16. Gocaranānattañāṇaniddeso
67. Kathaṃ bahiddhā vavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṃ ?
Kathaṃ bahiddhā dhamme vavattheti ?
Rūpe bahiddhā vavattheti , sadde bahiddhā vavattheti , gandhe bahiddhā vavattheti , rase bahiddhā vavattheti , phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti , dhamme bahiddhā vavattheti
T1.113 .Kathaṃ rūpe bahiddhā vavattheti ?
Rūpā avijjāsambhūtāti vavattheti rūpā taṇhāsambhūtāti vavattheti , rūpā kammasambhūtāti vavattheti , rūpā āhārasambhūtāti vavattheti , rūpā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyāti vavattheti , rūpā uppannāti vavattheti , rūpā samudāgatāti vavattheti .
Rūpā ahutvā sambhūtā , hutvā na bhavissantīti vavattheti .
Rūpe antavantato vavattheti , rūpā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti
P1.78 .Rūpā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti .
Rūpe aniccato vavattheti , no niccato ;
dukkhato vavattheti , no sukhato ;
anattato vavattheti , no attato ;
nibbindati , no nandati
V0.72 ;virajjati , no rajjati ;
nirodheti , no samudeti ;
paṭinissajjati , no ādiyati .
Aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati , dukkhato vavatthento sukhasaññaṃ pajahati , anattato vavatthento attasaññaṃ pajahati , nibbindanto nandiṃ pajahati , virajjanto rāgaṃ pajahati , nirodhento samudayaṃ pajahati , paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati .
Evaṃ rūpe bahiddhā vavattheti .
Kathaṃ sadde bahiddhā vavattheti ?
Saddā avijjāsambhūtāti vavattheti … pe … saddā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyāti vavattheti , saddā uppannāti vavattheti , saddā samudāgatāti vavattheti .
Saddā
T1.114 ahutvā sambhūtā , hutvā na bhavissantīti vavattheti .Sadde antavantato vavattheti , saddā addhuvā
M0.76 asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti , saddā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti .Sadde aniccato vavattheti , no niccato … pe … evaṃ sadde bahiddhā vavattheti .
Kathaṃ gandhe bahiddhā vavattheti ?
Gandhā avijjāsambhūtāti vavattheti , gandhā taṇhāsambhūtāti vavattheti … pe … evaṃ gandhe bahiddhā vavattheti .
Kathaṃ rase bahiddhā vavattheti ?
Rasā avijjāsambhūtāti vavattheti , rasā taṇhāsambhūtāti vavattheti … pe … evaṃ rase bahiddhā vavattheti .
Kathaṃ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti ?
Phoṭṭhabbā avijjāsambhūtāti vavattheti , phoṭṭhabbā taṇhāsambhūtāti vavattheti , phoṭṭhabbā kammasambhūtāti vavattheti , phoṭṭhabbā āhārasambhūtāti vavattheti , phoṭṭhabbā uppannāti vavattheti .
Phoṭṭhabbā samudāgatāti vavattheti … pe … evaṃ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti .
Kathaṃ dhamme bahiddhā vavattheti ?
Dhammā avijjāsambhūtāti vavattheti , dhammā taṇhāsambhūtāti vavattheti , dhammā kammasambhūtāti vavattheti , dhammā āhārasambhūtāti vavattheti , dhammā uppannāti vavattheti , dhammā samudāgatāti vavattheti .
Dhammā ahutvā sambhūtā
T1.115 , hutvā na bhavissantīti vavattheti .Dhamme antavantato vavattheti , dhammā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti , dhammā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti .
Dhamme aniccato vavattheti , no niccato ;
dukkhato vavattheti , no sukhato ;
anattato vavattheti , no attato ;
nibbindati , no nandati ;
virajjati , no rajjati ;
nirodheti , no samudeti ;
paṭinissajjati , no ādiyati … pe … aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati , dukkhato vavatthento sukhasaññaṃ pajahati , anattato vavatthento
V0.73 attasaññaṃ pajahati , nibbindanto nandiṃ pajahati , virajjanto rāgaṃ pajahati , nirodhento samudayaṃ pajahati , paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati .Evaṃ dhamme bahiddhā vavattheti .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ bahiddhā vavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṃ ’’.
Gocaranānattañāṇaniddeso soḷasamo .