Saṃsandanakathā
550.‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , vāseṭṭha , kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ , sapariggaho vā brahmā apariggaho vā ’’ ti ?
‘‘ Apariggaho , bho gotama ’’.
‘‘ Saveracitto vā averacitto vā ’’ ti ?
‘‘ Averacitto , bho gotama ’’.
‘‘ Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā ’’ ti ?
‘‘ Abyāpajjacitto , bho gotama ’’.
‘‘ Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā ’’ ti ?
‘‘ Asaṃkiliṭṭhacitto , bho gotama ’’.
‘‘ Vasavattī vā avasavattī vā ’’ ti ?
‘‘ Vasavattī , bho gotama ’’.
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , vāseṭṭha , sapariggahā vā tevijjā brāhmaṇā apariggahā vā ’’ ti ?
‘‘ Sapariggahā , bho gotama ’’.
‘‘ Saveracittā vā averacittā vā ’’ ti ?
‘‘ Saveracittā , bho gotama ’’
V1.224 .‘‘ Sabyāpajjacittā vā abyāpajjacittā vā ’’ ti ?
‘‘ Sabyāpajjacittā , bho gotama ’’.
‘‘ Saṃkiliṭṭhacittā vā asaṃkiliṭṭhacittā vā ’’ ti ?
‘‘ Saṃkiliṭṭhacittā , bho gotama ’’.
‘‘ Vasavattī vā avasavattī vā ’’ ti ?
‘‘ Avasavattī , bho gotama ’’.
551.‘‘ Iti
T1.308 kira , vāseṭṭha , sapariggahā tevijjā brāhmaṇā apariggaho brahmā .Api nu kho sapariggahānaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī ’’ ti ?
‘‘ No hidaṃ , bho gotama ’’.
‘‘ Sādhu , vāseṭṭha , te vata , vāseṭṭha , sapariggahā tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa
P1.248 brahmuno sahabyūpagā bhavissantī ’’ ti , netaṃ ṭhānaṃ vijjati .‘‘ Iti kira , vāseṭṭha , saveracittā tevijjā brāhmaṇā , averacitto brahmā … pe … sabyāpajjacittā tevijjā brāhmaṇā abyāpajjacitto brahmā … saṃkiliṭṭhacittā tevijjā brāhmaṇā asaṃkiliṭṭhacitto brahmā … avasavattī tevijjā
M1.233 brāhmaṇā vasavattī brahmā , api nu kho avasavattīnaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī ’’ ti ?‘‘ No hidaṃ , bho gotama ’’.
‘‘ Sādhu , vāseṭṭha , te vata , vāseṭṭha , avasavattī tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī ’’ ti , netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
552.‘‘ Idha kho pana te , vāseṭṭha , tevijjā brāhmaṇā āsīditvā [ ādisitvā ( ka .)] saṃsīdanti , saṃsīditvā visāraṃ [ visādaṃ ( sī . pī .), visattaṃ ( syā .)] pāpuṇanti , sukkhataraṃ [ sukkhataraṇaṃ ( ka .)] maññe taranti .
Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ tevijjāiriṇantipi vuccati , tevijjāvivanantipi vuccati , tevijjābyasanantipi vuccatī ’’ ti .
553. Evaṃ
T1.309 vutte , vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca –‘‘ sutaṃ metaṃ , bho gotama , samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ jānātī ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , vāseṭṭha .
Āsanne ito manasākaṭaṃ , na ito dūre manasākaṭan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bho gotama , āsanne ito manasākaṭaṃ , na ito dūre manasākaṭan ’’ ti .
554.‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , vāseṭṭha , idhassa puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho .
Tamenaṃ manasākaṭato tāvadeva avasaṭaṃ
P1.249 manasākaṭassa maggaṃ puccheyyuṃ .Siyā nu kho , vāseṭṭha , tassa purisassa
V1.225 manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā ’’ ti ?‘‘ No hidaṃ , bho gotama ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amu hi , bho gotama , puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho , tassa sabbāneva manasākaṭassa maggāni suviditānī ’’ ti .
‘‘ Siyā kho , vāseṭṭha , tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā , na tveva tathāgatassa brahmaloke vā brahmalokagāminiyā vā paṭipadāya puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā .
Brahmānaṃ cāhaṃ , vāseṭṭha , pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṃ , yathā paṭipanno ca brahmalokaṃ upapanno , tañca pajānāmī ’’ ti .
555. Evaṃ
M1.234 vutte , vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca –‘‘ sutaṃ metaṃ , bho gotama , samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetī ’’ ti .
‘‘ Sādhu no bhavaṃ gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetu
T1.310 ullumpatu bhavaṃ gotamo brāhmaṇiṃ pajan ’’ ti .‘‘ Tena hi , vāseṭṭha , suṇāhi ;
sādhukaṃ manasi karohi ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ bho ’’ ti kho vāseṭṭho māṇavo bhagavato paccassosi .