Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggapāḷi
Sīlakkhandhavaggapāḷi

4. Soṇadaṇḍasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Soṇadaṇḍasuttaṃ

Campeyyakabrāhmaṇagahapatikā

300. EvaṃM1.104V1.97P1.111T1.142 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅgesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena campā tadavasari .
Tatra sudaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre .
Tena kho pana samayena soṇadaṇḍo brāhmaṇo campaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ .
301. Assosuṃ kho campeyyakā brāhmaṇagahapatikā –
‘‘ samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅgesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi campaṃ anuppatto campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre .
Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti .
So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti .
Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃT1.143 hotī ’’ ti .
AthaP1.112 kho campeyyakā brāhmaṇagahapatikā campāya nikkhamitvā saṅghasaṅghī [ saṅghā saṅghī ( sī . syā . pī .)] gaṇībhūtā yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamanti .
302. Tena kho pana samayena soṇadaṇḍo brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti .
Addasā kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo campeyyake brāhmaṇagahapatike campāya nikkhamitvā saṅghasaṅghīV1.98 [ saṅghe saṅghī ( sī . pī .) saṅghā saṅghī ( syā .)] gaṇībhūte yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamante .
Disvā khattaṃ āmantesi –
‘‘ kiṃ nu kho , bho khatte , campeyyakā brāhmaṇagahapatikā campāyaM1.105 nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkamantī ’’ ti ?
‘‘ Atthi kho , bho , samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅgesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi campaṃ anuppatto campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre .
Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
Tamete bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamantī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bho khatte , yena campeyyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama , upasaṅkamitvā campeyyake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi –
‘ soṇadaṇḍo , bho , brāhmaṇo evamāha – āgamentu kira bhavanto , soṇadaṇḍopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bho ’’ ti kho so khattā soṇadaṇḍassaT1.144 brāhmaṇassa paṭissutvā yena campeyyakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā campeyyake brāhmaṇagahapatike etadavoca –
‘‘ soṇadaṇḍoP1.113 bho brāhmaṇo evamāha –
‘ āgamentu kira bhavanto , soṇadaṇḍopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī ’’’ ti .

Soṇadaṇḍaguṇakathā

303. Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṃ brāhmaṇānaṃ pañcamattāni brāhmaṇasatāni campāyaṃ paṭivasanti kenacideva karaṇīyena .
Assosuṃ kho te brāhmaṇā –
‘‘ soṇadaṇḍo kira brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī ’’ ti .
Atha kho te brāhmaṇā yena soṇadaṇḍo brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ –
‘‘ saccaṃ kira bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatī ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ kho me , bho , hoti –
‘ ahampi samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmī ’’’ ti .
‘‘ Mā bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkami .
Na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
Sace bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissati , bhotoM1.106 soṇadaṇḍassa yaso hāyissati , samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati .
Yampi bhoto soṇadaṇḍassa yaso hāyissati , samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissatiV1.99 , imināpaṅgena na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ ;
samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ soṇadaṇḍaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo ubhato sujāto mātito ca pitito ca , saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena .
Yampi bhavaṃ soṇadaṇḍo ubhato sujāto mātito ca pitito ca , saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena , imināpaṅgena na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ ;
samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ soṇadaṇḍaṃ dassanāyaT1.145 upasaṅkamituṃ .
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo aḍḍho mahaddhano mahābhogo … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo ajjhāyakoP1.114 , mantadharo , tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo , lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī [ brahmaḍḍhī ( sī .), brahmavaccasī ( pī .)] akhuddāvakāso dassanāya … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya [ aneḷagalāya ( sī . pī .), anelagaḷāya ( ka )] atthassa viññāpaniyā … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo bahūnaṃ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti .
Bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchantiM1.107 bhoto soṇadaṇḍassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmāT1.146 … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto ;
samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito ca … pe …
‘‘ BhavañhiV1.100 soṇadaṇḍo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito … pe …
‘‘ Bhavañhi soṇadaṇḍo campaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ , raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ , rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ .
Yampi bhavaṃ soṇadaṇḍo campaṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaññaṃ rājabhoggaṃ , raññā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ , rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ .
Imināpaṅgena na arahati bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ ;
samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ soṇadaṇḍaṃ dassanāya upasaṅkamitun ’’ ti .

Buddhaguṇakathā

304. Evaṃ vutte , soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca –
‘‘ TenaP1.115 hi , bho , mamapi suṇātha , yathā mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ ;
natveva arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
Samaṇo khalu , bho , gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca , saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā , akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena .
Yampi bho samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamāT1.147 pitāmahayugā , akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena , imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃM1.108 ;
atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo mahantaṃ ñātisaṅghaṃ ohāya pabbajito … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ ohāya pabbajito bhūmigatañca vehāsaṭṭhaṃ ca … pe …
‘‘ SamaṇoV1.101 khalu , bho , gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato , brahmavaṇṇī , brahmavacchasī , akhuddāvakāso dassanāya … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgato … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo bahūnaṃ ācariyapācariyo … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallo … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaññāya pajāya … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulā … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo aḍḍhāT1.148 kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogā … pe …
‘‘ SamaṇaṃM1.109P1.116 khalu , bho , gotamaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā pañhaṃ pucchituṃ āgacchanti … pe …
‘‘ Samaṇaṃ khalu , bho , gotamaṃ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṃ gatāni … pe …
‘‘ SamaṇaṃV1.102 khalu , bho , gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsī … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo catunnaṃ parisānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito … pe …
‘‘ Samaṇe khalu , bho , gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannā … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati , na tasmiṃ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhenti … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṃ aggamakkhāyati .
Yathā kho pana , bho , etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathā vā tathā vā yaso samudāgacchati , na hevaṃ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato .
Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgato … pe …
‘‘ Samaṇaṃ khalu , bho , gotamaṃ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo saparisoT1.149 sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato … pe …
‘‘ SamaṇaṃM1.110 khalu , bho , gotamaṃ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato … pe …
‘‘ Samaṇaṃ khalu , bho , gotamaṃ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gato … pe …
‘‘ SamaṇoV1.103 khalu , bho , gotamo rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacito … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo rañño pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacito … pe …
‘‘ Samaṇo khalu , bho , gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacito … pe …
‘‘ SamaṇoP1.117 khalu , bho , gotamo campaṃ anuppatto , campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre .
Ye kho pana , bho , keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṃ gāmakhettaṃ āgacchanti atithī no te honti .
Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā .
Yampi , bho , samaṇo gotamo campaṃ anuppatto campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre , atithimhākaṃ samaṇo gotamo ;
atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo .
Imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .
Ettake kho ahaṃ , bho , tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi , no ca kho so bhavaṃ gotamo ettakavaṇṇo .
Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṃ gotamo ’’ ti .
305. EvaṃT1.150 vutte , te brāhmaṇā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ –
‘‘ yathā kho bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati ito cepi so bhavaṃ gotamo yojanasate viharati , alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṃ api puṭosenā ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bho , sabbeva mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmā ’’ ti .

Soṇadaṇḍaparivitakko

306. AthaM1.111 kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ yena gaggarā pokkharaṇī tenupasaṅkami .
Atha kho soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa tirovanasaṇḍagatassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ ahañceva kho pana samaṇaṃ gotamaṃ pañhaṃ puccheyyaṃ ;
tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya –
‘ na kho esa , brāhmaṇa , pañho evaṃ pucchitabbo , evaṃ nāmesa , brāhmaṇaV1.104 , pañho pucchitabbo ’ ti , tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyyaT1.151 –
‘ bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto , nāsakkhi samaṇaṃ gotamaṃ yoniso pañhaṃ pucchitun ’ ti .
Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya , yasopi tassa hāyetha .
Yassa kho pana yaso hāyetha , bhogāpi tassa hāyeyyuṃ .
Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā .
Mamañceva kho pana samaṇo gotamo pañhaṃ puccheyya , tassa cāhaṃ pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ na ārādheyyaṃ ;
tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya –
‘ na kho esa , brāhmaṇa , pañho evaṃ byākātabbo , evaṃ nāmesa , brāhmaṇa , pañho byākātabbo ’ ti , tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya –
‘ bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto , nāsakkhiP1.118 samaṇassa gotamassa pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādhetun ’ ti .
Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya , yasopi tassa hāyetha .
Yassa kho pana yaso hāyetha , bhogāpi tassa hāyeyyuṃ .
Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā .
Ahañceva kho pana evaṃ samīpagato samāno adisvāva samaṇaṃ gotamaṃ nivatteyyaṃ , tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya –
‘ bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto mānathaddho bhīto ca , no visahati samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ , kathañhi nāma evaṃ samīpagato samāno adisvā samaṇaṃ gotamaṃ nivattissatī ’ ti .
Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya , yasopi tassa hāyetha .
Yassa kho pana yaso hāyetha , bhogāpi tassa hāyeyyuṃ , yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā ’’ ti .
307. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Campeyyakāpi kho brāhmaṇagahapatikāM1.112 appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu ;
appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu ;
sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu ;
appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu ;
appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu ;
appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
308. TatrapiP1.119 sudaṃ soṇadaṇḍo brāhmaṇo etadeva bahulamanuvitakkento nisinno hoti –
‘‘ ahañceva khoT1.152 pana samaṇaṃ gotamaṃ pañhaṃ puccheyyaṃ ;
tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya –
‘ na kho esa , brāhmaṇa , pañho evaṃ pucchitabbo , evaṃ nāmesa , brāhmaṇa , pañho pucchitabbo ’ ti , tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya –
‘ bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto , nāsakkhi samaṇaṃ gotamaṃ yoniso pañhaṃ pucchitun ’ ti .
Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya , yasopi tassa hāyetha .
Yassa kho pana yaso hāyetha , bhogāpi tassa hāyeyyuṃ .
Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā .
Mamañceva kho pana samaṇo gotamo pañhaṃ puccheyya , tassa cāhaṃ pañhassa veyyākaraṇenaV1.105 cittaṃ na ārādheyyaṃ ;
tatra ce maṃ samaṇo gotamo evaṃ vadeyya –
‘ na kho esa , brāhmaṇa , pañho evaṃ byākātabbo , evaṃ nāmesa , brāhmaṇa , pañho byākātabbo ’ ti , tena maṃ ayaṃ parisā paribhaveyya –
‘ bālo soṇadaṇḍo brāhmaṇo abyatto , nāsakkhi samaṇassa gotamassa pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādhetun ’ ti .
Yaṃ kho panāyaṃ parisā paribhaveyya , yasopi tassa hāyetha .
Yassa kho pana yaso hāyetha , bhogāpi tassa hāyeyyuṃ .
Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā .
Aho vata maṃ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṃ puccheyya , addhā vatassāhaṃ cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā ’’ ti .

Brāhmaṇapaññatti

309. Atha kho bhagavato soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi –
‘‘ vihaññati kho ayaṃ soṇadaṇḍo brāhmaṇoT1.153 sakena cittena .
Yaṃnūnāhaṃ soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ sake ācariyake tevijjake pañhaṃ puccheyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā soṇadaṇḍaṃM1.113 brāhmaṇaṃ etadavoca –
‘‘ katihi pana , brāhmaṇa , aṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti ?
310. Atha kho soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa etadahosi –
‘‘ yaṃP1.120 vata no ahosi icchitaṃ , yaṃ ākaṅkhitaṃ , yaṃ adhippetaṃ , yaṃ abhipatthitaṃ –
‘ aho vata maṃ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṃ puccheyya , addhā vatassāhaṃ cittaṃ ārādheyyaṃ pañhassa veyyākaraṇenā ’ ti , tatra maṃ samaṇo gotamo sake ācariyake tevijjake pañhaṃ pucchati .
Addhā vatassāhaṃ cittaṃ ārādhessāmi pañhassa veyyākaraṇenā ’’ ti .
311. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo abbhunnāmetvā kāyaṃ anuviloketvā parisaṃ bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ pañcahi , bho gotama , aṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyya .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bho gotama , brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca , saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena ;
ajjhāyako hoti mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo ;
abhirūpo hotiV1.106T1.154 dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya ;
sīlavā hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato ;
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ .
Imehi kho , bho gotama , pañcahi aṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti .
‘‘ Imesaṃ pana , brāhmaṇa , pañcannaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā catūhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti ?
‘‘ SakkāM1.114 , bho gotama .
Imesañhi , bho gotama , pañcannaṃ aṅgānaṃ vaṇṇaṃ ṭhapayāma .
Kiñhi vaṇṇo karissati ?
Yato kho , bho gotama , brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugāP1.121 akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena ;
ajjhāyako ca hoti mantadharo ca tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo ;
sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato ;
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ .
Imehi kho bho gotama catūhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamānoT1.155 sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti .
312.‘‘ Imesaṃ pana , brāhmaṇa , catunnaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā tīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti ?
‘‘ Sakkā , bho gotama .
Imesañhi , bho gotama , catunnaṃ aṅgānaṃ mante ṭhapayāma .
Kiñhi mantā karissanti ?
Yato kho , bho gotama , brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena ;
sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato ;
paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ .
Imehi kho , bho gotama , tīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti .
‘‘ Imesaṃ pana , brāhmaṇa , tiṇṇaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā dvīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca panaV1.107 musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti ?
‘‘ Sakkā , bho gotama .
Imesañhi , bho gotama , tiṇṇaṃ aṅgānaṃ jātiṃ ṭhapayāma .
Kiñhi jāti karissati ?
Yato kho , bho gotama , brāhmaṇo sīlavā hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato ;
paṇḍito ca hotiM1.115 medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ .
ImehiT1.156 kho , bho gotama , dvīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti .
313. EvaṃP1.122 vutte , te brāhmaṇā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ –
‘‘ mā bhavaṃ soṇadaṇḍo evaṃ avaca , mā bhavaṃ soṇadaṇḍo evaṃ avaca .
Apavadateva bhavaṃ soṇadaṇḍo vaṇṇaṃ , apavadati mante , apavadati jātiṃ ekaṃsena .
Bhavaṃ soṇadaṇḍo samaṇasseva gotamassa vādaṃ anupakkhandatī ’’ ti .
314. Atha kho bhagavā te brāhmaṇe etadavoca –
‘‘ sace kho tumhākaṃ brāhmaṇānaṃ evaṃ hoti –
‘ appassuto ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo , akalyāṇavākkaraṇo ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo , duppañño ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo , na ca pahoti soṇadaṇḍo brāhmaṇo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetun ’ ti , tiṭṭhatu soṇadaṇḍo brāhmaṇo , tumhe mayā saddhiṃ mantavho asmiṃ vacane .
Sace pana tumhākaṃ brāhmaṇānaṃ evaṃ hoti –
‘ bahussuto ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo , kalyāṇavākkaraṇo ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo , paṇḍito ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo , pahoti ca soṇadaṇḍo brāhmaṇo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetun ’ ti , tiṭṭhatha tumhe , soṇadaṇḍo brāhmaṇo mayā saddhiṃ paṭimantetū ’’ ti .
315. Evaṃ vutte , soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ tiṭṭhatu bhavaṃ gotamo , tuṇhī bhavaṃ gotamo hotu , ahameva tesaṃ sahadhammenaT1.157 paṭivacanaṃ karissāmī ’’ ti .
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca –
‘‘ mā bhavanto evaṃ avacuttha , mā bhavanto evaṃ avacuttha –
‘ apavadateva bhavaṃ soṇadaṇḍo vaṇṇaṃ , apavadati mante , apavadati jātiṃ ekaṃsena .
Bhavaṃ soṇadaṇḍoP1.123 samaṇasseva gotamassa vādaṃ anupakkhandatī ’ ti .
Nāhaṃ , bho , apavadāmi vaṇṇaṃ vā mante vā jātiṃ vā ’’ ti .
316. TenaM1.116 kho pana samayena soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa bhāgineyyo aṅgako nāma māṇavako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti .
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavocaV1.108 –
‘‘ passanti no bhonto imaṃ aṅgakaṃ māṇavakaṃ amhākaṃ bhāgineyyan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bho ’’.
‘‘ Aṅgako kho , bho , māṇavako abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya , nāssa imissaṃ parisāyaṃ samasamo atthi vaṇṇena ṭhapetvā samaṇaṃ gotamaṃ .
Aṅgako kho māṇavako ajjhāyako mantadharo , tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo .
Ahamassa mante vācetā .
Aṅgako kho māṇavako ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena .
Ahamassa mātāpitaro jānāmi .
Aṅgako kho māṇavako pāṇampi haneyya , adinnampi ādiyeyyaT1.158 , paradārampi gaccheyya , musāvādampi bhaṇeyya , majjampi piveyya , ettha dāni , bho , kiṃ vaṇṇo karissati , kiṃ mantā , kiṃ jāti ?
Yato kho , bho , brāhmaṇo sīlavā ca hoti vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato , paṇḍito ca hoti medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ .
Imehi kho , bho , dvīhaṅgehi samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapenti ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti .

Sīlapaññākathā

317.‘‘ Imesaṃ pana , brāhmaṇa , dvinnaṃ aṅgānaṃ sakkā ekaṃ aṅgaṃ ṭhapayitvā ekena aṅgena samannāgataṃ brāhmaṇā brāhmaṇaṃ paññapetuṃ ;
‘ brāhmaṇosmī ’ ti ca vadamāno sammā vadeyya , na ca pana musāvādaṃ āpajjeyyā ’’ ti ?
‘‘ NoP1.124 hidaṃ , bho gotama .
Sīlaparidhotā hi , bho gotama , paññā ;
paññāparidhotaṃ sīlaṃ .
Yattha sīlaṃ tattha paññā , yattha paññā tattha sīlaṃ .
Sīlavato paññā , paññavato sīlaṃ .
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyati .
Seyyathāpi , bho gotama , hatthena vā hatthaṃ dhoveyya , pādena vā pādaṃ dhoveyya ;
evameva kho , bho gotama , sīlaparidhotā paññā , paññāparidhotaṃM1.117 sīlaṃ .
Yattha sīlaṃ tattha paññā , yattha paññā tattha sīlaṃ .
Sīlavato paññā , paññavato sīlaṃ .
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyatī ’’ ti .
‘‘ Evametaṃ , brāhmaṇa , evametaṃ , brāhmaṇa , sīlaparidhotā hi , brāhmaṇa , paññā , paññāparidhotaṃ sīlaṃ .
Yattha sīlaṃ tattha paññā , yattha paññā tattha sīlaṃ .
Sīlavato paññā , paññavato sīlaṃ .
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyati .
Seyyathāpi , brāhmaṇa , hatthena vā hatthaṃ dhoveyya , pādena vā pādaṃ dhoveyya ;
evameva kho , brāhmaṇa , sīlaparidhotā paññā , paññāparidhotaṃV1.109 sīlaṃ .
Yattha sīlaṃ tattha paññā , yattha paññā tattha sīlaṃ .
Sīlavato paññā , paññavato sīlaṃ .
Sīlapaññāṇañca pana lokasmiṃ aggamakkhāyatiT1.159 .
318.‘‘ Katamaṃ pana taṃ , brāhmaṇa , sīlaṃ ?
Katamā sā paññā ’’ ti ?
‘‘ Ettakaparamāva mayaṃ , bho gotama , etasmiṃ atthe .
Sādhu vata bhavantaṃyeva gotamaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho ’’ ti .
‘‘ Tena hi , brāhmaṇa , suṇohi ;
sādhukaṃ manasikarohi ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bho ’’ ti kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavato paccassosi .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ idha , brāhmaṇa , tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho … pe …( yathā 190-212 anucchedesu tathā vitthāretabbaṃ ).
Evaṃ kho , brāhmaṇa , bhikkhu sīlasampanno hoti .
Idaṃ kho taṃ , brāhmaṇa , sīlaṃ … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati … pe … dutiyaṃ jhānaṃ … pe … tatiyaṃ jhānaṃ … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati … pe … ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati , abhininnāmeti .
Idampissa hoti paññāya … pe …V1.110 nāparaṃ itthattāyāti pajānāti , idampissa hoti paññāya ayaṃ kho sā , brāhmaṇa , paññā ’’ ti .

Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanā

319. Evaṃ vutte , soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃT1.160 , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotamaP1.125 .
Seyyathāpi , bho gotama , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ,‘ cakkhumanto rūpāni dakkhantī ’ ti ;
evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃM1.118 .
Adhivāsetu ca me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ ti .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
320. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi –
‘‘ kālo , bho gotama , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena soṇadaṇḍassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamiV1.111 ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi .
321. Atha kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi .
EkamantaṃT1.161 nisinno kho soṇadaṇḍo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ahañceva kho pana , bho gotama , parisagato samāno āsanā vuṭṭhahitvā bhavantaṃ gotamaṃ abhivādeyyaṃ , tena maṃ sā parisā paribhaveyya .
Yaṃ kho pana sā parisā paribhaveyya , yasopi tassa hāyetha .
Yassa kho pana yaso hāyetha , bhogāpi tassa hāyeyyuṃ .
Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā .
Ahañceva kho pana , bho gotama , parisagato samāno añjaliṃ paggaṇheyyaṃ , āsanā me taṃ bhavaṃ gotamo paccuṭṭhānaṃ dhāretu .
AhañcevaP1.126 kho pana , bho gotama , parisagato samāno veṭhanaṃ omuñceyyaṃ , sirasā me taṃ bhavaṃ gotamo abhivādanaṃ dhāretu .
Ahañceva kho pana , bho gotama , yānagato samāno yānā paccorohitvā bhavantaṃ gotamaṃ abhivādeyyaṃ , tena maṃ sā parisā paribhaveyya .
Yaṃ kho pana sā parisā paribhaveyya , yasopi tassa hāyetha , yassa kho pana yaso hāyetha , bhogāpi tassa hāyeyyuṃ .
Yasoladdhā kho panamhākaṃ bhogā .
Ahañceva kho pana , bho gotama , yānagato samāno patodalaṭṭhiṃ abbhunnāmeyyaṃ , yānā me taṃ bhavaṃ gotamo paccorohanaṃ dhāretu .
AhañcevaM1.119 kho pana , bho gotama , yānagato samāno chattaṃ apanāmeyyaṃ , sirasā me taṃ bhavaṃ gotamo abhivādanaṃ dhāretū ’’ ti .
322. Atha kho bhagavā soṇadaṇḍaṃ brāhmaṇaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti .
Soṇadaṇḍasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ .