Issues
Select Version
Paṭisambhidāmaggapāḷi
Paṭisambhidāmaggapāḷi

Tatiyacatukkaniddeso

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Tatiyacatukkaniddeso

176. Kathaṃ ‘‘ cittapaṭisaṃvedī assasissāmī ’’ ti sikkhati ,‘‘ cittapaṭisaṃvedī passasissāmī ’’ ti sikkhati ?
Katamaṃ taṃ cittaṃ ?
Dīghaṃ assāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ .
Yaṃ cittaṃV0.182 mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ manoP1.190 manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu .
Dīghaṃ passāsavasenaT1.287 … pe … passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsavasena … passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passāsavasenaM0.189 viññāṇaṃ cittaṃ .
Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano mānayatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu – idaṃ cittaṃ .
Kathaṃ taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti ?
Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti .
Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti .
Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti .
Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti … pe … sacchikātabbaṃ sacchikaroto taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti .
Evaṃ taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti .
Cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ .
Cittaṃ upaṭṭhānaṃ , no sati ;
sati upaṭṭhānañceva sati ca .
Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati .
Tena vuccati –
‘‘ citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā ’’ ti .
Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati … pe … evaṃ taṃ cittaṃ anupassati .
Bhāvanāti catasso bhāvanā … pe … āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi … pe … cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato … pe … pajānanto indriyāni samodhāneti .
Tena vuccati –
‘‘ samatthañca paṭivijjhatī ’’ ti .
177. KathaṃT1.288 ‘‘ abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmī ’’ ti ,‘‘ abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmī ’’ ti sikkhati ?
Katamo cittassa abhippamodo ?
Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo .
Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā .
Cittassa dīghaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo .
Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa … pe … cittapaṭisaṃvedī assāsavasena … cittapaṭisaṃvedī passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo .
Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa – ayaṃ cittassa abhippamodo .
Abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ satiM0.190 anupassanā ñāṇaṃ .
Cittaṃ upaṭṭhānaṃ , noV0.183 sati ;
sati upaṭṭhānañceva sati ca .
Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati .
Tena vuccati –
‘‘ citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā ’’ ti .
Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati … pe … evaṃ taṃ cittaṃ anupassatīti .
Bhāvanāti catasso bhāvanā … pe … āsevanaṭṭhena bhāvanā .
AbhippamodayaṃT1.289 cittaṃ assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi … pe … abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato … pe … pajānanto indriyāni samodhāneti .
Tena vuccati –
‘‘ samatthañca paṭivijjhatī ’’ ti .
178. Kathaṃ ‘‘ samādahaṃ cittaṃ assasissāmī ’’ ti sikkhati ,‘‘ samādahaṃ cittaṃ passasissāmī ’’ ti sikkhati ?
KatamoP1.191 samādhi [ katamañca samādhindiyaṃ ( syā .)]?
Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi , yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti [ adhiṭṭiti ( syā .)] avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā [ avisāhatamānasatā ( syā . ka .)] samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi .
Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi … pe … samādahaṃ cittaṃ assāsavasena … pe … samādahaṃ cittaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi .
Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ samādhi .
Samādahaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ .
Cittaṃ upaṭṭhānaṃ , no sati ;
sati upaṭṭhānañceva sati ca .
Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati .
Tena vuccati –
‘‘ citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā ’’ ti .
Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati … pe … evaṃ taṃ cittaṃ anupassati .
Bhāvanāti catasso bhāvanā … pe … āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Samādahaṃ cittaṃ assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi … pe … samādahaṃT1.290 cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato … pe … pajānanto indriyāni samodhāneti .
Tena vuccati –
‘‘ samatthañca paṭivijjhatī ’’ ti .
179. KathaṃM0.191 ‘‘ vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’’ ti sikkhati ,‘‘ vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī ’’ ti sikkhati ?
‘‘ Rāgato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’’ ti sikkhati ,‘‘ rāgato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī ’’ ti sikkhati .
‘‘ Dosato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’’ tiV0.184 sikkhati ,‘‘ dosato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī ’’ ti sikkhati .
‘‘ Mohato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’’ ti sikkhati … pe … mānato vimocayaṃ cittaṃ … diṭṭhiyā vimocayaṃ cittaṃ … vicikicchāya vimocayaṃ cittaṃ … thinato vimocayaṃ cittaṃ … uddhaccato vimocayaṃ cittaṃ … ahirikato vimocayaṃ cittaṃ …‘‘ anottappato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’’ ti sikkhati ,‘‘ anottappato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī ’’ ti sikkhati .
Vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ sati … pe ….
Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati … pe … evaṃ taṃ cittaṃ anupassati .
Bhāvanāti catasso bhāvanā … pe … āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi … pe … vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānatoT1.291 … pe … pajānanto indriyāni samodhāneti .
Tena vuccati –
‘‘ samatthañca paṭivijjhatī ’’ ti .
Aṭṭha anupassanāñāṇāni aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni citte cittānupassanāya .