Ambaṭṭhavaṃsakathā
273-274.
Dakkhiṇajanapadan ti dakkhiṇāpathoti pākaṭaṃ .
Gaṅgāya dakkhiṇato pākaṭajanapadaṃ .
Tadā kira dakkhiṇāpathe bahū brāhmaṇatāpasā honti , so tattha gantvā ekaṃ tāpasaṃ vattapaṭipattiyā ārādhesi .
So tassa upakāraṃ disvā āha –
‘‘ ambho , purisa , mantaṃ te demi , yaṃ icchasi , taṃ mantaṃ gaṇhāhī ’’ ti .
So āha –
‘‘ na me ācariya , aññena mantena , kiccaṃ atthi , yassānubhāvena āvudhaṃ na parivattati , taṃ me mantaṃ dehī ’’ ti .
So –
‘‘ bhadraṃ , bho ’’ ti tassa dhanuagamanīyaṃ ambaṭṭhaṃ nāma vijjaṃ adāsi , so taṃ vijjaṃ gahetvā tattheva vīmaṃsitvā –
‘‘ idāni me manorathaṃ pūressāmī ’’ ti isivesaṃ gahetvā okkākassa santikaṃ gato .
Tena vuttaṃ –
‘‘ dakkhiṇajanapadaṃ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṃ okkākaṃ upasaṅkamitvā ’’ ti .
Ettha brahmamanteti ānubhāvasampannatāya seṭṭhamante .
Ko nevaṃ ’ re ayaṃ mayhaṃ dāsiputtoti ko nu evaṃ are ayaṃ mama dāsiputto .
So
P1.266 taṃ khurappan ti so rājā taṃ māretukāmatāya sannahitaṃ saraṃ tassa mantānubhāvena neva khipituṃ na apanetuṃ sakkhi , tāvadeva sakalasarīre sañjātasedo bhayena vedhamāno aṭṭhāsi .Amaccāti mahāmaccā .
Pārisajjāti itare parisāvacarā .
Etadavocun ti –
‘‘ daṇḍakīrañño
V1.215 kisavacchatāpase aparaddhassa āvudhavuṭṭhiyā sakalaraṭṭhaṃ vinaṭṭhaṃM1.238 .Nāḷikero pañcasu tāpasasatesu ajjuno ca aṅgīrase aparaddho pathaviṃ bhinditvā nirayaṃ paviṭṭho ’’ ti cintayantā bhayena etaṃ sotthi , bhaddantetiādivacanaṃ avocuṃ .
Sotthi bhavissati raññoti idaṃ vacanaṃ kaṇho ciraṃ tuṇhī hutvā tato anekappakāraṃ yācīyamāno –
‘‘ tumhākaṃ raññā mādisassa isino khurappaṃ sannayhantena bhāriyaṃ kammaṃ katan ’’ tiādīni ca vatvā pacchā abhāsi .
Undriyissatīti bhijjissati , thusamuṭṭhi viya vippakiriyissatīti .
Idaṃ so ‘‘ janaṃ tāsessāmī ’’ ti musā bhaṇati .
Sarasanthambhanamatteyeva hissa vijjāya ānubhāvo , na aññatra .
Ito paresupi vacanesu eseva nayo .
Pallomoti pannalomo .
Lomahaṃsanamattampissa na bhavissati .
Idaṃ kira so ‘‘ sace me rājā taṃ dārikaṃ dassatī ’’ ti paṭiññaṃ kāretvā avaca .
Kumāre khurappaṃ patiṭṭhapesīti tena ‘‘ saro otaratū ’’ ti mante parivatti , te kumārassa nābhiyaṃ patiṭṭhapesi .
Dhītaraṃ adāsīti sīsaṃ dhovitvā adāsaṃ bhujissaṃ katvā dhītaraṃ adāsi , uḷāre ca taṃ ṭhāne ṭhapesi .
Mā kho tumhe māṇavakāti idaṃ pana bhagavā –
‘‘ ekena pakkhena ambaṭṭho sakyānaṃ ñāti hotī ’’ ti pakāsento tassa samassāsanatthaṃ āha .
Tato ambaṭṭho ghaṭasatena abhisitto viya passaddhadaratho hutvā samassāsetvā samaṇo gotamo maṃ ‘‘ tosessāmī ’’ ti ekena pakkhena ñātiṃ karoti , khattiyo kirāhamasmī ’’ ti cintesi .