44-49.Chavivaṭṭañāṇaniddeso
95. Kathaṃ adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ ?
Nekkhammādhipatattā paññā kāmacchandato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ .
Abyāpādādhipatattā paññā byāpādato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ .
Ālokasaññādhipatattā paññā
P1.108 thinamiddhato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ .Avikkhepādhipatattā paññā uddhaccato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ .
Dhammavavatthānādhipatattā paññā vicikicchāya saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ .
Ñāṇādhipatattā paññā avijjāya saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ .
Pāmojjādhipatattā paññā aratiyā saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ .
Paṭhamajjhānādhipatattā paññā nīvaraṇehi saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ … pe … arahattamaggādhipatattā paññā sabbakilesehi saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe
V0.100 ñāṇaṃT1.159 .Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ ’’.
96. Kathaṃ nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ ?
Kāmacchando nānattaṃ , nekkhammaṃ ekattaṃ .
Nekkhammekattaṃ cetayato kāmacchandato cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte
M0.105 paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ .Byāpādo nānattaṃ , abyāpādo ekattaṃ .
Abyāpādekattaṃ cetayato byāpādato cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ .
Thinamiddhaṃ nānattaṃ , ālokasaññā ekattaṃ .
Ālokasaññekattaṃ cetayato thinamiddhato cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ … pe … sabbakilesā nānattaṃ , arahattamaggo ekattaṃ .
Arahattamaggekattaṃ cetayato sabbakilesehi cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ ’’.
97. Kathaṃ adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ ?
Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Byāpādaṃ
P1.109 pajahanto abyāpādavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ .Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ … pe … sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā
T1.160 cittavivaṭṭe ñāṇaṃ .Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ ’’.
98. Kathaṃ suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ ?
‘‘ Cakkhu suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā ’’ ti yathābhūtaṃ jānato [ pajānato ( syā .)] passato cakkhābhinivesato [ kāmābhinivesato ( syā .) aṭṭhakathā oloketabbā ] ñāṇaṃ vivaṭṭatīti – suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ .
‘‘ Sotaṃ suññaṃ … pe … ghānaṃ suññaṃ … jivhā suññā … kāyo suñño … mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā ’’ ti yathābhūtaṃ jānato passato manābhinivesato ñāṇaṃ vivaṭṭatīti – suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ ’’.
99. Kathaṃ vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ ?
Nekkhammena kāmacchandaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe
T1.161 ñāṇaṃ .Abyāpādena byāpādaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Ālokasaññāya thinamiddhaṃ vosajjatīti – vosagge paññā
V0.101 vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃM0.106 .Avikkhepena uddhaccaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Dhammavavatthānena vicikicchaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe
P1.110 ñāṇaṃ … pe … arahattamaggena sabbakilese vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ .Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ , pajānanaṭṭhena paññā .
Tena vuccati –
‘‘ vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ ’’.
100. Kathaṃ tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ ?
Dukkhassa pīḷanaṭṭhaṃ saṅkhataṭṭhaṃ santāpaṭṭhaṃ vipariṇāmaṭṭhaṃ parijānanto vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Samudayassa āyūhanaṭṭhaṃ nidānaṭṭhaṃ saññogaṭṭhaṃ palibodhaṭṭhaṃ pajahanto vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Nirodhassa nissaraṇaṭṭhaṃ vivekaṭṭhaṃ asaṅkhataṭṭhaṃ amataṭṭhaṃ sacchikaronto vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Maggassa niyyānaṭṭhaṃ hetuṭṭhaṃ dassanaṭṭhaṃ ādhipateyyaṭṭhaṃ bhāvento vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ .
Saññāvivaṭṭo , cetovivaṭṭo , cittavivaṭṭo , ñāṇavivaṭṭo , vimokkhavivaṭṭo
T1.162 , saccavivaṭṭo .Sañjānanto vivaṭṭatīti – saññāvivaṭṭo .
Cetayanto vivaṭṭatīti – cetovivaṭṭo .
Vijānanto vivaṭṭatīti – cittavivaṭṭo .
Ñāṇaṃ karonto vivaṭṭatīti – ñāṇavivaṭṭo .
Vosajjanto vivaṭṭatīti – vimokkhavivaṭṭo .
Tathaṭṭhe vivaṭṭatīti – saccavivaṭṭo .
Yattha saññāvivaṭṭo , tattha cetovivaṭṭo .
Yattha cetovivaṭṭo , tattha saññāvivaṭṭo .
Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo tattha cittavivaṭṭo .
Yattha cittavivaṭṭo , tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo .
Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo , tattha ñāṇavivaṭṭo .
Yattha ñāṇavivaṭṭo , tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo .
Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo , tattha vimokkhavivaṭṭo .
Yattha vimokkhavivaṭṭo , tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo .
Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo , tattha saccavivaṭṭo .
Yattha saccavivaṭṭo , tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo .
Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ
P1.111 , pajānanaṭṭhena paññā .Tena vuccati –
‘‘ tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ ’’.
Chavivaṭṭañāṇaniddeso navacattālīsamo .