问题
选择版本
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathāvaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathāvaṇṇanā

144. Idāni tatra bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi , yepi te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikātiādinā nayena sabbadiṭṭhivedayitāni sampiṇḍeti .
Kasmā ?
Upari phasse pakkhipanatthāya .
Kathaṃ ?
Sabbe te chahi phassāyatanehi phussa phussa paṭisaṃvedentīti .
Tattha cha phassāyatanāni nāma – cakkhuphassāyatanaṃ , sotaphassāyatanaṃ , ghānaphassāyatanaṃ , jivhāphassāyatanaṃ , kāyaphassāyatanaṃ , manophassāyatananti imāni cha .
Sañjāti-samosaraṇa-kāraṇa-paṇṇattimattatthesu hi ayaṃM1.115 āyatanasaddo pavattati .
Tattha –
‘‘ kambojo assānaṃ āyatanaṃ , gunnaṃ dakkhiṇāpatho ’’ tiP1.125 sañjātiyaṃ pavattati , sañjātiṭṭhāneti attho .
‘‘ Manorame āyatane , sevanti naṃ vihaṅgamā ’’ ti ( a . ni .5.38) samosaraṇe .
‘‘ Sati satiāyatane ’’ ti ( a . ni .3.102) kāraṇe .
‘‘ Araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantī ’’ ti ( saṃ . ni .1.255) paṇṇattimatte .
Svāyamidha sañjātiādiatthattayepi yujjati .
Cakkhādīsu hi phassapañcamakā dhammā sañjāyanti samosaranti , tāni ca tesaṃ kāraṇanti āyatanāni .
Idha pana ‘‘ cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ , tiṇṇaṃ saṅgati phasso ’’ ti ( saṃ . ni .2.43) iminā nayena phassasīseneva desanaṃ āropetvā phassaṃ ādiṃ katvā paccayaparamparaṃ dassetuṃ phassāyatanādīni vuttāni .
Phussa phussa paṭisaṃvedentīti phusitvā phusitvā paṭisaṃvedenti .
Ettha ca kiñcāpi āyatanānaṃV1.107 phusanakiccaṃ viya vuttaṃ , tathāpi na tesaṃ phusanakiccatā veditabbā .
Na hi āyatanāni phusanti , phassova taṃ taṃ ārammaṇaṃ phusati , āyatanāni pana phasse upanikkhipitvā dassitāni ;
tasmā sabbe te cha phassāyatanasambhavena phassena rūpādīni ārammaṇāni phusitvā taṃ diṭṭhivedanaṃ paṭisaṃvedayantīti evamettha attho veditabbo .
Tesaṃ vedanāpaccayā taṇhātiādīsu vedanāti cha phassāyatanasambhavā vedanā .
Sā rūpataṇhādibhedāya taṇhāya upanissayakoṭiyā paccayo hoti .
Tena vuttaṃ –
‘‘ tesaṃ vedanāpaccayā taṇhā ’’ ti .
Sā pana catubbidhassa upādānassa upanissayakoṭiyā ceva sahajātakoṭiyā ca paccayo hoti .
Tathā upādānaṃ bhavassa .
Bhavo jātiyā upanissayakoṭiyā paccayo hoti .
Jātīti panettha savikārā pañcakkhandhā daṭṭhabbā , jāti jarāmaraṇassa ceva sokādīnañca upanissayakoṭiyā paccayo hoti .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārato pana paṭiccasamuppādakathā visuddhimagge vuttā .
Idha panassa payojanamattameva veditabbaṃ .
BhagavāP1.126 hi vaṭṭakathaṃ kathento –
‘‘ purimā , bhikkhave , koṭi na paññāyati avijjāya ,‘ ito pubbe avijjā nāhosi , atha pacchā samabhavī ’ ti evañcetaṃ , bhikkhave , vuccati , atha ca pana paññāyati ‘‘ idappaccayā avijjā ’’ ti ( a . ni .10.61) evaṃ avijjāsīsena vā , purimā , bhikkhave , koṭiM1.116 na paññāyati bhavataṇhāya … pe …‘‘ idappaccayā bhavataṇhā ’’ ti ( a . ni .10.62) evaṃ taṇhāsīsena vā , purimā , bhikkhave , koṭi na paññāyati bhavadiṭṭhiyā … pe …‘‘ idappaccayā bhavadiṭṭhī ’’ ti evaṃ diṭṭhisīsena vā kathesi ’’.
Idha pana diṭṭhisīsena kathento vedanārāgena uppajjamānā diṭṭhiyo kathetvā vedanāmūlakaṃ paṭiccasamuppādaṃ kathesi .
Tena idaṃ dasseti –
‘‘ evamete diṭṭhigatikā , idaṃ dassanaṃ gahetvā tīsu bhavesu catūsu yonīsu pañcasu gatīsu sattasu viññāṇaṭṭhitīsu navasu sattāvāsesu ito ettha etto idhāti sandhāvantā saṃsarantā yante yuttagoṇo viya , thambhe upanibaddhakukkuro viya , vātena vippannaṭṭhanāvā viya ca vaṭṭadukkhameva anuparivattanti , vaṭṭadukkhato sīsaṃ ukkhipituṃ na sakkontī ’’ ti .