Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggapāḷi
Sīlakkhandhavaggapāḷi

Sahetukasaññuppādanirodhakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sahetukasaññuppādanirodhakathā

412.‘‘ TatraT1.226 , poṭṭhapāda , ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu –
‘ ahetū appaccayā purisassa saññā uppajjantipi nirujjhantipī ’ ti , āditova tesaṃ aparaddhaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Sahetū hi , poṭṭhapāda , sappaccayā purisassa saññāP1.181 uppajjantipi nirujjhantipi .
Sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati ’’.
413.‘‘ Kā ca sikkhā ’’ ti ?
Bhagavā avoca –
‘‘ idha , poṭṭhapāda , tathāgato loke uppajjati arahaṃ , sammāsambuddho … pe …P1.182 ( yathā 190-212 anucchedesu , evaṃ vitthāretabbaṃ ).
Evaṃ kho , poṭṭhapāda , bhikkhu sīlasampanno hoti … pe … tassime pañcanīvaraṇe pahīneV1.163 attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati , pamuditassa pīti jāyati , pītimanassa kāyo passambhati , passaddhakāyo sukhaṃ vedeti , sukhino cittaṃ samādhiyati .
So vivicceva kāmehi , vivicca akusalehi dhammehi , savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Tassa yā purimā kāmasaññā , sā nirujjhati .
Vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti , vivekajapītisukhasukhuma-saccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti .
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati .
Ayaṃ sikkhā ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ PunaM1.170 caparaṃ , poṭṭhapāda , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Tassa yā purimā vivekajapītisukhasukhumasaccasaññā , sā nirujjhati .
Samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā tasmiṃT1.227 samaye hotiP1.183 , samādhijapītisukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti .
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati .
Ayampi sikkhā ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Puna caparaṃ , poṭṭhapāda , bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno , sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –
‘‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’’ ti , tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Tassa yā purimā samādhijapītisukhasukhumasaccasaññā , sā nirujjhati .
Upekkhāsukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti , upekkhāsukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti .
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati .
Ayampi sikkhā ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Puna caparaṃ , poṭṭhapāda , bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Tassa yā purimā upekkhāsukhasukhumasaccasaññā , sā nirujjhati .
Adukkhamasukhasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti , adukkhamasukhasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti .
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati .
Ayampi sikkhā ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Puna caparaṃ , poṭṭhapāda , bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamāV1.164 nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ anantoT1.228 ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
Tassa yā purimā rūpasaññā [ purimasaññā ( ka .)], sā nirujjhati .
Ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti , ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti .
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati .
Ayampi sikkhā ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ PunaM1.171 caparaṃ , poṭṭhapāda , bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃP1.184 samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
Tassa yā purimā ākāsānañcāyatanasukhumasaccasaññā , sā nirujjhati .
Viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti , viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti .
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati .
Ayampi sikkhā ’’ ti bhagavā avoca .
‘‘ Puna caparaṃ , poṭṭhapāda , bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
Tassa yā purimā viññāṇañcāyatanasukhumasaccasaññā , sā nirujjhati .
Ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññā tasmiṃ samaye hoti , ākiñcaññāyatanasukhumasaccasaññīyeva tasmiṃ samaye hoti .
Evampi sikkhā ekā saññā uppajjati , sikkhā ekā saññā nirujjhati .
Ayampi sikkhā ’’ ti bhagavā avoca .
414.‘‘ Yato kho , poṭṭhapāda , bhikkhu idha sakasaññī hoti , so tatoT1.229 amutra tato amutra anupubbena saññaggaṃ phusati .
Tassa saññagge ṭhitassa evaṃ hoti –
‘ cetayamānassa me pāpiyo , acetayamānassa me seyyo .
Ahañceva kho pana ceteyyaṃ , abhisaṅkhareyyaṃ , imā ca me saññā nirujjheyyuṃ , aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṃ ;
yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ na ca abhisaṅkhareyyan ’ ti .
So na ceva ceteti , na ca abhisaṅkharoti .
Tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti , aññā ca oḷārikā saññā na uppajjanti .
So nirodhaṃ phusati .
Evaṃ kho , poṭṭhapāda , anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti hoti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , poṭṭhapāda , api nu te ito pubbe evarūpā anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti sutapubbā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante .
Evaṃ kho ahaṃV1.165 , bhante , bhagavato bhāsitaṃ ājānāmi –
‘ yato kho , poṭṭhapāda , bhikkhu idha sakasaññī hoti , so tato amutra tato amutra anupubbena saññaggaṃ phusati , tassa saññagge ṭhitassa evaṃ hoti –
‘‘ cetayamānassaP1.185 me pāpiyo , acetayamānassa me seyyo .
Ahañceva kho pana ceteyyaṃM1.172 abhisaṅkhareyyaṃ , imā ca me saññā nirujjheyyuṃ , aññā ca oḷārikā saññā uppajjeyyuṃ ;
yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ , na ca abhisaṅkhareyyan ’’ ti .
So na ceva ceteti , na cābhisaṅkharoti , tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saññā nirujjhanti , aññā ca oḷārikā saññā na uppajjantiT1.230 .
So nirodhaṃ phusati .
Evaṃ kho , poṭṭhapāda , anupubbābhisaññānirodha-sampajāna-samāpatti hotī ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ , poṭṭhapādā ’’ ti .
415.‘‘ Ekaññeva nu kho , bhante , bhagavā saññaggaṃ paññapeti , udāhu puthūpi saññagge paññapetī ’’ ti ?
‘‘ Ekampi kho ahaṃ , poṭṭhapāda , saññaggaṃ paññapemi , puthūpi saññagge paññapemī ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana , bhante , bhagavā ekampi saññaggaṃ paññapeti , puthūpi saññagge paññapetī ’’ ti ?
‘‘ Yathā yathā kho , poṭṭhapāda , nirodhaṃ phusati , tathā tathāhaṃ saññaggaṃ paññapemi .
Evaṃ kho ahaṃ , poṭṭhapāda , ekampi saññaggaṃ paññapemi , puthūpi saññagge paññapemī ’’ ti .
416.‘‘ Saññā nu kho , bhante , paṭhamaṃ uppajjati , pacchā ñāṇaṃ , udāhu ñāṇaṃ paṭhamaṃ uppajjati , pacchā saññā , udāhu saññā ca ñāṇañca apubbaṃ acarimaṃ uppajjantī ’’ ti ?
‘‘ Saññā kho , poṭṭhapāda , paṭhamaṃ uppajjati , pacchā ñāṇaṃ , saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hoti .
So evaṃ pajānāti –
‘ idappaccayā kira me ñāṇaṃ udapādī ’ ti .
Iminā kho etaṃ , poṭṭhapāda , pariyāyena veditabbaṃ – yathā saññā paṭhamaṃ uppajjati , pacchā ñāṇaṃ , saññuppādā ca pana ñāṇuppādo hotī ’’ ti .