တေနသမယေန၊ ၌။
ဗုဒ္ဓေါ၊ အလုံးစုံသောတရားတို့ကို သိတောမူပြီးသော။
ဘဂဝါ၊ သည်။
ရာဇဂဟေ၊ ရာဇဂြိုလ်မြို့၌။
ဝါ၊ ရာဇဂြိုလ်မြို့၏အနီးဖြစ်သော။
ကလန္ဒကနိဝါပေ၊ ရှဉ့်တို့အား အစာပေးရာဖြစ်သော။
[ရှဉ့်တို့အား အစာကျွေးလျက် ဘေးမဲ့ပေးထားရာဖြစ်သော၊ ဟုဆိုလိုသည်။]
ဝေဠုဝနေ၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတိုက်၌။
ဝိဟရတိ။
တေန ခေါပန သမယေ၊ ၌။
အာဠဝကာ၊ အာဠမြို့၌ မွေးဖွားကုန်သော။
ဘိက္ခူ။
သညာစိကာယော၊ ကိုယ်တိုင်တောင်းအပ်သော ပဲခွပ်စသော အဆောက်အအုံ ရှိကုန်သော။
အဿာမိကာယော၊ ဆောက်လုပ်မည့်သူ ကျောင်းရှင် ဒါယကာမရှိကုန်သော။
အတ္တုဒ္ဒေသိကာယော၊ မိမိဟူသော
၊ ညွှန်ပြထိုက်သူရှိကုန်သော။
ဝါ၊ မိမိဖို့ဖြစ်ကုန်သော။
အပ္ပမာဏိကာယော၊ အတိုင်းအရှည်မရှိကုန်သော။
ဝါ၊ တိုးပွားစော ပမာဏရှိကုန်သော။
ကုဋိယော၊ ကျောင်းငယ်တို့ကို။
ကာရာပေန္တိ၊ ပြုလုပ်စေကြကုန်၏။
(ဆောက်လုပ်ကြစေကုန်၏)။
တာယော၊ တို့သည်။
နိဋ္ဌာနံ၊ ပြီးဆုံးခြင်းသို့။
န ဂစ္ဆန္တိ။
တေ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။
ယာစနဗဟုလာ၊ များသောတောင်းခြင်းရှိကုန်သည်။
(အတောင်းအရမ်းများကုန်သည်)။
ဝိညတ္တိဗဟုလာ၊ များသောသိစေခြင်း ရှိကုန်သည်။
(မိမိအလိုရှိကြောင်းများစွာသိစေခြင်းရှိကုန်သည်) (ဟုတွာ)ဝိဟရန္တိ။
(ကိံ၊ အဘယ်သို့ ယာစနဗဟုလ ဝိညတ္တိဗဟုလဖြစ်၍ နေကြသနည်း။)
ပုရိသံ၊ ကို။
ဒေထ၊ ပေးပါကုန်။
ပုရိသတ္တကရံ၊ ယောကျာ်း ပြုအပ်သောအလုပ်ကို။
(တစ်နည်း) ပုရိသတ္ထကရံ၊ ယောကျ်ားပြုအပ်သော ကိစ္စကို။
[ဂေါဏံ၊ နွား။
သကဋံ၊ လှည်း။
ဝါသိံ၊ ပဲခွပ်။
(ဓားငယ်) ပရသုံ၊ ပုဆိန်။
ကုဌာရိံ၊ ဓားမ။
ကုဒါလံ၊ ပေါက်တူး။
နိခါဒနံ၊ ဆောက်။
ဝလ္လိံ၊ နွယ်။
ဝေဠုံ၊ ဝါး။
မုဉ္ဇံ၊ ဖြူဆံမြက်။
ပဗ္ဗဇံ၊ ပြိတ်မြက်။
တိဏံ၊ ကြွင်းသောမြက်။]
မတ္တိကံ၊ မြေညက်ကို။
ဒေထ၊ ကုန်။
ဣတိ၊ ဤသို့ ယာစန ဗဟုလာ ဝိညတ္တိဗလ ဖြစ်၍ နေကြကုန်၏။
မနုဿာ၊ တို့သည်။
ယာစနာယ၊ တိုက်ရိုက်တောင်းခြင်းသည်။
ဥပဒ္ဒုတာ၊ နှိပ်စက်အပ်ကုန်သည်။
ဝိညတ္တိယာ၊ မိမိအလိုရှိကြောင်းကို သိစေခြင်းသည်။
ဥပဒ္ဒုတာ၊ အပ်ကုန်သည်။
(ဟုတွာ) ဘိက္ခူ ဒိသွာ။
ဥဗ္ဗိဇ္ဇန္တိပိ၊ ထိတ်လည်း ထိတ်ကြကုန်၏။
(တုန်လှုပ်လည်း တုန်လှုပ်ကြကုန်၏)။
ဥတ္တသန္တိပိ၊ လန့်လည်းလန့်ကြကုန်၏။
ပလာယန္တိပိ၊ ခြေဦးတည့်ရာအရပ်သို့လည်းပြေးကြကုန်၏။
အညေနပိ၊ အခြားလမ်းဖြင့်လည်း။
ဂစ္ဆန္တိ။
[အတွေ့မခံဘဲ လမ်းလွှဲသွားကြသည်၊ ဟုဆိုလိုသည်။]
အညေနပိ၊ ။
မုခံ၊ မျက်နှာကို။
ကရောန္တိ။
[မရှောင်သာ၍ တွေ့လျှင်လည်း မျက်နှာချင်းမဆိုင်ကြကုန်။]
ဒွါရမ္ပိ၊ တံခါးကိုလည်း။
ထကေန္တိ၊ ပိတ်ထားကြကုန်၏။
ဂါဝိမ္ပိ၊ နွားမကိုလည်း။
ဒိသွာ၊ မြင်လျှင်။
ဘိက္ခူတိ၊ ရဟန်းဟူ၍။
မညာမာနာ၊ မှတ်ထင်ကုန်လျက်။
ပလာယန္တိ၊ ထွက်ပြေးကြကုန်၏။
အထခေါ၊ ၌။
အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ၊ သည်။
ရာဇဂဟေ၊ ၌။
ဝဿံ၊ မိုးလပတ်လုံး။
ဝုဋ္ဌော၊ နေပြီးသည်။
(တစ်နည်း) ဝဿံဝုဋ္ဌော၊ ဝါကျွတ်ပြီးသည်။
(ဟုတွာ) ။
ယေန၊ ၌။
အာဠဝီ၊ အာဠဝီမြို့သည်။
(အတ္ထိ)။
တေန၊ သို့။
ပက္ကာမိ၊ ။
အနုပုဗ္ဗေန၊ အားဖြင့်။
ယေန၊ ၌။
အာဠဝီ(အတ္ထိ)။
တံ၊ သို့။
အဝသရိ၊ ရောက်တော်မူပြီ။
[ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍ။
စာပိုဒ်နံပါတ် (၂၃)၌ အနက်ရေးခဲ့ပြီ။]
အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ၊ သည်။
တတြအာဠဝိယံ၊ ထိုအာဠဝီမြို့၌။
အဂ္ဂါဠဝေ
၁။ အဂ္ဂါဠဝေ စေတိယေ။ ။မြန်မာများနည်လည်နေကြသော ဘုရားပုထိုးစေတိီမျိုးမဟုတ်၊ ယက္ခခေါ် နတ်ဘီလူးတို့၏နေရာဖြစ်သော နတ်ကွန်း နတ်နန်း နတ်စင် နတ်သစ်ပင်တည်း၊ လူအများက လေးလေးစားစား ပူဇော်ရာဖြစ်၍ (တစ်နည်း) အုတ်စသည်တို့ဖြင့် စီထားရာဖြစ်၍ "စေတိယ" ဟု နာမည်ရသည်။ ထိုနေရာမျိုးဝယ် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာအတွက် ကျောင်းဆောက်ထားကြ၏၊ ထိုကျောင်းကိုလည်း စေတိယဟုပင် မူလနာမည်အတိုင်း ခေါ်ကြ၏၊ [သုတ္တန်အဋ္ဌကထာများ၌ ဤစကားမျိုး များစွာ တွေ့ရသည်။]
၊ အဂ္ဂါဠဝမည်သော။
စေတိယေ၊ စေတီ၌။
ဝါ၊ နတ်ကွန်း၌။
ဝိဟရတိ။
ပေ။
ပုဗ္ဗေ၊ ၌။
အယံအာဠဝီ၊ သည်။
သုဘိက္ခာ၊ ပြည့်စုံသောထမင်းရှိသည်။
ဝါ၊ သာယာဝပြော အစာပေါသည်။
သုလဘပိဏ္ဍာ၊ လွယ်ကူစွာရအပ်သောဆွမ်းရှိသည်။
ပဂ္ဂဟေန၊ ပွေ့ပိုက်အပ်သော သပိတ်ဖြင့်။
ဝါ၊ ဆွမ်းကိုခံယူကြောင်းသပိတ်ဖြင့်။
ဥဉ္ဆေန၊ အရိယာနည်း ဆွမ်းရှာမှီးသဖြင့်။
ယာပေတုံ၊ ရှည်သောကာလသို့ ရောက်စေခြင်းငှာ။
ဝါ၊ လွယ်ကူစွာသည်။
အဟောသိ၊ ပြီ။
ဧတရဟိ ပန၊ ယခုအခါ၌ကား။
အယံ အာဠဝီ။
ပေ။
ယာပေတုံ။
ဣတိ၊ ဤသို့မိန့်တော်မူပြီ။
ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍ။
[စာပိုဒ်နံပါတ်(၁၆)၌ အနက်ရေးခဲ့ပြီ။]
ပ။
ပဋိပုစ္ဆိ၊ မေးတော်မူပြီ။
(ကိံ)။
ဘိက္ခဝေ။
တုမှေ၊ တို့သည်။
ပေ။
ကာရာပေထ၊ စေကြကုန်၏။
ပေ။
ဝိဟရထ၊ ကုန်၏။
ပေ။
ဘိက္ခူတိ၊ ဟူ၍။
မညမာနာ၊ ကုန်လျက်။
ပလာယန္တိ။
ဣတိ ကိရ၊ ဤသို့ကြားရသည်မှာ။
သစ္စံ၊ မှန်သလား။
ဣတိ၊ မေးတော်မူပြီ။
ပေ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ရှေး၌ဖြစ်ဖူးသော အကြောင်းကား။
ဒွေ၊ ကုန်သော။
ဘာတရော၊ ညီနောင်ဖြစ်ကုန်သော။
(ညီအစ်ကိုဖြစ်ကုန်သော)။
ဣသယော၊ ရသေ့တို့သည်။
ဂင်္ဂံနဒိ။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
ဝိဟရိံသု။
ပေ။
မဏိကဏ္ဌော၊ မဏိကဏ္ဌမည်သော။
(လည်ပင်း၌ ပတ္တမြားတန်ဆာရှိသောကြောင့်မဏိကဏ္ဌမည်သော)။
နာဂရာဇာ၊ နဂါးမင်းသည်။
ဂင်္ဂံနဒိံ။
ဥတ္တရိတွာ၊ ဖြတ်ကူး၍။
ယေန၊ ၌။
ကနိဋ္ဌော၊ ညီငယ်ဖြစ်သော။
ဣသိ။
(အတ္ထိ)။
ပေ။
သတ္တက္ခတ္တံ၊ ခုနစ်ကြိမ်။
ဘောဂေဟိ၊ အခွေတို့ဖြင့်။
[နဂါးမင်းကြီး၏ ကိုယ်ကိုပင် "ဘောဂ" ဟုခေါ်သည်။]
ပရိက္ခိပိတွာ၊ ထက်ဝန်းကျင်ကာရံ၍။
ဝါ၊ ရစ်ပတ်၍။
ဥပရိမုဒ္ဓနိ၊ ဦးထိပ်၏အထက်၌။
(ခေါင်းပေါ်၌)။
မဟန္တံ၊ သော။
ဖဏံ၊ ပါးပျဉ်းကို။
ကရိတွာ။
အဋ္ဌာသိ။
အထခေါ။
ပေ။
တဿနာဂဿ၊ မှ။
[ဘယ၊ ၏ ယှဉ်ရာ၌ ပဉ္စမီအနက်ဝယ်ဆဋ္ဌီသက်။]
တစ်နည်း တဿနာဂဿ၊ ကို။
ဘယာ၊ ကြောက်ခြင်းကြောင့်။
ဆဋ္ဌီကံ။
ကိသော။
ပေ။
[မနိသန္ထ ဟဂတ္တောတိ သုဒိန္နာဘာဏဝါရ၊ စာပိုဒ်နံပါတ်(၃၇)၌ အနက်ရေးခဲ့ပြီ။]
ဘော
၁။ ဘော။ ။ဗြာဟ္မဏများသည် မိမိတို့အချင်းချင်းဖြစ်စေ, သူများအားဖြစ်စေစကားပြောသောအခါ "ဘော ဘော"ဟု သုံးလေ့ရှိသည်၊ ထို့ကြောင့် "ဘော-အရှင်ရသေ့၊သို့မဟုတ် ဘော-အရှင်" ဟု ဆိိုပါ၊ မြန်မာများနှင့် လျော်အောင် "ဘော-အိုညီငယ်၊ ဘော-အိုနောင်တော်" ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
၊ အရှင်ရသေ့။
တွံ။
တဿနာဂဿ၊ ၏။
အနာဂမနံ၊ မလာခြင်းကို။
ဣစ္ဆသိပန၊ အလိုရှိပါသလား။
ဘော၊ အရှင်ရသေ့။
အဟံ။
ပေ။
ဣစ္ဆာမိ။
ပေ။
ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ရာကို။
အဿသိအပိ၊ မြင်ပါသလား။
ပေ။
အဿ၊ ထိုနဂါး၏။
ကဏ္ဌေ၊ လည်ပင်း၌။
ပိလန္ဓနံ၊ ပန်ဆင်အပ်သော။
မဏိံ၊ ကို။
ဒေဟိ၊ ပေးပါ။
မေ၊ အား။
တံ နာဂံ၊ ကို။
မဏိံ၊ ကို။
ယာစ၊ တောင်းပါ။
(ကိံ၊ အဘယ်သို့တောင်းရမည်နည်း။)
ဘော၊ အရှင်နဂါး။
မေ၊ အား။
မဏိံ၊ ကို။
ဒေဟိ၊ ပေးပါ။
မေ၊ အား။
မဏိနာ၊ ဖြင့်။
အတ္ထော၊ အလိုရှိပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့တောင်းပါ။
ဣတိ၊ ဤသို့ပြောပြီ။
[ဣတိတစ်လုံးအကျေကြံပါ။]
ဘော၊ အရှင်နဂါး။
မေ၊ အား။
မဏိံ၊ ကို။
ဒေဟိ၊ ပေးပါ။
မေ၊ အား။
မဏိနာ၊ ဖြင့်။
အတ္ထော၊ အလိုရှိပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့တောင်းပါ။
ဣတိ၊ ဤသို့ပြောပြီ။
[ဣတိတစ်လုံးအကျေကြံပါ။]
အထခေါ။
ပေ။
ဘိက္ခု၊ သည်။
မဏိံ၊ ကို။
ယာစတိ၊ ၏။
ဘိက္ခုဿ၊ အား။
မဏိနာ၊ ဖြင့်။
အတ္ထော၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ပြော၍။
(တွေး၍)။
ခိပ္ပညေဝ၊ လျင်စွာသာလျင်။
(အလျင်အမြန်သာလျှင်)။
အဂမာသိ၊ ပြန်သွားပြီ။
ပေ။
တတောဝ၊ ထိုအရပ်မှပင်။
ပဋိနိဝတ္တ၊ ပြန်နစ်ပြီ။
(ပြန်လှည့်ပြီ)။
ပေ။
ဣသိ၊ ကို။
ဂါထာဟိ၊ တို့ဖြင့်။
အဇ္ဈဘာသိ၊ ရည်ရွယ် ရွတ်ဆိုပြီ။
(ကိံ၊ နည်း။)
မမန္နပါနံ ဝိပုလံ ဥဠာရံ။
ပေ။
နစာပိ။
တေ အဿမမာဂမိဿံတိ၊ ဟူ၍။
(အဇ္ဈဘာသိ)။
**ဂါထာအနက်**။ ။မမ၊ ကျွန်ပ်၏။
ဝါ၊ မှာ။
ဝိပုလံ၊ များပြားသော။
ဥဠာနံ၊ မွန်မြတ်သော။
အန္နပါနံ၊ စားဖွယ်,သောက်ဖွယ်သည်။
ဣမဿမဏိဿ၊ ဤပတ္တမြား၏။
ဟေတု၊ အကြောင်းကြောင့်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်ပါ၏။
တံ၊ ထိုပတ္တမြားကို။
တေ၊ အရှင်ရသေ့အား
နဒဿ၊ မပေးနိုင်ပါ။
(တွံ)။
အတိယာစကော၊ မသိဆိုးကောင်း, အလွန်တောင်းတတ်သည်။
အသိ၊ ၏။
တေ၊ ၏။
အဿမံအပိ၊ သင်္ခမ်းကျောင်းသို့လည်း။
န စ အာဂမိဿံ၊ မလာတော့ပါ။
တထာ၊ ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့်။
ပက္ကန္တောဝ၊ ဖဲသွားပြီးသည်သာ။
အဟောသိ။
ပုန၊ နောက်ထပ်။
န ပစ္စာဂဉ္ဆိ၊ ပြန်မလာတော့။
ဒဿနီယဿ၊ ကြည့်ရှုသင့် ကြည့်ရှုထိုက်သော။
ဝါ၊ ရှုချင့်စဖွယ် တင့်တယ်သော။
တဿနာဂဿ၊ ကို။
အဒဿနေန၊ မမြင်ရခြင်းကြောင့်။
မတ္တာယ၊ အတိုင်းအရှည်ထက်။
ဘိယျောသော၊ လွန်စွာ (အတိုင်းထက်အလွန်)။
တစ်နည်း၊
ဘိယျောသော၊ လွန်ကဲသော။
မတ္တာယ၊ အားဖြင့်။
ပေ။
**ဂါထာအနက်**။ ။[ယဿ၊ ယံ+အဿ]
ယံ၊ အကြင်ပစ္စည်းဝတ္ထုကို။
အဿ၊ ထိုပစ္စည်းရှင် (သတ္တဝါသည်။)
ပိယံ၊ ချစ်အပ်၏ဟူ၍။
(နှစ်သက်မြတ်နိုး၏ဟူ၍)။
ဇိဂီသေ၊ သိရာ၏။
(နားလည်ရာ၏။)
တံ၊ ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုကို။
နယာစေ၊ မတောင်းရာ။
(မတောင်းရ) အတိယာစနာယ၊ မသိဆိုးကောင်း, အလွန်တောင်းခြင်းကြောင့်။
ဝိဒေဿော၊ မချစ်လုံးလုံး မုန်းအပ်သူသည်။
ဝါ၊ အမုန်းခံရသူသည်။
ဟောတိ။
ဗြာဟ္မဏေန၊ ဗြာဟ္မဏသည်။
(ဗြဟ္မဏမျိုးဖြစ်သော ရသေ့သည်။)
နာဂေါ၊ ကို။
မဏိံ၊ ကို။
ယာစိတော၊ တောင်းအပ်ပြီ။
တံ၊ ထိုနဂါးကို။
အဒဿနညေဝ၊ မမြင်ရခြင်းသို့သာ။
အဇ္ဈဂမာ၊ ရောက်ရလေပြီ။
ဘိက္ခဝေ။
တိရစ္ဆနဂတာနံ၊ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ကုန်သော။
ဝါ၊ တိရစ္ဆာန်မျိုး၌ပါဝင်ကုန်သော။
တေသံပါဏာနံ၊ ထို သတ္တဝါတို့၏။
ဝါ၊ တို့မှာ။
ယာစနာ၊ တောင်းခြင်းသည်။
ဝါ၊ ကို။
အမနာပါ၊ မမြတ်နိုးအပ်သည်။
ဝိညတ္တိ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
အမနာပါ၊ သည်။
ဘဝိဿတိနာမ၊ ဖြစ်သေး၏။
မနုဿဘူတာနံ၊ လူဖြစ်၍ဖြစ်သူတို့၏။
ဝါ၊ တို့မှာ။
ကိမင်္ဂံ၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။
ယာစနာ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
အမနာပါ။
ဝိညတ္တိအမနာပါ။
(န) ဘဝိဿတိ၊ မဖြစ်လိမ့်မည်နည်း။
[မဖြစ်ဘဲရှိမလဲ။
ဧကန် ဖြစ်မှာပေါ့၊ ဟုဆိုလိုသည်။]
တစ်နည်း၊ မနုဿဘူတာနံ
၊ တို့၏။
ဝါ၊ တို့မှာ။
ယာစနာ အမနာပါ။
ဝိညတ္တိအမနာပါ။
ဘဝိဿတိလိမ့်မည်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ကိမင်္ဂံ
၁။ ကိမင်္ဂံ။ ။[ကိံ+အင်္ဂါ ]အင်္ဂသဒ္ဒါကာရဏအနက်ဟော၊ ဟိတ်အနက်ဝယ်ပထမသက်၊ ဤသို့ကြံ၍ တစ်နည်းပေးသည်၊ အဋ္ဌကထာအဖွင့်အတိုင်း လိင်္ဂတ္ထ၌ ပထမသက်၍ တစ်နည်းပေးသည်။
(ကိံ+အင်္ဂံ)၊ အကြောင်းဆိုဖွယ် အဘယ်မှာရှိပါတော့အံ့နည်း။
[မမြတ်နိုးခြင်းအကြောင်းကို အထူးပြောနေဖွယ်မလိုပါ၊ ဟု ဆိုလိုသည်။]
ဘူတပုဗ္ဗံ။
ပေ။
ဟိမဝန္တပဿေ၊ ဟိမဝန္တာတောင်နံပါး၌။
ဝါ၊ ဟိမဝန္တာတောင်နံရံ၌။
အညတရသ္မိံ။
ဝနသဏ္ဍေ၊ တောအုပ်၌။
ပေ။
အဝိဒူရေ၊ အနီး၌။
မဟန္တံ၊ သော။
နိန္နံ၊ နိမ့်သော။
(ချိုင့်ဝှမ်းသော)။
ပလ္လလံ၊ ညွန်အိုင်သည်။
(အတ္ထိ)။
ပေ။
မဟာသကုဏသံဃော၊ များစွာသော ငှက်အပေါင်းသည်။
တသ္မိံပလ္လလေ၊ ၌။
ဒိဝသံ၊ တစ်နေ့လုံး။
ဂေါစရံ၊ ကျက်စားရာအရပ်သို့။
စရိတွာ၊ လှည့်လည်၍။
သာယံ၊ ညနေချိန်၌။
တံဝနသဏ္ဍံ၊ သို့။
ဝါသာယ၊ နေခြင်းအကျိုးငှာ။
ဥပဂစ္ဆတိ၊ ကပ်ရောက်၏။
ပေ။
သဒ္ဒေန၊ အသံသည်။
ဥဗ္ဗာဠှော၊ နှိက်စက်အပ်သည်။
["ထွက်သွားစေအပ်သည်" ဟုသဒ္ဒတ္ထဖြစ်၏။]
ပေ။
ဣစ္ဆသိ။
ပေ။
အဇ္ဈောဂါဟေတွာ၊ သက်ဝင်၍။
ပေ။
သဒ္ဒံ၊ ကို။
အနုဿာဝေဟိ၊ ကြားသိစေပါ။
(ကြွေးကြော်ပါ။)
(ကိံ)။
ဘောန္တောသကုဏာ၊ ငှက်အပေါင်းတို့။
ယာဝတိကာ၊ အကြင်မျှအတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော ငှက်တို့သည်။
ဣမသ္မိံဝနသဏ္ဍေ၊ ၌။
ဝါသံ၊ နေခြင်းသို့။
ဥပဂတာ၊ ကပ်ရောက်ကုန်ပြီ။
(တာဝတိကာ၊ ထိုမျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော ငှက်တို့သည်။)
မေ၊ ၏။
(စကားကို)။
သုဏန္တု၊ နားထောင်ပြပါကုန်။
မေ၊ အား။
ပတ္တေန၊ အတောင်ဖြင့်။
အတ္ထော၊ အလိုရှိပါ၏။
ပေ။
ဘောန္တောသကုဏာ၊ ငှက်အပေါင်းတို့။
ယာဝတိကာ၊ အကြင်မျှအတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော ငှက်တို့သည်။
ဣမသ္မိံဝနသဏ္ဍေ၊ ၌။
ဝါသံ၊ နေခြင်းသို့။
ဥပဂတာ၊ ကပ်ရောက်ကုန်ပြီ။
(တာဝတိကာ၊ ထိုမျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော ငှက်တို့သည်။)
မေ၊ ၏။
(စကားကို)။
သုဏန္တု၊ နားထောင်ပြပါကုန်။
မေ၊ အား။
ပတ္တေန၊ အတောင်ဖြင့်။
အတ္ထော၊ အလိုရှိပါ၏။
ပေ။
ဧကေကံ၊ တစ်ချောင်းတစ်ချောင်းသော။
ပတ္တံ၊ ကို။
ပေ။
ရဋ္ဌပါလ၊ ချစ်သား ရဋ္ဌပါလ။
ဗဟူ၊ ကုန်သော။
(ယေ) ဇနာ၊ အကြင်လူတို့သည်။
(သန္တိ၊ )
အဟံ၊ သည်။
တေအပိ၊ ထို လူတို့ကိုလည်း။
နဇာနာမိ၊ မသိပါ။
တေ၊ ထိုလူတို့သည်။
မံ၊ ငါ့ကို။
သင်္ဂမ္မ၊ အညီအညွတ်လာရောက်၍။
(တစ်စုတစ်ဝေးတည်း လာရောက်၍။)
ယာစန္တိ၊ ကုန်၏။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
တွံ၊ သင် သားတော်သည်။
မံ၊ ကို။
န ယာစသိ၊ နည်း။
ဣတိ၊ ပြီ။
ယာစကော၊ တောင်းတတ်သူသည်။
ဝါ၊ ကို။
အပ္ပိယော၊ မချစ်အပ်သည်။
ဟောတိ။
ယာစံ၊ တောင်းအပ်သောပစ္စည်းဝတ္ထုကို။
အဒဒံ၊ မပေးသူသည်လည်း။
ဝါ၊ ကို။
အပ္ပိယော။
ဟောတိ။
တစ်နည်း၊
ယာစံ၊ တောင်းသူအား။
အဒဒံ၊ မပေးသူသည်။
ဝါ၊ ကို။
အပ္ပိယော။
ဟောတိ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
အဟံ၊ သည်။
တံ၊ သင်ဖခင်ကို။
န ယာစာမိ၊ ပါ။
မေ
၁။ မာ မေ ဝိဒေသနာ။ ။(ဝိဒေဿနာ) ဤ ဝါကျကို အကြောင်းပြဝါကျဟုယူ၍ "ယသ္မာ-ကြောင့်၊ မေ-၏၊ (အပေါ်၌)၊ဝိဒေသနာ အဟု ၊တသ္မာ ၊အဟံ တံ န ယာစာမိ" ဟုလည်း ပေးနိုင်သည်၊ ဤလွယ်ကူအောင် ပေးထားသည်။
၊ သားဖြစ်သူ ကျွန်တော်၏(အပေါ်၌)။
ဝိဒေဿနာ
**၂။ ဝိဒေသနာ (ဝိဒေဿနာ)**။ ။သ၌ ဒွေဘော်မပါဘဲ "ဝိဒေသနာ" ဟု ရှိသင့်ကြောင်း ဘာသာဋီကာ(၁၆)၌ ပြထားပြီ၊ ဝိဒေဿေနာ၊ ၌ကား "ဏျ" ပစ္စည်းဖြစ်၍ "သျ"ကို သပြု၊ သဒွေဘော်ဖြင့် ရှိရသည်။
၊ မချစ်လုံးလုံးမုန်းခြင်းသည်။
ဝါ၊ အထူးမုန်းခြင်းသည်။
မာအဟု၊ မဖြစ်ပါစေနှင့်။
[ဤသို့ တွေး၍ မတောင်းပါ၊ ဟု ဆိုလိုသည်။]
ဘိက္ခဝေ၊ ။
ရဋ္ဌပါလော၊ သော။
သော ကုလပုတ္တော၊ သည်။
သကံပိတရံ၊ မိမိဖခင်ကို။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝက္ခတိနာမ၊ ပြောသေး၏။
ဇနော၊ ဆွေမျိုးမတော်သူ, တစိမ်းလူသည်။
ဇနံ၊ ဆွေမျိုးမတော်သူ, တစိမ်းလူကို။
ကိမင်္ဂံ၊ ကြောင့်။
ဧဝံ၊ သို့။
(န) ဝက္ခတိနာမ၊ မပြောလိမ့်မည်နည်း။
[မပြောဘဲရှိမှာလဲဧကန်ပြောလိမ့်မည်။]
တစ်နည်း၊
ဇနော၊ သည်။
ဇနံ၊ ကို။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝက္ခတိ၊ လိမ့်မည်။
ဣတိ၊ သို့။
ကိမင်္ဂံ၊ အကြောင်းဆိုဖွယ် အဘယ်မှာရှိတော့အံ့နည်း။
[အထူးပြောနေဖွယ် မလိုတော့၊ ဟူလို။]
ဘိက္ခဝေ၊ ။
ဂိဟီနံ၊ တို့၏။
(ဘောဂါနိ၊ ၌စပ်)
ဝါ၊ တို့သည်။
ဘောဂါနိ၊ ပစ္စည်းတို့ကို။
ဒုဿံဟရာနိ၊ ဆင်းဆင်းရဲရဲ စုဆောင်းအပ်ကုန်၏။
(ခဲခဲယဉ်းယဉ်း စုဆောင်းအပ်ကုန်၏။)
သမ္ဘတာနိ၊ စုဆောင်းအပ်ပြီးကုန်သည်။
(သမာနိ) ပိ၊ ဖြစ်ပါကုန်သော်လည်း။
ဒုရက္ခိယာနိ၊ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း စောင့်ရှောက်အပ်ကုန်၏။
မောဃပုရိသာ၊ တို့။
တုမှေ၊ တို့သည်။
ဧဝံ၊ သို့။
ဒုဿံဟရေသု၊ ကုန်သော။
သမ္ဘတေသုပိ၊ စုဆောင်းအပ်ပြီးပါကုန်သော်လည်း။
ဒုရက္ခိယေသု၊ ကုန်သော။
တတ္ထဘောဂေသု၊ ထိုပစ္စည်းတို့၌။
ပေ။
ဝိဟရိဿထနာမ၊ နေကြရသနည်း။
အမှာ။ ။သိက္ခာပုဒ်များ၏ အနက်ကို ပါတိမောက်ဘာသာဋီကာ (သို့မဟုတ်) မိမိနှစ်သက်ရာ ပါတိမောက် နိဿယကိုကြည့်၍ ပေးကြပါကုန်။
သညာစိကာနာမ၊ မည်သည်။
သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။
ပုရိသံပိ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ပေ။
မတ္တိကံပိ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ယာစိတွာ၊ တောင်း၍။
(ကတာ၊ ဆောက်လုပ်အပ်သော ကုဋိတည်း)။
ကုဋိနာမ၊ မည်သည်။
ဥလ္လိတ္တာဝါ၊ အထက်သို့တက်, အတွင်းဘက်၍, မြေညက်စသည်, သုတ်လိမ်းအပ်သောကုဋိလည်းကောင်း။
အဝလိတ္တာဝါ၊ အောက်သို့ဆင်းသက်, အပြင်ဘက်၌, မြေညက်စသည်, သုတ်လိမ်းအပ်သောကုဋိလည်းကောင်း။
ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာဝါ၊ ထက်အောက်ဆင်းသက်, တွင်းပြင်ဘက်၌, မြေညက်စသည်,သုတ်လိမ်းအပ်သောကုဋိလည်းကောင်းတည်း။
ကာရယမာနေနာတိ၊ ကား။
ကရောန္တောဝါ၊ ကိုယ်တိုင်ပြုသော ရဟန်းသည်လည်း။
ကာရောပေန္တောဝါ၊ သူတစ်ပါးကိုပြုစေသော ရဟန်းသည်လည်းကောင်း။
အဿာမိကန္တိ၊ ကား။
အညော၊ ရဟန်းမှ တစ်ပါးအခြားသော။
ကောစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သော။
သာမိကော၊ ကျောင်းရှင်ဖြစ်သော။
ဣတ္ထီဝါ၊ သည်သော်လည်းကောင်း။
ပုရိသောဝါ၊ ။
ဂဟဋ္ဌောဝါ၊ အိမ်၌တည်သူ လူဝတ်ကြောင်သည်သော်လည်းကောင်း။
ပဗ္ဗဇိတောဝါ န ဟောတိ၊ မရှိ။
အတ္တုဒ္ဒေသန္တိ၊ ကား။
အတ္တနော၊ ၏။
အတ္ထာယ၊ ငှာ။
ပမာဏိကာ။
ပေ။
သုဂတဝိဒတ္ထိယာတိ၊ ကား။
ဗာဟိရိမေန၊ ပြင်ဘက်၌ဖြစ်သော။
မာနေန၊ တိုင်းတာခြင်းဖြင့်။
(အတိုင်းအတာဖြင့်)။
[သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ မြတ်စွာဘုရား အထွာတော်အားဖြင့်။
ဒွါဒသဝိဒတ္ထိယော၊ ၁၂ ထွာတို့တည်း။]
တိရိယံသတ္တန္တရာတိ၊ ကား။
အဗ္ဘန္တရိမေန၊ အတွင််း၌ဖြစ်သော။
မာနေန၊ ဖြင့်။
(သတ္တ၊ ၇ထွာတို့တည်း။)
ဘိက္ခူ အဘိနေတဗ္ဗာ ဝတ္ထုဒေသနာယာတိ၊ ကား။
ကုဋိကာရကေန၊ ကျောင်းငယ်ကို ဆောက်လုပ်မည့်သူဖြစ်သော။
တေနဘိက္ခုနာ၊ သည်။
ကုဋိဝတ္ထုံ၊ ကျောင်းငယ်နေရာကို။
သောဓေတွာ၊ ရှင်းလင်း၍။
သံဃံ၊ သို့။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ၍။
ဧကံသံ၊ လက်ဝဲတစ်ဘက် ပခုံးထက်၌။
ဥတ္တရာသင်္ဂံ၊ အပေါ်ရုံဧကသီကို။
ကရိတွာ၊ ပြု၍။
ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ၊ လက်ကတော့တင်၍။
ဝုဍ္ဎာနံ၊ သီတင်းကြီးကုန်သော။
ဘိက္ခူနံ၊ တို့၏။
ပါဒေ၊ ခြေတို့ကို။
ဝန္ဒိတွာ။
ဥက္ကုဋိကံ၊ ဆောင့်ကြောင့်။
နိသီဒိတွာ၊ ။
အဉ္စလိီ၊ လက်အုပ်ကို။
ပဂ္ဂဟေတွာ၊ မြှောက်ချီ၍။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝစနီယော၊ ပြောဆိုထိုက်သည်။
အဿ၊ ဖြစ်၏။
(ကိံ၊ အဘယ်သို့ ပြောထိုက်သနည်း။)
ဘန္တေ။
အဟံ သညာစိကာယ၊ ကိုယ်တိုင် ဖြစ်စေအပ်သော တောင်းခြင်းဖြင့်။
ဝါ၊ ကိုယ်တိုင်တောင်းအပ်သောဓားစသော အဆောက်အဦဖြင့်။
အဿာမိကံ၊ ဆောက်လုပ်မည့်သူ ကျောင်းရှင်ဒါယကာမရှိသော။
အတ္တုဒ္ဒေသံ၊ မိမိဟူသော ညွှန်ပြထိုက်သူရှိသော။
ဝါ၊ မိမိဖို့ဖြစ်သော။
ကုဋိံ၊ ကို။
ကတ္တုကာမော၊ ပြုလိုပါ၏။
(ဆောက်လုပ်လိုပါ၏)။
ဘန္တေ။
သောဟံ၊ သည်။
သံဃံ၊ ကို။
ကုဋိဝတ္ထုဩလောကနံ၊ ကျောင်းငယ်နေရာကြည့်ခြင်းကို။
ဝါ၊ ကျောင်းနေရာကိုကြည့်ဖို့ရာ။
ယာစာမိ
၁။ ယာစာမိ။ ။ကျောင်းငယ်ဆောက်လုပ်မည့်နေရာကို လိုက်ကြည့်မည့် ရဟန်းများကို သံဃာ့ထံ တောင်းနေသောကြောင့် "ယာစာမိ- တောင်းပါ၏" ဟု ပေးရသည်၊ အပြစ်ရှိ၍ တောင်းပန်နေသည် မဟုတ်။
၊ တောင်းပါ၏။
ပေ။
ယာစိတဗ္ဗာ၊ တောင်းထိုက်ကုန်၏။
["ဘိက္ခူ" ကို ရည်ရွယ်၍ ဗဟုဝုစ်ထားသည်။]
သဗ္ဗော။
သံဃော၊ သည်။
ကုဋိဝတ္ထုံ၊ ကို။
ဩလောကေတဗ္ဗံ၊ ငှာ။
သစေဥဿဟတိ၊ အကယ်၍စွမ်းနိုင်အံ့။
(ဧဝံသတိ)။
ပေ။
ဩလောကေတဗ္ဗံ၊ ကြည့်ထိုက်၏။
(ကြည့်ရမည်)။
ပေ။
နော စေ ဥဿဟတိ၊ အံ့။
(တတ္ထ၊ ထိုရဟန်းတို့တွင်။
ယေဘိက္ခူ၊ တို့သည်။
ဗျတ္တာ၊ ထက်မြက်ကုန်သည်။
သာရမ္ဘံ၊ ပိုးရွခြပုံးကော်ပဲသီးနှံ စသော ဘေးရန်ရှိသည်ကိုလည်းကောင်း။
အနာရမ္ဘံ၊ ပိုးရွခြပုံးကောက်ပဲသီးနှံစသော ဘေးရန်မရှိသည်ကိုလည်းကောင်း။
သပရိက္ကမနံ၊ နှစ်ကောင်ကပ်လှည်း, လေးကောင်ကပ်လှည်းတို့ဖြင့် လှည့်ပတ်လောက်ရာ ဥပစာရှိသည်ကိုလည်းကောင်း။
အပရိက္ကမနံ၊ နှစ်ကောင်ကပ်လှည်း, လေးကောင်ကပ်လှည်းတို့ဖြင့် လှည့်ပတ်လောက်ရာ ဥပစာမရှိသည်ကိုလည်းကောင်း။
ဇာနိတုံ၊ ငှာ။
ပဋိဗလာ၊ စွမ်းနိုင်ကုန်သည်။
ဟောန္တိ။
တေ၊ တို့ကို။
ယာစိတွာ
၂။ ယာစိတွာ။ ။ဤ၌ကား ဗျတ္တပဋိဗလ ရဟန်းများကို သံဃာက တစ်ဆင့်တောင်းတောင်းပန်ပန်ဖြင့် ခွင့်တောင်း၍ပေးရသည်ဖြစ်သဖြင့် "ယာစိတွာ- တောင်းပန်၍" ဟု ပေးရသည်။
၊ တောင်းပန်၍။
သမ္မန္နိတဗ္ဗာ၊ သမုတ်ထိုက်ကုန်၏။
(ကောင်းစွာအသိအမှတ်ပြုထိုက်ကုန်၏)။
ပေ။
ဗျတ္တေန၊ ဉတ်ကမ္မဝါစာ, နှုတ်၌လာသဖြင့်, ကောင်းစွာ ထက်မြက်သော။
ပဋိဗလေန၊ ဌာန်ကရိုဏ်းကို ပီသစွာ ရွတ်စွမ်းနိုင်သော။
ဘိက္ခုနာ၊ သည်။
သံဃော၊ ကို။
ဉာပေတဗ္ဗော၊ သိစေထိုက်၏။
(အသိပေးထိုက်၏။)
[ကိံ၊ နည်း။]
ဘန္တေ၊ တို့။
သံဃော၊ သည်။
မေ၊ ၏။
(စကားကို)။
သုဏာတု၊ နားစိုက်တော်မူပါ။
ဣတ္ထန္နာမော၊ ဤအမည်ရှိသော။
အယံဘိက္ခု၊ သည်။
သညာစိကာယ၊ ဖြင့်။
အဿာမိကံ၊ သော။
အတ္ထုဒ္ဒေသံ၊ သော။
ကုဋိံ၊ ကို။
ကတ္တုကာမော၊ ပါ၏။
သော၊ သည်။
သံဃံ၊ ကို။
ကုဋိဝတ္ထုဩလောကနံ၊ ကို။
ယာစတိ၊ တောင်းနေပါ၏။
သံဃဿ၊ ၏။
(ကမ္မံ၊ သည်။)
[ကုဋိဝတ္ထုဩလောကေန သမ္မုတိကံ။]
ပတ္တကလ္လံ
၃။ ပတ္တကလ္လံ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ "ဩလောကန်" ဟု ရအောင်ဖွင့်ထားသော်လည်းထုံးစံအတိုင်း "ကမ္မံ" ဟု ထည့်ပါသည်။
၊ လျောက်ပတ်သောအခါ ရှိသည်။
ယဒိ (သိယာ)၊ အကယ်၍ဖြစ်အံ့။
(ဧဝံသတိ) သံဃော၊ သည်။
ဣတ္ထန္နာမဉ္စ၊ ရှိသည်းလည်းဖြစ်သော။
ဘက္ခူ၊ တို့ကို။
ဣတ္ထန္နမဿ၊ သော။
ဘိက္ခုနော၊ ၏။
ကုဋိဝတ္ထုံ၊ ကို။
ဩလောကေတုံ၊ ငှာ။
သမ္မန္နေယျ၊ သမုတ်ရာပါ၏။
ဧသာ၊ ဤသည်ကား။
ဉတ္တိ၊ ဉတ်ပါတည်း။
ဝါ၊ သံဃာကို သိစေခြင်း (အသိပေးခြင်း) ပါတည်း။
သုဏာတု။
ပေ။
ယာစတိ၊ တောင်းနေပါ၏။
ပေ။
သမ္မန္နတိ၊ သမုတ်နေပါ၏။
ယဿအာယသ္မတော၊ အကြင် အရှင်အား။
[ခမတိ၊ ၏ သမ္ပဒါန်]
ဣတ္ထန္နာမဿစ၊ ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
ဣတ္ထန္နာမဿာစ၊ ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
ဘိက္ခူနံ၊ တို့ကို။
[သမ္မုတိ၊ ၏ဆဋ္ဌိီကံ။]
ဣတ္ထန္နမဿ၊ သော။
ဘိက္ခုနော၊ ၏။
ကုဋိဝတ္ထုံ၊ ကို။
ဩလောကေတုံ၊ ငှာ။
သမ္မုတိ၊ သမုတ်ခြင်းသည်။
ခမတိ
၁။ ခမတိ။ ။ကမ္မဝါစာ၌ ဉတ်,ကမ္မဝါစာ,နိဂုံးဟု သုံးမျိုးရှိသည်ကို သတိပြု၊ သုဏာတု၊ ပေ၊ ဧသာ ဉတ္တိ-ကား၊ ဉတ်တည်း၊ သုဏာတု၊ ပေ၊ ဘာသေယျကား- ကမ္မဝါစာခေါ် အနုဿာဝနတည်း၊ သမ္မတာ၊ ပေ၊ ဓာရယာမိ-ကား နိဂုံးတည်း၊ယဿယသ္မတော ခမတိစသည်၌ ပါဠိထုံးစံအတိုင်း "အကြင်အရှင်အား+သမုတ်ခြင်းသည်+နှစ်သက်၏" ဟု ကတ္တားကသမ္ပဒါန်, ကံက ကတ္တားဖြစ်နေသည်ကို သတိပြု၊ "အကြင်အရှင်သည်+သမုတ်ခြင်းကို နှစ်သက်၏" ဟု အဓိပ္ပာယ်မှတ်ပါ။
၊ နစ်သက်၏။
သော၊ ထိုအရှင်သည်။
တုဏှီ၊ ဆိတ်ဆိတ်။
(တိတ်တိတ်)။
အဿ၊ ဖြစ်ရာပါ၏။
ယဿ၊ အကြင်အရှင် အား။
နက္ခမတိ၊ မနှစ်သက်။
သော၊ ထို(မနှစ်သက်သော) အရှင်သည်။
ဘာသေယျ၊ ပြောရာပါ၏။
[မိမိ မနှစ်သက်ကြောင်းကို ပြောဆိုရာပါ၏။]
[ကမ္မဝါစာ။]
သံဃေန၊ သည်။
ဣတ္ထန္နာမောစ၊ ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
ဣတ္ထန္နာမောစ၊ ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။
ဣတ္ထန္နာမဿ၊ သော။
ဘိက္ခုနော၊ ၏။
ကုဋိဝတ္ထုံ၊ ကို။
ဩလောကေတုံ၊ ငှာ။
သမ္မတာ၊ သမုတ်အပ်ပါပြီ။
(ကောင်းစွာအသိအမှတ်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။)
(ယသ္မာ ကြောင့်။)
သံဃဿ၊ အား။
ခမတိ၊ နှစ်သက်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တုဏှီ။
(အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။)
ဧဝံ၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းကြောင့်။
ဧတံ၊ ဤနှစ်သက်သည်၏ အဖြစ်ကို။
ဝါ၊ နှစ်သက်ကြောင်းကို။
ဓာရယာမိ၊ သိမှတ်ရပါ၏။
[နိဂုံးဝါကျ။]
ဣတိ၊ သို့။
(ဉာပေတဗ္ဗော။)
[ဉာပေတဗ္ဗော၊ သို့ ပြန်လှည့်ပါ။]
သမ္မတေဟိ၊ သမုတ်အပ်ပြီးကုန်သော။
(သမ္မုတိရပြီးကုန်သော။)
တေဟိဘိက္ခူဟိ၊ တို့သည်။
တတ္ထ၊ ထိုအရပ်သို့။
ဂန္တွာ။
ပေ။
သာရမ္ဘံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
အနာရမ္ဘံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ပေ။
ဇာနိတဗ္ဗံ။
သာရမ္ဘံ၊ သည်။
အပရိက္ကမနံ၊ သည်။
သစေဟောတိ၊ အံ့။
(ဧဝံသတိ)။
ဣဓ၊ ဤနေရာ၌။
မာကရိ၊ မဆောက်လုပ်ပါနှင့်။
ဣတိဝတ္တဗ္ဗော။
အနာရမ္ဘံ သပရိက္ကမနံ သစေဟောတိ။
(ဧဝံသတိ) သံဃဿ၊ အား။
အာရောစေတဗ္ဗံ၊ လျှောက်ထိုက်၏။
(လျှောက်ရမည်)။
(ကိံ)။
အနာရမ္ဘံ၊ ပိုးရွ, ခြပုံး ကောက်ပဲသီးနှံစသော ဘေးရန်မရှိပါ။
သပရိက္ကမနံ၊ နှစ်ကောင်ကပ်လှည်း, လေးကောင်ကပ်လှည်းတို့ဖြင့် လှည့်ပတ်လောက်ရာ, ဥပစာရှိပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်ထိုက်၏။
ပေ။
ကုဋိဝတ္ထုဒေသနံ၊ ကျောင်းငယ်နေရာကို ညွှန်ပြမှုကို။
ပေ။
ဒေသေယျ၊ ညွှန်ပြရာပါ၏။
ဒေသေတိ၊ ညွှန်ပြနေပါ၏။
ပေ။
ကုဋိဝတ္ထုဿ၊ ကို။
ဒေသနာ၊ ညွှန်ပြခြင်းသည်။
ပေ။
ဒေသိတံ၊ အပ်ပါပြီ။
သာရမ္ဘံနာမ၊ မည်သည်။
ကိပိလ္လိကာနံဝါ၊ ပိုးငယ်တို့၏သော်လည်း။
အာသယော၊ အမြဲနေရာသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဥပစိကာ၊ ခြ။
ဥန္ဒူရ၊ ကြွက်။
အဟိ၊ မြွေ။
ဝိစ္ဆိကာ၊ ကင်းမြီးကောက်။
သတပဒီ၊ ကင်းခြေများ။
ဟတ္ထိ၊ ဆင်။
အဿ၊ မြင်း။
သီဟ၊ ခြင်္သေ့။
ဗျဂ္ဃ၊ ကျား။
ဒီပိ၊ သစ်။
အစ္ဆ၊ ဝံ။
တရစ္ဆ၊ အောင်း။
ယေသံကေသဉ္စိ၊ အကြင်အမှတ်မရှိ အလုံးစုံကုန်သော။
တိရစ္ဆာနဂတာနံ၊ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ကုန်သော။
ပါဏာနံ၊ (တောကျွဲစသော) သတ္တဝါတို့၏။
အာသယော ဟောတိ။
ပုဗ္ဗဏ္ဏနိဿိတံဝါ၊ ပဲ၏ဦးစွာဖြစ်ပေါ်လာသည့် အစာဟူသော ကောက်စပါးကို မှီသည်မူလည်း။
ဝါ၊ ကောက်စပါးခင်းကို မှီသည်မူလည်း။
ဟောတိ။
[အပရဏ္ဏ၊ ကောက်၏ နောက်မှ ဖြစ်ပေါ်ရသည့် အစာဟူသောပဲ။
အဗ္ဘာဃာတ၊ သူခိုးဓားပြ, သူပုန်တို့ကို ညှဉ်းဆဲရာအိမ်။
အာဃာတန၊ သူခိုးဓားပြ, သူပုန်တို့၏လက်ခြေ စသည်တို့ကိုဖြတ်ရာအရပ်။
သုသာန၊ သုသာန်ကြီး။
ဥယျာန၊ ဥယျာဉ်။
ရာဇဝတ္ထု၊ မင်း၏မြေ။
ဟတ္ထိသာလာ၊ ဆင်တဲ, ဆင်တင်းကုပ်။
အဿသာလာ၊ မြင်းတဲ, မြင်းတင်းကုပ်။
ဗန္ဓနာဂါရ၊ ချူပ်နှောင်ရာအိမ်,အချူပ်ထောင်။
ပါနာဂါရ၊ သေသောက်ရာအိမ်,သေတင်းကုပ်။
(ထန်းရည်အရက်ဆိုင်)။
သူန၊ သားသတ်ရုံ။
ရစ္ဆာ၊ ရထား သွားလောက် ထုတ်ချင်းပေါက်သောလမ်းရှည်။
စစ္စရ၊ လမ်းဆုံ,လမ်းခွ။
သဘာ၊ ပွဲသဘင်, ဈေးရုံ,လွှတ်တော်ရုံး။]
သံသရဏနိဿိတံဝါ၊ ထုတ်ချင်းမပေါက်သောလမ်းတို့ကိုမှီသည်မူလည်း။
ဟောတိ။
ဧတံ၊ ဤအလုံးစုံ (သောအရပ်) သည်။
သာရမ္ဘံနာမ၊ မည်၏။
အပရိက္ကမနံနာမ၊ မည်သည်။
ယထာယုတ္ထေန၊ အကြင်အကြင် ကပ်ယှဉ်အပ်သော။
(နှစ်ကောင် သို့မဟုတ်, လေးကောင်ကပ်ယှဉ်အောင်သော)။
သကဋေန၊ ဖြင့်။
အနုပရိဂန္တုံ၊ လှည့်ပတ်သွားခြင်းငှာ။
သမန္တာ၊ ပတ်ဝန်းကျင်၌။
နိဿေဏိယာ၊ လှေကားဖြင့်။
အနုပရိဂန္တုံ၊ ငှာ။
သက္ကာ၊ စွမ်းနိုင်သည်။
န ဟောတိ။
ပေ။
ဉတ္တိဒုတိယေန၊ ဉတ်ဟူသော နှစ်ကြိမ်မြောက်ရှိသော။
ကမ္မေန၊ ဖြင့်။
(ဝိနည်းကံဖြင့်။)။
ကုဋိဝတ္ထုံ၊ ကို။
နဒေသာပေတွာ၊ မညွှန်ပြစေမူ၍။
အာယာမတောဝါ၊ အလျားအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ဝိတ္ထာရတောဝါ၊ အကျယ်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ အနံအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
အန္တမသော၊ အောက်ထစ်ဆုံးအားဖြင့်။
ကေသဂ္ဂမတ္တံပိ၊ တစ်ဆံဖျားမျှလောက်ကိုလည်း။
ဝါ၊ တစ်ဆံဖျားအတိုင်းအရှည်ရှိသော အရပ်ကိုလည်း။
အတိက္ကာမေတွော၊ ကျော်လွန်စေ၍။
ကရောတိဝါ၊ ကိုယ်တိုင်မူလည်းပြုအံ့။
ကာရာပေတိဝါ၊ သူတစ်ပါးကိုမူလည်းပြုစေအံ့။
ပယောဂေ၊ ပယောဂကြောင့်။
(အားထုတ်မှုလုံ့လပယောဂကြောင့်)။
ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။
ဧကံ၊ သော။
ပိဏ္ဍံ၊ အင်္ဂတေစိုင် မြေညက်စိုင်သို့။
အနာဂတေ၊ မရောက်သေးမီ။
အနာဂတေ၏ကတ္တားကို "ကုဋိကမ္မေ၊ ကုဋိပြုလုပ်မှုသည်" ဟု ထည့်ပါ။
ပေ။
တသ္မိံပိဏ္ဍေ၊ ထို (နောက်ဆုံး) အင်္ဂတေစိုင်မြေညက်စိုင်သည်။
အာဂတေ၊ ရောက်လာလသော်။
(ထို အခဲကို ကိုင်အပ် သုတ်လိမ်းအပ်သော်)။
ပေ။
ဘိက္ခု၊ သည်။
အဒေသိတဝတ္ထုကံ၊ မညွှန်ပြအပ်သော ကျောင်းငယ်နေရာရှိသော။
သာရမ္ဘံ၊ သော။
အပရိက္ကမနံ၊ သော။
ကုဋိံ။
ကရောတိ၊ အံ့။
သံဃာဒိသေသေန၊ သံဃာဒိသေသ်အာပတ်နှင့်တကွ။
ဒွိန္နံ၊ နှစ်ချက်ကုန်သော။
ဒုက္ကဋာနံ၊ တို့သို့။
အာပတ္တိ၊ ရောက်ခြင်းသည်။
ဟောတိ။
ပမာဏဏာတိက္ကန္တံ၊ ပမာဏကိုကျော်လွန်သော။
ဝါ၊ ပမာဏထက်ကျော်လွန်သော။
(အတိုင်းအတာထက် ကျော်လွန်သော)။
ပေ။
ပမာဏိကံ၊ ပမာဏနှင့်ယှဉ်သော။
ပေ။
ဒွိန္နံ
၁။ ဒွိန္နံ သံဃာဒိသေသေန။ ။"ဒွိန္နံ"သည် "ဒွီဟိ" ဟု တတိယာဝိဘတ်ဖြင့်ဆိုလိုလျက် ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ဖြင့် ဆိုအပ်ထားသော ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာဿ။တစ်နည်း-တတိယာအနက်၌ဆဋ္ဌီသက်၊ "သံဃာဒိသေသေန" သည် "သံဃာဒိသေသေဟိ" -ဆိုလိုလျက် ဗဟုဝုစ်မှ ဧကဝုစ်သို့ ဖောက်ပြန်နေသော ဝစနဝိပလ္လာသ။
၊ နှစ်ချက်ကုန်သော။
ဒုက္ကဋာနံ၊ တို့သို့။
အာပတ္တိ (ဟောတိ)။
ဘိက္ခု၊ သည်။
မေ၊ ငါ၏အတွက်။
ဝါ၊ ဖို့။
[တဒတ္ထသမ္ပဒါန်။]
ကုဋိံ၊ ကို။
ကရောထ၊ ကုန်။
ဣတိ၊ သို့။
သမာဒိသတိ၊ ညွှန်ပြ၏။
တဿ၊ ထိုရဟန်း၏အတွက်။
ပေ။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သမာဒိသိတွာ၊ ညွှန်ပြ၍။
ပက္ကမတိ၊ ဖဲသွား၏။
(ကိံ၊ )။
မေ၊ အတွက်။
ကုဋိံကရောထ။
ဣတိ၊ ဤသို့ညွှန်ပြ၍ ဖဲသွား၏။
နစသမာဒိသတိ၊ မညွှန်ပြ။
ပေ။
["ဣတိစ၊ ဤသို့ကား ဒီလိုတော့" ဟုလည်းပေးပါ။]
ပေ။
ဒေသိတဝတ္ထုကာစ၊ သည်လည်ကောင်း။
အနာရမ္ဘာစ၊ သည်လည်းကောင်း။
သပရိက္ကမနာစ၊ သည်လည်းကောင်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်ပါစေ။
ဣတိ၊ သို့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
ကုဋိံမေကရောထာတိ၊ ဟူ၍။
(ငါ့အတွက် ကျောင်းငယ် ဆောက်လုပ်ကြဟု) သမာဒိသိတွာ ပက္ကမတိ။
သမာဒိသတိ၊ ၏။
ကုဋိံမေကရောထာတိ၊ ဟူ၍။
(ငါ့အတွက် ကျောင်းငယ် ဆောက်လုပ်ကြဟု) သမာဒိသိတွာ ပက္ကမတိ။
ဒေသိတဝတ္ထုကာစ၊ သည်လည်းကောင်း။
အနာရမ္ဘာစ၊ သည်လည်းကောင်း။
သပရိက္ကမနာစ၊ သည်လည်းကောင်း။
ဣတိစ၊ သို့လည်း။
(ဤလိုလဲ)။
တဿ၊ အတွက်။
အဒေသိတ ဝတ္ထုကံ သာရမ္ဘံ အပရိက္ကမနံ ကုဋိံ ကရောန္တိ။
သော သုဏာတိ(ကိံ)။
မေ၊ အတွက်။
အဒေသိတဝတ္ထုကာ၊ သော။
သာရမ္ဘာ၊ သော။
အပရိက္ကမနာ၊ သော။
ကုဋိ၊ ကို။
ကယိရတိကိရ
၁။ ကယိရတိ။ ။ကရိယတိ-ဟုဆိုလိုလျက် ရ နှင့် ယ ရှေ့နောက်ပြန်ပါ-ဟုရူပသိဒ္ဓိဆို၏၊ သို့ရာတွင် "ကရီယတိ ကရိယတိ" ဟု ကမ္မရုပ် အထင်အရှားရှိမှကောင်းမည်။အဆက်ဆက်ကူးယူရာမှ စာပျက်လာဟန်တူသည်။
၊ ပြုလုပ်အပ်သတဲ့။
(ဆောက်လုပ်နေသတဲ့)။
ဣတိ၊ ဤသို့ကြားအံ့။
တေန ဘိက္ခုနာ၊ သည်။
သာမံဝါ၊ ကိုယ်တိုင်သော်လည်း။
ဂန္တဗ္ဗံ၊ သွားရာ၏။
(သွားရမည်။)
ဒူတောဝါ၊ တမန်ကိုသော်လည်း။
ပါဟေတဗ္ဗော၊ စေလွှတ်ထိုက်၏။
ဝါ၊ စေလွှတ်ရမည်။
(ကိံ၊ အဘယ်သို့မှာ၍ စေလွှတ်ရမည်နည်း။)
ဒေသိတဝတ္ထုကာစ၊ သည်လည်းကောင်း။
ပေ။
ဟောတု၊ စေ။
ဣတိ၊ ဤသို့မှာ၍ စေလွှတ်ထိုက်၏။
(စေလွှတ်ရမည်။)
သာမံဝါ၊ သော်လည်း။
နောစေဂစ္ဆေယျ၊ အကယ်၍ မသွားအံ့။
ဒူတံဝါ၊ ကိုသော်လည်း။
(နောစေ) ပဟိဏေယျ။
ပေ။
လွယ်ပြီ။
ကာရုကာနံ၊ ကျောင်းငယ်ဆောက်လုပ်သော ရဟန်းတို့၏။
တိဏ္ဏံ၊ ကုန်သော။
ဒုက္ကဋာနံ၊ တို့သို့။
အာပတ္တိ (ဟောတိ)။
[ဤဝါကျသာထူးသည်။]
သော၊ သည်။
(ကုဋိကမ္မေ၊ ကျောင်းငယ်ဆောက်လုပ်မှုကို)။
ဝိပ္ပကတေ၊ အပြားအားဖြင့် မပြုအပ်သေးမီ။
ဝါ၊ မပြီးဆုံးသေးမီ။
စေ အာဂစ္ဆတိ၊ အံ့။
တစ်နည်း၊ ကုဋိကမ္မေ
၊ ကျောင်းငယ်ဆောက်လုပ်မှုသည်။
ဝိပ္ပကတေ၊ အပြားအားဖြင့်ပြုခြင်းမှ ကင်းလသော်။
ဝါ၊ မပြီးဆုံးသေးမီ။
စေ အာဂစ္ဆတိ၊ အံ့။
တေနဘိက္ခုနာ၊ သည်။
သာကုဋိ၊ ကို။
အညဿဝါ၊ အခြားသူအားသော်လည်း။
ဒါတဗ္ဗာ၊ ပေးထိုက်၏။
ဘိန္ဒိတွာ၊ ဖျက်၍သော်လည်း။
ပုန၊ တစ်ဖန်။
ကာတဗ္ဗာ
၂။ ကာတဗ္ဗာ။ ။နောက်၌ "နောစေ၊ ပေ၊ ကာရေယျ" ဟုရှိသောကြောင့်ကာရေတဗ္ဗာဟု ရှိသင့်၏၊ သို့မဟုတ်-ကာရိတ်အကျေကြံပါ။
၊ ဆောက်လုပ်စေထိုက်၏။
(ဆောက်လုပ်ခိုင်းရမည်)။
သော၊ သည်။
(ကုဋိကမ္မေ၊ ကျောင်းငယ်ဆောက်လုပ်မှုကို)။
ဝိပ္ပကတေ၊ အပြားအားဖြင့် မပြုအပ်သေးမီ။
ဝါ၊ မပြီးဆုံးသေးမီ။
စေ အာဂစ္ဆတိ၊ အံ့။
တစ်နည်း၊ ကုဋိကမ္မေ
၊ ကျောင်းငယ်ဆောက်လုပ်မှုသည်။
ဝိပ္ပကတေ၊ အပြားအားဖြင့်ပြုခြင်းမှ ကင်းလသော်။
ဝါ၊ မပြီးဆုံးသေးမီ။
စေ အာဂစ္ဆတိ၊ အံ့။
တေနဘိက္ခုနာ၊ သည်။
သာကုဋိ၊ ကို။
အညဿဝါ၊ အခြားသူအားသော်လည်း။
ဒါတဗ္ဗာ၊ ပေးထိုက်၏။
ဘိန္ဒိတွာ၊ ဖျက်၍သော်လည်း။
ပုန၊ တစ်ဖန်။
ကာတဗ္ဗာ
၂။ ကာတဗ္ဗာ။ ။နောက်၌ "နောစေ၊ ပေ၊ ကာရေယျ" ဟုရှိသောကြောင့်ကာရေတဗ္ဗာဟု ရှိသင့်၏၊ သို့မဟုတ်-ကာရိတ်အကျေကြံပါ။
၊ ဆောက်လုပ်စေထိုက်၏။
(ဆောက်လုပ်ခိုင်းရမည်)။
လွယ်ပြီ။
အတ္တနာ၊ မိမိသည်။
ဝါ၊ ကိုယ်တိုင်။
ဝိပ္ပကတံ
၃။ ဝိပ္ပကတံ။ ။ဘာသာဋီကာ-(၃၄၊၃၅)ရှု။
၊ အပြားအားဖြင့်မပြုအပ်သေးသော ကျောင်းငယ်ကို။
(ကုဋိကို)။
[ဝိပ္ပကတံ၊ အပြားအားဖြင့်ပြုလုပ်ခြင်းမှ ကင်းသောကျောင်းငယ်ကို။
ဝါ၊ အပြားအားဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းမရှိသော ကျောင်းငယ်ကို ဤသို့လည်း ပေးနိုင်၏။]
အတ္တနာ၊ တိုင်။
ပရိယောသာပေတိ၊ ပြီးဆုံးစေအံ့။
ပေ။
အတ္တနာ။
ဝိပ္ပကတံ၊ ကို။
ပရေဟိ၊ သူတစ်ပါးတို့သည်။
ကာရိတ်ကတ္တား ဝါ၊ တို့ကို။
[ဓာတ်ကံ] ပရိယောသာပေတိ
၁။ ပရိယောသာပေတိ (ပရိယောသာဝါပေတိ)။ ။ပရိယောသာပေတိ၌ ပရိ+အဝ+ပုဗ္ဗ ,သာဓာတ်(တစ်နည်း) သောဓာတ်+ဏာပေပစ္စည်း၊ "ပရိယောသာ ဝါပေတိ"ကား ကာရိတ်ဏာပေ ၂ချက် ဆင့်သက်၍ ပရိယောသာပါပေတိဟုဖြစ်ရာမှ ရှေ့ ပ ကို ဝပြုထားသည်။
ရူဘာဋီ(ဒု) တွဲ ၅၀၂ ရှု။
၊ အံ့။
[ပရိယောသာဝါပေတိ
၁။ ပရိယောသာပေတိ (ပရိယောသာဝါပေတိ)။ ။ပရိယောသာပေတိ၌ ပရိ+အဝ+ပုဗ္ဗ ,သာဓာတ်(တစ်နည်း) သောဓာတ်+ဏာပေပစ္စည်း၊ "ပရိယောသာ ဝါပေတိ"ကား ကာရိတ်ဏာပေ ၂ချက် ဆင့်သက်၍ ပရိယောသာပါပေတိဟုဖြစ်ရာမှ ရှေ့ ပ ကို ဝပြုထားသည်။
ရူဘာဋီ(ဒု) တွဲ ၅၀၂ ရှု။
၊ ပြီးဆုံးပစေဟုစေခိုင်းအံ့။]
ပေ။
လေဏေ၊ လိုဏ်၌လည်းကောင်း။
(တောင်လိုဏ်ခေါင်း)။
ဂုဟာယ၊ ဂူ၌လည်းကောင်း။
(အုတ်ဂူ, ကျောက်ဂူစသည်)။
တိဏကုဋိကာယ၊ မြက်အမိုးရှိသောကျောင်းငယ်၌လည်းကောင်း။
အညဿ၊ ၏။
အတ္ထာယ၊ ငှာ။
(ကရောန္တဿ၊ ပြုသောရဟန်း၏လည်းကောင်း။)
ဝါသာဂါရံ၊ နေရာကျောင်းကို။
(နေဖို့ရာကျောင်းကို)။
ဌပေတွာ၊ ချန်ထား၍။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော အဆောက်အအုံတို့၌လည်းကောင်း။
[ဥပုသ်ကျောင်းဆောင်, ဆွမ်းစားဇရပ် စသည်များ] အနာပတ္တိ(ဟောတိ) ဥမ္မတ္တကဿ၊ ၏လည်းကောင်း။
ပေ။
အနာပတ္တိ။
(ဟောတိ)။
ဆဋ္ဌံ၊ ခြောက်ခုမြောက်ဖြစ်သော။
ကုဋိကာရသိက္ခာပဒံ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတံ။
ကောသမ္ဗိယံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၌။
ဃောသိတာရာမေ၊ ဃောသိတာရုံကျောင်းတိုက်၌။
["ဃောသိတသူဌေး၏ အာရမ်" ဟုလည်း ပေးနိုင်သည်။]
အာယသ္မတောဆန္ဒဿ၊ အရှင်ဆန္ဒ၏။
ဘုရားလောင်းနှင့်အတူ တောထွက်ခဲ့သော အရှင်ဆန္နပင်တည်း။
ဥပဋ္ဌာကော၊ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော။
ဂဟပတိ၊ အိမ်ရှင်သူကြွယ်သည်။
ပေ။
ဘန္တေ။
ဝိဟာရဝတ္ထုံ၊ ကျောင်းနေရာကို။
ဇာနာဟိ၊ သိတော်မူပါ။
(ကြည့်ရှုရှာဖွေပါ)။
အယျဿ၊ အရှင်ဘုရား၏အတွက်။
ဝါ၊ ဖို့။
ဝိဟာရံ။
ကာရာပေဿာမိ၊ ဆောက်လုပ်စေပါမည်။
ဣတိ၊ လျှောက်ပြီ။
ပေ။
ဝိဟာရဝတ္ထုံ၊ ကို။
သောဓေန္တော၊ ရှင်းလင်းလသော်။
ဂါမပူဇိတံ၊ ရွာသူရွာသားလူအများသည် ပူဇော်အပ်သော။
နိဂမပူဇိတံ၊ သော။
နာဂရပူဇိတံ၊ သော။
ဇနပဒပူဇိတံ၊ နယ်သူနယ်သား လူအများသည် ပူဇော်အပ်သော။
ရဋ္ဌပူဇိတံ၊ တစ်တိုင်းပြည်လုံးသည် ပူဇော်အပ်သော။
အညတရံ၊ သော။
စေတိယရုက္ခံ၊ စေတီဟု သမုတ်အပ်သော သစ်ပင်ကို။
(စေတီဟု အသိအမှတ်ပြုအပ်သောသစ်ပင်ကို)။
ဆေဒါပေသိ၊ ဖြတ်စေပြီ။
ပေ။
ဧကိန္ဒြိယံ၊ တစ်ခုသော ကာယိန္ဒြေရှိသော။
ဇီဝံ၊ အသက်ကို။
ဝါ၊ သတ္တဝါကို။
ဝိဟေဌေန္တိ၊ ညှဉ်းဆဲကြကုန်၏။
ပေ။
မနုဿာ၊ တို့သည်။
ရုက္ခသ္မိံ၊ ၌။
ဇီဝသညိနော၊ အသက်ရှိ၏ဟု မှတ်ထင်ကြကုန်၏။
ဝါ၊ သတ္တဝါဟု အမှတ်ရှိကြကုန်၏။
သဿမိကော၊ ဆောက်လုပ်မည့်သူကျောင်းရှင် ဒါယကာရှိသော။
ဝိဟာရော၊ ကို။
မဟလ္လကောနာမ၊ မဟလ္လကမည်၏ဟူ၍။
(ကြီးသော ကျောင်းဟူ၍)။
ဝုစ္စတိ။
["သဒ္ဒတ္ထမှာ၊ ကြီးသည်၏ အဖြစ်ကို ယူတတ်မြတ်သည်၏အဖြစ်ကို ယူတတ်ဟု ဖြစ်၏"။
ပေ။]
မဟလက္ကံ၊ ကြီးသော။
သဿာမိကံ၊ ဆောက်လုပ်မည့်သူကျောင်းရှင်ဒါယကာရှိသော။
အတ္တုဒ္ဒေသံ၊ သော။
ဝိဟာရံ၊ ကို။
ကတ္တုကာမော။
သတ္တမံ၊ သော။
ဝိဟာရကာရသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ။