69. Āsayānusayañāṇaniddeso
113. Katamaṃ
P1.123 tathāgatassa sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ ?Idha tathāgato sattānaṃ āsayaṃ jānāti , anusayaṃ jānāti , caritaṃ jānāti
M0.118 , adhimuttiṃ jānāti , bhabbābhabbe satte pajānāti .Katamo [ katamo ca ( syā . ka .)] sattānaṃ āsayo ?
‘‘ Sassato loko ’’ ti vā ,‘‘ asassato
T1.180 loko ’’ ti vā ,‘‘ antavā loko ’’ ti vā ,‘‘ anantavā loko ’’ ti vā ,‘‘ taṃ jīvaṃ taṃ sarīran ’’ ti vā ,‘‘ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran ’’ ti vā ,‘‘ hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā ,‘‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā ,‘‘ hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā ,‘‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā .Iti bhavadiṭṭhisannissitā vā sattā honti vibhavadiṭṭhisannissitā vā .
Ete vā pana ubho ante anupagamma idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu anulomikā khanti paṭiladdhā hoti , yathābhūtaṃ vā ñāṇaṃ .
Kāmaṃ sevantaññeva jānāti –
‘‘ ayaṃ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto ’’ ti .
Kāmaṃ sevantaññeva jānāti –
‘‘ ayaṃ puggalo nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto ’’ ti .
Nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti –
‘‘ ayaṃ puggalo ( nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto ’’ ti . Nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti –‘‘ ayaṃ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto ’’ ti . Byāpādaṃ sevantaññeva
V0.113 jānāti )[() etthantare pāṭhā natthi syāmapotthake , evamuparipi ]–‘‘ ayaṃ puggalo byāpādagaruko byāpādāsayo byāpādādhimutto ’’ ti .
Byāpādaṃ sevantaññeva jānāti –
‘‘ ayaṃ puggalo ( abyāpādagaruko abyāpādāsayo abyāpādādhimutto ’’ ti . Abyāpādaṃ sevantaññeva jānāti –‘‘ ayaṃ puggalo abyāpādagaruko abyāpādāsayo abyāpādādhimutto ’’ ti . Abyāpādaṃ sevantaññeva jānāti –‘‘ ayaṃ puggalo byāpādagaruko byāpādāsayo byāpādādhimutto ’’ ti . Thinamiddhaṃ sevantaññeva jānāti )–
‘‘ ayaṃ puggalo thinamiddhagaruko thinamiddhāsayo thinamiddhādhimutto ’’ ti .
Thinamiddhaṃ sevantaññeva jānāti –
‘‘ ayaṃ puggalo ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimutto ’’ ti .
Ālokasaññaṃ sevantaññeva jānāti –
‘‘ ayaṃ puggalo ( ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimutto ’’ ti . Ālokasaññaṃ sevantaññeva jānāti –‘‘ ayaṃ puggalo thinamiddhagaruko thinamiddhāsayo thinamiddhādhimutto ’’ ti .) Ayaṃ sattānaṃ āsayo .
114. Katamo
M0.119 ca sattānaṃ anusayo ?Sattānusayā – kāmarāgānusayo , paṭighānusayo , mānānusayo , diṭṭhānusayo , vicikicchānusayo , bhavarāgānusayo
T1.181 , avijjānusayo .Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , ettha sattānaṃ kāmarāgānusayo anuseti .
Yaṃ loke appiyarūpaṃ asātarūpaṃ
P1.124 , ettha sattānaṃ paṭighānusayo anuseti .Iti imesu dvīsu dhammesu avijjā anupatitā , tadekaṭṭho māno ca diṭṭhi ca vicikicchā ca daṭṭhabbā .
Ayaṃ sattānaṃ anusayo .
Katamañca sattānaṃ caritaṃ ?
Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro parittabhūmako vā mahābhūmako vā .
Idaṃ sattānaṃ caritaṃ .
115. Katamā ca sattānaṃ adhimutti ?
Santi sattā hīnādhimuttikā , santi sattā paṇītādhimuttikā .
Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti .
Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti .
Atītampi addhānaṃ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte seviṃsu bhajiṃsu payirupāsiṃsu ;
paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte seviṃsu bhajiṃsu payirupāsiṃsu .
Anāgatampi addhānaṃ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti ;
paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti .
Ayaṃ sattānaṃ adhimutti .
Katame
V0.114 sattā abhabbā ?Ye te sattā kammāvaraṇena samannāgatā , kilesāvaraṇena samannāgatā , vipākāvaraṇena samannāgatā
T1.182 , assaddhā acchandikā duppaññā , abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime te sattā abhabbā .Katame sattā bhabbā ?
Ye te sattā na kammāvaraṇena samannāgatā , na kilesāvaraṇena samannāgatā , na vipākāvaraṇena samannāgatā , saddhā chandikā paññavanto , bhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime te sattā bhabbā .
Idaṃ tathāgatassa sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ .
Āsayānusayañāṇaniddeso navasaṭṭhimo .