2. Dhammuddhaccavāraniddeso
6. Kathaṃ
V0.281 dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti ?Aniccato manasikaroto obhāso uppajjati , obhāso
P2.101 dhammoti obhāsaṃ āvajjati , tato vikkhepo uddhaccaṃ .Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti , dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti , anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
Tena vuccati –
‘‘ dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti so samayo , yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati
T1.446 .Tassa maggo sañjāyatī ’’ ti kathaṃ maggo sañjāyati … pe … evaṃ maggo sañjāyati , evaṃ saññojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti .
Aniccato manasikaroto ñāṇaṃ uppajjati , pīti uppajjati , passaddhi uppajjati , sukhaṃ uppajjati , adhimokkho uppajjati , paggaho uppajjati , upaṭṭhānaṃ uppajjati , upekkhā uppajjati , nikanti uppajjati ,‘ nikanti dhammo ’ ti nikantiṃ āvajjati .
Tato vikkhepo uddhaccaṃ .
Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti , dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti , anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
Tena vuccati –
‘‘ dhammuddhaccaviggahitamānaso
M0.292 hoti so samayo , yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati .Tassa maggo sañjāyatī ’’ ti .
Kathaṃ maggo sañjāyati … pe … evaṃ maggo sañjāyati , evaṃ saññojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti .
Dukkhato manasikaroto … pe … anattato manasikaroto obhāso uppajjati … pe … ñāṇaṃ uppajjati , pīti uppajjati , passaddhi uppajjati , sukhaṃ uppajjati , adhimokkho uppajjati , paggaho uppajjati , upaṭṭhānaṃ uppajjati , upekkhā uppajjati , nikanti uppajjati ,‘ nikanti dhammo ’ ti nikantiṃ āvajjati .
Tato vikkhepo uddhaccaṃ .
Tena uddhaccena viggahitamānaso
T1.447 anattato upaṭṭhānaṃ , aniccato upaṭṭhānaṃ , dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānātiP2.102 .Tena vuccati –
‘‘ dhammuddhaccaviggahitamānaso … pe … evaṃ saññojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti ’’.
Rūpaṃ aniccato manasikaroto … pe … rūpaṃ dukkhato manasikaroto … rūpaṃ anattato manasikaroto … vedanaṃ … pe … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ … cakkhuṃ … pe … jarāmaraṇaṃ aniccato
V0.282 manasikaroto … pe … jarāmaraṇaṃ dukkhato manasikaroto , jarāmaraṇaṃ anattato manasikaroto obhāso uppajjati … pe … ñāṇaṃ uppajjati , pīti uppajjati , passaddhi uppajjati , sukhaṃ uppajjati , adhimokkho uppajjati , paggaho uppajjati , upaṭṭhānaṃ uppajjati , upekkhā uppajjati , nikanti uppajjati ,‘ nikanti dhammo ’ ti nikantiṃ āvajjati .Tato vikkhepo uddhaccaṃ .
Tena uddhaccena viggahitamānaso .
Jarāmaraṇaṃ anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
Jarāmaraṇaṃ aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti , jarāmaraṇaṃ dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
Tena vuccati –
‘‘ dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti .
So samayo , yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati .
Tassa maggo sañjāyatī ’’ ti .
Kathaṃ maggo sañjāyati … pe … evaṃ maggo sañjāyati .
Evaṃ saññojanāni pahīyanti , anusayā byantīhonti .
Evaṃ dhammuddhaccaviggahitaṃ
T1.448 mānasaṃ hoti . 7.
Obhāse ceva ñāṇe ca , pītiyā ca vikampati ;
Passaddhiyā sukhe ceva , yehi cittaṃ pavedhati .
Adhimokkhe
M0.293 ca paggāhe , upaṭṭhāne ca kampati ;Upekkhāvajjanāya ceva , upekkhāya ca nikantiyā .
Imāni dasa ṭhānāni , paññā yassa pariccitā ;
Dhammuddhaccakusalo hoti , na ca sammoha gacchati .
Vikkhipati ceva kilissati ca , cavati cittabhāvanā ;
Vikkhipati
P2.103 na kilissati , bhāvanā parihāyati .Vikkhipati na kilissati , bhāvanā na parihāyati ;
Na ca vikkhipate cittaṃ na kilissati , na cavati cittabhāvanā .
Imehi catūhi ṭhānehi cittassa saṅkhepavikkhepaviggahitaṃ [ saṅkhepaṃ vikkhepaṃ viggahitaṃ ( syā .)] dasa ṭhāne sampajānātīti .
Yuganaddhakathā niṭṭhitā .