyantaṃ .
Katamaṃ taṃ sīlaṃ na ñātipariyantaṃ ?
Idhekacco ñātihetu ñātipaccayā ñātikāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti , kiṃ so vītikkamissati !
Idaṃ taṃ sīlaṃ na ñātipariyantaṃ .
Katamaṃ taṃV0.39 sīlaṃ na aṅgapariyantaṃ ?
Idhekacco aṅgahetu aṅgapaccayā aṅgakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti , kiṃ so vītikkamissati !
Idaṃ taṃ sīlaṃ na aṅgapariyantaṃ .
KatamaṃT1.64 taṃ sīlaṃ na jīvitapariyantaṃ ?
Idhekacco jīvitahetu jīvitapaccayā jīvitakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti , kiṃ so vītikkamissati !
Idaṃ taṃ sīlaṃ na jīvitapariyantaṃ .
Evarūpāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni avippaṭisāravatthukāni pāmojjavatthukāni pītivatthukāni passaddhivatthukāni sukhavatthukāni samādhivatthukāni yathābhūtañāṇadassanavatthukāni ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti – idaṃ taṃ sīlaṃ apariyantaṃ .
39. Kiṃ sīlaṃ ?
Kati sīlāni ?
Kiṃ samuṭṭhānaṃ sīlaṃ ?
Kati dhammasamodhānaṃ sīlaṃ ?
Kiṃ sīlan ti cetanā sīlaṃ , cetasikaṃ sīlaṃ , saṃvaro sīlaṃ , avītikkamo sīlaṃ .
Kati sīlānīti tīṇi sīlāni – kusalasīlaṃ , akusalasīlaṃ , abyākatasīlaṃ .
Kiṃ samuṭṭhānaṃ sīlan ti kusalacittasamuṭṭhānaṃ kusalasīlaṃP1.45 , akusalacittasamuṭṭhānaṃ akusalasīlaṃ , abyākatacittasamuṭṭhānaṃ abyākatasīlaṃ .
Kati dhammasamodhānaṃ sīlan ti saṃvarasamodhānaṃ sīlaṃ , avītikkamasamodhānaṃ sīlaṃ , tathābhāve jātacetanāsamodhānaṃ sīlaṃ .
40. Pāṇātipātaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Adinnādānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Kāmesumicchācāraṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhenaT1.65 sīlaṃ .
Musāvādaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Pisuṇaṃ vācaṃ [ pisuṇāvācaṃ ( syā . ka .) dī . ni .1.9 passitabbā ] saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Pharusaṃ vācaṃ [ pharusavācaṃ ( syā . ka .)] saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Samphappalāpaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃM0.44 .
Abhijjhaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Byāpādaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Micchādiṭṭhiṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
41. Nekkhammena kāmacchandaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Abyāpādena byāpādaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Ālokasaññāya thinamiddhaṃ … pe … avikkhepaṭṭhenaV0.40 uddhaccaṃ … dhammavavatthānena vicikicchaṃ … ñāṇena avijjaṃ … pāmojjena aratiṃ ….
Paṭhamena jhānena [ paṭhamajjhānena ( syā .) evamīdisesu ṭhānesu ] nīvaraṇe … pe … dutiyena jhānena vitakkavicāre … tatiyena jhānena pītiṃ … catutthena jhānena sukhadukkhaṃ … ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññaṃ paṭighasaññaṃ nānattasaññaṃ … viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññaṃ … ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññaṃ … nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññaṃ .
Aniccānupassanāya niccasaññaṃ … pe … dukkhānupassanāya sukhasaññaṃ … anattā anupassanāya attasaññaṃ … nibbidānupassanāya nandiṃ … virāgānupassanāya rāgaṃ … nirodhā anupassanāya samudayaṃ … paṭinissaggānupassanāya ādānaṃ … khayānupassanāya ghanasaññaṃ … vayānupassanāya āyūhanaṃ .
.
vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññaṃ … animittānupassanāyaT1.66 nimittaṃ ….
appaṇihitānupassanāya paṇidhiṃ … suññatānupassanāya abhinivesaṃ … adhipaññādhammavipassanāya sārādānābhinivesaṃ … yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesaṃ … ādīnavānupassanāya ālayābhinivesaṃ … paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhaṃ … vivaṭṭanānupassanāyaP1.46 saññogābhinivesaṃ ….
Sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhe kilese … pe … sakadāgāmimaggena oḷārike kilese … anāgāmimaggena aṇusahagate kilese … arahattamaggena sabbakilese saṃvaraṭṭhena sīlaṃ , avītikkamaṭṭhena sīlaṃ .
Pañca sīlāni – pāṇātipātassa pahānaṃ sīlaṃ , veramaṇī sīlaṃ , cetanā sīlaṃ , saṃvaro sīlaṃ , avītikkamo sīlaṃ .
Evarūpāni sīlāni cittassa avippaṭisārāya saṃvattanti , pāmojjāya saṃvattanti , pītiyā saṃvattanti , passaddhiyāM0.45 saṃvattanti , somanassāya saṃvattanti , āsevanāya saṃvattanti , bhāvanāya saṃvattanti , bahulīkammāya saṃvattanti , alaṅkārāya saṃvattanti , parikkhārāya saṃvattanti , parivārāya saṃvattanti , pāripūriyā saṃvattanti , ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti .
Evarūpānaṃ sīlānaṃ saṃvarapārisuddhi adhisīlaṃ , saṃvarapārisuddhiyā ṭhitaṃ cittaṃ na vikkhepaṃV0.41 gacchati , avikkhepapārisuddhi adhicittaṃ saṃvarapārisuddhiṃ sammā passati , avikkhepapārisuddhiṃ sammā passati .
Dassanapārisuddhi adhipaññā .
Yo tattha saṃvaraṭṭho , ayaṃ adhisīlasikkhāT1.67 .
Yo tattha avikkhepaṭṭho , ayaṃ adhicittasikkhā .
Yo tattha dassanaṭṭho , ayaṃ adhipaññāsikkhā .
Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati , jānanto sikkhati , passanto sikkhati , paccavekkhanto sikkhati , cittaṃ adhiṭṭhahanto sikkhati , saddhāya adhimuccanto sikkhati , vīriyaṃ paggaṇhanto sikkhati , satiṃ upaṭṭhapento sikkhati , cittaṃ samādahanto sikkhati , paññāya pajānanto sikkhati , abhiññeyyaṃ abhijānanto sikkhati , pariññeyyaṃ parijānanto sikkhati , pahātabbaṃ pajahanto sikkhati , sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati , bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati .
Pañca sīlāni – adinnādānassa … pe … kāmesumicchācārassa … musāvādassa … pisuṇāya vācāya … pharusāya vācāya … samphappalāpassa … abhijjhāya … byāpādassa … micchādiṭṭhiyā … bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhanti .
Nekkhammena kāmacchandassa … pe … abyāpādena byāpādassa … ālokasaññāya thinamiddhassa … avikkhepena uddhaccassa …P1.47 … dhammavavatthānena vicikicchāya … ñāṇena avijjāya … pāmojjena aratiyā … bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati .
Paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ … pe … dutiyena jhānena vitakkavicārānaṃ … tatiyena jhānena pītiyā … catutthena jhānena sukhadukkhānaṃ … ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya … viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya … ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya … nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyāT1.68 ākiñcaññāyatanasaññāya … bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati .
AniccānupassanāyaM0.46 niccasaññāya … pe … dukkhānupassanāya sukhasaññāya … anattānupassanāya attasaññāya … nibbidānupassanāya nandiyā … virāgānupassanāya rāgassa … nirodhānupassanāya samudayassa … paṭinissaggānupassanāya ādānassa … khayānupassanāyaV0.42 ghanasaññāya … vayānupassanāya āyūhanassa … vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññāya … animittānupassanāya nimittassa … appaṇihitānupassanāya paṇidhiyā … suññatānupassanāya abhinivesassa … adhipaññādhammavipassanāya sārāgābhinivesassa … yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesassa … ādīnavānupassanāya ālayābhinivesassa … paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhāya … vivaṭṭanānupassanāya saññogābhinivesassa bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati .
Sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhānaṃ kilesānaṃ … pe … sakadāgāmimaggena oḷārikānaṃ kilesānaṃ … anāgāmimaggena anusahagatānaṃ kilesānaṃ … arahattamaggena sabbakilesānaṃ pahānaṃ sīlaṃ , veramaṇī sīlaṃ , cetanā sīlaṃ , saṃvaro sīlaṃ , avītikkamo sīlaṃ .
Evarūpāni sīlāni cittassa avippaṭisārāya saṃvattanti , pāmojjāya saṃvattanti , pītiyā saṃvattanti , passaddhiyā saṃvattanti , somanassāya saṃvattanti , āsevanāya saṃvattanti , bhāvanāya saṃvattanti , bahulīkammāya saṃvattanti , alaṅkārāya saṃvattanti , parikkhārāya saṃvattanti , parivārāya saṃvattanti , pāripūriyā saṃvattanti , ekantanibbidāya virāgāya nirodhāyaT1.69 upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti .
42. Evarūpānaṃ sīlānaṃ saṃvarapārisuddhi adhisīlaṃ .
Saṃvarapārisuddhiyā ṭhitaṃ cittaṃ avikkhepaṃ gacchati , avikkhepapārisuddhi adhicittaṃ .
Saṃvarapārisuddhiṃ sammā passati , avikkhepapārisuddhiṃ sammā passati .
Dassanapārisuddhi adhipaññā .
Yo tattha saṃvaraṭṭho , ayaṃP1.48 adhisīlasikkhā .
Yo tattha avikkhepaṭṭho , ayaṃ adhicittasikkhā .
Yo tattha dassanaṭṭho , ayaṃ adhipaññāsikkhā .
Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati , jānanto sikkhati , passanto sikkhati , paccavekkhanto sikkhati , cittaṃ adhiṭṭhahanto sikkhati , saddhāya adhimuccanto sikkhati , vīriyaṃ paggaṇhanto sikkhati , satiṃ upaṭṭhapento sikkhati , cittaṃ samādahanto sikkhati , paññāya pajānanto sikkhati , abhiññeyyaṃ abhijānanto sikkhati , pariññeyyaṃ parijānanto sikkhati pahātabbaṃ pajahanto sikkhati , sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati , bhāvetabbaṃM0.47 bhāvento sikkhati .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ sutvāna saṃvare paññā sīlamaye ñāṇaṃ ’’.
Sīlamayañāṇaniddeso dutiyo .