Antānantavādo
53.‘‘ Santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi .
Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi ?
54.‘‘ Idha , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati , yathāsamāhite
T1.30 citte antasaññī lokasmiṃ viharati .‘‘ So evamāha –
‘ antavā ayaṃ loko parivaṭumo .
Taṃ kissa hetu ?
Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi , yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharāmi .
Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ayaṃ loko parivaṭumo ’ ti .
Idaṃ , bhikkhave , paṭhamaṃ ṭhānaṃ , yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti .
55.‘‘ Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti ?
Idha , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ
P1.23 phusati , yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharati .‘‘ So
V1.20 evamāha –‘ ananto ayaṃ loko apariyanto .
Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu –
‘‘ antavā ayaṃ loko parivaṭumo ’’ ti , tesaṃ musā .
Ananto ayaṃ loko apariyanto .
Taṃ kissa hetu ?
Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi
M1.22 , yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharāmi .Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā ananto ayaṃ loko apariyanto ’ ti .
Idaṃ , bhikkhave , dutiyaṃ
T1.31 ṭhānaṃ , yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti . 56.‘‘ Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti ?
Idha , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati , yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharati , tiriyaṃ anantasaññī .
‘‘ So evamāha –
‘ antavā ca ayaṃ loko ananto ca .
Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu –
‘‘ antavā ayaṃ loko parivaṭumo ’’ ti , tesaṃ musā .
Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu –
‘‘ ananto ayaṃ loko apariyanto ’’ ti , tesampi musā .
Antavā ca ayaṃ loko ananto ca .
Taṃ kissa hetu ?
Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi , yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharāmi , tiriyaṃ anantasaññī .
Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ca ayaṃ loko ananto cā ’ ti .
Idaṃ , bhikkhave , tatiyaṃ ṭhānaṃ , yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti .
57.‘‘ Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti ?
Idha , bhikkhave , ekacco
T1.32 samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī .So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha –
‘ nevāyaṃ loko antavā , na panānanto .
Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu –
‘‘ antavā ayaṃ loko parivaṭumo ’’ ti , tesaṃ musā .
Yepi te samaṇabrāhmaṇā
P1.24 evamāhaṃsu –‘‘ ananto ayaṃ loko apariyanto ’’ ti , tesampi musā .
Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu –
‘‘ antavā ca ayaṃ loko ananto cā ’’ ti , tesampi musā .
Nevāyaṃ loko antavā
M1.23 , na panānanto ’ ti .Idaṃ , bhikkhave
V1.21 , catutthaṃ ṭhānaṃ , yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti . 58.‘‘ Imehi kho te , bhikkhave , samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi .
Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti , sabbe te imeheva catūhi vatthūhi , etesaṃ vā aññatarena ;
natthi ito bahiddhā .
59.‘‘ Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato pajānāti –
‘ ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā ’ ti .
Tañca tathāgato pajānāti , tato ca uttaritaraṃ pajānāti , tañca pajānanaṃ na parāmasati , aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā .
Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto , bhikkhave , tathāgato .
60.‘‘ Ime kho te , bhikkhave , dhammā gambhīrā duddasā
T1.33 duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā , ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti , yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ .