Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggapāḷi
Sīlakkhandhavaggapāḷi

Tayo attapaṭilābhā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Tayo attapaṭilābhā

428.‘‘ Tayo kho me , poṭṭhapāda , attapaṭilābhā – oḷāriko attapaṭilābho , manomayo attapaṭilābho , arūpo attapaṭilābho .
Katamo ca , poṭṭhapāda , oḷāriko attapaṭilābho ?
Rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho [ kabaḷīkārabhakkho ( syā . ka .)], ayaṃ oḷāriko attapaṭilābho .
Katamo manomayo attapaṭilābho ?
Rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo , ayaṃ manomayo attapaṭilābho .
Katamo arūpo attapaṭilābho ?
Arūpī saññāmayo , ayaṃ arūpo attapaṭilābho .
429.‘‘ OḷārikassapiM1.181 kho ahaṃ , poṭṭhapāda , attapaṭilābhassa pahānāyaT1.242 dhammaṃ desemi – yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti .
Siyā kho pana te , poṭṭhapāda , evamassa – saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭhevaP1.196 dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati , dukkho ca kho vihāroti , na kho panetaṃ , poṭṭhapāda , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti , vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati , pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro .
430.‘‘ Manomayassapi kho ahaṃ , poṭṭhapāda , attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathātiV1.174 .
Siyā kho pana te , poṭṭhapāda , evamassa –
‘ saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati , dukkho ca kho vihāro ’ ti , na kho panetaṃ , poṭṭhapāda , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti , vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissantiT1.243 , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati , pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro .
431.‘‘ Arūpassapi kho ahaṃ , poṭṭhapāda , attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissantiP1.197 , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti .
Siyā kho pana te , poṭṭhapāda , evamassa –
‘ saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati , dukkho ca kho vihāro ’ ti , na kho panetaṃM1.182 , poṭṭhapāda , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti , vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati , pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaññañca sukho ca vihāro .
432.‘‘ Pare ce , poṭṭhapāda , amhe evaṃ puccheyyuṃ –
‘ katamo pana so , āvusoT1.244 , oḷāriko attapaṭilābho , yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti , tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma –
‘ ayaṃ vā so , āvuso , oḷāriko attapaṭilābho , yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti .
433.‘‘ Pare ce , poṭṭhapāda , amhe evaṃ puccheyyuṃ –
‘ katamo pana so , āvuso , manomayo attapaṭilābho , yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammāV1.175 pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti ?
Tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma –
‘ ayaṃ vā so , āvuso , manomayo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissantiP1.198 , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti .
434.‘‘ Pare ce , poṭṭhapāda , amhe evaṃ puccheyyuṃ –
‘ katamo pana so , āvuso , arūpo attapaṭilābho , yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desethaT1.245 , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti , tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhāM1.183 evaṃ byākareyyāma –
‘ ayaṃ vā so , āvuso , arūpo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , poṭṭhapāda , nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī ’’ ti ?
‘‘ Addhā kho , bhante , evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī ’’ ti .
435.‘‘ Seyyathāpi , poṭṭhapāda , puriso nisseṇiṃ kareyya pāsādassa ārohaṇāya tasseva pāsādassa heṭṭhā .
Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ –
‘ ambho purisa , yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi , jānāsi taṃ pāsādaṃ , puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā ’ ti ?
So evaṃ vadeyya –
‘ ayaṃ vā so , āvuso , pāsādo , yassāhaṃ ārohaṇāya nisseṇiṃ karomi , tasseva pāsādassa heṭṭhā ’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , poṭṭhapāda , nanu evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī ’’ ti ?
‘‘ Addhā kho , bhante , evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī ’’ ti .
436.‘‘ EvamevaV1.176P1.199 kho , poṭṭhapāda , pare ce amhe evaṃ puccheyyuṃ –
‘ katamo pana so , āvuso , oḷāriko attapaṭilābho … pe … katamo pana so , āvuso , manomayo attapaṭilābho … pe … katamo pana so , āvuso , arūpo attapaṭilābho , yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti , tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma –
‘ ayaṃ vā so , āvuso , arūpo attapaṭilābho , yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti , vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paññāpāripūriṃM1.184 vepullattañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , poṭṭhapāda , nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī ’’ ti ?
‘‘ Addhā kho , bhante , evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī ’’ ti .
437. Evaṃ vutte citto hatthisāriputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ yasmiṃ , bhante , samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti , moghassa tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābho hoti , mogho arūpo attapaṭilābho hoti ;
oḷāriko vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti .
Yasmiṃ , bhante , samaye manomayo attapaṭilābho hoti , moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti , mogho arūpo attapaṭilābho hoti ;
manomayo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti .
Yasmiṃ , bhante , samaye arūpo attapaṭilābho hoti , moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti , mogho manomayo attapaṭilābho hoti ;
arūpo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hotī ’’ ti .
‘‘ Yasmiṃ , citta , samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti , neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃP1.200 gacchati , na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchatiT1.246 ;
oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
Yasmiṃ , citta , samaye manomayo attapaṭilābho hoti , neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati , na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati ;
manomayo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
Yasmiṃ , citta , samaye arūpo attapaṭilābho hoti , neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati , na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati ;
arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
438.‘‘ SaceV1.177 taṃ , citta , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ , na tvaṃ nāhosi ;
bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ , na tvaṃ na bhavissasi ;
atthi tvaṃM1.185 etarahi , na tvaṃ natthī ’ ti , evaṃ puṭṭho tvaṃ , citta , kinti byākareyyāsī ’’ ti ?
‘‘ Sace maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ , na tvaṃ na ahosi ;
bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ , na tvaṃ na bhavissasi ;
atthi tvaṃ etarahi , na tvaṃ natthī ’ ti .
Evaṃ puṭṭho ahaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ ahosāhaṃ atītamaddhānaṃ , nāhaṃ na ahosiṃ ;
bhavissāmahaṃ anāgatamaddhānaṃ , nāhaṃ na bhavissāmi ;
atthāhaṃ etarahi , nāhaṃ natthī ’ ti .
Evaṃ puṭṭho ahaṃ , bhante , evaṃ byākareyyan ’’ ti .
‘‘ Sace pana taṃ , citta , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ yo te ahosi atīto attapaṭilābho , sova [ sveva ( sī . pī .), soyeva ( syā .)] te attapaṭilābho sacco , mogho anāgato , mogho paccuppanno ?
Yo [ yo vā ( pī .)] te bhavissati anāgato attapaṭilābho , sovaT1.247 te attapaṭilābho sacco , mogho atīto , mogho paccuppanno ?
Yo [ yo vā ( pī .)] te etarahi paccuppanno attapaṭilābho , sova [ so ca ( ka .)] te attapaṭilābho sacco , mogho atīto , mogho anāgato ’ ti .
Evaṃ puṭṭho tvaṃ , citta , kinti byākareyyāsī ’’ ti ?
‘‘ Sace pana maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ yo te ahosiP1.201 atīto attapaṭilābho , sova te attapaṭilābho sacco , mogho anāgato , mogho paccuppanno .
Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho , sova te attapaṭilābho sacco , mogho atīto , mogho paccuppanno .
Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho , sova te attapaṭilābho sacco , mogho atīto , mogho anāgato ’ ti .
Evaṃ puṭṭho ahaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ yo me ahosi atīto attapaṭilābho , sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco ahosi , mogho anāgato , mogho paccuppanno .
Yo me bhavissati anāgato attapaṭilābho , sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco bhavissati , mogho atīto , mogho paccuppanno .
Yo me etarahi paccuppanno attapaṭilābho , sova me attapaṭilābho sacco , mogho atīto , mogho anāgato ’ ti .
Evaṃ puṭṭho ahaṃ , bhante , evaṃ byākareyyan ’’ ti .
439.‘‘ EvamevaM1.186 kho , citta , yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti , neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati , na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati .
Oḷāriko attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
Yasmiṃ , citta , samaye manomayo attapaṭilābhoT1.248 hoti … pe … yasmiṃ , citta , samaye arūpo attapaṭilābho hoti , nevaV1.178 tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati , na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati ;
arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
440.‘‘ Seyyathāpi , citta , gavā khīraṃ , khīramhā dadhi , dadhimhā navanītaṃ , navanītamhā sappi , sappimhā sappimaṇḍo .
Yasmiṃ samaye khīraṃ hoti , neva tasmiṃ samaye dadhīti saṅkhaṃ gacchati , na navanītanti saṅkhaṃ gacchati , na sappīti saṅkhaṃ gacchati , na sappimaṇḍoti saṅkhaṃ gacchati ;
khīraṃ tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
Yasmiṃ samaye dadhi hoti … pe … navanītaṃ hoti … sappi hoti … sappimaṇḍo hoti , neva tasmiṃ samaye khīranti saṅkhaṃ gacchati , na dadhīti saṅkhaṃ gacchati , na navanītanti saṅkhaṃ gacchati , na sappīti saṅkhaṃ gacchati ;
sappimaṇḍo tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
EvamevaP1.202 kho , citta , yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti … pe … yasmiṃ , citta , samaye manomayo attapaṭilābho hoti … pe … yasmiṃ , citta , samaye arūpo attapaṭilābho hoti , neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati , na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati ;
arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati .
Imā kho citta , lokasamaññā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaññattiyoT1.249 , yāhi tathāgato voharati aparāmasan ’’ ti .
441. Evaṃ vutte , poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante !
Abhikkantaṃ , bhante , seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya –
‘ cakkhumanto rūpāni dakkhantī ’ ti .
Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .